Przejdź do treści

Gastroskopia – na czym polega badanie i jak się do niego przygotować?

Gastroskopia to jedno z badań endoskopowych.
Gastroskopia. Jak się przygotować? Zdj: iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Melatonina – czym jest i jak działa? Badanie melatoniny
Kobieta w basenie
Wracasz z wakacji? Blanka Lipińska wyjaśniła, w jaki sposób legalnie uniknęła kwarantanny
Starsza pani układa bukiet kwiatów w wazonie
Ruszyły szczepienia populacyjne. „Brakuje nam wyłącznie szczepionek” – mówi Michał Dworczyk
Dagmara Seliga
Dagmara Seliga: w Polsce jest coraz więcej coachów, a brakuje przepisów regulujących ten zawód [WIDEO]
Zmęczona kobieta w łóżku przykrywa się poduszką
Najwyższa pora zwolnić. Jak poznać, że twój organizm dopomina się o mniejsze tempo?

Gastroskopia, inaczej nazywana endoskopią górnego odcinka przewodu pokarmowego, jest badaniem, w którym lekarz wprowadza cienką rurkę z kamerą do przełyku, żołądka i dwunastnicy. Badanie umożliwia diagnostykę chorób przewodu pokarmowego, m.in. wrzodów żołądka, celiakii, nowotworów. Gastroskopia jest wykorzystywana także w celu leczenia niektórych schorzeń, np. usuwania polipów.

Czym jest i na czym polega gastroskopia?

Gastroskopia jest badaniem endoskopowym górnego odcinka przewodu pokarmowego. Pozwala kompleksowo przebadać przełyk, żołądek i dwunastnicę (początkowy odcinek jelita cienkiego). W czasie badania specjalista ogląda wnętrze narządów, ocenia stopień zaawansowania ewentualnie występującej choroby, ma również możliwość pobrania wycinka tkanki do badania histopatologicznego. Gastroskopia pozwala również na przeprowadzenie zabiegów, np. celem usunięcia z górnego odcinka przewodu pokarmowego ciał obcych czy polipów, powstrzymania krwawienia.

Wskazania do gastroskopii

Gastroskopię wykonuje się najczęściej w jednym z trzech celów:

  1. sprawdzenia przyczyny objawów,
  2. potwierdzenia lub wykluczenia podejrzewanego schorzenia,
  3. leczenia chorób przewodu pokarmowego.

Objawy, które mogą skłonić lekarza do zlecenia gastroskopii obejmują zarówno te bezpośrednio związane z funkcjonowaniem przewodu pokarmowego, jak i niektóre niespecyficzne symptomy. Wskazaniami do gastroskopii są:

  • często występujące lub utrzymujące się objawy: ból brzucha, zgaga, niestrawność, mdłości,
  • trudności lub ból przy połykaniu,
  • niedokrwistość (anemia) – w niektórych przypadkach wywołana może być krwawieniem z przewodu pokarmowego,
  • ostry ból brzucha, wymiotowanie krwią, stolec o bardzo ciemnym zabarwieniu („smolisty”) – objawy wskazujące na krwawienie z przewodu pokarmowego.

Do chorób, które mogą być potwierdzone (lub wykluczone) przy wykorzystaniu gastroskopii zaliczamy:

  • wrzody żołądka,
  • chorobę refluksową żołądka,
  • celiakię,
  • przełyk Barretta (obecność nieprawidłowego typu komórek w przełyku),
  • nadciśnienie wrotne (występuje, gdy ciśnienie wewnątrz wątroby jest podwyższone, co powoduje żylaki żołądka i przełyku),
  • nowotwory żołądka i przełyku.

Gastroskopię wykonuje się także w celu leczenia problemów dotykających przełyk, żołądek i dwunastnicę. Przykładowo, badanie może zostać wykorzystane do:

  • powstrzymania krwawienia z przewodu pokarmowego, np. wywołanego pęknięciem wrzodu lub żylaka,
  • poszerzenia wywołującego ból i/lub trudności z połykaniem zwężonego przełyku (stan ten może być spowodowany m.in. przez nowotwór przełyku lub radioterapię),
  • usunięcia guzów nowotworowych, polipów lub obcych obiektów z przewodu pokarmowego.

Przygotowanie do gastroskopii

Bardzo ważne aspekty dotyczące przygotowania do endoskopii górnego odcinka przewodu pokarmowego to, po pierwsze: wprowadzenie niezbędnych zmian w przyjmowaniu leków, po drugie: opróżnienie żołądka poprzez zastosowanie odpowiedniej diety. Przed planowaną gastroskopią należy dowiedzieć się, czy sposób zażywania przyjmowanych przez ciebie leków nie musi zostać zmodyfikowany. Taką informację powinnaś uzyskać w ośrodku, w którym przeprowadzany jest zabieg.

