Przejdź do treści

„Typowym konsumentem uzależnionym od zakupów jest kobieta około czterdziestego roku życia”

Kobieta wybierające ubrania
zdjęcie: unsplash.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
„Zapisałem panu tabletki, które sprawią, że penis będzie mniej bolał. Proszę wrócić, jak będzie pan się chciał starać o dziecko”. Ekspertka o podwójnych standardach
3 mokre ręczniki – tego potrzebujesz przy przegrzaniu organizmu. Gdzie je przyłożyć, wyjaśnia ratownik medyczny
Zakładasz nogę na nogę? To jeden z wielu nawyków, których nie lubi dno miednicy. Mówi o tym fizjoterapeutka uroginekologiczna Monika Grzegorzewicz
Meghan Markle o normalizacji poronienia i o aborcji. „To, co dzieje się w naszych ciałach, jest głęboko osobiste”
Lek na nadciśnienie zniknął z aptek. Kolejne dostawy nie są planowane

Zakupoholizm to uzależnienie od zakupów. Potrzeba wydawania pieniędzy, wybierania, porównywania, kupowania, wszystko po to, by poczuć ulgę. Osoby uzależnione, podobnie jak w innych uzależnieniach – od alkoholu lub hazardu – cechuje obsesja, brak samokontroli, kompulsja, poddanie się pokusie. O zakupoholizmie porozmawialiśmy z psychoterapeutą Izabelą Wiśniewską.

Urszula Gruszka: Czy jest problem z uświadomieniem sobie, że mamy do czynienia z uzależnieniem? Przy alkoholizmie łatwo zauważyć, że ktoś ma problem, a zakupy lubi każdy.

Izabela Wiśniewska: Owszem, zakupy lubi każdy, ale kupować można w sposób planowany. Mówi się, że jeśli chce się panować nad swoimi zachowaniami konsumenckimi to należy planować. Jednak zdarzają się codzienne sytuacje, których nie planujemy, np. podczas powrotu do domu, przechodzimy obok sklepu i kupujemy chleb.

O uzależnieniu można mówić wtedy, kiedy kupowaniu towarzyszy kompulsja, czyli utrata kontroli. Kupujemy, nawet wtedy gdy tego nie potrzebujemy. Mowa o sytuacji,w  której człowiek niezależnie od pory roku, okoliczności, sezonów kupuje do tego stopnia, że traci kontrolę nad sobą, wydaje ponad miarę, pochłania się zakupami. Na tyle częste i intensywne, że powoduje to problemy, np. w pracy, rodzinie, często wiąże się to z zadłużeniem i pożyczkami,  co prowadzi do zjawiska wykluczenia społecznego.

Kobieta z alkoholem

Czy można określić profil osoby uzależnionej?

Wyniki pokazują, że typowym konsumentem uzależnionym od zakupów jest kobieta około czterdziestego roku życia. Wynika to najczęściej ze stabilności finansowej. Z perspektywy diagnozowania typów osób uzależnionych wprowadza się tzw. diagnozę różnicową.Polega ona na rozróżnieniu osób, które mają zaburzenia typu lękowego, od osób które są ściśle uzależnione od zakupów. Na tej podstawie można wprowadzić odpowiednie leczenie.

Jakie są przejawy zakupoholizmu?

Z uzależnieniem mamy do czynienia wtedy, kiedy występuje obsesja, powracanie myślami, kompulsja (czyli zatracanie się) a także jeśli zakupy powodują zmianę naszego nastroju. Towarzyszy temu dążenie do ulgi.

Jest to specyficzne zjawisko, o ile w przypadku alkoholizmu, ludzie uzależniają się od substancji, to przy uzależnieniu od zakupów, człowiek uzależnia się od czynności. Począwszy od wybierania, sprawdzania, kupowania, a także potrzebę obdarowywania. Często u osób chorych obserwuje się, że usprawiedliwiają swoje nadmierne zakupy tym, że chcą podarować coś swoim bliskim czy znajomym. Przykładowo, kobieta zakupi 5 bluzeczek, jedną z nich obdaruje koleżankę, mając wyrzuty sumienia, że zbyt wiele wydała pieniędzy.

