Przejdź do treści

Hiperwentylacja, czyli niebezpieczne przyspieszenie oddechu – przyczyny, objawy i pierwsza pomoc

Kobieta w stanie hiperwentylacji podpiera się o blat w łazience.
Alliance/ AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kombucza – stwórz sobie własny probiotyk
Ćwiczenia na piękne plecy. Sprawdź, co zrobić, jeśli codziennie spędzasz kilka godzin przy biurku
Jak rozpoznać przetrenowanie?
Kotleciki ze świeżej kolby kukurydzy
dwie dziewczyny rozmawiają
Sukces wpędza cię w zakłopotanie? Nie umiesz się nim chwalić? Skorzystaj z rad psychologa

Hiperwentylacja to przyspieszenie oddechu, któremu mogą towarzyszyć zawroty głowy oraz uczucie paniki. Przyczyn hiperwentylacji jest wiele. Najczęstszymi są stres i nerwica. Hiperwentylacja płuc prowadzi do nadmiernej eliminacji dwutlenku węgla z organizmu.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

O hiperwentylacji mówi się, gdy oddech staje się zbyt częsty i głęboki. Normalnie, gdy człowiek oddycha, klatka piersiowa zwiększa i zmniejsza swoją objętość, a przez to zmienia się również w niej ciśnienie. Gdy z jakiegoś powodu organizm potrzebuje zwiększonej zawartości tlenu we krwi, np. pod wpływem działania adrenaliny lub kortyzolu (hormonu stresu) albo podczas wysiłku, mózg nieznacznie zmienia proces oddychania. Udział w nim zaczynają brać dodatkowe mięśnie oddechowe, jak mięśnie międzyżebrowe, zwiększające objętość płuc i umożliwiające lepsze nasycenie krwi tlenem. Wówczas przez krótki czas może być konieczne zwiększenie głębokości i częstości oddechów. Dzięki temu przy zwiększonej aktywności fizycznej mięśnie mogą pracować wydajnie, uzyskując wystarczającą ilość tlenu.

Zespół hiperwentylacji płuc

Ciśnienie parcjalne dwutlenku węgla we krwi (PaCO2) u zdrowej osoby wynosi 35–45 mm Hg (4,65–6,00 kPa), a jego zawartość w osoczu może sięgać nawet 47–60,5% objętości. Gdy zwiększa się szybkość oddychania, równowaga gazowa zostaje zakłócona – ciało pobiera z powietrza zbyt dużo tlenu, ale stężenie dwutlenku węgla spada. Takie zakłócenia są nie mniej niebezpieczne niż brak tlenu, ponieważ skutkiem hiperwentylacji może być zasadowica – alkaloza krwi.

Objawy hiperwentylacji

Głównymi objawami hiperwentylacji płuc są szybki oddech i uczucie duszności. Trudno złapać oddech, klatka piersiowa szybko się unosi, słychać świszczący oddech, czasami pojawia się kaszel. Inne objawy hiperwentylacji:

  • silne zawroty głowy, niewyraźne widzenie i słyszenie, „mroczki” przed oczami, w ciężkich przypadkach utrata przytomności;
  • tachykardia i inne arytmie, ból w okolicy serca, bladość, kłucie i ból w kończynach;
  • osłabienie mięśni, zaburzenia chodu, czasem pojawiają się drgawki;
  • odbijanie, wzdęcia brzucha, nudności i wymioty (wywoływane przez silne zawroty głowy).

Zobacz także

Stres i inne przyczyny hiperwentylacji

Na hiperwentylację często cierpią osoby podatne na nerwicę. Zaburzenia częstości oddechów obserwuje się u 11% pacjentów, spośród których większość to kobiety. Stres powoduje uwolnienie adrenaliny – hormonu, który prowadzi do zwiększenia częstotliwości i głębokości oddechów. W tym samym czasie zwiększone zapasy tlenu nie są zużywane, tak jak podczas ćwiczeń, a bilans gazowy szybko ulega zachwianiu. Hiperwentylacja i nerwica pogarszają się, osoba reaguje emocjonalnie na rosnące objawy i zaczyna oddychać jeszcze częściej. Hiperwentylacja często rozwija się na tle ataku paniki, neurastenii, histerii, w wyniku strachu lub zwiększonego poziomu lęku.

Inne przyczyny upośledzenia procesu oddychania to:

  • nadmierny wysiłek fizyczny (syndrom typowy dla sportowców biorących udział w zawodach);
  • niekontrolowane przyjmowanie niektórych leków (zaburzenia metabolizmu gazowego występują na tle zatrucia organizmu);
  • różne zaburzenia metaboliczne;
  • atak astmy oskrzelowej;
  • procesy zapalne w płucach i innych narządach oddechowych (na tle zakażeń lub alergii);
  • spożycie napojów energetycznych, alkoholu i narkotyków;
  • przewlekła niewydolność serca.

Pierwsza pomoc i leczenie hiperwentylacji

Leczenie hiperwentylacji ma charakter przyczynowy, co oznacza, że lekarz stara się usunąć lub zminimalizować przyczyny jej powstawania. Inaczej wygląda leczenie hiperwentylacji będącej wynikiem wstrząsu, inaczej wskutek stresu i całkowicie inaczej w przypadku pacjenta w ciężkim stanie klinicznym.

