Przejdź do treści

Kolonoskopia – jakie są wskazania, jak przygotować się do badania?

kolonoskopia - lekarka przy urządzeniu do kolonoskopii
Czym jest kolonoskopia? Fot. Robert Przybysz / Adobe
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Seks po porodzie. Jak to zrobić?
Barbara Kurdej Szatan
Barbara Kurdej-Szatan dołączyła do akcji w mediach społecznościowych. To bardzo ważne!
"It`s not about hair". Świetna akcja Polek, które normalizują kobiece owłosione ciała!
„It`s not about hair”. Świetna akcja Polek, które normalizują kobiece owłosione ciała!
Gdy szczupła osoba cierpi na otyłość, czyli gorzka prawda o TOFI
Gotowi na wszystko, czyli co oprócz leków i opatrunków powinno znaleźć się w wakacyjnej apteczce

Kolonoskopia jest badaniem pozwalającym na obejrzenie dolnego odcinka przewodu pokarmowego (jelita grubego i odbytu) od wewnątrz. Zabieg wykonuje się najczęściej jako badanie przesiewowe w kierunku nowotworów jelita grubego. Kolonoskopię przeprowadza się także w celu określenia przyczyn objawów ze strony przewodu pokarmowego. Sprawdź, na czym polega to badanie i jak się do niego przygotować.

Kolonoskopia – na czym polega?

Kolonoskopia to jedno z badań endoskopowych. Umożliwia wykonanie kompleksowej analizy wyglądu końcowego odcinka jelita cienkiego oraz całego jelita grubego i odbytu pod kątem obecności zmian chorobowych (w tym nowotworowych). Wykonywana jest za pomocą kolonoskopu (długiej, elastycznej rurki z umocowaną kamerą), wprowadzanego przez odbyt do jelita grubego.

Kolonoskopia pozwala na zidentyfikowanie przyczyn objawów ze strony jelit, takich jak: krwawienie z dolnego odcinka przewodu pokarmowego, nawracające zaparcia lub biegunki. Lekarz może zasugerować wykonanie badania także w przypadku występowania niedokrwistości, niezamierzonej utraty masy ciała lub przewlekłego uczucia zmęczenia odczuwanego bez wyraźniej przyczyny.

Czasami kolonoskopię przeprowadza się, gdy występuje podejrzenie określonej choroby i lekarz chce potwierdzić te przypuszczenia. Badanie wykonuje się w diagnostyce:

  • chorób zapalnych jelit: choroby Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego
  • uchyłkowatości jelit,
  • nowotworów jelit,
  • polipów (występowanie polipów jest częste i nie musi prowadzić do negatywnych konsekwencji zdrowotnych, jednak w niektórych przypadkach przekształcają się one w zmiany o charakterze nowotworowym, dlatego lekarz może zalecić ich usunięcie).

Kolonoskopia – jak często należy wykonywać badanie profilaktyczne?

Kolonoskopia jest podstawowym badaniem przesiewowym stosowanym w profilaktyce nowotworów jelita grubego i odbytu. Zaleca się, by zabieg został przeprowadzony u każdej osoby w wieku 50 lat i następnie powtarzany co 10 lat. Wskazania do kolonoskopii u pacjentów we wcześniejszym wieku to podwyższone ryzyko nowotworów jelita grubego (m.in. z obciążeniem rodzinnym, zdiagnozowanymi chorobami zapalnymi jelit). U pacjentów z grupy ryzyka badanie powtarza się w krótszych odstępach czasowych.

Kobietę boli brzuch

Przeciwwskazania do kolonoskopii

Przeprowadzenie kolonoskopii może być przeciwwskazane w następujących sytuacjach:

  • obecność potwierdzonej perforacji (przedziurawienia) ściany jelita lub podejrzewanie takiego stanu,
  • udokumentowana ostre zapalenie uchyłka,
  • zapalenie jelit o piorunującym przebiegu,
  • stany, które zwiększają ryzyko powikłań (np. brak tolerancji środków znieczulających, niektóre choroby układu krążenia i układu oddechowego),
  • w niektórych przypadkach: wiek powyżej 75 lat.

