Przejdź do treści

Gastroskopia – na czym polega badanie i jak się do niego przygotować?

Gastroskopia to jedno z badań endoskopowych.
Gastroskopia. Jak się przygotować? Zdj: iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Czy wybielać zęby? Odpowiada dentysta Tomasz Kupryś
Wybielanie zębów. Czy wybielać zęby? Odpowiada dentysta Tomasz Kupryś
Domowy chleb na zakwasie – na co zwrócić uwagę podczas przygotowywania?
Domowy chleb na zakwasie – na co zwrócić uwagę podczas przygotowywania?
Okres w czasie karmienia piersią/iStock
Okres w czasie karmienia piersią. Co jest normą a co powinno cię zaniepokoić?
Niemowlę leży na kocu
Połóż niemowlaka na boku. Dlaczego warto? Tłumaczy fizjoterapeutka
Matka z dzieckiem na łóżku
Zmuszasz się do zabawy z dzieckiem? Nie musisz. Psycholożka wyjaśnia dlaczego

Gastroskopia, inaczej nazywana endoskopią górnego odcinka przewodu pokarmowego, jest badaniem, w którym lekarz wprowadza cienką rurkę z kamerą do przełyku, żołądka i dwunastnicy. Badanie umożliwia diagnostykę chorób przewodu pokarmowego, m.in. wrzodów żołądka, celiakii, nowotworów. Gastroskopia jest wykorzystywana także w celu leczenia niektórych schorzeń, np. usuwania polipów.

Czym jest i na czym polega gastroskopia?

Gastroskopia jest badaniem endoskopowym górnego odcinka przewodu pokarmowego. Pozwala kompleksowo przebadać przełyk, żołądek i dwunastnicę (początkowy odcinek jelita cienkiego). W czasie badania specjalista ogląda wnętrze narządów, ocenia stopień zaawansowania ewentualnie występującej choroby, ma również możliwość pobrania wycinka tkanki do badania histopatologicznego. Gastroskopia pozwala również na przeprowadzenie zabiegów, np. celem usunięcia z górnego odcinka przewodu pokarmowego ciał obcych czy polipów, powstrzymania krwawienia.

Wskazania do gastroskopii

Gastroskopię wykonuje się najczęściej w jednym z trzech celów:

  1. sprawdzenia przyczyny objawów,
  2. potwierdzenia lub wykluczenia podejrzewanego schorzenia,
  3. leczenia chorób przewodu pokarmowego.

Objawy, które mogą skłonić lekarza do zlecenia gastroskopii obejmują zarówno te bezpośrednio związane z funkcjonowaniem przewodu pokarmowego, jak i niektóre niespecyficzne symptomy. Wskazaniami do gastroskopii są:

  • często występujące lub utrzymujące się objawy: ból brzucha, zgaga, niestrawność, mdłości,
  • trudności lub ból przy połykaniu,
  • niedokrwistość (anemia) – w niektórych przypadkach wywołana może być krwawieniem z przewodu pokarmowego,
  • ostry ból brzucha, wymiotowanie krwią, stolec o bardzo ciemnym zabarwieniu („smolisty”) – objawy wskazujące na krwawienie z przewodu pokarmowego.

Do chorób, które mogą być potwierdzone (lub wykluczone) przy wykorzystaniu gastroskopii zaliczamy:

  • wrzody żołądka,
  • chorobę refluksową żołądka,
  • celiakię,
  • przełyk Barretta (obecność nieprawidłowego typu komórek w przełyku),
  • nadciśnienie wrotne (występuje, gdy ciśnienie wewnątrz wątroby jest podwyższone, co powoduje żylaki żołądka i przełyku),
  • nowotwory żołądka i przełyku.

