Przejdź do treści

Hiperkortyzolemia – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie

Hiperkortyzolemia – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie IStock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Czy w trakcie pobytu w szpitalu trzeba mieć swoje leki, które przyjmujemy na co dzień? Wyjaśnia prawniczka Patrycja Pieszczek-Bober
„W całym szpitalu nie było ani jednej 'państwowej’ wkładki czy tamponu”. Siostra Bożenna gorzko o ubóstwie menstruacyjnym
Może nas czekać przełom w leczeniu cukrzycy i otyłości. Badania nowego leku są bardzo obiecujące
Transpłciowy mężczyzna w ciąży w reklamie Calvina Kleina. Marka usuwa nienawistne komentarze
„Uważaj na zgorzknienie organizmu!” – ostrzega dietetyk dr Damian Parol i podpowiada, jak do niego nie doprowadzić

Hiperkortyzolemia to stan podwyższonego stężenia hormonu stresu (kortyzolu) we krwi. Ze względu na szeroki zakres działania tej substancji, pacjenci z hiperkortyzolemią borykają się często z szeregiem zaburzeń dotyczących różnych układów organizmu. Co może stanowić przyczynę hiperkortyzolemii i jakie objawy obserwuje się u osób z nadmiarem tego hormonu we krwi?

Co to jest hiperkortyzolemia?

Hiperkortyzolemia jest stanem, w którym stężenie kortyzolu we krwi przekracza górną granicę normy. Kortyzol, nazywany hormonem stresu, jest substancją produkowaną przez nadnercza, wydzielaną do krwiobiegu przede wszystkim w odpowiedzi na poczucie zagrożenia. Jego rola polega na fizjologicznym przygotowaniu ciała do reakcji typu „walcz lub uciekaj” poprzez:

  • podwyższenie stężenia glukozy (podstawowego źródła energii) we krwi,
  • zwiększenie tętna i ciśnienia tętniczego krwi,
  • przyspieszenie oddechu,
  • zwiększenie napięcia mięśniowego,
  • ograniczenie funkcji układów organizmu, których praca nie jest wymagana w (krótkotrwałych) sytuacjach zagrożenia, w tym układu pokarmowego i rozrodczego.

Nadmiar kortyzolu we krwi często wiąże się z występowaniem zespółu Cushinga i choroby Cushinga.

Co to jest zespół Cushinga i choroba Cushinga?

Zespół Cushinga jest grupą objawów rozwijających się w sytuacji, gdy w organizmie długotrwale znajduje się zbyt dużo kortyzolu. Choroba Cushinga to jeden ze specyficznych rodzajów zespołu Cushinga. Przyczyną schorzenia jest obecność łagodnego guza zlokalizowanego w przysadce mózgowej. Guz wydziela nadmiar hormonu ACTH, który z kolei powoduje zwiększenie uwalniania kortyzolu. Szacuje się, że choroba Cushinga odpowiada za około 70 proc. przypadków zespołu Cushinga.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Przysadka mózgowa – za co odpowiada? Funkcje, hormony, choroby

Przyczyny hiperkortyzolemii

Do głównych przyczyn hiperkortyzolemii zalicza się:

  • stosowanie sterydów jako sposobu leczenia (wykorzystuje się je m.in. w terapii wielu chorób autoimmunologicznych),
  • guzy przysadki mózgowej (chorobę Cushinga),
  • guzy kory nadnerczy,
  • guzy innych narządów (np. płuc, trzustki, tarczycy) ektopowo wydzielające ACTH.
Sterydy - działanie i skutki uboczne

Hiperkortyzolemia – objawy

Utrzymująca się przewlekle hiperkortyzolemia prowadzi do pojawiania się charakterystycznych objawów ze strony wielu układów organizmu (które łącznie można określić jako zespół Cushinga). U pacjentów z podwyższonym stężeniem kortyzolu obserwuje się:

  • nagromadzenie tkanki tłuszczowej w okolicy jamy brzusznej, twarzy i karku; ręce i nogi osób z hiperkortyzolemią z reguły są szczupłe, nawet jeśli występuje u nich nadwaga lub otyłość,
  • osłabienie mięśni kończyn dolnych i górnych,
  • cienką, podatną na uszkodzenia skórę,
  • różowe lub fioletowe rozstępy (m.in. skórze brzucha, ud, rąk),
  • spowolnione gojenie się ran,
  • nadmierne owłosienie w okolicy twarzy, szyi, klatki piersiowej, brzucha, piersi, ud, lub przeciwnie – łysienie,
  • utratę libido,
  • u mężczyzn: problemy z erekcją,
  • u kobiet: nieregularne miesiączkowanie lub całkowity brak menstruacji.

Hiperkortyzolemia prowadzi również do nadciśnienia tętniczego i problemów z regulacją gospodarki węglowodanowej organizmu, które mogą objawiać się insulinoopornością lub cukrzycą. Chroniczny nadmiar kortyzolu skutkuje również osłabieniem kości, co wiąże się ze zwiększonym ryzykiem złamań.

Tycie - co je powoduje

Hiperkortyzolemia – jakie badania wykonać?