Przypadki, w których wprowadzenie zmian może być konieczne dotyczą przede wszystkim:

  • leków stosowanych w terapii cukrzycy (m.in. insuliny, metforminy),
  • leków przeciwzakrzepowych (m.in. kwasu acetylosalicylowego, warfaryny, klopidogrelu).

Lekarz może zalecić także zaprzestanie przyjmowania leków zmniejszających wydzielanie kwasu żołądkowego na 2 tygodnie poprzedzające gastroskopię (środki te mogą maskować niektóre problemy, które badanie wykrywa). Na około dobę przed gastroskopią powinno się zrezygnować z palenia papierosów, a w dniu badania nie żuć gumy. Bezpośrednio przed zabiegiem należy także zdjąć: protezę zębową, aparat słuchowy, biżuterię (w tym kolczyki), soczewki kontaktowe.

Dieta przed gastroskopią powinna pozwolić na to, by żołądek został całkowicie opróżniony. Najważniejsze, by pacjent nie jadł niczego przez 6-8 godzin ani nie pił przez 2-3 godziny przed badaniem. Jak wygląda dieta przed gastroskopią w praktyce?

  • jeśli badanie zostało wyznaczone na godziny poranne – należy zjeść kolację (maksymalnie do północy); następnie do czasu 2 godzin przed badaniem dozwolone jest tylko picie klarownych płynów (patrz poniżej), przez 2 h przed badaniem nie należy przyjmować nic doustnie,
  • jeśli badanie zostało wyznaczone na godziny popołudniowe – należy zjeść wczesne, lekkie śniadanie, dbając o to, by między ostatnim posiłkiem a badaniem upłynęło co najmniej 6 godzin, klarowne płyny można pić do czasu 2 godzin przed planowaną gastroskopią.

Klarowne płyny, których spożycie jest dozwolone do czasu 2 godzin przed gastroskopią to: woda, kawa bez mleka, herbata, soki (np. jabłkowy) pozbawione miąższu. Niedozwolone są: buliony lub wywary, napoje w czerwonym lub fioletowym kolorze, mleko, śmietanka (lub roślinne alternatywy tych produktów), soki z miąższem.

lekarka

Jak wygląda gastroskopia?

Przed wykonaniem gastroskopii stosuje się znieczulenie miejscowe (aby zapobiec bólowi w gardle w czasie zabiegu) lub ogólne (które powoduje, że pacjent jest nieprzytomny). Gastroskopia u dzieci wykonywana jest w znieczuleniu ogólnym, u dorosłych rodzaj znieczulenia ustala się indywidualnie.

Jaki jest przebieg badania? W sali zabiegowej położysz się na lewym boku. Następnie lekarz wprowadzi endoskop do gardła. Jeśli w czasie zabiegu będziesz przytomna, endoskopista poprosi cię, żebyś połykała rurkę, by pomóc w przesuwaniu endoskopu do przełyku. Może to wywołać dyskomfort i nieprzyjemne odczucia ze względu na odruchy obronne organizmu (odruchy wymiotne, kaszel). Powinny one ustąpić, gdy endoskop zostanie wprowadzony w dalsze części przewodu pokarmowego. Czy gastroskopia boli? Generalnie uznawana jest za zabieg, który nie wywołuje bólu.

Gastroskopia trwa około 15 minut, jednak zabieg może być dłuższy, gdy wykorzystywany jest do leczenia, a nie diagnostyki.

Gastroskopia – po badaniu

Po gastroskopii zostaniesz zabrana do sali pozabiegowej. Jeśli w czasie badania zastosowano tylko znieczulenie miejscowe, bardzo szybko po zakończeniu zabiegu będziesz mogła opuścić ośrodek. Pacjenci poddani znieczuleniu ogólnemu powinni przebywać tam do momentu, gdy narkoza przestanie działać (może to potrwać od kilku minut do kilku godzin). Bardzo ważne, żebyś zadbała o to, by ktoś odebrał cię z miejsca, gdzie zostało przeprowadzone badanie, zabrał do domu i został z tobą przez co najmniej 24 godziny.

W czasie doby po zabiegu nie powinnaś:

  • prowadzić samochodu,
  • spożywać alkoholu,
  • przyjmować środków nasennych,
  • iść do pracy,
  • podpisywać dokumentów prawnych,
  • być odpowiedzialna za opiekę nad małymi dziećmi.

Wyniki gastroskopii niekiedy mogą zostać przedstawione jeszcze przed wypisem. Czasami (np. w przypadku wykonywania badania histopatologicznego wycinków), w celu omówienia wyników badania potrzebne będzie umówienie dodatkowej wizyty na kilka dni lub tygodni po zabiegu.

Narkoza - jak wpływa na organizm? Jakie ma skutki uboczne?

