Co to jest fosfor?
Fosfor (P) to pierwiastek zaliczany do niemetali. Wyróżnia się zdolnością chemiluminescencji, czyli świecenia. Występowanie fosforu w przyrodzie jest powszechne. Fosfor nie występuje co prawda w przyrodzie w stanie wolnym, ale nie brakuje go w postaci takich związków jak sole kwasu fosforowego. Fosfor wykorzystywany jest do produkcji kwasu ortofosforowego, środków piorących oraz detergentów, a także nawozów sztucznych.
Rolki
Właściwości fosforu
Fosfor to minerał powszechnie występujący w przyrodzie. Fosfor w organizmie skumulowany jest przede wszystkim w tkance kostnej i zębach. Główną funkcją fosforu jest budowa kości i zębów, ponadto fosfor to składnik związków magazynujących i transportujących energię. Wchodzi w skład fosfolipidów tworzących błony komórkowe i otoczki mielinowe komórek nerwowych oraz uczestniczy w syntezie kwasów nukleinowych.
Dzienne zapotrzebowanie na fosfor
Dobowe zapotrzebowanie na fosfor różni się dla poszczególnych grup wiekowych i wynosi odpowiednio:
- niemowlęta – 150 mg
- od 5 do 12 m. ż. – 300 mg
- 1 – 3 r. ż. – 460 mg
- 4 – 6 r. ż. – 500 mg
- 7 – 9 r. ż. – 600 mg
- 10 – 18 r. ż. – 1250 mg
- mężczyźni – 700 mg
- kobiety – 700 mg.
Zwiększone zapotrzebowanie na fosfor
Zwiększeniu zapotrzebowania na fosfor sprzyja częste spożywanie alkoholu, zażywanie leków zobojętniających kwas żołądkowy, schorzenia wątroby, nerek, nadczynność gruczołów przytarczycznych, nowotwory.
Źródła fosforu w diecie
Fosfor to pierwiastek powszechnie dostępny w diecie. Fosfor w jedzeniu występuje przede wszystkim w produktach białkowych, jak mięso, ryby, owoce morza, nabiał, jaja, soja i inne nasiona roślin strączkowych. Kolejne wartościowe źródło fosforu to orzechy, pestki słonecznika i dyni; zarodki pszenne. Jako dodatek do żywności kwas fosforowy i jego związki występują w produktach wysokoprzetworzonych, m.in. napojach typu cola, serach topionych, skondensowanym mleku.
W przypadku dobrze zbilansowanej diety nie jest konieczna suplementacja fosforu. Jak dawkować preparat, gdy pojawi się niedobór fosforu i konieczne jest zwiększenie jego podaży? Należy dawkować fosfor zgodnie z zaleceniem lekarza, nie przekraczając wartości dziennego zapotrzebowania na ten pierwiastek.
Niedobór fosforu w organizmie
W związku z dobrą dostępnością fosforu w diecie, niedobór fosforu zdarza się rzadko. Niedoborowi fosforu sprzyja niedożywienie, nadużywanie alkoholu, a także stosowanie leków na nadkwasotę, ograniczających przyswajalność fosforanów z przewodu pokarmowego. Co się dzieje, gdy w organizmie jest za mało fosforu? Niedobór fosforu objawia się jako osłabienie, utrata apetytu, bóle kończyn, osłabienie kośćca, krzywica.
Nadmiar fosforu w organizmie
Gdy w nadmiarze spożywane są suplementy zawierające fosfor, nadmiar tego pierwiastka w organizmie sprzyja wystąpieniu takich objawów jak zaburzenia pracy serca, przyspieszony oddech, drgawki; długofalowe skutki nadmiaru fosforu we krwi to demineralizacja kości. Objawy nadmiaru fosforu są konsekwencją przede wszystkim nadmiernego wydalania wapnia z moczem. Wóczas warto oznaczyć wapń i fosfor w moczu (w dobowej zbiórce). Jak usunąć nadmiar fosforu z organizmu? Lekarz może zalecić stosowanie leków na obniżenie fosforu, wiążących ten pierwiastek i ułatwiających jego usuwanie z organizmu.
Bibliografia:
Kozłowska L., Źródła fosforu w diecie a ryzyko powikłań mineralnych i kostnych u osób z przewlekłą chorobą nerek; Bromat. Chem. Toksykol., 2013
