Przejdź do treści

Grypa hiszpanka. Historia największej pandemii na świecie

Archiwalne zdjęcie z czasów pandemii hiszpanki/Underwood Archives/Getty Images
Two Red Cross nurses with a person on a stretcher during a demonstration at the Red Cross Emergency Ambulance Station during the influenza pandemic of 1918-1920, Washington DC, 1918. (Photo by Underwood Archives/GettArchiwalne zdjęcie z czasów pandemii hiszpanki/Underwood Archives/Getty Imagesy Images)
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
„Ze względu na pamięć o osobach zmarłych na COVID-19, cierpieniu ich oraz ich bliskich, negowanie pandemii jest nieetyczne i niegodziwe”. Polska Akademia Nauk apeluje
Magdalena Lamparska
Magdalena Lamparska: Starą panną nazwano przy mnie świadomą, niezależną finansowo kobietę. Miała 34 lata
Zaszczep psa z myślą o bezpieczeństwie ludzi! Mama i stetoskop apeluje o rozsądek
Zaszczep psa z myślą o bezpieczeństwie ludzi! Lekarka apeluje o rozsądek
Skutkiem koronawirusa może być wypadanie włosów? Aktorka pokazała nagranie, na którym widać, jak to może wyglądać
Puchnięcie nóg latem - jak sobie radzić?
Puchnięcie nóg latem i obrzęki – jak sobie pomóc i jak zapobiegać?

Pandemia grypy w latach 1918-1919 wywołana została wyjątkowo niebezpieczną odmianą podtypu H1N1 wirusa A grypy. Choroba, znana pod nazwą „hiszpanka”, wyewoluowała prawdopodobnie z wirusa ptasiej grypy i budową przypominała wirusa świńskiej grypy, który pojawił się na świecie w 2009 roku.

Na podstawie prowadzonych analiz naukowcy podejrzewają, że współczesne wirusy powodujące pandemie mają działanie podobne, do tego wywołującego objawy grypy hiszpanki. Prowadzone od lat badania dotyczące wirusa grypy hiszpanki i objawów, służą opracowaniu nowoczesnych i przede wszystkim skuteczniejszych leków i szczepionek przeciwko grypie.

Pandemia grypy hiszpanki

Grypa hiszpanka swoim zasięgiem objęła cały świat. Błędne jest jednak przekonanie, że swój początek miała w Hiszpanii. Kraje uczestniczące w I wojnie światowej, gdzie rozwijała się pandemia grypy, cenzurowały dane na temat liczby zakażonych i zmarłych z powodu wirusa.

Hiszpania, jako kraj zajmujący wówczas neutralne stanowisko w sprawie wojny, opublikował pełne dane o zachorowalności i w związku z tym fałszywe przeświadczenie, że był to ośrodek o największym występowaniu grypy.

Pandemia grypy hiszpanki przetoczyła się przez świat w trzech falach, w latach 1918-1919. Pierwsza fala, mimo wysokiej zakaźności, przebiegła łagodnie i nie wzbudziła paniki. Kolejna, za sprawą amerykańskich żołnierzy, trafiła do Europy, gdzie z frontu i obozów wojskowych natychmiast przeniosła się na ludność cywilną.

Druga fala grypy przyniosła za sobą również niespotykaną do tej pory śmiertelność. Fala trzecia, z podobnym nasileniem, rozwijała się równomiernie w części Europy oraz w Stanach Zjednoczonych. Liczba ofiar pandemii grypy znacznie przewyższyła liczbę ofiar I wojny światowej. Według szacunkowych danych dotyczących grypy hiszpanki spowodowała ona zgon około 50 do 100 mln ludzi na świecie i zarażenie około 500 mln, co stanowiło wówczas 1/3 populacji całego świata.

Grypa hiszpanka – przyczyny

Współczesne badania wykazały, że pandemia hiszpańskiej grypy wywołana została szczepem H1N1 podtypu wirusa grypy A. Podejrzewa się, że był to zmutowany wirus zwierzęcy pochodzący od dzikiego ptactwa. Jako pierwotne ognisko choroby wskazano natomiast hrabstwo w Kansas w Stanach Zjednoczonych. Ponadto, dzięki pracy naukowców, zidentyfikowano trzy główne geny grypy hiszpanki: PA, PB1, PB2.

To właśnie za ich przyczyną wirus nie zaatakował górnych dróg oddechowych, tylko od razu przerzucał się na płuca, gdzie bytował i ulegał namnażaniu. Podobnie jak w przypadku zwykłej grypy, przenoszenie odbywało się przede wszystkim drogą kropelkową – poprzez kontakt z wydzielinami chorego, jak również przez kontakt bezpośredni z zakażonymi, przedmiotami skażonymi czy chorymi lub martwymi dzikimi zwierzętami.

