Przejdź do treści

Opryszczkowe zapalenie mózgu – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Opryszczkowe zapalenie mózgu – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Opryszczkowe zapalenie mózgu to jedna z najczęściej występujących postaci wirusowego zapalenia mózgu. Czynnikiem infekcyjnym jest wirus opryszczki HSV-1, rzadziej HSV-2. Do rozwoju wirusowego zapalenia mózgu dochodzi przede wszystkim u małych dzieci z nierozwiniętym w pełni układem odpornościowym oraz u osób z upośledzeniem odporności (np. w przebiegu infekcji wirusem HIV czy podczas stosowania leków immunosupresyjnych). Takie zapalenie opon mózgowych obarczone jest wysoką śmiertelnością, sięgającą nawet 30 proc.

Co to jest opryszczkowe zapalenie opon mózgowych? 

Wirus opryszczki HSV (Herpes simplex virus) to wirus należący do rodziny Herpetiviridae i jest rozpowszechniony na całym świecie. Dwa typy wirusa to HSV-1, czyli wirus powodujący wystąpienie opryszczki wargowej oraz HSV-2 odpowiedzialny za opryszczkę genitalną. Do zakażenia wirusem opryszczki dochodzi zazwyczaj w wieku dziecięcym wówczas pojawia się charakterystyczna zmiana w obrębie czerwieni wargowej, określana jako „zimno”. Wirus zakaża zatem skórę i błony śluzowe. Potem wirus na wiele lat może pozostawać w komórkach w stanie latencji, a osłabieniu odporności może towarzyszyć reaktywacja infekcji. Miejscem „uśpienia” wirusa opryszczki są neurony zwojów czuciowych rdzenia kręgowego, a także neurony czuciowe ośrodkowego układu nerwowego. Gdy do aktywacji wirusa HSV dojdzie w obrębie ośrodkowego układu nerwowego rozwija się opryszczkowe zapalenie mózgu.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Odporność, Beauty
Naturell Cynk Organiczny + C, 100 tabletek
12,99 zł
Odporność
Estabiom Junior, Suplement diety, 20 kapsułek
28,39 zł
Odporność
Bloxin Żel do jamy ustnej w sprayu, 20 ml
25,99 zł
BESTSELLER
Odporność, Good Aging
Naturell Selen Organiczny 200 µg, 365 tabletek
73,00 zł
Zdrowie intymne i seks, Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw z dobrym seksem, 30 saszetek
139,00 zł
HSV

Przyczyny opryszczkowego zapalenia mózgu 

Do rozwoju wirusowego zapalenia mózgu wywołanego przez wirusa HSV może dojść zarówno w efekcie pierwotnego, jak i wtórnego zakażenia mózgu. Rzadziej ma miejsce infekcja pierwotna stanowi ona około 30 proc. przypadków. Ta postać opryszczkowego zapalenia mózgu zazwyczaj wywołana jest przez wirusa HSV-2 i przebiega bezobjawowo. Pierwotne opryszczkowe zapalenie mózgu spotykane jest przede wszystkim u noworodków zakażonych podczas porodu oraz osób do 18. roku życia. Z kolei wtórne zapalenie mózgu to częstsza postać zapalenia mózgu i rozwija się w efekcie reaktywacji wirusa latentnego.  

Do zakażenia wirusem opryszczki zazwyczaj dochodzi w pierwszych latach życia. Możliwe jest zakażenie okołoporodowe. Wirus HSV pozostaje w organizmie w stanie uśpienia do momentu, gdy osłabiona zostanie odporność organizmu. Może to tego dojść w efekcie zadziałania takich czynników jak: 

  • infekcje wirusowe, 
  • przewlekły stres, 
  • przemęczenie i brak snu, 
  • niewłaściwie zbilansowana dieta, 
  • ekspozycja na słońce, 
  • menstruacja, 
  • narażenie na niskie lub wysokie temperatury. 

Do rozwoju opryszczkowego zapalenia mózgu może dojść także u osób po przeszczepach, stosujących leki immunosupresyjne, a także u chorych na AIDS czy inne niedobory odporności. Czy można się zarazić wirusowym zapaleniem mózgu? Można zarazić się wirusem opryszczki, natomiast nie jest to jednoznaczne z zachorowaniem na zapalenie mózgu.

Młoda kobieta zarażona AIDS ze smutkiem spogląda przez okno.