Do stwierdzenia hiperkortyzolemii wykorzystuje się badanie próbki krwi z żyły łokciowej. U dużej części pacjentów test wykonuje się dwukrotnie – rano oraz w godzinach nocnych. Pozwala to lepiej poznać dobowe wahania intensywności wydzielania tego hormonu.

Nadmiar kortyzolu można rozpoznać również na podstawie oznaczenia poziomu hormonu w próbce pochodzącej z całodobowej zbiórki moczu.

Pielęgniarka pobiera krew kobiecie

Leczenie hiperkortyzolemii

Leczenie hiperkortyzolemii ukierunkowane jest najczęściej na przyczynę tego stanu. W przypadku stosowania sterydów lekarz może zalecić ostrożne i stopniowe zmniejszenie dawki leku. U pacjentów z guzem czasami wskazane jest operacyjne usunięcie nieprawidłowej tkanki wydzielającej kortyzol/ACTH lub radioterapia. Leczenie hiperkortyzolemii obejmuje również wprowadzenie leków blokujących efekt działania tego hormonu na tkanki.

 

Bibliografia:

  1. Uwaifo G. I., Hura D. E., Hypercortisolism, StatPearls, dostęp z: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK551526/.
  2. NIH, Cushing’s Syndrome, dostęp z: https://www.niddk.nih.gov/health-information/endocrine-diseases/cushings-syndrome.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Dr Dominika Trojnarska o tajnikach hormonu miłości, wierności i szczęścia: „Są kraje, w których oksytocynę podaje się pacjentkom w sprayu”

„Zaparkuj trudne sprawy na czas urlopu”. Jak skutecznie przewietrzyć głowę w trudnych czasach, mówi psycholożka Karolina Lipińska

Kobieta stoi na ringu bokserskim

Zestresowana? Spróbuj tych ćwiczeń. Pomogą ci się zrelaksować

Hormony, które rządzą twoim życiem seksualnym /fot. Pexels

Hormony, które rządzą twoim życiem seksualnym

Androstendion – rola w organizmie, normy i interpretacja. Kiedy badać poziom hormonu?

ACTH – czym jest? Badanie i wskazania do niego, normy

Praca, dom, obowiązki… Spokojnie, nie wszystko w życiu musi być idealne. Oto 5 powodów, dla których czasem dobrze odpuścić

terapia czaszkowo-krzyżowa/ pexels

„Układ nerwowy dostaje sygnał: nie musi tak być, nie trzeba tkwić w ciągłym bólu, jest wyjście”. Fizjoterapeutka o „rozmasowywaniu” traum

Kobieta śmieje się a w ręce trzyma drinka

„Weź się wyluzuj!”. Tylko jak? Oto kilka rad, dzięki którym nauczysz się „odpuszczać”

„Nie ma jednej miary, co traumatyzuje, a co nie. Dla każdego układu nerwowego ‘za dużo’ ma inną definicję” – mówi terapeutka traumy Sabina Sadecka

8 ziół na redukcję napięcia / pexels

Poczuj się lepiej! 8 ziół, które poprawiają nastrój i redukują napięcie

„Rak to nie wyrok. Ale ignorowanie go i czekanie, aż da rozsiew, redukuje szansę przeżycia do zera”- apeluje Tomasz Rezydent

Sophie Wilmes zawiesza swoje obowiązki, żeby opiekować się ciężko chorym mężem. „Decyzja budzi największy szacunek”

Na wypalenie zawodowego skarży się 65 proc. Polaków. Psycholożka wyjaśnia, jakie symptomy powinny nas zaniepokoić

Na wypalenie zawodowe skarży się 65 proc. Polaków. Psycholożka wyjaśnia, jakie symptomy powinny nas zaniepokoić

Somatyzacja – zaburzenia somatyzacyjne, objawy, gdzie otrzymać skuteczną pomoc

„Lekarka na roślinach” o nietypowym sposobie na wzmocnienie odporności: Przytulajmy się na zdrowie!

Kobieta ćwiczy

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

Czym jest stresslaxing? / Fot. Pexels

Stres zamiast odpoczynku. Jak zwalczyć stresslaxing?

Jak skóra reaguje na stres?

Jak skóra reaguje na stres?

Kobieta

„Ciało reaguje szybciej niż nasz umysł i dłużej trzyma napięcie”. Pani Fizjotrener o powiązaniu emocji z konkretnym narządem w organizmie

Kobieta śpi - paraliż senny

Paraliż senny – co to jest, jakie są jego przyczyny i objawy?

"Nawet 80 proc. osób ma wystarczające zasoby żeby poradzić sobie z traumą". Psycholożka wyjaśnia, jak zapobiec PTSD

„Nawet 80 proc. osób ma wystarczające zasoby, żeby poradzić sobie z traumą”. Psycholożka wyjaśnia, jak zapobiec PTSD

Relaksacja Jacobsona – skuteczny sposób walki ze stresem, nerwami i napięciem mięśni

Jelita a stres – czy mają ze sobą coś wspólnego? Psycholożka i gastroenterolog wyjaśniają

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCV – morfologia, wyniki, norma. MCV podwyższone i za niskie

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

×