Przejdź do treści

Na czym polega sedacja i w jakim celu się ją stosuje? Rodzaje, bezpieczeństwo i wskazania do sedacji

Dwójka lekarzy wykonuje sedacje pacjentowi
Fot. Kadmy / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
pływalnia basen
Kąpiel z dreszczykiem, czyli co na nas czeka na publicznych kąpieliskach?
grzyby
Przez kilka godzin trzymałaś grzyby w foliowej reklamówce? Dietetyczka odpowiada, czy nadają się do spożycia
gettyimages.com
Czujesz się zmęczona, masz ciągle ochotę na słodycze, jesteś rozdrażniona… To mogą być objawy insulinooporności
Unikaj psychologicznej pułapki 90:10 a twój dzień będzie lepszy
Instagram.com
„Nie w porządku jest to, że zdjęcia takie jak powyższe oburzają, a to tylko czysta podpaska i ketchup”- młoda feministka podjęła ważny temat

Sedacja stosowana jest przy medycznych czynnościach diagnostycznych oraz zabiegach niekomfortowych dla pacjenta, przy których koniecznie jest unieruchomienie, ale nie ma potrzeby stosowania znieczulenia ogólnego. Są różne poziomy sedacji. Wybór odpowiedniego zależny jest od procedury zabiegu i stanu pacjenta.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Sedacja to działania farmakologiczne mające uspokoić pacjenta, zmniejszyć poziom bólu, a czasem także świadomość i pamięć. Celem tego rodzaju znieczulenia jest zapewnienie pacjentowi komfortu podczas wykonywanych czynności medycznych. Sedacja stosowana jest zarówno u dorosłych, jak i u dzieci.

Co to jest sedacja?

Sedacja to stan głębokiego uspokojenia pacjenta, który osiąga się dzięki środkom farmakologicznym. Ze względu na głębokość wyróżnia się 3 poziomy sedacji:

  • minimalna – zachowana jest pełna świadomość, pacjent wie, gdzie jest, co się z nim dzieje i może rozmawiać z personelem medycznym. Jego reakcja na bodźce jest spowolniona, ale nie występuje zakłócenie drożności dróg oddechowych oraz odruchów obronnych;
  • umiarkowana – to stan płytkiego snu, z którego pacjenta łatwo można wybudzić, ponieważ zostaje zachowana odpowiedź na bodźce;
  • głęboka – pacjent śpi i nie reaguje na bodźce głosowe, może nastąpić zniesienie własnego oddechu i odruchów z dróg oddechowych (kaszlu lub przełykania). Bardzo ważne jest wówczas monitorowanie funkcji życiowych pacjenta.

Jedną z form sedacji anestezjologicznej jest analgosedacja będąca połączeniem środków uspokajających i nasennych z lekami przeciwbólowymi (analgezja). W tym przypadku zakłócona zostaje świadomość pacjenta, dzięki czemu nie tylko nie odczuwa on bólu, ale także nie wie, co się dzieje wokół niego i tym samym nie pamięta nic z wykonywanego zabiegu. Tego typu sedacja wykorzystywana jest m.in. w intensywnej terapii.

abrazja - kobieta i lekarz w szpitalu

Jak wygląda sedacja?

Sedacji dokonuje się, podając pacjentowi krótko działające środki farmakologiczne o działaniu uspokajającym i nasennym, a czasem także przeciwbólowym, jeśli jest taka potrzeba. Na ogół są to: propofol działający hipnotycznie i lek uspokajający midanium lub ketamina, etomidat i tiopental. Można je zaaplikować w dowolny sposób – doustnie, podskórnie, domięśniowo, dożylnie, doodbytniczo lub drogą wziewną. Najczęściej stosowana jest sedacja dożylna, gdyż najłatwiej jest ją kontrolować. W razie potrzeby można podać preparaty antagonistyczne, które niwelują działanie środków sedacyjnych. W stomatologii często wykorzystywana jest sedacja wziewna podtlenkiem azotu.

Wskazania do sedacji

Działanie leków wykorzystywanych w sedacji jest krótkotrwałe, dzięki czemu pacjent w ciągu maksymalnie dwóch godzin po zabiegu może wrócić do swoich codziennych zajęć. Sedację można łączyć z tzw. znieczuleniem regionalnym, dla którego charakterystyczne jest wyłączenie bólu w danym obszarze ciała dzięki zastosowaniu blokad centralnych – podpajęczynówkowej i zewnątrzoponowej – oraz splotów nerwów i nerwów obwodowych. Jest to alternatywa dla głębokiej narkozy. Połączenie znieczulenia regionalnego i sedacji można wykorzystać m.in. przy wymianie stawów: biodrowego i kolanowego czy przy plastyce przepukliny. Sedacja wykorzystywana jest dość powszechnie w stomatologii, zwłaszcza dziecięcej oraz przy inwazyjnych badaniach endoskopowych, np. gastroskopii, kolonoskopii czy bronchoskopii. Niektóre badania kardiologiczne także przeprowadza się w sedacji.

Zobacz także

Czy sedacja jest bezpieczna?

