Przejdź do treści

„Typowym konsumentem uzależnionym od zakupów jest kobieta około czterdziestego roku życia”

Kobieta wybierające ubrania
zdjęcie: unsplash.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Defibrylator / istock
Polscy kardiolodzy mają powody do dumy. Wszczepili pacjentowi defibrylator, który łączy się ze smartfonem
Pielęgiarka - W czepku urodzona
„Drodzy Państwo – oto jestem. Magister pielęgniarstwa, który pracuje przy łóżku chorego”. Na profilu W czepku urodzona pojawiły się ważne słowa
Wierząc w teorie pseudonukowe, niszczysz sobie zdrowie. Optyczka wymienia najpopularniejsze z teorii, przez które można popsuć sobie wzrok
Samobadanie piersi / istock
Pani Fizjoterapeutka o samobadaniu piersi: „Nagle wyczułam jakąś twardawą grudkę. Znajdowała się bezpośrednio pod prawą piersią. Mogłam ją nieco przesunąć, nic mnie nie bolało…”
Maść ichtiolowa (ichtiol) – na co i jak stosować?
Maść ichtiolowa (ichtiol) – na co i jak stosować?

Zakupoholizm to uzależnienie od zakupów. Potrzeba wydawania pieniędzy, wybierania, porównywania, kupowania, wszystko po to, by poczuć ulgę. Osoby uzależnione, podobnie jak w innych uzależnieniach – od alkoholu lub hazardu – cechuje obsesja, brak samokontroli, kompulsja, poddanie się pokusie. O zakupoholizmie porozmawialiśmy z psychoterapeutą Izabelą Wiśniewską.

Urszula Gruszka: Czy jest problem z uświadomieniem sobie, że mamy do czynienia z uzależnieniem? Przy alkoholizmie łatwo zauważyć, że ktoś ma problem, a zakupy lubi każdy.

Izabela Wiśniewska: Owszem, zakupy lubi każdy, ale kupować można w sposób planowany. Mówi się, że jeśli chce się panować nad swoimi zachowaniami konsumenckimi to należy planować. Jednak zdarzają się codzienne sytuacje, których nie planujemy, np. podczas powrotu do domu, przechodzimy obok sklepu i kupujemy chleb.

O uzależnieniu można mówić wtedy, kiedy kupowaniu towarzyszy kompulsja, czyli utrata kontroli. Kupujemy, nawet wtedy gdy tego nie potrzebujemy. Mowa o sytuacji,w  której człowiek niezależnie od pory roku, okoliczności, sezonów kupuje do tego stopnia, że traci kontrolę nad sobą, wydaje ponad miarę, pochłania się zakupami. Na tyle częste i intensywne, że powoduje to problemy, np. w pracy, rodzinie, często wiąże się to z zadłużeniem i pożyczkami,  co prowadzi do zjawiska wykluczenia społecznego.

Kobieta siedzi na kanapie i trzyma kieliszek wina

Czy można określić profil osoby uzależnionej?

Wyniki pokazują, że typowym konsumentem uzależnionym od zakupów jest kobieta około czterdziestego roku życia. Wynika to najczęściej ze stabilności finansowej. Z perspektywy diagnozowania typów osób uzależnionych wprowadza się tzw. diagnozę różnicową.Polega ona na rozróżnieniu osób, które mają zaburzenia typu lękowego, od osób które są ściśle uzależnione od zakupów. Na tej podstawie można wprowadzić odpowiednie leczenie.

Jakie są przejawy zakupoholizmu?

Z uzależnieniem mamy do czynienia wtedy, kiedy występuje obsesja, powracanie myślami, kompulsja (czyli zatracanie się) a także jeśli zakupy powodują zmianę naszego nastroju. Towarzyszy temu dążenie do ulgi.

Jest to specyficzne zjawisko, o ile w przypadku alkoholizmu, ludzie uzależniają się od substancji, to przy uzależnieniu od zakupów, człowiek uzależnia się od czynności. Począwszy od wybierania, sprawdzania, kupowania, a także potrzebę obdarowywania. Często u osób chorych obserwuje się, że usprawiedliwiają swoje nadmierne zakupy tym, że chcą podarować coś swoim bliskim czy znajomym. Przykładowo, kobieta zakupi 5 bluzeczek, jedną z nich obdaruje koleżankę, mając wyrzuty sumienia, że zbyt wiele wydała pieniędzy.

