Przejdź do treści

Grypa hiszpanka. Historia największej pandemii na świecie

Archiwalne zdjęcie z czasów pandemii hiszpanki/Underwood Archives/Getty Images
Two Red Cross nurses with a person on a stretcher during a demonstration at the Red Cross Emergency Ambulance Station during the influenza pandemic of 1918-1920, Washington DC, 1918. (Photo by Underwood Archives/GettArchiwalne zdjęcie z czasów pandemii hiszpanki/Underwood Archives/Getty Imagesy Images)
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kobieta i mężczyzna przytulają się
Usłyszałaś od ginekologa, żeby przed seksem napić się lampki wina, żeby nie bolało? Pani Fizjotrener: to nie jest ból, na który możesz się godzić
San Marino
San Marino oferuje turystom szczepionkę wliczoną w koszty pobytu. Jest jeden haczyk
Szczepionki
Kolejny kraj wycofuje dwie szczepionki na COVID-19. Powodem są przypadki zakrzepów u zaszczepionych
Polekowe uszkodzenie wątroby – przyczyny i leczenie
Choroby mikrokrążenia – skutki i profilaktyka zaburzeń

Pandemia grypy w latach 1918-1919 wywołana została wyjątkowo niebezpieczną odmianą podtypu H1N1 wirusa A grypy. Choroba, znana pod nazwą „hiszpanka”, wyewoluowała prawdopodobnie z wirusa ptasiej grypy i budową przypominała wirusa świńskiej grypy, który pojawił się na świecie w 2009 roku.

Na podstawie prowadzonych analiz naukowcy podejrzewają, że współczesne wirusy powodujące pandemie mają działanie podobne, do tego wywołującego objawy grypy hiszpanki. Prowadzone od lat badania dotyczące wirusa grypy hiszpanki i objawów, służą opracowaniu nowoczesnych i przede wszystkim skuteczniejszych leków i szczepionek przeciwko grypie.

Pandemia grypy hiszpanki

Grypa hiszpanka swoim zasięgiem objęła cały świat. Błędne jest jednak przekonanie, że swój początek miała w Hiszpanii. Kraje uczestniczące w I wojnie światowej, gdzie rozwijała się pandemia grypy, cenzurowały dane na temat liczby zakażonych i zmarłych z powodu wirusa.

Hiszpania, jako kraj zajmujący wówczas neutralne stanowisko w sprawie wojny, opublikował pełne dane o zachorowalności i w związku z tym fałszywe przeświadczenie, że był to ośrodek o największym występowaniu grypy.

Pandemia grypy hiszpanki przetoczyła się przez świat w trzech falach, w latach 1918-1919. Pierwsza fala, mimo wysokiej zakaźności, przebiegła łagodnie i nie wzbudziła paniki. Kolejna, za sprawą amerykańskich żołnierzy, trafiła do Europy, gdzie z frontu i obozów wojskowych natychmiast przeniosła się na ludność cywilną.

Druga fala grypy przyniosła za sobą również niespotykaną do tej pory śmiertelność. Fala trzecia, z podobnym nasileniem, rozwijała się równomiernie w części Europy oraz w Stanach Zjednoczonych. Liczba ofiar pandemii grypy znacznie przewyższyła liczbę ofiar I wojny światowej. Według szacunkowych danych dotyczących grypy hiszpanki spowodowała ona zgon około 50 do 100 mln ludzi na świecie i zarażenie około 500 mln, co stanowiło wówczas 1/3 populacji całego świata.

Grypa hiszpanka – przyczyny

Współczesne badania wykazały, że pandemia hiszpańskiej grypy wywołana została szczepem H1N1 podtypu wirusa grypy A. Podejrzewa się, że był to zmutowany wirus zwierzęcy pochodzący od dzikiego ptactwa. Jako pierwotne ognisko choroby wskazano natomiast hrabstwo w Kansas w Stanach Zjednoczonych. Ponadto, dzięki pracy naukowców, zidentyfikowano trzy główne geny grypy hiszpanki: PA, PB1, PB2.

To właśnie za ich przyczyną wirus nie zaatakował górnych dróg oddechowych, tylko od razu przerzucał się na płuca, gdzie bytował i ulegał namnażaniu. Podobnie jak w przypadku zwykłej grypy, przenoszenie odbywało się przede wszystkim drogą kropelkową – poprzez kontakt z wydzielinami chorego, jak również przez kontakt bezpośredni z zakażonymi, przedmiotami skażonymi czy chorymi lub martwymi dzikimi zwierzętami.

Wuhan

Grypa hiszpanka – objawy

Początkowo przez ciężki przebieg i objawy grypy hiszpanki niecharakterystyczne dla zwykłej grypy, choroba utożsamiana była z gorączką krwotoczną, durem brzusznym lub cholerą. W wyniku ataku wirusa dochodziło do krwotoków z błoń śluzowych nosa, żołądka i jelit. W konsekwencji następował obrzęk płuc, prowadzący do bakteryjnego, krwotocznego zapalenia płuc, które powodowało największą śmiertelność już w ciągu pierwszych dni choroby. Jeżeli pacjentowi udało się przeżyć pierwszą fazę choroby, często umierał w wyniku rozwijającego się później bakteryjnego zapalenia płuc.

Nietypową cechą grypy hiszpanki był również wiek umierających z jej powodu ludzi. Największą śmiertelność – nie jak w przypadku zwykłej grypy, gdzie częściej umierają osoby o obniżonej odporności, dzieci i ludzie starsi, odnotowywano wśród ludzi młodych i w średnim wieku (20-40 lat). Późniejsze badania udowodniły, że to nie sam wirus przyczyniał się do wysokiej śmiertelności, a układ odpornościowy zakażonych, który walcząc z mikrobami, atakował i niszczył płuca.