Objawy opryszczkowego zapalenia mózgu 

Opryszczkowe zapalenie mózgu może przebiegać pod postacią łagodnego zapalenia lub zakażenia o ciężkim przebiegu, mogącego zagrażać życiu. Ciężki przebieg infekcji dotyczy przede wszystkim osób z upośledzoną odpornością. 

Zazwyczaj opryszczkowe zapalenie mózgu początkowo manifestuje się pod postacią takich objawów prodromalnych jak: ogólne rozbicie, bóle mięśniowo-stawowe, osłabienie, stan podgorączkowy. Może pojawić się brak apetytu, nudności i wymioty, dreszcze. Po kilku dniach obecności takich ogólnych objawów mogących sugerować zwykłe przeziębienie czy grypę pojawiają się bardziej typowe objawy. W przypadku opryszczkowego zapalenia mózgu o łagodnym przebiegu może pojawić się jedynie gorączka. Brak jest natomiast jakichkolwiek objawów sugerujących infekcję neurologiczną. Infekcja o cięższym przebiegu charakteryzuje się nie tylko wysoką gorączką, ale także objawami wynikającymi z zajęcia procesem zapalnym określonych obszarów mózgu. Najczęściej występujące objawy opryszczkowego zapalenia mózgu to: 

  • silny, pulsujący ból głowy;
  • zawroty głowy, 
  • drgawki, 
  • utrata przytomności, 
  • sztywność karku, 
  • osłabienie siły mięśniowej, 
  • porażenie połowicze, 
  • splątanie i halucynacje, 
  • problemy z połykaniem, 
  • afazja ruchowa,
  • ślinotok,
  • zmiany osobowości,
  • zaburzenia widzenia. 

Ponadto u niektórych chorych mogą pojawić się opryszczkowe zmiany skórne. 

Objawy zapalenia opryszczkowego zapalenia mózgu u dzieci to przede wszystkim gorączka, osłabienie, letarg, nietypowe zmiany w zachowaniu nadmierna drażliwość lub senność, niechęć do jedzenia. U noworodków mogą wystąpić drgawki.

kobieta cierpiąca na opryszczkę dotyka wargi

Jak diagnozowane jest opryszczkowe zapalenie mózgu? 

W celu rozpoznania opryszczkowego zapalenia mózgu wymagane jest wykonanie badania płynu mózgowo-rdzeniowego. Obecność wirusa można wykazać dzięki badaniu PCR, które polega na detekcji materiału genetycznego wirusa. Ponadto oceniana jest ilość białka, glukozy oraz krwinek białych w płynie mózgowo-rdzeniowym. W rozpoznaniu wirusowego zapalenia mózgu pomocne mogą być także badania obrazowe rezonans magnetyczny lub tomografia komputerowa.

Osoba pilnowana przez lekarza podczas wykonywania rezonansu magnetycznego

Leczenie opryszczkowego zapalenia mózgu 

Ponieważ nieleczone opryszczkowe zapalenie mózgu może prowadzić do zgonu aż 70 proc. pacjentów, ogromne znaczenie ma jak najszybsze wdrożenie leczenia. Podstawowym lekiem stosowanym w opryszczkowym zapaleniu mózgu jest acyklowir. W przypadku infekcji o łagodnym przebiegu lek może być zażywany doustnie, natomiast zapalenie mózgu o cięższym przebiegu wymaga dożylnego podania acyklowiru. Niekiedy konieczny jest także antybiotyk przekraczający barierę krewmózg, np. rifampicyna. Ponadto w ramach leczenia objawowego konieczne jest nawadnianie organizmu, a w razie potrzeby stosowanie leków przeciwdrgawkowych. Z kolei w celu obniżenia nadciśnienia wewnątrzczaszkowego konieczne jest stosowanie diuretyków oraz hiperwentylacji.

 


Źródła: 

  1. Zajkowska J., Hermanowska-Szpakowicz T. i in.; Opryszczkowe zapalenie mózgu herpes simplex encephalitis, Polski Przegląd Neurologiczny, 2008, tom 2 nr 1. 
  2. Popiel M. i in., Opryszczkowe zapalenie mózgu; Postępy Mikrobiologii, 2015, 51, 3, 185-190. 
  3. Tyler KL. Herpes simplex virus infections of the central nervous system: encephalitis and meningitis, including Mollaret’s. Herpes. 2004 Jun;11 Suppl 2:57A-64A. PMID: 15319091. 
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Lek rozpuszczony w szklance

Wycofano popularny lek na objawy grypy i przeziębienia w formie saszetek do rozpuszczania. Powodem wada jakościowa

Testy COMBO nieskuteczne? Ich refundacja to koszt 230 mln zł rocznie

Testy COMBO „nieskuteczne”? Ich refundacja to koszt 230 mln zł rocznie

Torbiel Tarlova – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie /fot. Adobe Stock

Torbiel Tarlova – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie zmian na kręgosłupie

Kobieta ma orgazm

Orgazm – szczytowanie mózgu. Dlaczego warto w życiu mieć setki orgazmów?

