Przejdź do treści

Opryszczkowe zapalenie mózgu – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Opryszczkowe zapalenie mózgu – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Ciągłe zmęczenie – objawy, przyczyny, choroby. Jak je pokonać?
Przeziębienie czy jednak grypa? Jak rozpoznać, co ci dolega?
Jad pszczeli w godzinę zabija 100 proc. komórek raka piersi? Wstępne wyniki badań są bardzo obiecujące
Grała pielęgniarkę chorującą na raka. Teraz sama zmaga się z nowotworem. „To było szokiem dla mojej kobiecości”
Nie wystarczy powiedzieć, że boli brzuch. Lekarka Weronika Błaszczyk podpowiada, co ułatwi właściwą diagnozę

Opryszczkowe zapalenie mózgu to jedna z najczęściej występujących postaci wirusowego zapalenia mózgu. Czynnikiem infekcyjnym jest wirus opryszczki HSV-1, rzadziej HSV-2. Do rozwoju wirusowego zapalenia mózgu dochodzi przede wszystkim u małych dzieci z nierozwiniętym w pełni układem odpornościowym oraz u osób z upośledzeniem odporności (np. w przebiegu infekcji wirusem HIV czy podczas stosowania leków immunosupresyjnych). Takie zapalenie opon mózgowych obarczone jest wysoką śmiertelnością, sięgającą nawet 30 proc.

Co to jest opryszczkowe zapalenie opon mózgowych? 

Wirus opryszczki HSV (Herpes simplex virus) to wirus należący do rodziny Herpetiviridae i jest rozpowszechniony na całym świecie. Dwa typy wirusa to HSV-1, czyli wirus powodujący wystąpienie opryszczki wargowej oraz HSV-2 odpowiedzialny za opryszczkę genitalną. Do zakażenia wirusem opryszczki dochodzi zazwyczaj w wieku dziecięcym wówczas pojawia się charakterystyczna zmiana w obrębie czerwieni wargowej, określana jako „zimno”. Wirus zakaża zatem skórę i błony śluzowe. Potem wirus na wiele lat może pozostawać w komórkach w stanie latencji, a osłabieniu odporności może towarzyszyć reaktywacja infekcji. Miejscem „uśpienia” wirusa opryszczki są neurony zwojów czuciowych rdzenia kręgowego, a także neurony czuciowe ośrodkowego układu nerwowego. Gdy do aktywacji wirusa HSV dojdzie w obrębie ośrodkowego układu nerwowego rozwija się opryszczkowe zapalenie mózgu.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

HSV

Przyczyny opryszczkowego zapalenia mózgu 

Do rozwoju wirusowego zapalenia mózgu wywołanego przez wirusa HSV może dojść zarówno w efekcie pierwotnego, jak i wtórnego zakażenia mózgu. Rzadziej ma miejsce infekcja pierwotna stanowi ona około 30 proc. przypadków. Ta postać opryszczkowego zapalenia mózgu zazwyczaj wywołana jest przez wirusa HSV-2 i przebiega bezobjawowo. Pierwotne opryszczkowe zapalenie mózgu spotykane jest przede wszystkim u noworodków zakażonych podczas porodu oraz osób do 18. roku życia. Z kolei wtórne zapalenie mózgu to częstsza postać zapalenia mózgu i rozwija się w efekcie reaktywacji wirusa latentnego.  

Do zakażenia wirusem opryszczki zazwyczaj dochodzi w pierwszych latach życia. Możliwe jest zakażenie okołoporodowe. Wirus HSV pozostaje w organizmie w stanie uśpienia do momentu, gdy osłabiona zostanie odporność organizmu. Może to tego dojść w efekcie zadziałania takich czynników jak: 

  • infekcje wirusowe, 
  • przewlekły stres, 
  • przemęczenie i brak snu, 
  • niewłaściwie zbilansowana dieta, 
  • ekspozycja na słońce, 
  • menstruacja, 
  • narażenie na niskie lub wysokie temperatury. 

Do rozwoju opryszczkowego zapalenia mózgu może dojść także u osób po przeszczepach, stosujących leki immunosupresyjne, a także u chorych na AIDS czy inne niedobory odporności. Czy można się zarazić wirusowym zapaleniem mózgu? Można zarazić się wirusem opryszczki, natomiast nie jest to jednoznaczne z zachorowaniem na zapalenie mózgu.