Kolejnymi kwestiami jest pożądanie, które wielokrotnie uzależnione jest od nastroju, oraz utrata kontroli. To sytuacja, w której osoba sobie coś zaplanowała, ale jeśli pojawia się możliwość zakupów, wydania pieniędzy – rzuca się w wir czynności, rezygnując ze swoich wcześniejszych planów.

Czy jest to problem wiążący się z rozwojem konsumpcjonizmu?

Problem z uzależnieniem od zakupów nie jest nowym zjawiskiem, ale rozwój konsumpcjonizmu na pewno ma w tym swój udział, łatwiej jest się uzależnić. Zakupy online przyczyniły się w dużej mierze do „karmienia” chorych, ponieważ nie trzeba wychodzić z domu, aby zaspokoić swoją potrzebę. Dodatkowo – duży wybór, porównania cen, sugestie innych produktów. Obecnie można również zauważyć wśród osób uzależnionych nastawienie na produkty luksusowe. Kojarzą się one często z przyjemnością, prestiżem, lepszą jakością życia, a za tym idzie większe wydatkowanie finansowe. Nastawienie na przyjemność popycha konsumentów do robienia coraz częstszych zakupów, wydając coraz więcej pieniędzy.

Czy wpadając w wir zakupów, wyłączamy nasze racjonalne myślenie?

Aktywność mózgu zależna jest od podjętej decyzji: kupić czy nie kupić. Udowodniono, że w momencie decyzji o zakupie, duże znaczenie ma odpowiedź emocjonalna naszego mózgu. Pobudzenie, które poprzedza wybór: kupić/nie kupić jest znacznie większe, w momencie kiedy decydujemy o zakupie, pielęgnując nasze uzależnienie, zaspokajając swoją potrzebę. Zanim podejmiemy świadomą decyzję czy coś chcemy/nie chcemy, nasz mózg już wskazuje nam odpowiedź i „słuszność” wyboru. W dużym stopniu nasze procesy w mózgu odbywają się wcześniej, zanim sobie uświadomimy konsekwencje wyboru.

Jak wygląda to w praktyce?

Przykładowo, kobieta wchodzi do sklepu i widzi pewną rzecz. Zanim zastanowi się: „czy ja potrzebuję taką torebkę?” oraz przeanalizuje cenę: „czy mnie na nią stać finansowo?”, jej mózg uruchamia pewne reakcje, które wskazują na to, że dzięki zakupie danej rzeczy, będzie bardziej zadowolona, usatysfakcjonowana, zatem w jakiś sposób ta decyzja lepiej wpłynie na twoje samopoczucie. Jest to jednak coś, nad czym osoba uzależniona musi pracować.

Nastawienie na przyjemność popycha konsumentów do robienia coraz częstszych zakupów, wydając coraz więcej pieniędzy
samotna dziewczyna opiera ramię o blat stołu

W jaki sposób należy pracować?

Należy ćwiczyć samokontrolę. Można to robić na wiele sposobów, jednym z nich jest odwrócenia uwagi od pokusy lub poświęcenie dużej ilości czasu innym czynnościom, które wydzielają hormony szczęścia. Polecana jest aktywność fizyczna, seks, relaks.

Panowanie nad swoimi emocjami jest bardzo ważne, aby nie poprawiać swojego humoru popadając w uzależnienie. Ale poleca się takim osobom korzystanie ze wsparcia innych osób, ponieważ załamanie samokontroli czyli uzależnienia zawdzięczamy pojawieniem się impulsu, w który popadamy. Można kontrolować zachowania, które są skutkiem impulsu lub zmniejszać szanse pojawienia się go. Ale cały proces leczenia i wyjścia z uzależnienia zaczyna się od świadomości tego, że mamy problem. W celu zwiększenia samoświadomości można stosować medytacje, psychoterapię, a także czytanie książek, doszkalanie się. Od samoświadomości zaczyna się proces leczenia.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

kobieta z tabletką na języku

„Panie doktorze, łykam już tylko 70 tabletek”. O lekomanii w Polsce mówi Bohdan T. Woronowicz

symboliczna grafika klobiety uzależnionej od pożyczek

Uzależnienie od pożyczek. Nowy nałóg rujnuje życie coraz większej liczbie Polek

„Nie myślę o tym, że nie wezmę już do końca życia. Tylko: dzisiaj nie wezmę, dzisiaj się nie napiję” – mówi 19-letnia Anna

