Przejdź do treści

Hiperwentylacja – przyczyny, objawy i pierwsza pomoc

Kobieta w stanie hiperwentylacji podpiera się o blat w łazience.
Hiperwentylacja/ AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Przenieś grę wstępną na inny poziom. 8 miejsc erogennych, których być może jeszcze nie odkryłaś, a warto
Przez żołądek do… łóżka. 8 naturalnych afrodyzjaków idealnych na pobudzającą kolację
Kobiecy mózg – jaki jest naprawdę?
Chcesz pozbyć się „oponki” z brzucha? Wprowadź te pięć zmian, a będzie ci łatwiej osiągnąć cel
10 rzeczy, za które podziękują ci twoje oczy

Hiperwentylacja to przyspieszenie oddechu, któremu mogą towarzyszyć zawroty głowy oraz uczucie paniki. Przyczyny hiperwentylacji są różne. Najczęstszymi są stres i nerwica, ale to nie jedyne czynniki, które na nią wpływają.

Hiperwentylacja – co to jest?

Hiperwentylacji to zaburzenie, które występuje, kiedy oddech staje się zbyt częsty i głęboki. Normalnie, gdy człowiek oddycha, klatka piersiowa zwiększa i zmniejsza swoją objętość, a przez to zmienia się również w niej ciśnienie. Ciśnienie parcjalne dwutlenku węgla we krwi (PaCO2) u zdrowej osoby wynosi 35–45 mm Hg (4,65–6,00 kPa), a jego zawartość w osoczu może sięgać nawet 47–60,5% objętości.

Gdy zwiększa się szybkość oddychania, równowaga gazowa zostaje zakłócona – ciało pobiera z powietrza zbyt dużo tlenu, ale stężenie dwutlenku węgla spada. Dzięki temu przy zwiększonej aktywności fizycznej mięśnie mogą pracować wydajnie, uzyskując wystarczającą ilość tlenu. Takie zakłócenia są nie mniej niebezpieczne niż brak tlenu, ponieważ skutkiem hiperwentylacji może być zasadowica – alkaloza krwi.

Objawy hiperwentylacji

Głównymi objawami hiperwentylacji płuc są szybki oddech i uczucie duszności. Trudno złapać oddech, klatka piersiowa szybko się unosi, słychać świszczący oddech, czasami pojawia się kaszel. Inne objawy hiperwentylacji:

  • silne zawroty głowy, niewyraźne widzenie i słyszenie, „mroczki” przed oczami, w ciężkich przypadkach utrata przytomności;
  • tachykardia i inne arytmie, ból w okolicy serca, bladość, kłucie i ból w kończynach;
  • osłabienie mięśni, zaburzenia chodu, czasem pojawiają się drgawki;
  • odbijanie, wzdęcia brzucha, nudności i wymioty (wywoływane przez silne zawroty głowy).

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Stres i inne przyczyny hiperwentylacji

Na hiperwentylację często cierpią osoby podatne na nerwicę. Zaburzenia częstości oddechów obserwuje się u 11% pacjentów, spośród których większość to kobiety. Stres powoduje uwolnienie adrenaliny – hormonu, który prowadzi do zwiększenia częstotliwości i głębokości oddechów. W tym samym czasie zwiększone zapasy tlenu nie są zużywane, tak jak podczas ćwiczeń, a bilans gazowy szybko ulega zachwianiu. Hiperwentylacja i nerwica pogarszają się, osoba reaguje emocjonalnie na rosnące objawy i zaczyna oddychać jeszcze częściej. Hiperwentylacja często rozwija się na tle ataku paniki, neurastenii, histerii, w wyniku strachu lub zwiększonego poziomu lęku.

Inne przyczyny upośledzenia procesu oddychania to:

  • nadmierny wysiłek fizyczny (syndrom typowy dla sportowców biorących udział w zawodach);
  • niekontrolowane przyjmowanie niektórych leków (zaburzenia metabolizmu gazowego występują na tle zatrucia organizmu);
  • różne zaburzenia metaboliczne;
  • atak astmy oskrzelowej;
  • procesy zapalne w płucach i innych narządach oddechowych (na tle zakażeń lub alergii);
  • spożycie napojów energetycznych, alkoholu i narkotyków;
  • przewlekła niewydolność serca.

Pierwsza pomoc i leczenie hiperwentylacji

Leczenie hiperwentylacji ma charakter przyczynowy, co oznacza, że lekarz stara się usunąć lub zminimalizować przyczyny jej powstawania. Inaczej wygląda leczenie hiperwentylacji będącej wynikiem wstrząsu, inaczej wskutek stresu i całkowicie inaczej w przypadku pacjenta w ciężkim stanie klinicznym.

