Przejdź do treści

Sedacja – co to jest i w jakim celu się ją stosuje? Czy sedacja jest bezpieczna?

Dwójka lekarzy wykonuje sedacje pacjentowi
Sedacja - co to jest? Fot. Kadmy / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Czy wybielać zęby? Odpowiada dentysta Tomasz Kupryś
Wybielanie zębów. Czy wybielać zęby? Odpowiada dentysta Tomasz Kupryś
Domowy chleb na zakwasie – na co zwrócić uwagę podczas przygotowywania?
Domowy chleb na zakwasie – na co zwrócić uwagę podczas przygotowywania?
Okres w czasie karmienia piersią/iStock
Okres w czasie karmienia piersią. Co jest normą a co powinno cię zaniepokoić?
Niemowlę leży na kocu
Połóż niemowlaka na boku. Dlaczego warto? Tłumaczy fizjoterapeutka
Matka z dzieckiem na łóżku
Zmuszasz się do zabawy z dzieckiem? Nie musisz. Psycholożka wyjaśnia dlaczego

Sedacja to stan, w który dosyć często wprowadza się pacjenta. Jednak nierzadko pojawiają się po niej powikłania, więc trzeba być ostrożnym i wiedzieć, jak się do niej przygotować. Wyjaśniamy, co to jest sedacja oraz jakie są jej rodzaje. Odpowiadamy też na pytanie, czy sedacja jest bezpieczna. 

Co to jest sedacja?

Sedacja to stan głębokiego uspokojenia pacjenta, który osiąga się dzięki środkom farmakologicznym. Pozwala zmniejszyć poziom ból, a czasem także świadomość i pamięć. Celem tego rodzaju znieczulenia jest zapewnienie pacjentowi komfortu podczas wykonywanych czynności medycznych.

Sedacja stosowana jest zarówno u dorosłych, jak i u dzieci. Wykorzystuje się ją przy medycznych czynnościach diagnostycznych oraz zabiegach niekomfortowych dla pacjenta, przy których koniecznie jest unieruchomienie, ale nie ma potrzeby stosowania znieczulenia ogólnego.

Jedną z form sedacji anestezjologicznej jest analgosedacja, będąca połączeniem środków uspokajających i nasennych z lekami przeciwbólowymi (analgezja). W tym przypadku zakłócona zostaje świadomość pacjenta, dzięki czemu nie tylko nie odczuwa on bólu, ale także nie wie, co się dzieje wokół niego i tym samym nie pamięta nic z wykonywanego zabiegu. Tego typu sedacja wykorzystywana jest m.in. w intensywnej terapii.

Poziomy i etapy sedacji

Wybór odpowiedniego rodzaju zależny jest od procedury zabiegu i stanu pacjenta. Ze względu na głębokość wyróżnia się 3 poziomy sedacji:

  • minimalna – zachowana jest pełna świadomość, pacjent wie, gdzie jest, co się z nim dzieje i może rozmawiać z personelem medycznym. Jego reakcja na bodźce jest spowolniona, ale nie występuje zakłócenie drożności dróg oddechowych oraz odruchów obronnych;
  • umiarkowana – to stan płytkiego snu, z którego pacjenta łatwo można wybudzić, ponieważ zostaje zachowana odpowiedź na bodźce;
  • głęboka – pacjent śpi i nie reaguje na bodźce głosowe, może nastąpić zniesienie własnego oddechu i odruchów z dróg oddechowych (kaszlu lub przełykania). Bardzo ważne jest wówczas monitorowanie funkcji życiowych pacjenta.

Ze względu na poziom sedacji można wyróżnić kilka jej etapów:

  1. Pobudzenie,
  2. Uspokojenie,
  3. Reakcję pacjenta tylko na głos,
  4. Reakcję jedynie na dotyk,
  5. Reakcja tylko na ból, brak wcześniejszych reakcji,
  6. Brak reakcji nawet na ból.
abrazja - kobieta i lekarz w szpitalu

Na czym polega sedacja?

Sedacji dokonuje się, podając pacjentowi krótko działające środki farmakologiczne o działaniu uspokajającym i nasennym, a czasem także przeciwbólowym, jeśli jest taka potrzeba. Na ogół są to: propofol działający hipnotycznie i lek uspokajający midanium lub ketamina, etomidat i tiopental.