Gastroskopię wykonuje się także w celu leczenia problemów dotykających przełyk, żołądek i dwunastnicę. Przykładowo, badanie może zostać wykorzystane do:

  • powstrzymania krwawienia z przewodu pokarmowego, np. wywołanego pęknięciem wrzodu lub żylaka,
  • poszerzenia wywołującego ból i/lub trudności z połykaniem zwężonego przełyku (stan ten może być spowodowany m.in. przez nowotwór przełyku lub radioterapię),
  • usunięcia guzów nowotworowych, polipów lub obcych obiektów z przewodu pokarmowego.

Przygotowanie do gastroskopii

Bardzo ważne aspekty dotyczące przygotowania do endoskopii górnego odcinka przewodu pokarmowego to, po pierwsze: wprowadzenie niezbędnych zmian w przyjmowaniu leków, po drugie: opróżnienie żołądka poprzez zastosowanie odpowiedniej diety. Przed planowaną gastroskopią należy dowiedzieć się, czy sposób zażywania przyjmowanych przez ciebie leków nie musi zostać zmodyfikowany. Taką informację powinnaś uzyskać w ośrodku, w którym przeprowadzany jest zabieg.

Przypadki, w których wprowadzenie zmian może być konieczne dotyczą przede wszystkim:

  • leków stosowanych w terapii cukrzycy (m.in. insuliny, metforminy),
  • leków przeciwzakrzepowych (m.in. kwasu acetylosalicylowego, warfaryny, klopidogrelu).

Lekarz może zalecić także zaprzestanie przyjmowania leków zmniejszających wydzielanie kwasu żołądkowego na 2 tygodnie poprzedzające gastroskopię (środki te mogą maskować niektóre problemy, które badanie wykrywa). Na około dobę przed gastroskopią powinno się zrezygnować z palenia papierosów, a w dniu badania nie żuć gumy. Bezpośrednio przed zabiegiem należy także zdjąć: protezę zębową, aparat słuchowy, biżuterię (w tym kolczyki), soczewki kontaktowe.

Dieta przed gastroskopią powinna pozwolić na to, by żołądek został całkowicie opróżniony. Najważniejsze, by pacjent nie jadł niczego przez 6-8 godzin ani nie pił przez 2-3 godziny przed badaniem. Jak wygląda dieta przed gastroskopią w praktyce?

  • jeśli badanie zostało wyznaczone na godziny poranne – należy zjeść kolację (maksymalnie do północy); następnie do czasu 2 godzin przed badaniem dozwolone jest tylko picie klarownych płynów (patrz poniżej), przez 2 h przed badaniem nie należy przyjmować nic doustnie,
  • jeśli badanie zostało wyznaczone na godziny popołudniowe – należy zjeść wczesne, lekkie śniadanie, dbając o to, by między ostatnim posiłkiem a badaniem upłynęło co najmniej 6 godzin, klarowne płyny można pić do czasu 2 godzin przed planowaną gastroskopią.

Klarowne płyny, których spożycie jest dozwolone do czasu 2 godzin przed gastroskopią to: woda, kawa bez mleka, herbata, soki (np. jabłkowy) pozbawione miąższu. Niedozwolone są: buliony lub wywary, napoje w czerwonym lub fioletowym kolorze, mleko, śmietanka (lub roślinne alternatywy tych produktów), soki z miąższem.

lekarka

Jak wygląda gastroskopia?

Przed wykonaniem gastroskopii stosuje się znieczulenie miejscowe (aby zapobiec bólowi w gardle w czasie zabiegu) lub ogólne (które powoduje, że pacjent jest nieprzytomny). Gastroskopia u dzieci wykonywana jest w znieczuleniu ogólnym, u dorosłych rodzaj znieczulenia ustala się indywidualnie.