Młoda kobieta zarażona AIDS ze smutkiem spogląda przez okno.

Objawy opryszczkowego zapalenia mózgu 

Opryszczkowe zapalenie mózgu może przebiegać pod postacią łagodnego zapalenia lub zakażenia o ciężkim przebiegu, mogącego zagrażać życiu. Ciężki przebieg infekcji dotyczy przede wszystkim osób z upośledzoną odpornością. 

Zazwyczaj opryszczkowe zapalenie mózgu początkowo manifestuje się pod postacią takich objawów prodromalnych jak: ogólne rozbicie, bóle mięśniowo-stawowe, osłabienie, stan podgorączkowy. Może pojawić się brak apetytu, nudności i wymioty, dreszcze. Po kilku dniach obecności takich ogólnych objawów mogących sugerować zwykłe przeziębienie czy grypę pojawiają się bardziej typowe objawy. W przypadku opryszczkowego zapalenia mózgu o łagodnym przebiegu może pojawić się jedynie gorączka. Brak jest natomiast jakichkolwiek objawów sugerujących infekcję neurologiczną. Infekcja o cięższym przebiegu charakteryzuje się nie tylko wysoką gorączką, ale także objawami wynikającymi z zajęcia procesem zapalnym określonych obszarów mózgu. Najczęściej występujące objawy opryszczkowego zapalenia mózgu to: 

  • silny, pulsujący ból głowy;
  • zawroty głowy, 
  • drgawki, 
  • utrata przytomności, 
  • sztywność karku, 
  • osłabienie siły mięśniowej, 
  • porażenie połowicze, 
  • splątanie i halucynacje, 
  • problemy z połykaniem, 
  • afazja ruchowa,
  • ślinotok,
  • zmiany osobowości,
  • zaburzenia widzenia. 

Ponadto u niektórych chorych mogą pojawić się opryszczkowe zmiany skórne. 

Objawy zapalenia opryszczkowego zapalenia mózgu u dzieci to przede wszystkim gorączka, osłabienie, letarg, nietypowe zmiany w zachowaniu nadmierna drażliwość lub senność, niechęć do jedzenia. U noworodków mogą wystąpić drgawki.

kobieta cierpiąca na opryszczkę dotyka wargi

Jak diagnozowane jest opryszczkowe zapalenie mózgu? 

W celu rozpoznania opryszczkowego zapalenia mózgu wymagane jest wykonanie badania płynu mózgowo-rdzeniowego. Obecność wirusa można wykazać dzięki badaniu PCR, które polega na detekcji materiału genetycznego wirusa. Ponadto oceniana jest ilość białka, glukozy oraz krwinek białych w płynie mózgowo-rdzeniowym. W rozpoznaniu wirusowego zapalenia mózgu pomocne mogą być także badania obrazowe rezonans magnetyczny lub tomografia komputerowa.

Osoba pilnowana przez lekarza podczas wykonywania rezonansu magnetycznego

Leczenie opryszczkowego zapalenia mózgu 

Ponieważ nieleczone opryszczkowe zapalenie mózgu może prowadzić do zgonu aż 70 proc. pacjentów, ogromne znaczenie ma jak najszybsze wdrożenie leczenia. Podstawowym lekiem stosowanym w opryszczkowym zapaleniu mózgu jest acyklowir. W przypadku infekcji o łagodnym przebiegu lek może być zażywany doustnie, natomiast zapalenie mózgu o cięższym przebiegu wymaga dożylnego podania acyklowiru. Niekiedy konieczny jest także antybiotyk przekraczający barierę krewmózg, np. rifampicyna. Ponadto w ramach leczenia objawowego konieczne jest nawadnianie organizmu, a w razie potrzeby stosowanie leków przeciwdrgawkowych. Z kolei w celu obniżenia nadciśnienia wewnątrzczaszkowego konieczne jest stosowanie diuretyków oraz hiperwentylacji.