Grypa hiszpanka w Polsce

Grypa hiszpanka dotarła do Polski stosunkowo późno, pierwsze przypadki odnotowano we Lwowie latem 1918 roku. W tamtym czasie grypa była śmiercionośna nie tylko dla ludności cywilnej i wojska, ale również jeńców wojny polsko-bolszewickiej. Dokładne oszacowanie liczby ofiar grypy hiszpanki w Polsce nie jest możliwe, ze względu na brak rejestrów epidemiologicznych w tamtym czasie. Na podstawie nekrologów z tamtego okresu można natomiast potwierdzić, że śmierć z powodu grypy ponosili w większości ludzie młodzi (20- i 30-latkowie).

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Szpital w Indiach

„Czarny grzyb” atakuje pacjentów z COVID-19. Liczba zainfekowanych osób rośnie

Kobieta

Gdzie są wolne terminy na szczepienie? Rząd udostępnił mapę z danymi

Częste mycie skraca życie? W czasie pandemii wiele osób zaczęło kierować się tą zasadą

Częste mycie skraca życie? W czasie pandemii wiele osób zaczęło kierować się tą zasadą

Będzie krótszy odstęp pomiędzy dawkami szczepionki przeciw COVID-19, ale niekoniecznie dla wszystkich. Co z tymi, którzy już przyjęli pierwszą dawkę przed wprowadzeniem zmiany?

Krótszy odstęp pomiędzy dawkami szczepionki przeciw COVID-19. Co z tymi, którzy przyjęli pierwszą dawkę przed wprowadzeniem zmiany?

Szczepienia przeciw COVID-19 dostępne dla dzieci w kolejnym kraju. FDA dopuściła tam podawanie jednej ze szczepionek już 12-latkom

Kolejny kraj wprowadza szczepienia przeciw COVID-19 dla dzieci. Szczepionkę mogą przyjąć już 12-latkowie

Będą krótsze przerwy pomiędzy dawkami przeciw COVID-19

Szybciej przyjmiemy drugą dawkę szczepionki przeciw COVID-19. Duża zmiana czeka też ozdrowieńców

Unia Europejska nie przedłużyła kontraktu z AstraZeneką. Za to jest nowe, duże zamówienie od innego dostawcy

Unia Europejska nie przedłużyła kontraktu z AstraZeneką. „Obserwujemy sytuację”

Opieka paliatywna – na czym polega i jakie są jej rodzaje. Dla kogo jest przeznaczona taka forma opieki?

Opieka paliatywna – na czym polega i jakie są jej rodzaje. Dla kogo jest przeznaczona taka forma opieki?

Nawet łagodny Covid-19 może mieć długotrwały wpływ na zdrowie młodych ludzi - wynika z badania naukowców

Nawet łagodny przebieg COVID-19 może mieć długotrwały wpływ na zdrowie młodych ludzi – wynika z badania naukowców

Wiadomo, kiedy będziemy mogli korzystać z paszportów szczepionkowych. Szefowa KE podała termin

Wiadomo, kiedy będziemy mogli korzystać z paszportów szczepionkowych. Szefowa KE podała termin

EMA wydała oświadczenie ws. szczepionki Johnson & Johnson. Mają zmienić się zalecenia na ulotce preparatu

EMA wydała oświadczenie ws. szczepionki Johnson & Johnson. Mają zmienić się zalecenia na ulotce preparatu

Kobieta

Jak wygląda kwestia szczepień na COVID-19 u ozdrowieńców? Wyjaśnia prawniczka

Szczepienie

Rosja zatwierdziła do użytku jednodawkową szczepionkę Sputnik Light

Kobieta w maseczce ochronnej

Jest rozporządzenie wobec maseczek na otwartym powietrzu. Kiedy się z nimi pożegnamy?

Kobieta w maseczce ochronnej

Naukowcy potwierdzili 11 wariantów koronawirusa na Śląsku. Wśród badanych próbek stwierdzono także wariant brazylijski

Z koronawirusem chcieli wsiąść do samolotu. Teraz grozi im nawet 8 lat więzienia

Chcieli wsiąść do samolotu z koronawirusem. Teraz grozi im nawet 8 lat więzienia

Jakie badania zrobić po COVID-19? Ozdrowieńcy a powikłania po koronawirusie

Kobieta w maseczce ochronnej

Indyjski wariant koronawirusa w Polsce. Wykryto dwa ogniska zakażeń

Książę Harry na koncercie Vax Live/ fot. GettyImages

„Szczepionkę należy rozdać każdemu i wszędzie” – apelował książę Harry na wielkim koncercie promującym szczepienia na COVID-19

Kobieta i mężczyzna ćwiczą

Ćwiczenia na kręgosłup dla każdego, czyli sposób na zdrowe plecy. Jak właściwie dobrać zestaw ćwiczeń?

Anna Czarnecka

Jak na naszą psychikę wpływa izolacja i jak sobie z nią poradzić? Mówi Anna Czarnecka [WIDEO]

Co zamiast kwarantanny? Anglicy wpadli na pewien pomysł i będą go testować/fot. iStock

Co zamiast kwarantanny? Anglicy wpadli na pewien pomysł i będą go testować

„Zaszczep się w majówkę”. Tłumy chętnych w kolejkach do plenerowych punktów szczepień/fot. GettyImages

„Zaszczep się w majówkę”. Tłumy chętnych w kolejkach do plenerowych punktów szczepień

Jak zaszczepić się na COVID-19? Poradnik

Najpopularniejsze

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?