Przygotowanie do kolonoskopii

Pacjenci przed zabiegiem kolonoskopii w placówce medycznej powinni otrzymać odpowiednie informacje o sposobie przygotowania do badania. Kolonoskopia wymaga wcześniejszego oczyszczenia jelit z treści pokarmowej przez zastosowanie określonej diety i środków przeczyszczających. W niektórych przypadkach przygotowanie do kolonoskopii wymaga także zmian w sposobie przyjmowania leków.

Przyjmowanie każdego leku w czasie przed kolonoskopią należy wcześniej skonsultować z lekarzem. W szczególności dotyczy to środków takich jak:

  • aspiryna,
  • leki stosowane w terapii cukrzycy,
  • niesterydowe leki przeciwzapalne,
  • leki wykorzystywane do terapii zapalenia stawów,
  • suplementy żelaza.

W placówce, w której wykonywanie będzie badanie otrzymasz szczegółowe instrukcje postępowania w domu przed zabiegiem w celu oczyszczenia jelit z treści pokarmowej. Ich przestrzeganie jest konieczne, żeby lekarz w czasie badania mógł dokładnie obejrzeć ścianę jelit od środka.

Dieta przed kolonoskopią

Przygotowanie do kolonoskopii wymaga zastosowania diety eliminującej produkty, które mogą zalegać w jelicie.  Przez 3 dni przed badaniem nie spożywaj produktów takich jak nasiona (np. siemienia lnianego, maku, sezamu, słonecznika), pieczywo z ziarnami/pieczywo razowe, inne produkty o bardzo wysokiej zawartości błonnika (m.in. orzechy, gruboziarniste kasze), owoce pestkowe (np. truskawki, kiwi, pomidory). Przez około 1 dzień przed zabiegiem wymagane jest zastosowanie diety wykluczającej pokarmy stałe (dieta płynna przed kolonoskopią powinna być utrzymywana przez czas określony w szczegółowych instrukcjach z ośrodka medycznego).

Na diecie płynnej spożywać możesz:

  • kawę lub herbatę (bez dodatku mleka i śmietanki),
  • klarowne wywary bez tłuszczu,
  • galaretki w smakach takich jak cytryna lub pomarańcza (niedozwolone są te w kolorach czerwonym i fioletowym),
  • soki owocowe bez miąższu (poza sokami o czerwonej i fioletowej barwie, unikaj także soku pomarańczowego),
  • wodę.

Na około dobę przed badaniem trzeba zacząć przyjmowanie środków przeczyszczających zaleconych przez lekarza. Mogą mieć one postać tabletek lub proszków rozpuszczanych w wodzie. Liczba środków, która powinna zostać przyjęta i czas, w którym należy to zrobić należą do informacji określanych w instrukcji otrzymanej w placówce medycznej (sposób postępowania może różnić się w zależności od preparatu przepisanego przez lekarza).

Na czas przygotowania do badania dobrze jest zarezerwować sobie dzień wolnego, ponieważ działanie środków przeczyszczających jest dość silne i wymaga częstych wizyt w toalecie. Po zastosowaniu preparatów wystąpią liczne biegunki, pod koniec stosowania samą treścią płynną (wodą).

W dniu badania trzeba być na czczo. Przez 6-8 godzin przed zabiegiem nie należy żuć gumy ani palić papierosów. Do czasu około 2 godzin przed badaniem można pić wodę, później nie powinno się przyjmować nic doustnie.

Zobacz także

Kolonoskopia – jak wygląda badanie?

W czasie kolonoskopii pacjent zachowuje pozycję leżącą – układany jest na lewym boku z podkurczonymi kolanami. Na początku lekarz ogląda odbyt pacjenta, żeby sprawdzić, czy chory nie ma guzków krwawniczych lub ropni. Następnie umieszcza w nim kolonoskop – giętką rurkę zakończoną niewielką kamerą, umożliwiającą dokładną ocenę wnętrza dolnego odcinka przewodu pokarmowego. Do jelita wtłacza się powietrze, dzięki czemu jego ściany są lepiej widoczne. Lekarz przeprowadza kolonoskop przez jelito grube, oglądając jego powierzchnię na monitorze. W czasie badania mogą zostać pobrane wycinki tkanki jelita do badania. Przeprowadzający badanie może także usunąć występujące w dolnym odcinku przewodu pokarmowego polipy. Czas trwania kolonoskopii waha się od kilkunastu do kilkudziesięciu minut.