Głównym zadaniem w przypadku ataku hiperwentylacji płucnej, np. będącej wynikiem stresu, jest obniżenie poziomu tlenu we krwi. Aby przywrócić równowagę gazową, człowiek musi oddychać spokojniej, z mniejszą częstotliwością. Bardzo pomaga asystowanie, czyli wspólne oddychanie. W ten sposób łatwiej jest osiągnąć pożądany rytm oddechów i uspokoić się, dzięki czemu atak szybko mija. Należy rozumieć, że osiągnięcie mniejszej częstości oddechów, w przypadku gdy pacjent jest skłonny do paniki, jest dość trudne. Dlatego, aby zmniejszyć ilość tlenu wprowadzanego do krwi, można zastosować jeden z następujących sposobów:

  • oddychanie przez nos z jednym zablokowanym nozdrzem (należy nacisnąć palcem na drugi płatek nosa);
  • oddychanie przez usta zasłonięte dłonią lub przez zaciśnięte wargi;
  • oddychanie do papierowej torby. Jeden z najskuteczniejszych sposobów, ponieważ pozwala nie ograniczać wdechów i wydechów, ale jednocześnie zmniejsza poziom tlenu (w torbie stopniowo wzrasta stężenie dwutlenku węgla).

Jeśli prawidłowy proces oddychania nie zostanie przywrócony lub po ataku inne objawy nie znikną, trzeba jak najszybciej wezwać karetkę pogotowia. Należy skonsultować się z lekarzem, gdy hiperwentylacja trwa dłużej niż kilka minut, ataki zdarzają się często, a w historii chorób pacjenta znajdują się dolegliwości układu sercowo-naczyniowego i płuc oraz alergie.

Hiperwentylacja – zapobieganie

Pomóc mogą nauka redukcji stresu i technik oddychania (np. medytacja, joga). Skuteczna może okazać się także akupunktura. Jest to dobre rozwiązanie przy przewlekłej hiperwentylacji. Regularne ćwiczenia (chodzenie, bieganie, jazda na rowerze, itp.) również mogą zapobiec hiperwentylacji.

Ważna jest także odpowiednia dieta, z której należy wykluczyć kofeinę (jest środkiem pobudzającym). Osoby, które palą papierosy, powinny rozstać się z nałogiem.

Czy hiperwentylacja jest niebezpieczna?

Często pacjenci zastanawiają się, czy hiperwentylacja jest niebezpieczna. Oczywiście nie radzi się samodzielnie jej wywoływać, jednak bywa ona często używana przez pływaków oraz nurków. W takim przypadku polega na wzięciu trzech głębokich oddechów, co usuwa z płuc dwutlenek węgla i gazy ciężkie.

Długotrwała hiperwentylacja jest jednak niebezpieczna.  Jakie są jej skutki?  Prowadzi do zwiększenia ilości powietrza wpływającego do pęcherzyków płucnych, powodując hipokapnię i doprowadzając do rozwoju zasadowicy oddechowej, która zakłóca równowagę kwasowo-zasadową w organizmie.

Wzrasta przy tym pobudliwość neuronów w nerwach obwodowych, co objawia się mrowieniem, drętwieniem twarzy, dłoni i stóp. Mogą pojawić się mimowolne skurcze i sztywność mięśni. Dalszą konsekwencją obniżonej ilości dwutlenku węgla jest zwężenie naczyń krwionośnych mózgu. Zmniejszenie przepływu krwi przez mózg spada o 30 do 40 proc. i ostatecznie powoduje niedotlenienie mózgu, objawiające się zaburzeniami widzenia i zawrotami głowy, a nawet utratą świadomości.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Ożywianie komórek życiowych u świni / gettyimages

Rewolucja w medycynie. Naukowcy ożywili część komórek u świni, która już nie żyła

AOS. Czym jest ambulatoryjna opieka specjalistyczna, jakie obejmuje świadczenie i kto może z niej skorzystać?

Stridor, czyli świst przy oddychaniu, którego nie warto bagatelizować!

ECMO – urządzenie, które daje płucom i sercu czas na regenerację lub przeszczep

Skala MRC – co mierzy, gdzie jest stosowana, jak przebiega badanie?

Opiekun medyczny – jakie zmiany po nowelizacji ustawy o niektórych zawodach medycznych?

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź, jak się zachować krok po kroku

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź krok po kroku, jak się zachować

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. "Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne"

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. „Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne”

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowa ustawa o zarządzaniu kryzysowym?

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowy projekt ustawy o zarządzaniu kryzysowym?

Plamienie zamiast miesiączki – co oznacza?

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej w Polsce

„Odpowiednio dobrane rośliny mogą stworzyć bardzo skuteczną barierę filtrującą zanieczyszczenia”. Co sadzić w domu i ogrodzie, by oddychać czystym powietrzem, mówi prof. Stanisław Gawroński

Łatwo zasypiasz w dzień i nie śpisz w nocy? To może być narkolepsja. Sprawdź, jakie objawy ma to zaburzenie

Gumkowanie hemoroidów – co to jest, objawy. Profilaktyka i leczenie żylaków odbytu

Opalanie natryskowe – czy jest bezpieczną alternatywą dla promieni UV?

Ciałko żółte – funkcje, rola w ciąży, torbiele ciałka żółtego

Chlamydioza – objawy i leczenie zakażenia chlamydią

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Siedem osób usłyszało zarzuty w sprawie samobójstwa znanego lekarza. "Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna"

Siedem osób z zarzutami w sprawie samobójstwa znanego lekarza. „Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna”

Wystawianie zwolnień lekarskich podczas teleporad było nielegalne? ZUS przeprowadza kontrole

Wystawianie zwolnień lekarskich podczas teleporad było nielegalne? ZUS przeprowadza kontrole

Hydroterapia – korzyści z wodolecznictwa i rodzaje zabiegów

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

×