Przejdź do treści

Fosfor – właściwości, nadmiar i niedobór, naturalne źródła

owoce cytrusowe
Fosfor/iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Wielka Brytania: Niemal 80 przypadków zarażenia groźną odmianą koronawirusa z Indii
Wskaźnik R dla Polski spadł poniżej jednego – poinformował minister zdrowia. To ważny sygnał dotyczący przebiegu epidemii
Punkty Szczepień Powszechnych – czym są? Gdzie się zaszczepić?
strefy erogenne
Przenieś grę wstępną na inny poziom. 8 miejsc erogennych, których być może jeszcze nie odkryłaś, a warto
Czy lekarz sam może wybrać, jaką szczepionkę przeciwko koronawirusowi poda pacjentowi? Minister zdrowia wyjaśnia

Fosfor to pierwiastek mineralny, który razem z wapniem i witaminą D odpowiada za zdrowe i mocne kości. Ponadto jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego. Odpowiednie ilości fosforu można dostarczyć wraz z dietą, a w razie potrzeby można sięgać po suplementy diety. Niedobór fosforu prowadzi do osłabienia kości.

Co to jest fosfor?

Fosfor (P) to pierwiastek zaliczany do niemetali. Wyróżnia się zdolnością chemiluminescencji, czyli świecenia. Występowanie fosforu w przyrodzie jest powszechne. Fosfor nie występuje co prawda w przyrodzie w stanie wolnym, ale nie brakuje go  w postaci takich związków jak sole kwasu fosforowego. Fosfor wykorzystywany jest do produkcji kwasu ortofosforowego, środków piorących oraz detergentów, a także nawozów sztucznych.

Właściwości fosforu

Fosfor to minerał powszechnie występujący w przyrodzie. Fosfor w organizmie skumulowany jest przede wszystkim w tkance kostnej i zębach. Główną funkcją fosforu jest budowa kości i zębów, ponadto fosfor to składnik związków magazynujących i transportujących energię. Wchodzi w skład fosfolipidów tworzących błony komórkowe i otoczki mielinowe komórek nerwowych oraz uczestniczy w syntezie kwasów nukleinowych.

Dzienne zapotrzebowanie na fosfor

Dobowe zapotrzebowanie na fosfor różni się dla poszczególnych grup wiekowych i wynosi odpowiednio:

  • niemowlęta – 150 mg
  • od 5 do 12 m. ż. – 300 mg
  • 1 – 3 r. ż. – 460 mg
  • 4 – 6 r. ż. – 500 mg
  • 7 – 9 r. ż. – 600 mg
  • 10 – 18 r. ż. – 1250 mg
  • mężczyźni – 700 mg
  • kobiety – 700 mg.

Zwiększone zapotrzebowanie na fosfor

Zwiększeniu zapotrzebowania na fosfor sprzyja częste spożywanie alkoholu, zażywanie leków zobojętniających kwas żołądkowy, schorzenia wątroby, nerek, nadczynność gruczołów przytarczycznych, nowotwory.

Źródła fosforu w diecie

Fosfor to pierwiastek powszechnie dostępny w diecie. Fosfor w jedzeniu występuje przede wszystkim w produktach białkowych, jak mięso, ryby, owoce morza, nabiał, jaja, soja i inne nasiona roślin strączkowych. Kolejne wartościowe źródło fosforu to orzechy, pestki słonecznika i dyni; zarodki pszenne. Jako dodatek do żywności kwas fosforowy i jego związki występują w produktach wysokoprzetworzonych, m.in. napojach typu cola, serach topionych, skondensowanym mleku.

W przypadku dobrze zbilansowanej diety nie jest konieczna suplementacja fosforu. Jak dawkować preparat, gdy pojawi się niedobór fosforu i konieczne jest zwiększenie jego podaży? Należy dawkować fosfor zgodnie z zaleceniem lekarza, nie przekraczając wartości dziennego zapotrzebowania na ten pierwiastek.

Niedobór fosforu w organizmie

W związku z dobrą dostępnością fosforu w diecie, niedobór fosforu zdarza się rzadko. Niedoborowi fosforu sprzyja niedożywienie, nadużywanie alkoholu, a także stosowanie leków na nadkwasotę, ograniczających przyswajalność fosforanów z przewodu pokarmowego. Co się dzieje, gdy w organizmie jest za mało fosforu? Niedobór fosforu objawia się jako osłabienie, utrata apetytu, bóle kończyn, osłabienie kośćca, krzywica.