 


Źródła: 

  1. Zajkowska J., Hermanowska-Szpakowicz T. i in.; Opryszczkowe zapalenie mózgu herpes simplex encephalitis, Polski Przegląd Neurologiczny, 2008, tom 2 nr 1. 
  2. Popiel M. i in., Opryszczkowe zapalenie mózgu; Postępy Mikrobiologii, 2015, 51, 3, 185-190. 
  3. Tyler KL. Herpes simplex virus infections of the central nervous system: encephalitis and meningitis, including Mollaret’s. Herpes. 2004 Jun;11 Suppl 2:57A-64A. PMID: 15319091. 
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Opryszczka na języku – jak wygląda i jak się jej pozbyć? Domowy sposób na opryszczkę

Wirus Marburg – czy angolski scenariusz z 2005 r. może się powtórzyć w Europie?

relaksująca się kobieta

6 sposobów na to, by uniknąć przeziębienia w sezonie grypowym

Płyn mózgowo-rdzeniowy – funkcje, wskazania do badania i interpretacja wyniku

zdrowy mózg

7 rzeczy, za które twój mózg będzie ci wdzięczny

Zespół Hakima – wodogłowie normotensyjne, które można skutecznie leczyć 

Coraz więcej Polek choruje na Alzheimera /fot. Getty Images

„Do gabinetu przyprowadzają mężów, u których zauważyły kłopoty z pamięcią, a okazuje się, że problem dotyczy także ich”. Coraz więcej Polek choruje na Alzheimera

Dr Howard Tucke

Jest najstarszym neurologiem na świecie. Radzi, jak utrzymać mózg w dobrej kondycji przez lata

Szczepionka

Wirus polio wykryty w kolejnych próbkach ścieków. „Na każdy zaobserwowany przypadek paraliżu mogą przypadać setki innych zarażonych osób”

9 sposobów, by uniknąć infekcji tej jesieni

Julie Chin

Dostała udaru podczas programu na żywo. „Przepraszam, coś się ze mną dziś dzieje”

Neuroplastyczność mózgu – ćwiczenia. Jak ją zwiększyć?

Neurogeneza w wieku płodowym i dorosłym – jak ją aktywować?

Sławomir Prusakowski

„Sny mogą zwiększyć naszą samoświadomość i uważność na to, kim jesteśmy, czego doświadczamy, co jest dla nas ważne”. O znaczeniach snów mówi psycholog Sławomir Prusakowski

Lekarz w kostiumie ochronnym patrzy przez szybę

Małpia ospa w Polsce. Ministerstwo Zdrowia podało liczbę zakażonych osób

Kobiecy mózg – jaki jest naprawdę?

Farmaceutka

Nowy tajemniczy wirus pojawił się w Chinach. Potwierdzono już dziesiątki zakażonych

„Kiedyś lekarze mówili, że parkinson lubi spokój. Teraz zmieniają zdanie. Po diagnozie trzeba się szybko otrząsnąć”

12-latek może zostać odłączony od aparatury podtrzymującej życie. Rodzice przegrali walkę z brytyjskim Sądem Najwyższym

12-latek miał być odłączony od aparatury podtrzymującej życie. Sądowa batalia rodziców z lekarzami

ręce zarazki bakterie

7 miejsc (nie tylko publicznych!), w których jest najwięcej zarazków

Najstarszy pacjent wyleczony z HIV: „Nie myślałem, że dożyję tego dnia”

Skrzypaczka operowa w trakcie operacji usunięcia guza mózgu... grała na skrzypcach. To wideo trzeba zobaczyć!

Pacjentka grała na skrzypcach w trakcie operacji usunięcia guza mózgu. „Niesamowity pokaz mocy nauki!”

"W pewnym momencie nie mogłam sobie przypomnieć nawet własnego imienia. Były takie chwile, że nie chciałam żyć" - mówi Emilia Clerke o afazji

„Nie mogłam sobie przypomnieć nawet własnego imienia. Były takie chwile, że nie chciałam żyć” – mówi Emilia Clarke o afazji

Probówki z krwią pobraną do badań

Potwierdzono nowe przypadki wąglika w Europie. Wśród zakażonych są dzieci

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

Kobieta stoi przy oknie

Nerwobóle (neuralgia) w klatce piersiowej – przyczyny, objawy i leczenie

×