Jaki jest przebieg badania? W sali zabiegowej położysz się na lewym boku. Następnie lekarz wprowadzi endoskop do gardła. Jeśli w czasie zabiegu będziesz przytomna, endoskopista poprosi cię, żebyś połykała rurkę, by pomóc w przesuwaniu endoskopu do przełyku. Może to wywołać dyskomfort i nieprzyjemne odczucia ze względu na odruchy obronne organizmu (odruchy wymiotne, kaszel). Powinny one ustąpić, gdy endoskop zostanie wprowadzony w dalsze części przewodu pokarmowego. Czy gastroskopia boli? Generalnie uznawana jest za zabieg, który nie wywołuje bólu.

Gastroskopia trwa około 15 minut, jednak zabieg może być dłuższy, gdy wykorzystywany jest do leczenia, a nie diagnostyki.

Gastroskopia – po badaniu

Po gastroskopii zostaniesz zabrana do sali pozabiegowej. Jeśli w czasie badania zastosowano tylko znieczulenie miejscowe, bardzo szybko po zakończeniu zabiegu będziesz mogła opuścić ośrodek. Pacjenci poddani znieczuleniu ogólnemu powinni przebywać tam do momentu, gdy narkoza przestanie działać (może to potrwać od kilku minut do kilku godzin). Bardzo ważne, żebyś zadbała o to, by ktoś odebrał cię z miejsca, gdzie zostało przeprowadzone badanie, zabrał do domu i został z tobą przez co najmniej 24 godziny.

W czasie doby po zabiegu nie powinnaś:

  • prowadzić samochodu,
  • spożywać alkoholu,
  • przyjmować środków nasennych,
  • iść do pracy,
  • podpisywać dokumentów prawnych,
  • być odpowiedzialna za opiekę nad małymi dziećmi.

Wyniki gastroskopii niekiedy mogą zostać przedstawione jeszcze przed wypisem. Czasami (np. w przypadku wykonywania badania histopatologicznego wycinków), w celu omówienia wyników badania potrzebne będzie umówienie dodatkowej wizyty na kilka dni lub tygodni po zabiegu.

stół operacyjny

Gastroskopia – powikłania

Gastroskopia uznawana jest za relatywnie bezpieczny zabieg, ryzyko powikłań jest niewielkie. W nielicznych przypadkach pojawić się mogą komplikacje takie jak:

  • nieprawidłowa reakcja na lek znieczulający (m.in. mdłości, problemy z oddychaniem, pracą serca),
  • krwawienie z przewodu pokarmowego,
  • perforacja (naderwanie lub przedziurawienie ściany przewodu pokarmowego),
  • infekcje,
  • aspiracje (treść żołądkowa może przedostać się do płuc powodując zapalenie).

Objawy, które odczuwane po gastroskopii mogą wskazywać na wystąpienie powikłań i konieczność skonsultowania się z lekarzem to:

  • ostry lub narastający ból klatki piersiowej lub brzucha,
  • bardzo ciemny kolor stolca,
  • uporczywe wymioty lub wymiotowanie krwią,
  • trudności w oddychaniu,
  • temperatura ciała 38° st. C lub powyżej.

Odczuwanie bólu gardła przez 1-2 dni po gastroskopii jest normalne i nie stanowi powodu do niepokoju.

Ile kosztuje gastroskopia?

Jeśli chcesz wykonać gastroskopię prywatnie, nie potrzebujesz skierowania od lekarza. W prywatnych gabinetach za gastroskopię trzeba zapłacić kilkaset złotych (średnio 200–400 zł). Jeśli gastroskopia ma być bezpłatna, potrzebne ci będzie skierowanie. Badanie wykonywane na NFZ wiąże się jednak często z koniecznością zapisu nawet na kilka miesięcy przed terminem zabiegu.

Gastroskopia w ciąży

Gastroskopia jest badaniem, które może być wykonywane u kobiet w ciąży. Najczęstszym wskazaniem do przeprowadzenia gastroskopii w tej grupie pacjentek jest krwawienie z przewodu pokarmowego, ale zabieg przeprowadza się także w diagnostyce tych samych chorób, co u pozostałych pacjentów. Przeciwwskazania do zabiegu gastroskopii w ciąży obejmują: oddzielenie się łożyska, poród, pęknięcie pęcherza płodowego, rzucawkę.