Można je zaaplikować w dowolny sposób – doustnie, podskórnie, domięśniowo, dożylnie, doodbytniczo lub drogą wziewną. Najczęściej stosowana jest sedacja dożylna, gdyż najłatwiej jest ją kontrolować. W razie potrzeby można podać preparaty antagonistyczne, które niwelują działanie środków sedacyjnych. W stomatologii często wykorzystywana jest sedacja wziewna podtlenkiem azotu.

Wskazania do sedacji

Sedacja wykorzystywana jest w:

  • inwazyjnych badaniach endoskopowych, np. gastroskopii, kolonoskopii czy bronchoskopii;
  • badaniach kardiologiczne także przeprowadza się w sedacji;
  • wazektomii;
  • RSI (metoda szybkiej intubacji);
  • drobnych operacjach chirurgii rekonstrukcyjnej;
  • w niektórych zabiegach kosmetycznych;
  • usuwaniu zębów mądrości;
  • gdy pacjentowi towarzyszy duży niepokój związany z zabiegiem.

Sedację można łączyć z tzw. znieczuleniem regionalnym, dla którego charakterystyczne jest wyłączenie bólu w danym obszarze ciała dzięki zastosowaniu blokad centralnych – podpajęczynówkowej i zewnątrzoponowej – oraz splotów nerwów i nerwów obwodowych. Jest to alternatywa dla głębokiej narkozy. Połączenie znieczulenia regionalnego i sedacji można wykorzystać m.in. przy wymianie stawów: biodrowego i kolanowego czy przy plastyce przepukliny.

Sedacja u dzieci

Dzieci są specyficzną i wymagającą grupą pacjentów. Niekiedy zastosowanie sedacji u dzieci jest konieczne nawet przy badaniach i podstawowych zabiegach, które u osób dorosłych nie wymagają żadnego znieczulenia. Dotyczy to zwłaszcza tych czynności medycznych, w których konieczne jest unieruchomienie pacjenta. Badanie TK (tomografia komputerowa) czy rezonans magnetyczny u dzieci najczęściej wykonuje się w sedacji. Ze względu na odmienność dziecięcej fizjologii podczas sedacji mogą wystąpić problemy z wentylacją oraz niedotlenienie. Należy zwrócić na to szczególną uwagę.

Jak się przygotować do sedacji?

Przed zastosowaniem jakiejkolwiek formy znieczulenia, w tym również sedacji, zbierany jest bardzo szczegółowy wywiad lekarski. Ma to na celu oszacowanie, jakie zagrożenia mogą pojawić się podczas zastosowania znieczulenia i umożliwia wybór odpowiednich dla pacjenta leków sedatywnych.

Przed zastosowaniem sedacji pacjent powinien poinformować lekarza o wszystkich swoich problemach zdrowotnych. Dodatkowo przed wykonaniem procesu sedacji, lekarz wykonuje kilka badań, mających na celu zdiagnozowanie ich. Sprawdza się, czy u pacjenta nie występuje:

  • uczulenie na leki i wrażliwość na podanie leków;
  • nadciśnienie tętnicze;
  • wady serca;
  • wady nerek;
  • alergia, szczególnie na lateks;
  • udar mózgu;
  • zaburzenia mięśniowo–nerwowe, np. dystrofia mięśniowa,
  • leki i suplementy ziołowe przyjmowane aktualnie przez pacjenta.

Czy sedacja jest bezpieczna?

O bezpieczeństwie sedacji decydują przede wszystkim kompetencje i doświadczenie osoby, która ją przeprowadza, a także wyposażenie gabinetu. Niektóre formy sedacji – np. wziewna oraz lekiem midanium – nie wymagają obecności anestezjologa. Może je zastosować lekarz ogólny. Ważne jest jednak, żeby miał doświadczenie w doborze odpowiedniej dawki leków i monitorowaniu czynności życiowych organizmu.

Konieczny jest także odpowiedni sprzęt – gabinet musi być wyposażony w pulsoksymetr i EKG, a także urządzenia zabezpieczające drogi oddechowe. Przy sedacji głębokiej wymagana jest obecność anestezjologa, powinny być również zachowane takie warunki, jak w przypadku zastosowania znieczulenia ogólnego.