Głównym zadaniem w przypadku ataku hiperwentylacji płucnej, np. będącej wynikiem stresu, jest obniżenie poziomu tlenu we krwi. Aby przywrócić równowagę gazową, człowiek musi oddychać spokojniej, z mniejszą częstotliwością. Bardzo pomaga asystowanie, czyli wspólne oddychanie. W ten sposób łatwiej jest osiągnąć pożądany rytm oddechów i uspokoić się, dzięki czemu atak szybko mija. Należy rozumieć, że osiągnięcie mniejszej częstości oddechów, w przypadku gdy pacjent jest skłonny do paniki, jest dość trudne. Dlatego, aby zmniejszyć ilość tlenu wprowadzanego do krwi, można zastosować jeden z następujących sposobów:

  • oddychanie przez nos z jednym zablokowanym nozdrzem (należy nacisnąć palcem na drugi płatek nosa);
  • oddychanie przez usta zasłonięte dłonią lub przez zaciśnięte wargi;
  • oddychanie do papierowej torby. Jeden z najskuteczniejszych sposobów, ponieważ pozwala nie ograniczać wdechów i wydechów, ale jednocześnie zmniejsza poziom tlenu (w torbie stopniowo wzrasta stężenie dwutlenku węgla).

Jeśli prawidłowy proces oddychania nie zostanie przywrócony lub po ataku inne objawy nie znikną, trzeba jak najszybciej wezwać karetkę pogotowia. Należy skonsultować się z lekarzem, gdy hiperwentylacja trwa dłużej niż kilka minut, ataki zdarzają się często, a w historii chorób pacjenta znajdują się dolegliwości układu sercowo-naczyniowego i płuc oraz alergie.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Polecamy

Dr Katarzyna Pogoda

„Wielką radość sprawia mi obserwowanie, jak kobiety po leczeniu świetnie się realizują, zmieniają podejście do życia, nabierają sił i energii do działania” – mówi dr Katarzyna Pogoda, onkolog kliniczny

„Nie polecam grup wsparcia, forów internetowych. Mam bardzo przykre doświadczenia z pacjentami, którzy zostali tam dotkliwie skrytykowani” – mówi Kamila Urbaniak, dietetyk i autorka bloga kreatorniazmian.pl

Laurie Penny

Laurie Penny: bez odwagi nasze pokolenie jest skazane na kolejną dekadę politycznego wykluczenia i gównianej muzyki

„Hormony działają na podstawie tego, co jemy. Jeśli nie jemy zgodnie ze swoim metabolicznym IQ, brak nam energii, koncentracji i mamy kłopoty z układem pokarmowym” – mówi health coach Agnieszka Pająk

Zainteresują cię również:

klimatyzacja

Klimatyzacja – poznaj jej plusy i minusy

swędząca skóra

Dlaczego skóra swędzi? Sprawdź, jaka może być przyczyna problemu

paznokcie

Paznokcie mówią wiele o twoim zdrowiu. Sprawdź, jakie ostrzeżenia mogą ci wysyłać

kobieta ucząca się reanimacji

Reanimacja a resuscytacja. Jaka jest różnica? Jak je przeprowadzić?

Migrena na talerzu. Czego nie jeść, by uniknąć bólu głowy?

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg, czyli dziewczyna przy stole operacyjnym, opowiada jak wygląda procedura przeszczepiania

Magia naturalnego oddechu. Jak prawidłowo oddychać?

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – jak i dlaczego powstają? Pokonywanie lęku

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Biegacz ze zdjętymi butami sportowymi i skręconą kostką siedzi na ziemi

Objawy i sposoby leczenia skręconej kostki

kobieta na ćwiczeniach

Tiki nerwowe – jakie są przyczyny, rodzaje i objawy powtarzalnych ruchów mięśni?

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Co można wyczytać z języka? Kolor, nalot i faktura mówią dużo o twoim stanie zdrowia

ilustracja przedstawiająca neuroprzekaźniki

Rola neuroprzekaźników w poprawnym funkcjonowaniu organizmu

ilustracja ukazująca leukocyty

Co to są leukocyty? Funkcje białych krwinek oraz przyczyny ich nieprawidłowych wyników

kobieta cierpiąca na leukoplakię otwiera usta

Leukoplakia – jakie czynniki predysponują do jej powstania? Czym jest stan przedrakowy?

lekarz przeprowadzający badania genetyczne

Jak przebiegają badania genetyczne i jakie choroby pozwalają wykryć?

Neurolog omawia z pacjentką wyniki badań

Neurolog, czyli specjalista od schorzeń i chorób układu nerwowego. Jakie dokładnie leczy choroby?

różne rodzaje opatrunków w postaci plastrów i bandaża

Opatrunki – rodzaje, wskazania oraz sposób doboru odpowiedniego środka

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG – elektromiografia. Jak wygląda badanie i jakie są wskazania?

Zabieg wstrzykiwania toksyny botulinowej

Toksyna botulinowa w praktyce neurologicznej oraz kosmetologii

Pływające bakterie na odporność

Co to jest immunologia i jakie są jej rodzaje? Badania immunologiczne w diagnostyce

kobieta leży na stole do masażu i korzysta z talasoterapii

Talasoterapia – co to jest i jak działa? Czy zabiegi talasoterapii są skuteczne?

leki psychotropowe w postaci tabletek wysypane na stół

Działanie leków psychotropowych. Przebieg leczenia, skutki uboczne, efekty

Badanie psychologiczne u psychologa

Jak wyglądają badania psychologiczne kierowców oraz w wojsku?