Powyższy artykuł ma charakter informacyjny, nie zastępuje konsultacji lekarskiej.

 

Źródła:

  1. National Health Services (2018) Gastroscopy.
  2. Michigan Medicine. University of Michigan (2019) Upper endoscopy (EGD) Prep Instructions.
  3. Bręborowicz G. (2012) Położnictwo. Tom 2. Medycyna matczyno-płodowa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Badanie PSA - interpretacja wyników, norma i praktyczne informacje

Badanie PSA – interpretacja wyników, norma i praktyczne informacje

Badanie TSH wykonywane jest w diagnostyce chorób tarczycy.

Badanie TSH – co to jest i kiedy należy je robić

kolonoskopia - lekarka przy urządzeniu do kolonoskopii

Kolonoskopia – jak wyglądają przygotowania do badania? Po co się je wykonuje?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Po co nam... wyrostek robaczkowy?

Po co nam wyrostek robaczkowy? Czy faktycznie jest niepotrzebnym organem?

kobieta w laboratorium

Badanie RF – jak interpretować wyniki i normę tego wskaźnika?

jelita

6 rzeczy, które pomogą zadbać o zdrowe jelita

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

Kobieta wśród kwitnących drzew

Badania po zimie – czy warto je robić? Wyjaśnia lekarz

Sandra Kubicka / istock

Sandra Kubicka apeluje o rozsądek. „Jako obywatelka dwóch krajów – Polski i Stanów Zjednoczonych, widzę dwie strony kryzysu”

zastanawiająca się kobieta

Helicobacter pylori – jak wyglądają objawy? Jak przebiega leczenie? Wyjaśnia ekspert

kobieta po 40 roku zycia

Ministerstwo Zdrowia wprowadza program badań profilaktycznych dla osób po 40. roku życia. Co gwarantuje?

Koronawirus - zalecenia MZ / gettyimages

Koronawirus. Ministerstwo Zdrowia opublikowało listę odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania z infolinii NFZ. Wiemy, o co pytają Polacy

Joanna Przetakiewicz/ PHOTO: JAROSLAW ANTONIAK

„Kilka tygodni temu zobaczyłam piekło. Ludzkie tortury. Nie! To nie był film horror. To był szpital onkologiczny w Warszawie…” Joanna Przetakiewicz gorzko o stanie polskiej onkologii

Kobieta słucha muzyki i żuję gumę, robiąc z niej balona

Jak długo organizm trawi gumę do żucia? Czy guma może przykleić się do ścian żołądka? Odpowiada dietetyczka

Test PET w gabinecie stomatologicznym / istock

Badanie w gabinecie stomatologicznym może pomóc w wykluczeniu groźnych chorób. O co chodzi?

schabowy

10 ciężkostrawnych potraw, które można uczynić lżejszymi dla naszego żołądka

Rak jelita grubego / istock

Codziennie na raka jelita grubego w Polsce umierają 33 osoby. Co czwarty pacjent, u którego diagnozuje się chorobę, ma przerzuty do innych organów

Badania genetyczne – jak wyglądają, kiedy robić, dlaczego warto

Czego nie warto robić na pusty żołądek

Nie tylko picie kawy czy gazowanych słodkich napojów. Sprawdź czego jeszcze nie warto robić na pusty żołądek

kobieta powstrzymująca wymioty w toalecie

Wymioty – przyczyny i leczenie. Co oznaczają wymioty żółcią?

Masz ponad 20 lat? Oto badania profilaktyczne, które powinnaś zacząć robić

prezerwatywy

Wirus HIV – mniejszy strach, więcej zakażeń

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Policzek kobiety z włókniakiem miękkim

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się pozbyć takich zmian?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?