Nie ignoruj wirusa RSV. Sprawdź, kiedy pobyt z dzieckiem w szpitalu to konieczność

Jakie są objawy i przyczyny chorób neurodegeneracyjnych? Przykłady i sposoby leczenia

Przeziębiona kobieta siedzi pod kocem

Apogeum zachorowań na grypę. Jeden objaw jest charakterystyczny dla obecnych zakażeń

Lekarka w szpitalu

Czeka nas nowa epidemia. Naukowcy ostrzegają przed groźną bakterią

Korzystasz z publicznej toalety, w której nie ma deski? To bardzo niebezpieczne dla twojego zdrowia!

owsianka

5 produktów, których lepiej unikać zimą

Sharon Stone nie dostawała ról, bo pomagała chorym. „W tamtym czasie nie można było mówić o AIDS”

Stwardnienie rozsiane – jakie znaczenie ma dieta? Przykłady jadłospisu

7 pytań o infekcje górnych dróg oddechowych

Jak działać i pracować efektywnie, by nie przesadzić i nie stać się więźniem własnych celów, radzi psycholog Monika Romanowska: „Do tego trzeba uruchomić swój wewnętrzny barometr”

„Wspomnienia wywołane obrazem albo dźwiękiem są emocjonalnie znacznie mniej nasycone niż te wywołane przez zapachy” – mówi prof. Ewa Czerniawska

Lekarka na sali operacyjnej

Niezwykła operacja mózgu na przytomnej pacjentce. Na sali potrzebny był tłumacz

Naukowcy sprawdzili, jak oddziałują na siebie nawzajem wirusy grypy i RSV. Na ich oczach powstał całkiem nowy wirus. "To hybryda" / istock

Naukowcy sprawdzili, jak oddziałują na siebie nawzajem wirusy grypy i RSV. Na ich oczach powstał całkiem nowy wirus. „To hybryda”

Nerw sromowy – budowa, funkcje, przyczyny neuralgii nerwu sromowego

ilustracja mózgu w 3D

Torbiel pajęczynówki – objawy i leczenie. Czy torbiel jest groźna i musi być operowana?

Kobieta w kombinezonie ochronnym pobiera wymaz z nosa chorej do badania

Coraz więcej przypadków zakażenia najnowszymi subwariantami Omikrona BQ.1 i BQ.1.1. Pierwsze objawy choroby mogą być inne niż wcześniej

Jakie zmiany zachodzą w mózgu podczas ćwiczeń? Na to pytanie odpowiada lek. Joanna Adamiak, psychiatra / istock

Jakie zmiany zachodzą w mózgu podczas ćwiczeń? Na to pytanie odpowiada lek. Joanna Adamiak, psychiatra

We Włoszech odbyła się nietypowa operacja usunięcia guza mózgu. Pacjent był świadomy i grał na saksofonie

We Włoszech odbyła się nietypowa operacja usunięcia guza mózgu. Pacjent był świadomy i grał na saksofonie

kobieta owinięta kocem

Często łapiesz infekcje? Dowiedz się, w czym może tkwić problem

Czym możesz zarazić się od swojego zwierzaka i czym on może zarazić się od ciebie. „Powszechne przekonanie, że psia ślina wyleczy ludzką ranę, jest mitem”

Najpopularniejsze

Grypa typu A/iStock

Grypa typu A – leczenie, objawy i charakterystyka wirusa

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Grypa typu B - objawy, charakterystyka

Grypa typu B – przyczyny, objawy i leczenie

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

Jak odetkać ucho zatkane woskowiną, katarem i wodą? Domowe sposoby

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

„Dobry seks to taki w kontakcie z własnym ciałem, emocjami i drugim człowiekiem. Nawet jeżeli miedzy kochankami nie ma miłości” – mówi Marta Niedźwiecka, psycholożka i sex coach

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

×