Przejdź do treści

Hiperkortyzolemia – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie

Hiperkortyzolemia – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie IStock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Nie wystarczy powiedzieć, że boli brzuch. Lekarka Weronika Błaszczyk podpowiada, co ułatwi właściwą diagnozę
Choroby przenoszone drogą płciową są obecnie „poza kontrolą”. Liczba zarażonych osób nieustannie rośnie
Lekarz zbagatelizował jej objawy. O tym, że to rak piersi, 29-latka dowiedziała się w ósmym miesiącu ciąży
Natalia Nykiel: „Normalne, że ich dotykam”. To ważny spot, który powinna obejrzeć każda nastolatka
Czujesz, że przytłaczają cię emocje? Wypróbuj technikę samoregulacji STOP

Hiperkortyzolemia to stan podwyższonego stężenia hormonu stresu (kortyzolu) we krwi. Ze względu na szeroki zakres działania tej substancji, pacjenci z hiperkortyzolemią borykają się często z szeregiem zaburzeń dotyczących różnych układów organizmu. Co może stanowić przyczynę hiperkortyzolemii i jakie objawy obserwuje się u osób z nadmiarem tego hormonu we krwi?

Co to jest hiperkortyzolemia?

Hiperkortyzolemia jest stanem, w którym stężenie kortyzolu we krwi przekracza górną granicę normy. Kortyzol, nazywany hormonem stresu, jest substancją produkowaną przez nadnercza, wydzielaną do krwiobiegu przede wszystkim w odpowiedzi na poczucie zagrożenia. Jego rola polega na fizjologicznym przygotowaniu ciała do reakcji typu „walcz lub uciekaj” poprzez:

  • podwyższenie stężenia glukozy (podstawowego źródła energii) we krwi,
  • zwiększenie tętna i ciśnienia tętniczego krwi,
  • przyspieszenie oddechu,
  • zwiększenie napięcia mięśniowego,
  • ograniczenie funkcji układów organizmu, których praca nie jest wymagana w (krótkotrwałych) sytuacjach zagrożenia, w tym układu pokarmowego i rozrodczego.

Nadmiar kortyzolu we krwi często wiąże się z występowaniem zespółu Cushinga i choroby Cushinga.

Co to jest zespół Cushinga i choroba Cushinga?

Zespół Cushinga jest grupą objawów rozwijających się w sytuacji, gdy w organizmie długotrwale znajduje się zbyt dużo kortyzolu. Choroba Cushinga to jeden ze specyficznych rodzajów zespołu Cushinga. Przyczyną schorzenia jest obecność łagodnego guza zlokalizowanego w przysadce mózgowej. Guz wydziela nadmiar hormonu ACTH, który z kolei powoduje zwiększenie uwalniania kortyzolu. Szacuje się, że choroba Cushinga odpowiada za około 70 proc. przypadków zespołu Cushinga.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Przysadka mózgowa – za co odpowiada? Funkcje, hormony, choroby

Przyczyny hiperkortyzolemii

Do głównych przyczyn hiperkortyzolemii zalicza się:

  • stosowanie sterydów jako sposobu leczenia (wykorzystuje się je m.in. w terapii wielu chorób autoimmunologicznych),
  • guzy przysadki mózgowej (chorobę Cushinga),
  • guzy kory nadnerczy,
  • guzy innych narządów (np. płuc, trzustki, tarczycy) ektopowo wydzielające ACTH.
Sterydy - działanie i skutki uboczne

Hiperkortyzolemia – objawy

Utrzymująca się przewlekle hiperkortyzolemia prowadzi do pojawiania się charakterystycznych objawów ze strony wielu układów organizmu (które łącznie można określić jako zespół Cushinga). U pacjentów z podwyższonym stężeniem kortyzolu obserwuje się:

  • nagromadzenie tkanki tłuszczowej w okolicy jamy brzusznej, twarzy i karku; ręce i nogi osób z hiperkortyzolemią z reguły są szczupłe, nawet jeśli występuje u nich nadwaga lub otyłość,
  • osłabienie mięśni kończyn dolnych i górnych,
  • cienką, podatną na uszkodzenia skórę,
  • różowe lub fioletowe rozstępy (m.in. skórze brzucha, ud, rąk),
  • spowolnione gojenie się ran,
  • nadmierne owłosienie w okolicy twarzy, szyi, klatki piersiowej, brzucha, piersi, ud, lub przeciwnie – łysienie,
  • utratę libido,
  • u mężczyzn: problemy z erekcją,
  • u kobiet: nieregularne miesiączkowanie lub całkowity brak menstruacji.

Hiperkortyzolemia prowadzi również do nadciśnienia tętniczego i problemów z regulacją gospodarki węglowodanowej organizmu, które mogą objawiać się insulinoopornością lub cukrzycą. Chroniczny nadmiar kortyzolu skutkuje również osłabieniem kości, co wiąże się ze zwiększonym ryzykiem złamań.

Tycie - co je powoduje

Hiperkortyzolemia – jakie badania wykonać?