Czy kolonoskopia boli?

Przed kolonoskopią lekarz podaje leki znieczulające, dzięki czemu w pacjent czasie zabiegu nie odczuwa bólu niezależnie od tego, czy zastosowane zostanie znieczulenie ogólne (potocznie nazywane narkozą), czy miejscowe.

W czasie kolonoskopii ze znieczuleniem ogólnym pacjent otrzymuje środek dożylnie i budzi się po zakończonym badaniu. W czasie kolonoskopii ze znieczuleniem miejscowym badany jest świadomy i może odczuwać pewien dyskomfort.

Kolonoskopia – po badaniu

Sposób postępowania po badaniu zależy od tego, czy zastosowano koloskopię ze znieczuleniem ogólnym czy bez. Jeśli u pacjenta przeprowadzano kolonoskopię w znieczuleniu ogólnym, musi on pozostać w placówce co najmniej godzinę po zakończeniu badania. Po tym czasie badany może wrócić do domu, ale ze względów bezpieczeństwa nie powinien prowadzić pojazdów mechanicznych przez co najmniej 12 godzin.

Wyniki kolonoskopii często dostępne są od ręki (jeśli podczas zabiegu nie były pobierane wycinki do badania). W przypadku konieczności zbadania pobranych tkanek, czas oczekiwania na wyniki to kilka – kilkanaście dni.

Co można jeść po kolonoskopii? Dieta po kolonoskopii nie musi być restrykcyjna tak jak przed zabiegiem. Bezpośrednio po badaniu pacjenci odczuwają zwykle dyskomfort w jamie brzusznej i nagromadzenie gazów, dlatego zalecane jest unikanie pokarmów wzdymających i ciężkostrawnych (m.in. nasion roślin strączkowych, warzyw kapustnych, cebulowych, potraw tłustych, smażonych). Następnego dnia po kolonoskopii pacjent może powrócić do zwyczajowego sposobu żywienia.

Kolonoskopia – powikłania

Powikłania po kolonoskopii są rzadkością. Badanie częstości ich wystąpienia wykazało, że poważne komplikacje w przypadku przesiewowej kolonoskopii zdarzają się w zaledwie 0,04-0,08 proc. przypadków.

Do możliwych powikłań należą:

  • krwawienie z przewodu pokarmowego,
  • przedziurawienie jelita,
  • nieprawidłowa reakcja na środki znieczulające (trudności z oddychaniem, zaburzenia pracy serca).

W przypadku wystąpienia poniższych objawów po kolonoskopii należy skonsultować się z lekarzem:

  • ostry ból brzucha,
  • gorączka,
  • krwawienie z odbytu, które nie ustępuje,
  • oddawanie stolców z krwią przez dłuższy czas po badaniu (nieznaczne krwawienie w niedługim czasie po badaniu jest spodziewanym rezultatem pobrania wycinka tkanki jelita).

Kolonoskopia – ile kosztuje badanie?

Koszt kolonoskopii wykonywanej prywatnie jest uzależniony od placówki i waha się między kwotą 300 a 700 zł. W prywatnych klinikach wykonanie kolonoskopii w znieczuleniu ogólnym jest płatne dodatkowo i wiąże się z dodatkowym kosztem w wysokości około 200 zł.

Kolonoskopia wirtualna

Wirtualna kolonoskopia (kolonografia) jest metodą alternatywną dla tradycyjnej kolonoskopii. Badanie umożliwia trójwymiarowe odwzorowanie ścian i wnętrza jelita grubego przy zastosowaniu tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego.