Gastroskopia – powikłania

Gastroskopia uznawana jest za relatywnie bezpieczny zabieg, ryzyko powikłań jest niewielkie. W nielicznych przypadkach pojawić się mogą komplikacje takie jak:

  • nieprawidłowa reakcja na lek znieczulający (m.in. mdłości, problemy z oddychaniem, pracą serca),
  • krwawienie z przewodu pokarmowego,
  • perforacja (naderwanie lub przedziurawienie ściany przewodu pokarmowego),
  • infekcje,
  • aspiracje (treść żołądkowa może przedostać się do płuc powodując zapalenie).

Objawy, które odczuwane po gastroskopii mogą wskazywać na wystąpienie powikłań i konieczność skonsultowania się z lekarzem to:

  • ostry lub narastający ból klatki piersiowej lub brzucha,
  • bardzo ciemny kolor stolca,
  • uporczywe wymioty lub wymiotowanie krwią,
  • trudności w oddychaniu,
  • temperatura ciała 38° st. C lub powyżej.

Odczuwanie bólu gardła przez 1-2 dni po gastroskopii jest normalne i nie stanowi powodu do niepokoju.

Ile kosztuje gastroskopia?

Jeśli chcesz wykonać gastroskopię prywatnie, nie potrzebujesz skierowania od lekarza. W prywatnych gabinetach za gastroskopię trzeba zapłacić kilkaset złotych (średnio 200–400 zł). Jeśli gastroskopia ma być bezpłatna, potrzebne ci będzie skierowanie. Badanie wykonywane na NFZ wiąże się jednak często z koniecznością zapisu nawet na kilka miesięcy przed terminem zabiegu.

Gastroskopia w ciąży

Gastroskopia jest badaniem, które może być wykonywane u kobiet w ciąży. Najczęstszym wskazaniem do przeprowadzenia gastroskopii w tej grupie pacjentek jest krwawienie z przewodu pokarmowego, ale zabieg przeprowadza się także w diagnostyce tych samych chorób, co u pozostałych pacjentów. Przeciwwskazania do zabiegu gastroskopii w ciąży obejmują: oddzielenie się łożyska, poród, pęknięcie pęcherza płodowego, rzucawkę.

Powyższy artykuł ma charakter informacyjny, nie zastępuje konsultacji lekarskiej.

 

Źródła:

  1. National Health Services (2018) Gastroscopy.
  2. Michigan Medicine. University of Michigan (2019) Upper endoscopy (EGD) Prep Instructions.
  3. Bręborowicz G. (2012) Położnictwo. Tom 2. Medycyna matczyno-płodowa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta

Wciąż słyszymy o potrzebie suplementacji witaminy B12. Jak ocenić jej realny poziom we krwi?

Wypadanie odbytnicy – przyczyny, objawy, leczenie

Bezoar – przyczyny, objawy, leczenie i zapobieganie

Jesteś aktywna fizycznie? Twoje jelita też na tym korzystają

Chlorki we krwi – badanie, norma, jak obniżyć chlorki

Co na zgagę po świętach?

Płukanie żołądka – na czym polega zabieg, wskazania, powikłania

Tomografia komputerowa serca – jak wygląda? Wskazania, cena

USG stawów – wskazania, przygotowanie i przebieg badania

Rak prostaty – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Tomografia komputerowa jamy brzusznej – ile trwa, kontrast

Glistnica – drogi zakażenia, objawy, leczenie i powikłania

USG trzustki – co wykrywa badanie i jak się przygotować?

niedobory w organizmie

Męczy cię sezonowe osłabienie? Lekarka radzi, jakie badania zrobić, by sprawdzić niedobory w organizmie

Mocznik we krwi i moczu – badanie, normy, interpretacja

Badanie ginekologiczne – jak wygląda, wskazania, przygotowanie

Rezonans magnetyczny kręgosłupa – ile trwa, jak wygląda, cena

Aldosteron – badanie, norma. Nadmiar i niedobór aldosteronu

Badanie kału – na pasożyty, ogólne, posiew. Jak pobrać kał?

Albuminy – norma, badanie, niedobór i nadmiar

Wazopresyna – funkcje, badanie. Nadmiar i niedobór wazopresyny

Mioglobina w moczu i we krwi – co to jest? Badanie, normy

Aminotransferaza asparaginianowa (AST, GOT) – co to jest? Norma

Tomografia komputerowa jamy brzusznej – ile trwa, kontrast, cena

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Basia Kędzior

Hello My Hero. „Wygląd nie mówi o tym, kim się jest, czy jest się lepszym, czy gorszym. Każdy ma tak samo ważny powód i prawo do życia” – mówi Basia Kędzior, dziewczyna z rybią łuską

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

para w łóżku

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Morsowanie – wady i zalety. Czy naprawdę warto wbiec do lodowatej wody?

Klara Roterska

Klara Roterska: Nikt nie chciał wpisać mi w kartę leczenia słowa „gwałt”, wpisywali „przykre zdarzenie”

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?