Przejdź do treści

Na czym polega sedacja i w jakim celu się ją stosuje? Rodzaje, bezpieczeństwo i wskazania do sedacji

Dwójka lekarzy wykonuje sedacje pacjentowi
Fot. Kadmy / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Martyna Wojciechowska o depresji
Martyna Wojciechowska tłumaczy się z wpisu o depresji. „Sama byłam wiele razy na dnie”
ashleygraham
Ashley Graham urodziła. „Nasze życie zmieniło się na lepsze!”
Ręka podaje szkalnkę z mlekiem i kawą
Co najlepiej nawadnia organizm? Dietetyczka rozprawia się z mitami. Będziesz zaskoczona!
Potrawa z glutaminianem / unsplash
Glutaminian sodu – czy faktycznie jest taki zły? Dietetyczka rozwiewa wszystkie wątpliwości
Klaps dla dziecka / Marcos Paulo Prado / Unsplash
„Wiesz co tatuś musi teraz zrobić. Muszę dać ci klapsa…” Książka Tedda Trippa „Pasterz serca dziecka” promuje bicie dzieci (i niemowląt!) za karę

Sedacja stosowana jest przy medycznych czynnościach diagnostycznych oraz zabiegach niekomfortowych dla pacjenta, przy których koniecznie jest unieruchomienie, ale nie ma potrzeby stosowania znieczulenia ogólnego. Są różne poziomy sedacji. Wybór odpowiedniego zależny jest od procedury zabiegu i stanu pacjenta.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Sedacja to działania farmakologiczne mające uspokoić pacjenta, zmniejszyć poziom bólu, a czasem także świadomość i pamięć. Celem tego rodzaju znieczulenia jest zapewnienie pacjentowi komfortu podczas wykonywanych czynności medycznych. Sedacja stosowana jest zarówno u dorosłych, jak i u dzieci.

Co to jest sedacja?

Sedacja to stan głębokiego uspokojenia pacjenta, który osiąga się dzięki środkom farmakologicznym. Ze względu na głębokość wyróżnia się 3 poziomy sedacji:

  • minimalna – zachowana jest pełna świadomość, pacjent wie, gdzie jest, co się z nim dzieje i może rozmawiać z personelem medycznym. Jego reakcja na bodźce jest spowolniona, ale nie występuje zakłócenie drożności dróg oddechowych oraz odruchów obronnych;
  • umiarkowana – to stan płytkiego snu, z którego pacjenta łatwo można wybudzić, ponieważ zostaje zachowana odpowiedź na bodźce;
  • głęboka – pacjent śpi i nie reaguje na bodźce głosowe, może nastąpić zniesienie własnego oddechu i odruchów z dróg oddechowych (kaszlu lub przełykania). Bardzo ważne jest wówczas monitorowanie funkcji życiowych pacjenta.

Jedną z form sedacji anestezjologicznej jest analgosedacja będąca połączeniem środków uspokajających i nasennych z lekami przeciwbólowymi (analgezja). W tym przypadku zakłócona zostaje świadomość pacjenta, dzięki czemu nie tylko nie odczuwa on bólu, ale także nie wie, co się dzieje wokół niego i tym samym nie pamięta nic z wykonywanego zabiegu. Tego typu sedacja wykorzystywana jest m.in. w intensywnej terapii.

abrazja - kobieta i lekarz w szpitalu

Jak wygląda sedacja?

Sedacji dokonuje się, podając pacjentowi krótko działające środki farmakologiczne o działaniu uspokajającym i nasennym, a czasem także przeciwbólowym, jeśli jest taka potrzeba. Na ogół są to: propofol działający hipnotycznie i lek uspokajający midanium lub ketamina, etomidat i tiopental. Można je zaaplikować w dowolny sposób – doustnie, podskórnie, domięśniowo, dożylnie, doodbytniczo lub drogą wziewną. Najczęściej stosowana jest sedacja dożylna, gdyż najłatwiej jest ją kontrolować. W razie potrzeby można podać preparaty antagonistyczne, które niwelują działanie środków sedacyjnych. W stomatologii często wykorzystywana jest sedacja wziewna podtlenkiem azotu.