„Nie myślę o tym, że nie wezmę już do końca życia. Tylko: dzisiaj nie wezmę, dzisiaj się nie napiję” – mówi 19-letnia Anna

Kompulsywne objadanie się

Kompulsywne objadanie się. Jak sobie z tym radzić?

„Odłącz się”, nie wszystko jest online. Mądra kampania we wrocławskim MPK

Portret matki borykającej się z uzależnieniem. Projekt "Letter to My Mother"

„Uzależnienie to nie słabość, lecz choroba”. Zobacz poruszające zdjęcia z projektu „Letter to My Mother”

Problem z alkoholem. Sprawdź 8 sygnałów ostrzegawczych, by wiedzieć, czy ciebie też dotyczy

dwie z dziewczyny wracają z zakupów

Idąc do sklepu po jedną rzecz, wracasz z torbami? Sprawdź, czy to znak, że jesteś zakupoholiczką

Dziewczyna uzależniona od komputera

Uzależnienie od komputera i Internetu u dzieci i młodzieży – objawy i sposoby leczenia

Julia Wieniawa w wideo Atari Wu

Julia Wieniawa, Maffashion i Gabi Drzewiecka w klipie o nerwicy lękowej. To część kampanii „Po drugiej stronie lustra”

Anna Pilińska - HelloZdrowie | Marzec 2019 Anna Pilińska - HelloZdrowie | Marzec 2019 100% 10 Dziewczynka podaje jabłko z wykrojonym sercem Obsługa czytników ekranu włączona. Dziewczynka podaje jabłko z wykrojonym sercem

Zespół alkoholowy FAS – diagnostyka i objawy u dzieci i dorosłych

uzależniające substancje

Co to są uzależnienia behawioralne? Przykłady oraz metody leczenia

kobieta lekarz trzyma w rękach zdjęcie rentgenowskie płuc

Zagrożenia związane z paleniem. Wygląd i oczyszczanie płuc palacza

młoda kobieta w kapeluszu opala się na plaży

Czym jest tanoreksja i jakie niesie zagrożenia? Leczenie tanoreksji

kobieta odczuwająca objawy zespołu abstynencyjnego trzymająca się za przedramiona

Charakterystyka alkoholowego zespołu abstynencyjnego i wskazówki dla osoby uzależnionej

kobieta siedzi zmartwiona za butelką alkoholu

Alkoholizm – jak leczyć to uzależnienie? Objawy, powikłania

Myślisz, że ciebie to nie dotyczy? „Phubbing prowadzi do kompletnej zagłady oraz zerwania relacji społecznych” – mówi psycholog

Kobieta popijająca winko

„Alkoholiczka, pijąc wino albo piwo, usprawiedliwia się, że nie ma problemu, bo nie pije wódki”. Terapeuta uzależnień o alkoholizmie kobiet

„Zdarzało się, że nie szłam do pracy, bo nie mogłam przestać się masturbować. Jestem uzależniona od seksu i miłości”

Kobieta stoi z kolorowymi torbami na zakupy

Zakupoholizm: jak leczyć? Czy ten uzależniający nałóg wymaga leczenia?

kobieta zmęczona pracą

Pracoholizm – jak rozpoznać problem i jakie są jego przyczyny?

seksoholizm - rozmowa z terapeutą

Seksoholizm – jakie są przyczyny, objawy i terapie leczenia nałogu

współuzależnienie - rozmowa z psychologiem

Współuzależnienie… nie tylko od alkoholu – jak sobie radzić z różnymi rodzajami uzależnień?

nikotynizm - kaszląca kobieta

Nikotynizm – jak się przed nim ustrzec? Jak go leczyć?

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Policzek kobiety z włókniakiem miękkim

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się pozbyć takich zmian?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?