Wuhan

Grypa hiszpanka – objawy

Początkowo przez ciężki przebieg i objawy grypy hiszpanki niecharakterystyczne dla zwykłej grypy, choroba utożsamiana była z gorączką krwotoczną, durem brzusznym lub cholerą. W wyniku ataku wirusa dochodziło do krwotoków z błoń śluzowych nosa, żołądka i jelit. W konsekwencji następował obrzęk płuc, prowadzący do bakteryjnego, krwotocznego zapalenia płuc, które powodowało największą śmiertelność już w ciągu pierwszych dni choroby. Jeżeli pacjentowi udało się przeżyć pierwszą fazę choroby, często umierał w wyniku rozwijającego się później bakteryjnego zapalenia płuc.

Nietypową cechą grypy hiszpanki był również wiek umierających z jej powodu ludzi. Największą śmiertelność – nie jak w przypadku zwykłej grypy, gdzie częściej umierają osoby o obniżonej odporności, dzieci i ludzie starsi, odnotowywano wśród ludzi młodych i w średnim wieku (20-40 lat). Późniejsze badania udowodniły, że to nie sam wirus przyczyniał się do wysokiej śmiertelności, a układ odpornościowy zakażonych, który walcząc z mikrobami, atakował i niszczył płuca.

Grypa hiszpanka w Polsce

Grypa hiszpanka dotarła do Polski stosunkowo późno, pierwsze przypadki odnotowano we Lwowie latem 1918 roku. W tamtym czasie grypa była śmiercionośna nie tylko dla ludności cywilnej i wojska, ale również jeńców wojny polsko-bolszewickiej. Dokładne oszacowanie liczby ofiar grypy hiszpanki w Polsce nie jest możliwe, ze względu na brak rejestrów epidemiologicznych w tamtym czasie. Na podstawie nekrologów z tamtego okresu można natomiast potwierdzić, że śmierć z powodu grypy ponosili w większości ludzie młodzi (20- i 30-latkowie).

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

koronawirus, śmiertelność

Co 15 sekund umiera osoba zakażona koronawirusem

Mamy największe szkody w historii edukacji. Wszystko przez pandemię koronawirusa

Światowa Organizacja Zdrowia: lek na koronawirusa może nigdy nie powstać

Przez pandemię koronawirusa na świecie urodziło się mniej wcześniaków. Naukowcy sprawdzili, dlaczego

plaża we Władysławowie, lato 2020

Wakacje w czasie pandemii. Tak (nie)wygląda reżim sanitarny na plaży we Władysławowie

koronawirus, sklep w Polsce

Koronawirus w Polsce. Ruszą kontrole policji i służb sanitarnych w sklepach, będzie rejestracja wesel

Wakacje w Polsce a koronawirus – pomysły, metody relaksu bez wyjazdu, aktywny wypoczynek z dziećmi

Kobieta przed komputerem

Ból nadgarstka – przyczyny, ćwiczenia, leczenie

Nowa reklama Nike / YouTube

„Nie możesz nas zatrzymać”. Nowa reklama Nike pokazuje jednoczącą siłę sportu w czasach pandemii koronawirusa

Dlaczego mam akceptować to, że nie mogę mieć wymarzonych wakacji? Żal jest zdrowy! – zapewnia psycholog

Koronawirus w Polsce. Rekordowa liczba potwierdzonych przypadków zakażeń

Koronawirus w Polsce. Rekordowa liczba potwierdzonych przypadków zakażeń

Martha Mason / Youtube

Amerykanka chorująca na polio żyła w kapsule przez 61 lat. Jej historia wzrusza, ale i inspiruje

powrót do szkół od 1 września

Na jakich zasadach powrót do szkół od września? Wstępne wytyczne GIS

Koronawirus a wesela

Policja będzie przeprowadzać kontrole na weselach? Wiceminister zdrowia: „Ktoś musi egzekwować ten wymóg”

Olga Bołądź

Olga Bołądź apeluje o noszenie masek. „Szkoda konduktora, który codziennie przez naszą głupotę naraża swoje zdrowie”

koronawirus a dym papierosowy

Koronawirus może przenosić się w dymie papierosowym – twierdzą specjaliści

Skurcze łydek – przyczyny, leczenie, domowe sposoby

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

Życie po pandemii / istock

Dr Stefan Czarniecki: „Odnoszę wrażenie, że większość społeczeństwa chce jak najszybciej wrócić do „normalności” – czyli „tak jak było kiedyś”, przed pandemią”

koronawirus w polsce

 „Aktualnie sytuacja we Włoszech jest lepsza niż w Polsce” – Anna Cykowska krytycznie o postawie Polaków wobec pandemii

Mężczyzna w szpitalnym oknie / Twitter

Mężczyzna wszedł na okno szpitala, by po raz ostatni spojrzeć na umierającą na koronawirusa matkę. To zdjęcie chwyta za serce

Koronawirus na weselu / pexels

Byłam na weselu w czasie pandemii. Widziałam, jak reżim sanitarny (nie)wygląda w praktyce

lekarze w maseczkach, koronawirus, lek na koronawirusa

Wreszcie jest skuteczny lek na koronawirusa? Świetny wynik badań nad zastosowaniem interferonu

dziewczyna nad morzem, sinice

Kąpiel z dreszczykiem, czyli co na nas czeka na publicznych kąpieliskach?

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?