Przejdź do treści

Grypa hiszpanka. Historia największej pandemii na świecie

Archiwalne zdjęcie z czasów pandemii hiszpanki/Underwood Archives/Getty Images
Two Red Cross nurses with a person on a stretcher during a demonstration at the Red Cross Emergency Ambulance Station during the influenza pandemic of 1918-1920, Washington DC, 1918. (Photo by Underwood Archives/GettArchiwalne zdjęcie z czasów pandemii hiszpanki/Underwood Archives/Getty Imagesy Images)
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Pielęgiarka - W czepku urodzona
„Drodzy Państwo – oto jestem. Magister pielęgniarstwa, który pracuje przy łóżku chorego”. Na profilu W czepku urodzona pojawiły się ważne słowa
Wierząc w teorie pseudonukowe, niszczysz sobie zdrowie. Optyczka wymienia najpopularniejsze z teorii, przez które można popsuć sobie wzrok
Samobadanie piersi / istock
Pani Fizjoterapeutka o samobadaniu piersi: „Nagle wyczułam jakąś twardawą grudkę. Znajdowała się bezpośrednio pod prawą piersią. Mogłam ją nieco przesunąć, nic mnie nie bolało…”
Maść ichtiolowa (ichtiol) – na co i jak stosować?
Maść ichtiolowa (ichtiol) – na co i jak stosować?
Termometr
„Gorączka jest korzystna, pomaga zwalczać infekcje” – pisze lek. Dawid Ciemięga. Co dzieje się w organizmie przy podwyższonej temperaturze?

Pandemia grypy w latach 1918-1919 wywołana została wyjątkowo niebezpieczną odmianą podtypu H1N1 wirusa A grypy. Choroba, znana pod nazwą „hiszpanka”, wyewoluowała prawdopodobnie z wirusa ptasiej grypy i budową przypominała wirusa świńskiej grypy, który pojawił się na świecie w 2009 roku.

Na podstawie prowadzonych analiz naukowcy podejrzewają, że współczesne wirusy powodujące pandemie mają działanie podobne, do tego wywołującego objawy grypy hiszpanki. Prowadzone od lat badania dotyczące wirusa grypy hiszpanki i objawów, służą opracowaniu nowoczesnych i przede wszystkim skuteczniejszych leków i szczepionek przeciwko grypie.

Pandemia grypy hiszpanki

Grypa hiszpanka swoim zasięgiem objęła cały świat. Błędne jest jednak przekonanie, że swój początek miała w Hiszpanii. Kraje uczestniczące w I wojnie światowej, gdzie rozwijała się pandemia grypy, cenzurowały dane na temat liczby zakażonych i zmarłych z powodu wirusa.

Hiszpania, jako kraj zajmujący wówczas neutralne stanowisko w sprawie wojny, opublikował pełne dane o zachorowalności i w związku z tym fałszywe przeświadczenie, że był to ośrodek o największym występowaniu grypy.

Pandemia grypy hiszpanki przetoczyła się przez świat w trzech falach, w latach 1918-1919. Pierwsza fala, mimo wysokiej zakaźności, przebiegła łagodnie i nie wzbudziła paniki. Kolejna, za sprawą amerykańskich żołnierzy, trafiła do Europy, gdzie z frontu i obozów wojskowych natychmiast przeniosła się na ludność cywilną.

Druga fala grypy przyniosła za sobą również niespotykaną do tej pory śmiertelność. Fala trzecia, z podobnym nasileniem, rozwijała się równomiernie w części Europy oraz w Stanach Zjednoczonych. Liczba ofiar pandemii grypy znacznie przewyższyła liczbę ofiar I wojny światowej. Według szacunkowych danych dotyczących grypy hiszpanki spowodowała ona zgon około 50 do 100 mln ludzi na świecie i zarażenie około 500 mln, co stanowiło wówczas 1/3 populacji całego świata.

Grypa hiszpanka – przyczyny

Współczesne badania wykazały, że pandemia hiszpańskiej grypy wywołana została szczepem H1N1 podtypu wirusa grypy A. Podejrzewa się, że był to zmutowany wirus zwierzęcy pochodzący od dzikiego ptactwa. Jako pierwotne ognisko choroby wskazano natomiast hrabstwo w Kansas w Stanach Zjednoczonych. Ponadto, dzięki pracy naukowców, zidentyfikowano trzy główne geny grypy hiszpanki: PA, PB1, PB2.

To właśnie za ich przyczyną wirus nie zaatakował górnych dróg oddechowych, tylko od razu przerzucał się na płuca, gdzie bytował i ulegał namnażaniu. Podobnie jak w przypadku zwykłej grypy, przenoszenie odbywało się przede wszystkim drogą kropelkową – poprzez kontakt z wydzielinami chorego, jak również przez kontakt bezpośredni z zakażonymi, przedmiotami skażonymi czy chorymi lub martwymi dzikimi zwierzętami.

Wuhan

Grypa hiszpanka – objawy

Początkowo przez ciężki przebieg i objawy grypy hiszpanki niecharakterystyczne dla zwykłej grypy, choroba utożsamiana była z gorączką krwotoczną, durem brzusznym lub cholerą. W wyniku ataku wirusa dochodziło do krwotoków z błoń śluzowych nosa, żołądka i jelit. W konsekwencji następował obrzęk płuc, prowadzący do bakteryjnego, krwotocznego zapalenia płuc, które powodowało największą śmiertelność już w ciągu pierwszych dni choroby. Jeżeli pacjentowi udało się przeżyć pierwszą fazę choroby, często umierał w wyniku rozwijającego się później bakteryjnego zapalenia płuc.