Kolejnymi kwestiami jest pożądanie, które wielokrotnie uzależnione jest od nastroju, oraz utrata kontroli. To sytuacja, w której osoba sobie coś zaplanowała, ale jeśli pojawia się możliwość zakupów, wydania pieniędzy – rzuca się w wir czynności, rezygnując ze swoich wcześniejszych planów.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

"Jedzenie jest jak plaster na trudne emocje i jednocześnie jest najczęściej nadużywanym środkiem uspokajającym"

Czy jest to problem wiążący się z rozwojem konsumpcjonizmu?

Problem z uzależnieniem od zakupów nie jest nowym zjawiskiem, ale rozwój konsumpcjonizmu na pewno ma w tym swój udział, łatwiej jest się uzależnić. Zakupy online przyczyniły się w dużej mierze do „karmienia” chorych, ponieważ nie trzeba wychodzić z domu, aby zaspokoić swoją potrzebę. Dodatkowo – duży wybór, porównania cen, sugestie innych produktów. Obecnie można również zauważyć wśród osób uzależnionych nastawienie na produkty luksusowe. Kojarzą się one często z przyjemnością, prestiżem, lepszą jakością życia, a za tym idzie większe wydatkowanie finansowe. Nastawienie na przyjemność popycha konsumentów do robienia coraz częstszych zakupów, wydając coraz więcej pieniędzy.

Czy wpadając w wir zakupów, wyłączamy nasze racjonalne myślenie?

Aktywność mózgu zależna jest od podjętej decyzji: kupić czy nie kupić. Udowodniono, że w momencie decyzji o zakupie, duże znaczenie ma odpowiedź emocjonalna naszego mózgu. Pobudzenie, które poprzedza wybór: kupić/nie kupić jest znacznie większe, w momencie kiedy decydujemy o zakupie, pielęgnując nasze uzależnienie, zaspokajając swoją potrzebę. Zanim podejmiemy świadomą decyzję czy coś chcemy/nie chcemy, nasz mózg już wskazuje nam odpowiedź i „słuszność” wyboru. W dużym stopniu nasze procesy w mózgu odbywają się wcześniej, zanim sobie uświadomimy konsekwencje wyboru.

Jak wygląda to w praktyce?

Przykładowo, kobieta wchodzi do sklepu i widzi pewną rzecz. Zanim zastanowi się: „czy ja potrzebuję taką torebkę?” oraz przeanalizuje cenę: „czy mnie na nią stać finansowo?”, jej mózg uruchamia pewne reakcje, które wskazują na to, że dzięki zakupie danej rzeczy, będzie bardziej zadowolona, usatysfakcjonowana, zatem w jakiś sposób ta decyzja lepiej wpłynie na twoje samopoczucie. Jest to jednak coś, nad czym osoba uzależniona musi pracować.

Nastawienie na przyjemność popycha konsumentów do robienia coraz częstszych zakupów, wydając coraz więcej pieniędzy
samotna dziewczyna opiera ramię o blat stołu

W jaki sposób należy pracować?

Należy ćwiczyć samokontrolę. Można to robić na wiele sposobów, jednym z nich jest odwrócenia uwagi od pokusy lub poświęcenie dużej ilości czasu innym czynnościom, które wydzielają hormony szczęścia. Polecana jest aktywność fizyczna, seks, relaks.

Panowanie nad swoimi emocjami jest bardzo ważne, aby nie poprawiać swojego humoru popadając w uzależnienie. Ale poleca się takim osobom korzystanie ze wsparcia innych osób, ponieważ załamanie samokontroli czyli uzależnienia zawdzięczamy pojawieniem się impulsu, w który popadamy. Można kontrolować zachowania, które są skutkiem impulsu lub zmniejszać szanse pojawienia się go. Ale cały proces leczenia i wyjścia z uzależnienia zaczyna się od świadomości tego, że mamy problem. W celu zwiększenia samoświadomości można stosować medytacje, psychoterapię, a także czytanie książek, doszkalanie się. Od samoświadomości zaczyna się proces leczenia.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

dwie z dziewczyny wracają z zakupów

Idąc do sklepu po jedną rzecz, wracasz z torbami? Sprawdź, czy to znak, że jesteś zakupoholiczką

uzależniające substancje

Co to są uzależnienia behawioralne? Przykłady oraz metody leczenia

Kobieta stoi z kolorowymi torbami na zakupy

Zakupoholizm: jak leczyć? Czy ten uzależniający nałóg wymaga leczenia?