O bezpieczeństwie sedacji decydują przede wszystkim kompetencje i doświadczenie osoby, która ją przeprowadza, a także wyposażenie gabinetu. Niektóre formy sedacji – np. wziewna oraz lekiem midanium – nie wymagają obecności anestezjologa. Może je zastosować lekarz ogólny. Ważne jest jednak, żeby miał doświadczenie w doborze odpowiedniej dawki leków i monitorowaniu czynności życiowych organizmu. Konieczny jest także odpowiedni sprzęt – gabinet musi być wyposażony w pulsoksymetr i EKG, a także urządzenia zabezpieczające drogi oddechowe. Przy sedacji głębokiej wymagana jest obecność anestezjologa, powinny być również zachowane takie warunki, jak w przypadku zastosowania znieczulenia ogólnego.

Sedacja u dzieci

Dzieci są specyficzną i wymagającą grupą pacjentów. Niekiedy zastosowanie sedacji u dzieci jest konieczne nawet przy badaniach i podstawowych zabiegach, które u osób dorosłych nie wymagają żadnego znieczulenia. Dotyczy to zwłaszcza tych czynności medycznych, w których konieczne jest unieruchomienie pacjenta. Badanie TK (tomografia komputerowa) czy rezonans magnetyczny u dzieci najczęściej wykonuje się w sedacji. Ze względu na odmienność dziecięcej fizjologii podczas sedacji mogą wystąpić problemy z wentylacją oraz niedotlenienie. Należy zwrócić na to szczególną uwagę.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Polecamy

„W Chinach medycyna chińska przygotowuje przyszłych rodziców już rok przed planowaną ciążą. Dzięki temu depresja poporodowa nie zdarza się tam często” – mówi Aneta Rosłon, terapeutka medycyny chińskiej

Milena Nosek

„Znam organizmy, które nie szczędzą sobie cukru, smażenia, jedzą na co i kiedy mają ochotę, osiągają przy tym sukcesy i czują się wspaniale. Pytanie tylko – do kiedy?” – mówi Milena Nosek, dietetyk tancerzy

Hello my Hero. Dominika Jeżewska, Pani Łuska: zaczęłam widzieć więcej szczęścia w łuszczycy, bawić się nią i doceniać, że dzięki niej dbam o wiele bardziej o swój organizm

lady pasztet

„Jestem w ciąży, więc dla mnie najbardziej palące jest to, żeby kobiety wyszły z domów, a żeby do tych domów przyszli faceci” – mówi Katarzyna Barczyk, autorka bloga Lady Pasztet

Zainteresują cię również:

dziewczyna z lodami

Niepozorne nawyki, które niszczą zęby. Oto 6 rzeczy, których dla dobra zębów lepiej nie robić

paznokcie

Paznokcie mówią wiele o twoim zdrowiu. Sprawdź, jakie ostrzeżenia mogą ci wysyłać

kobieta ucząca się reanimacji

Reanimacja a resuscytacja. Jaka jest różnica? Jak je przeprowadzić?

Migrena na talerzu. Czego nie jeść, by uniknąć bólu głowy?

zęby

„Bardzo wysokie temperatury nie wpływają korzystnie na gojenie” – mówi dr Małgorzata Andrzejewska. Co jednak, jeśli koniecznie musimy wyrwać zęba, a na dworze upał?

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg, czyli dziewczyna przy stole operacyjnym, opowiada jak wygląda procedura przeszczepiania

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – jak i dlaczego powstają? Pokonywanie lęku

Nie możesz sobie poradzić z nieświeżym oddechem? Poznaj możliwe przyczyny tej dolegliwości

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Biegacz ze zdjętymi butami sportowymi i skręconą kostką siedzi na ziemi

Objawy i sposoby leczenia skręconej kostki

kobieta na ćwiczeniach

Tiki nerwowe – jakie są przyczyny, rodzaje i objawy powtarzalnych ruchów mięśni?

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Co można wyczytać z języka? Kolor, nalot i faktura mówią dużo o twoim stanie zdrowia

ilustracja przedstawiająca neuroprzekaźniki

Rola neuroprzekaźników w poprawnym funkcjonowaniu organizmu

ilustracja ukazująca leukocyty

Co to są leukocyty? Funkcje białych krwinek oraz przyczyny ich nieprawidłowych wyników

kobieta cierpiąca na leukoplakię otwiera usta

Leukoplakia – jakie czynniki predysponują do jej powstania? Czym jest stan przedrakowy?

lekarz przeprowadzający badania genetyczne

Jak przebiegają badania genetyczne i jakie choroby pozwalają wykryć?

Neurolog omawia z pacjentką wyniki badań

Neurolog, czyli specjalista od schorzeń i chorób układu nerwowego. Jakie dokładnie leczy choroby?

różne rodzaje opatrunków w postaci plastrów i bandaża

Opatrunki – rodzaje, wskazania oraz sposób doboru odpowiedniego środka

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG – elektromiografia. Jak wygląda badanie i jakie są wskazania?

Zabieg wstrzykiwania toksyny botulinowej

Toksyna botulinowa w praktyce neurologicznej oraz kosmetologii

Pływające bakterie na odporność

Co to jest immunologia i jakie są jej rodzaje? Badania immunologiczne w diagnostyce

kobieta leży na stole do masażu i korzysta z talasoterapii

Talasoterapia – co to jest i jak działa? Czy zabiegi talasoterapii są skuteczne?

leki psychotropowe w postaci tabletek wysypane na stół

Działanie leków psychotropowych. Przebieg leczenia, skutki uboczne, efekty

Badanie psychologiczne u psychologa

Jak wyglądają badania psychologiczne kierowców oraz w wojsku?