Nietypową cechą grypy hiszpanki był również wiek umierających z jej powodu ludzi. Największą śmiertelność – nie jak w przypadku zwykłej grypy, gdzie częściej umierają osoby o obniżonej odporności, dzieci i ludzie starsi, odnotowywano wśród ludzi młodych i w średnim wieku (20-40 lat). Późniejsze badania udowodniły, że to nie sam wirus przyczyniał się do wysokiej śmiertelności, a układ odpornościowy zakażonych, który walcząc z mikrobami, atakował i niszczył płuca.

Grypa hiszpanka w Polsce

Grypa hiszpanka dotarła do Polski stosunkowo późno, pierwsze przypadki odnotowano we Lwowie latem 1918 roku. W tamtym czasie grypa była śmiercionośna nie tylko dla ludności cywilnej i wojska, ale również jeńców wojny polsko-bolszewickiej. Dokładne oszacowanie liczby ofiar grypy hiszpanki w Polsce nie jest możliwe, ze względu na brak rejestrów epidemiologicznych w tamtym czasie. Na podstawie nekrologów z tamtego okresu można natomiast potwierdzić, że śmierć z powodu grypy ponosili w większości ludzie młodzi (20- i 30-latkowie).

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Jak chronić się przed odrą?

Odra – objawy, szczepionka, leczenie. Czy mamy epidemię odry?

Ćwiczenia relaksacyjne - sposób na walkę ze stresem dla osób w każdym wieku

Ćwiczenia relaksacyjne – sposób na walkę ze stresem dla osób w każdym wieku

Drętwienie rąk – przyczyny i leczenie. Jakie wybrać leki na drętwienie palców u rąk?

Drętwienie rąk – przyczyny i leczenie. Jakie wybrać leki na drętwienie palców u rąk?

Polski lek na koronawirusa / istock

Polski lek na koronawirusa coraz bliżej. Badania będą prowadzone w Lublinie

Mizofonia - co to jest, objawy i przyczyny. Jak leczyć to schorzenie?

Mizofonia – co to jest, objawy i przyczyny. Jak leczyć to schorzenie?

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Zużyte maseczki / istock

Nad Polską fruwają zużyte rękawiczki i maseczki. Czy to oznacza, że nie wiemy co z nimi zrobić?

Testy na koronawirusa w Polsce - mobilny punkt pobrań

Testy na koronawirusa w Polsce. Ile wykonuje się ich w poszczególnych województwach?

dentystka w maseczce ochronnej

Ratownik do studentów kierunków medycznych: „myślcie przede wszystkim o sobie, przydadzą się twardy tyłek i mocne łokcie”

dziewczyna w maseczce na twarzy

Koniec z noszeniem maseczek? Łukasz Szumowski wyjaśnia, kiedy będzie to możliwe

Infekcje dróg oddechowych - jak leczyć i rozpoznać ich rodzaje?

Infekcje dróg oddechowych – jak leczyć i rozpoznać ich rodzaje?

Cafe & Konditorei Rothe /Facebook

Ta restauracja oferuje swoim klientom kapelusze z basenowymi makaronami, by przestrzegali zasad odległości

Grypa typu A/iStock

Grypa typu A – leczenie, objawy i charakterystyka wirusa

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG. Na czym polega elektromiografia i jakie są wskazania?

kobieta karmiąca dziecko piersią chodzi po polu

Dieta matki karmiącej. Co jeść, czego unikać, przepisy

mózg w 3D

Wylew krwi do mózgu – przyczyny, objawy i leczenie udaru krwotocznego

Kobiety z dziećmi

„Urodzeni w kwarantannie”. Powstał film dla kobiet, które w czasie pandemii zostały mamami. Pamiętaj, nie jesteś sama!

Grand Press Photo 2020 / https://grandpressphoto.pl/

Konkurs Grand Press Photo 2020 rozstrzygnięty. Które zdjęcie otrzymało najbardziej prestiżowy tytuł?

Trzy kobiety siedzą przy stoliku w restauracji

Wybierasz się do restauracji w czasie pandemii? Uważaj, żeby nie przenosić zarazków! Zobacz, jak szybko to się dzieje!

Aurelia Szokal / Joanna Grzyl, moments by joanna https://momentsbyjoanna.com/

Aurelia Szokal, nauczycielka uważności: mindfulness dystansuje od sytuacji samej w sobie, pozwala ci obejrzeć ją z boku jak stopklatkę w kinie

Wizyta u fryzjerki / istock

18 maja na nowych zasadach zostaną otwarte salony fryzjerskie. Jak będzie wyglądała nasza wizyta u fryzjera?

Dziewczynka z chorobą sierocą tuli misia.

Choroba sieroca i jej fazy. Jakie daje objawy i jak ją leczyć?

Rząd znosi kolejne restrykcje i wprowadza 3. etap odmrażania gospodarki. Co się zmieni od 18 maja?

Dziecko leży w szpitalu podłączone do kroplówki

Wstrząs septyczny – przyczyny i objawy. Leczenie powikłań sepsy

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Policzek kobiety z włókniakiem miękkim

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się pozbyć takich zmian?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?