Działanie leków wykorzystywanych w sedacji jest krótkotrwałe, dzięki czemu pacjent w ciągu maksymalnie dwóch godzin po zabiegu może wrócić do swoich codziennych zajęć.

Powikłania po sedacji

Powikłania po przeprowadzeniu sedacji nie są rzadkie. Zdarza się, że występuje:

  • niedrożność dróg oddechowych,
  • bezdech,
  • niedociśnienie,
  • reakcje alergiczne,
  • nudności,
  • wymioty,
  • pobudzenie,
  • nadprodukcja śliny.

Niewykryte mogą doprowadzić do śmierci pacjenta. Ważne jest więc, żeby przy procedurze sedacji, przez cały czas znajdowała się osoba odpowiednio przeszkolona, która jest w stanie wykryć i odpowiednio zareagować na pojawiające się powikłania.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Jak prawidłowo dbać o zęby? Wyjaśnia dentysta Tomasz Kupryś

Ćwiczenia relaksacyjne - sposób na walkę ze stresem dla osób w każdym wieku

Ćwiczenia relaksacyjne – sposób na walkę ze stresem dla osób w każdym wieku

Drętwienie rąk – przyczyny i leczenie. Jakie wybrać leki na drętwienie palców u rąk?

Drętwienie rąk – przyczyny i leczenie. Jakie wybrać leki na drętwienie palców u rąk?

Mizofonia - co to jest, objawy i przyczyny. Jak leczyć to schorzenie?

Mizofonia – co to jest, objawy i przyczyny. Jak leczyć to schorzenie?

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Szczoteczka do zębów

Mycie zębów – jakich błędów powinnyśmy unikać? Wymienia stomatolożka

dentystka w maseczce ochronnej

Ratownik do studentów kierunków medycznych: „myślcie przede wszystkim o sobie, przydadzą się twardy tyłek i mocne łokcie”

kobieta podczas badań

Biorezonans – na czym polega, jak działa i czy jest skuteczny?

Choroby układu nerwowego - najczęstsze (i rzadsze) choroby

Choroby układu nerwowego – najczęstsze (i rzadsze) choroby

ipodwiązanie jajników

Podwiązanie jajników – zabieg, metody i skutki kobiecej sterylizacji

Aparat ortodontyczny ruchomy - jakie efekty daje i jak go czyścić?

Aparat ortodontyczny ruchomy – jakie efekty daje i jak go czyścić?

Progenia — dowiedz się, czym jest nieprawidłowa budowa zgryzu, co ją powoduje i jak ją leczyć.

Progenia – co to jest? Jakie są jej przyczyny i na czym polega leczenie?

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG. Na czym polega elektromiografia i jakie są wskazania?

Dieta matki karmiącej. Co jeść, czego unikać, przepisy

Dieta matki karmiącej. Co jeść, czego unikać, przepisy

mózg w 3D

Wylew krwi do mózgu – przyczyny, objawy i leczenie udaru krwotocznego

Pulsujący ból zęba - co może oznaczać i kiedy występuje?

Pulsujący ból zęba – co może oznaczać i kiedy występuje?

Dziewczynka z chorobą sierocą tuli misia.

Choroba sieroca i jej fazy. Jakie daje objawy i jak ją leczyć?

Dziecko leży w szpitalu podłączone do kroplówki

Wstrząs septyczny – przyczyny i objawy. Leczenie powikłań sepsy

Kobieta z amnezją próbująca coś sobie przypomnieć.

Amnezja – jakie są przyczyny, objawy i sposoby leczenia utraty pamięci?

Pająk na ręce - arachnofobia

Arachnofobia – co to jest i jakie są jej objawy? Wyjaśniamy, jak leczyć arachnofobię

Kobieta uśmiecha się. Na 3 włosach ma opaskę z chusty

Leczenie kanałowe w pigułce. Jak wygląda i czy boli? Wyjaśnia stomatolog

choroba kawasaki i leki

Choroba Kawasakiego u dorosłych i dzieci – objawy, przyczyny, powikłania

Mężczyzna wykonuje ćwiczenia na rwę kulszową

Ćwiczenia na rwę kulszową. Rehabilitacja i ćwiczenia na nerw kulszowy w domu

Dziewczynka z białym nalotem na języku

Biały nalot na języku – co oznacza i jak go usunąć?

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Policzek kobiety z włókniakiem miękkim

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się pozbyć takich zmian?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?