Do zalet badania zaliczyć można:

  • brak konieczności stosowania środków znieczulających,
  • krótszy czas trwania,
  • większa akceptacja badania przez pacjentów,
  • mniejsze ryzyko przerwania ściany jelita,
  • możliwość przeprowadzenia badania pacjentów, którzy nie kwalifikują się do tradycyjnej kolonoskopii ze względu na choroby układu krążenia lub układu oddechowego,
  • możliwość badania osób, których jelito posiada zwężenia nieprzepuszczające kolonoskopu.

Wykonanie wirtualnej kolonoskopii ma jednak także pewne minusy, m.in.:

  • narażenie pacjenta na promieniowanie jonizujące,
  • brak możliwości pobrania wycinka do badania.

Przygotowanie do kolonoskopii wirtualnej przeprowadzane jest w taki sam sposób jak w przypadku klasycznej kolonoskopii.

Powyższy artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.

 

Źródła:

  1. National Health Service (2019) Colonoscopy.
  2. The National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (2017) Colonoscopy.
  3. Lebda-Wyborny T., Barczyk A., Plich-Kowalczyk J. (2008) Wirtualna kolonoskopia CT – nowa metoda oceny patologii jelita grubego, Chirurgia Polska, 10(2): 88-100.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

słodka papryka mielona

Salmonella w popularnej przyprawie. GIS wycofuje ze sklepów partię słodkiej papryki

Choroba Whipple’a – na czym polega? Jakie są objawy choroby?

Choroba Whipple’a – na czym polega? Jakie są objawy choroby?

Zespół złego wchłaniania/Getty Images

Zespół złego wchłaniania – z czego może wynikać? Jak go rozpoznać?

Masz wzdęcia? 10 produktów, które pomogą ci z nimi walczyć

Problem z zaparciami? Zobacz, co twój organizm chce ci powiedzieć

10 ziół i przypraw, które powinnaś zacząć dodawać do swoich posiłków

4 powody, dla których warto jeść błonnik. Chodzi nie tylko o zaparcia

Badania profilaktyczne dziecka / istock

Jakie badania profilaktyczne warto zrobić dziecku w wakacje? Pediatra Ewa Miśko-Wąsowska wyjaśnia

Dr n. med. Jarosław Biliński o mikrobiocie

Dr n. med. Jarosław Biliński o mikrobiocie jelitowej: „Każdy z nas ma w jelitach 2 kilogramy bakterii. To nie jest obojętne dla naszego organizmu”

Chcesz mieć zdrowe jelita? Siedem rzeczy o których musisz pamiętać

Chcesz mieć zdrowe jelita? 7 rzeczy, o których musisz pamiętać

Gdy twój chłopak nie chce się badać. W jaki sposób go do tego nakłonić?

szczoteczka do cytologii

Szczoteczka do cytologii – jak wygląda cytologia?

Paweł Grzesiowski o przeszczepie flory bakteryjnej jelita

Przeszczep kału (przeszczep flory bakteryjnej jelita) w Polsce

Dieta przed kolonoskopią – co jeść, by wyniki badania były wiarygodne?

Imbir jest pomocny w przeziębieniu, ale nie tylko. Sprawia, że żyjemy dłużej

Kawa pomaga w trawieniu i w walce z jego zaburzeniami?

kobieta, która trzyma się za bolący brzuch

WZW typu A, B i C – szczepienie, przyczyny, objawy i leczenie

kobieta podczas mammografii

BI-RADS 0-5. Co oznacza wynik mammografii w skali BI-RADS?

kobieta karmiąca piersią

Ból zęba a karmienie piersią – sposoby na ból zęba

Wizyta u ginekologa / istock

Polki nie chodzą do ginekologa, bo się wstydzą! Mowa o kilku milionach dorosłych kobiet

Czy możemy pić kawę w czasie choroby? Odpowiedź wcale nie jest taka oczywista

Kawa to remedium na problemy trawienne? Badania nie są jednoznaczne, ale coś w tym jest

Dieta lekkostrawna / unsplash

Dieta lekkostrawna – efekty, zasady, przeciwwskazania

Produkty, które mogą wywołać alergie pokarmowe u dorosłych

Alergia pokarmowa – przyczyny, objawy, badania i leczenie

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Krwawię w różnych odcieniach czerwieni. Czy to powinno mnie niepokoić?