Wskazania do sedacji

Działanie leków wykorzystywanych w sedacji jest krótkotrwałe, dzięki czemu pacjent w ciągu maksymalnie dwóch godzin po zabiegu może wrócić do swoich codziennych zajęć. Sedację można łączyć z tzw. znieczuleniem regionalnym, dla którego charakterystyczne jest wyłączenie bólu w danym obszarze ciała dzięki zastosowaniu blokad centralnych – podpajęczynówkowej i zewnątrzoponowej – oraz splotów nerwów i nerwów obwodowych. Jest to alternatywa dla głębokiej narkozy. Połączenie znieczulenia regionalnego i sedacji można wykorzystać m.in. przy wymianie stawów: biodrowego i kolanowego czy przy plastyce przepukliny. Sedacja wykorzystywana jest dość powszechnie w stomatologii, zwłaszcza dziecięcej oraz przy inwazyjnych badaniach endoskopowych, np. gastroskopii, kolonoskopii czy bronchoskopii. Niektóre badania kardiologiczne także przeprowadza się w sedacji.

Zobacz także

Czy sedacja jest bezpieczna?

O bezpieczeństwie sedacji decydują przede wszystkim kompetencje i doświadczenie osoby, która ją przeprowadza, a także wyposażenie gabinetu. Niektóre formy sedacji – np. wziewna oraz lekiem midanium – nie wymagają obecności anestezjologa. Może je zastosować lekarz ogólny. Ważne jest jednak, żeby miał doświadczenie w doborze odpowiedniej dawki leków i monitorowaniu czynności życiowych organizmu. Konieczny jest także odpowiedni sprzęt – gabinet musi być wyposażony w pulsoksymetr i EKG, a także urządzenia zabezpieczające drogi oddechowe. Przy sedacji głębokiej wymagana jest obecność anestezjologa, powinny być również zachowane takie warunki, jak w przypadku zastosowania znieczulenia ogólnego.

Sedacja u dzieci

Dzieci są specyficzną i wymagającą grupą pacjentów. Niekiedy zastosowanie sedacji u dzieci jest konieczne nawet przy badaniach i podstawowych zabiegach, które u osób dorosłych nie wymagają żadnego znieczulenia. Dotyczy to zwłaszcza tych czynności medycznych, w których konieczne jest unieruchomienie pacjenta. Badanie TK (tomografia komputerowa) czy rezonans magnetyczny u dzieci najczęściej wykonuje się w sedacji. Ze względu na odmienność dziecięcej fizjologii podczas sedacji mogą wystąpić problemy z wentylacją oraz niedotlenienie. Należy zwrócić na to szczególną uwagę.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

płukanie zębów

Płuczesz jamę ustną po umyciu zębów? Stomatolog wyjaśnia, czy to dobry nawyk

rozciągająca się kobieta

O czym może świadczyć ból żeber? Jak wyglądają objawy? Jak złagodzić ból?

Jaglany detoks – oczyść swój organizm szybko i bezpiecznie

Szczoteczka soniczna. Jak używać, czym się kierować przy wyborze?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Irygator dentystyczny – co to jest? Ile kosztuje, jak go stosować?

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

uśmiech

Próchnica – co to jest próchnica? Jakie są objawy? Jak pozbyć się próchnicy?

omdlenie

Czym jest utrata przytomności? Udzielanie pierwszej pomocy przy omdleniu

Wybielane zębów. Jak skutecznie wybielić zęby w domu?

zgaga

Przyczyny zgagi – co może powodować dyskomfort i palenie za mostkiem?

licówki

Licówki – co to jest, ile kosztują, jak dbać o licówki

kobieta u dentysty

Leczenie kanałowe – na czym polega, czy boli, ile kosztuje

naukowiec

Objawy salmonelli – jak je szybko rozpoznać?

kobieta w ciąży

Wzdęcia w ciąży – jak sobie z nimi radzić?

ból

Co stres robi z naszymi stawami? Będziesz zaskoczona

Fonoforeza – wskazania i przeciwwskazania

Fonoforeza – wskazania i przeciwwskazania

lekarka

Badania profilaktyczne – które zrobić w zależności od wieku?

Terapia genowa. Czym jest i kiedy się ją stosuje?

Terapia genowa. Czym jest i kiedy się ją stosuje?

badania wysokościowe

Badania wysokościowe – na czym polegają? Jak się do nich przygotować?

USG ginekologiczne - na czym polega, jak się do niego przygotować?

USG ginekologiczne – na czym polega, jak się do niego przygotować?

Tomografia komputerowa - cena, jak się przygotować do badania?

Tomografia komputerowa – cena, jak się przygotować do badania?

Węgiel aktywny na zęby

Węgiel aktywny na zęby – skuteczna metoda wybielania?

Irygator dentystyczny - czym jest i dlaczego warto go stosować?

Irygator dentystyczny – czym jest i dlaczego warto go stosować?

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kleszcze

Borelioza: objawy po wielu latach. Jak można wykryć chorobę?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

8 sposobów na podniesienie libido

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

8 rzeczy, za które pokocha cię twoja trzustka

8 rzeczy, za które pokocha cię twoja trzustka

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.