Do stwierdzenia hiperkortyzolemii wykorzystuje się badanie próbki krwi z żyły łokciowej. U dużej części pacjentów test wykonuje się dwukrotnie – rano oraz w godzinach nocnych. Pozwala to lepiej poznać dobowe wahania intensywności wydzielania tego hormonu.

Nadmiar kortyzolu można rozpoznać również na podstawie oznaczenia poziomu hormonu w próbce pochodzącej z całodobowej zbiórki moczu.

Pielęgniarka pobiera krew kobiecie

Leczenie hiperkortyzolemii

Leczenie hiperkortyzolemii ukierunkowane jest najczęściej na przyczynę tego stanu. W przypadku stosowania sterydów lekarz może zalecić ostrożne i stopniowe zmniejszenie dawki leku. U pacjentów z guzem czasami wskazane jest operacyjne usunięcie nieprawidłowej tkanki wydzielającej kortyzol/ACTH lub radioterapia. Leczenie hiperkortyzolemii obejmuje również wprowadzenie leków blokujących efekt działania tego hormonu na tkanki.

 

Bibliografia:

  1. Uwaifo G. I., Hura D. E., Hypercortisolism, StatPearls, dostęp z: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK551526/.
  2. NIH, Cushing’s Syndrome, dostęp z: https://www.niddk.nih.gov/health-information/endocrine-diseases/cushings-syndrome.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

17 hydroksyprogesteron – funkcje, badanie, normy i cena. Jakie są objawy podwyższonego i obniżonego poziomu?

Kobieta trenuje

Sposoby na stres. Oto 6 skutecznych sposobów, które ukoją twoje nerwy

Kobieta

Czujesz w jelitach ucisk, bulgotanie i przelewanie, kiedy się stresujesz? Możesz to złagodzić w prosty i szybki sposób

Dwie osoby siedzą na kanapie i rozmawiają

Zidentyfikowano hormon, który może poprawić funkcje poznawcze u osób z zespołem Downa

Bóle głowy – rodzaje, objawy, diagnostyka. Co oznacza ból z tyłu głowy a co ból w skroniach?

Stresujesz się? Sięgnij po... szklankę wody! / unsplash

Stresujesz się? Sięgnij po… szklankę wody!

Kobieta ćwiczy

Kręgosłup – jak o niego zadbać i nie nadwyrężać? Oto 10 cennych rad od fizjoterapeuty

Miała 18 lat, kiedy usłyszała, że został jej rok życia. Dziś chce nam przekazać 5 ważnych lekcji

Chcesz wesprzeć pracę swoich hormonów? Seed cycling jest dla ciebie / istock

Chcesz wesprzeć pracę swoich hormonów? Seed cycling jest dla ciebie

Nerwica przełyku – co to jest, objawy. Jak leczyć „gulę” w gardle?

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

"To on jest przyczyną wszystkich twoich problemów. To przez niego organizm nie może wyjść z opresji, szaleje gospodarka hormonalna, ubożeje mikrobiota" - podkreśla lek. Dorota Helim-Sobkowiak

„To on jest przyczyną wszystkich twoich problemów. To przez niego szaleje gospodarka hormonalna, ubożeje mikrobiota” – pisze o… stresie lek. Dorota Helim-Sobkowiak

ból

Co stres robi z naszymi stawami? Będziesz zaskoczona

Czy IBS jest chorobą psychiczną? Psychiatrka odpowiada

Koszmary senne – zapobieganie, leczenie, wpływ na organizm

Chcesz mieć udany dzień? Nie wstawaj lewą nogą!

Dr Dorota Wakuła / fot. Infemini Med Home

„Nie jesteśmy w stanie odróżnić klinicznie depresji poporodowej od fazy niedoczynności poporodowego zapalenia tarczycy” – mówi dr Dorota Wakuła

Pień mózgu – budowa, funkcje, choroby i badania. Jakie objawy wskazują na jego uszkodzenie?

26-latka chora na hirsutyzm po kilkunastu latach przestała się golić i zapuściła brodę. "Trudno to wytłumaczyć, ale czuję się wolna"

26-latka chora na hirsutyzm po kilkunastu latach przestała się golić i zapuściła brodę. „Trudno to wytłumaczyć, ale czuję się wolna”

Koszmarne poranki. Dlaczego niektórzy z nas najgorzej czują się tuż po przebudzeniu, tłumaczy psycholożka Milena Wojnarowska

Miała guza wielkości główki dziecka. Teraz przestrzega innych przed bagatelizowaniem bólu pleców

Wydaje ci się, że wszyscy widzą twój stres? Psycholożka wyjaśnia, na czym pole iluzja przejrzystości

Wydaje ci się, że wszyscy widzą twój stres i lęk? Psycholożka wyjaśnia, na czym polega iluzja przejrzystości

Układ dokrewny – funkcje i budowa. Jakie hormony są najważniejsze?

Milena Nosek / archiwum prywatne

„To, co dzieje się wewnątrz nas, wyznacza jakość naszej pracy. Hormony sterują całym naszym organizmem” – mówi Milena Nosek, dietetyczka

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

×