26-latka chora na hirsutyzm po kilkunastu latach przestała się golić i zapuściła brodę. "Trudno to wytłumaczyć, ale czuję się wolna"

26-latka chora na hirsutyzm po kilkunastu latach przestała się golić i zapuściła brodę. „Trudno to wytłumaczyć, ale czuję się wolna”

Nie stawiaj siebie na szarym końcu! / pexels

Nie stawiaj siebie na szarym końcu! Dlaczego tak trudno o siebie zadbać?

„Czułem się zawsze bardzo samotny”- Brad Pitt szczerze o walce z uzależnieniem

"Zapracowanie się na śmierć jest w naszej kulturze niemalże cnotą". Milena Wojnarowska wymienia symptomy wycieczenia psychicznego

„Zapracowanie się na śmierć jest w naszej kulturze niemalże cnotą”. Milena Wojnarowska wymienia symptomy wycieczenia psychicznego

Diagnozowanie autyzmu i ADHD będzie szybsze i łatwiejsze? Wiele mają powiedzieć oczy dziecka

Zbadali, dlaczego młodzi nie chcą żyć. Na pierwszym miejscu brak wsparcia rodziców

Atak paniki, bezsenność, płacz? Sprawdź, czy nie masz zaburzeń adaptacyjnych

Jak szybko zasnąć? 10 porad na szybki sen

Jak szybko zasnąć? 10 porad na szybki sen

chłopak i dziewczyna w lesie

„Nie zmieniajmy na siłę partnera, tak samo jak nie chcemy, aby to on zmieniał nas”. Jak poradzić sobie z kryzysem w związku podczas wakacji?

Odpoczynek to sztuka. Jak nauczyć się odpoczywać?

Odpoczynek to sztuka. Jak nauczyć się odpoczywać?

Kobieta

Depresja ma różne oblicza. O tym objawie rzadko się mówi

pms

„O PMS lubi się żartować, bo to przecież tylko gorsze dni kobiety. Tymczasem u podłoża PMS leży nierównowaga hormonalna”. Jak na nią wpłynąć, tłumaczy dietetyczka i naturopatka Monika Skuza

„Wszystko jest ciemne. Bez tonu, bez obrazu, nic nie ma sensu…” Tenisistka o próbie samobójczej. Wstrząsające wyznanie

Gruba w głowie. „Schudłam 18 kg i poczułam się oszukana. Czekałam na wielką zmianę, a czułam się tylko gorzej”

„Czynienie inwektywy z choroby, jest rzeczą wyjątkowo okrutną”. Paulina Młynarska odpowiada na hejt

Żałoba po związku / unsplash

Żałoba po związku? To możliwe. Daj sobie tylko prawo do tego, by czuć się źle

„Źródłem większości naszych problemów emocjonalnych są nasze myśli i interpretacje różnych zdarzeń”. Milena Wojnarowska wyjaśnia, jak kształtują one rzeczywistość

Słyszałaś, że jesteś dojrzała jak na swój wiek? To może być trauma / istock

Często słyszała, że jest dojrzała jak na swój wiek. „To nie do końca dojrzałość, a wynik przeżytych traum”

Zamiast drinków z palemką sączysz syrop przeciwgorączkowy? Dowiedz się, dlaczego chorujesz podczas urlopu

„W pomaganiu można się zatracić i przesadzić. Dlatego warto zrozumieć potrzeby drugiego człowieka i poznać swoje ograniczenia” – mówi psycholożka Sylwia Żbik-Weiss

Medytacja - czas na słuchanie siebie / unsplash

Czas na słuchanie siebie. „Nie musimy być zaawansowanymi medytującymi, aby czerpać korzyści z medytacji”

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

MCV – morfologia, wyniki, norma. MCV podwyższone i za niskie

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

×