Nadmiar fosforu w organizmie

Gdy w nadmiarze spożywane są suplementy zawierające fosfor, nadmiar tego pierwiastka w organizmie sprzyja wystąpieniu takich objawów jak  zaburzenia pracy serca, przyspieszony oddech, drgawki; długofalowe skutki nadmiaru fosforu we krwi to demineralizacja kości. Objawy nadmiaru fosforu są konsekwencją przede wszystkim nadmiernego wydalania wapnia z moczem. Wóczas warto oznaczyć wapń i fosfor w moczu (w dobowej zbiórce).  Jak usunąć nadmiar fosforu z organizmu? Lekarz może zalecić stosowanie leków na obniżenie fosforu, wiążących ten pierwiastek i ułatwiających jego usuwanie z organizmu.

Bibliografia:

Kozłowska L., Źródła fosforu w diecie a ryzyko powikłań mineralnych i kostnych u osób z przewlekłą chorobą nerek; Bromat. Chem. Toksykol., 2013

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

pączki

Tłusty czwartek. Jak zjeść pączka i nie przytyć? Ile pączek ma kalorii?

Soki owocowe

Zdarza ci się zjeść banana na śniadanie? Sprawdź, czy to dobry wybór. Tłumaczy dietetyczka Paulina Roziewska

Gdy jelita stają się leniwe. Jak je rozruszać, by poczuć się dobrze?

Źle śpisz? Przyczyna może być prozaiczna

Jak prawidłowo łączyć suplementy diety, witaminy i minerały? Farmaceutka Zofia Winczewska ma garść rad

Margaryna czy masło na cholesterol? Skład margaryny

„Bycie na diecie stało się w naszej kulturze atrybutem kobiety”. Psychodietetyczka Małgorzata Akkus wyjaśnia, dlaczego diety odchudzające są nieskuteczne i dlaczego warto zacząć jeść intuicyjnie

„Bycie na diecie stało się w naszej kulturze atrybutem kobiety”. Małgorzata Akkus tłumaczy, jak jeść intuicyjnie i dlaczego diety odchudzające są nieskuteczne

szczupła dziewczyna

Chudnięcie – ile można zdrowo chudnąć? Jem i chudnę – przyczyny

Sól

Sód – rola, skutki niedoboru i nadmiaru, źródła sodu

mięso jako źródło siarki

Siarka – właściwości, niedobór i nadmiar, źródła w diecie

sól

Chlor – rola w organizmie, niedobór, objawy zatrucia

mięso, jaja i ryby

Azot – właściwości, źródła, skutki nadmiaru i niedoboru

YouTuberka Natalia Szymaniec z duetu „Szparagi” schudła 35 kg. Teraz apeluje: taka dieta wymaga opieki lekarza

Potas – źródła w diecie oraz skutki niedoboru i nadmiaru

owoce

Kwas gamma-linolenowy GLA – działanie, źródła, niedobór

siemię lniane

Kwas alfa-linolenowy (ALA) – rola, źródła, skutki niedoboru

Brokuły na stole

Izotiocyjaniany – co to jest, gdzie je znaleźć? Właściwości

orzechy brazylijskie

Selen – właściwości, niedobór i przedawkowanie, źródła

Produkty bogate w molibden

Molibden – rola w organizmie, zapotrzebowanie, niedobór

Miedź

Miedź – właściwości, źródła nadmiar i niedobór w organizmie

suplement diety

Mangan – właściwości, nadmiar, niedobór, źródła w diecie

Nawyki żywieniowe dziecka - jak je zmienić?

Nawyki żywieniowe dzieci – dobre i złe. Zmiana nawyków na zdrowe

owoce morza

Kobalt – właściwości, niedobór, źródła, alergia na kobalt

produkty spożywcze

Jod – właściwości, niedobór i nadmiar, naturalne źródła

Najpopularniejsze

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Saturacja — czym jest i jaką zbadać?

Saturacja – czym jest i jak ją zbadać? Jaki jest prawidłowy poziom saturacji?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

ozdrowieńcy po COVID-19

Czy od ozdrowieńca możesz się zarazić koronawirusem? Wyjaśnia prof. Anna Boroń-Kaczmarska

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?