Przejdź do treści

Leki immunosupresyjne – czym są i jak działają na organizm?

Leki immunosupresyjne - czym są i jak działają na organizm?
Leki immunosupresyjne - czym są i jak działają na organizm? The Lore Com/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
WHO: Wariant Omikron przenosi się bardzo szybko, jednak nie powoduje ciężkich objawów
Przemarznięta? Te napoje zimą rozgrzeją twój organizm skuteczniej niż herbata i kawa
6 witamin i minerałów, których organizm może potrzebować zimą
Jak możesz sobie sama poradzić z zaparciami? Wyjaśnia fizjoterapeuta Kamil Kozakowski
Czy szczepienia obowiązkowe są szczepieniami przymusowymi? Prawniczka wyjaśnia, na czym polega w praktyce nowy przepis

Leki immunosupresyjne to farmaceutyki stosowane w celu obniżenia odpowiedzi odpornościowej organizmu. Znajdują one zastosowanie przede wszystkim u chorych po przeszczepieniu narządów, a także cierpiących na choroby autoimmunologiczne czy alergie. Leczenie immunosupresyjne może być stosowane stale lub tylko przez określony czas. Leki immunosupresyjne mogą być stosowane w postaci tabletek doustnych, iniekcji czy preparatów aplikowanych miejscowo na skórę. Jak każde leki, także immunosupresanty mogą wywoływać skutki uboczne, istnieją ponadto przeciwwskazania do ich stosowania.

Rodzaje leków immunosupresyjnych

Leki immunosupresyjne stosowane są w celu wywołania zjawiska immunosupresji, czyli obniżenia odporności pacjenta. Wydawać mogłoby się, że takie działanie jest nielogiczne – wszak zazwyczaj dążymy do wspomagania funkcjonowania układu immunologicznego. Jednak istnieją sytuacje kliniczne, które wymagają stłumienia odporności organizmu – mowa m. in. o przeszczepach narządów oraz chorobach autoimmunologicznych.

Jakie są najczęściej stosowane immunosupresyjne leki? Lista tego typu farmaceutyków jest długa. W terapii immunosupresyjnej stosowane są następujące grupy leków immunosupresyjnych:

  • leki cytostatyczne (cyklofosfamid, azatiopryna) wpływające na procesy podziałów komórkowych; tego typu leki znajdują zastosowanie po przeszczepieniu narządów oraz szpiku kostnego, a także w przebiegu łuszczycy, reumatoidalnego zapalenia stawów
  • inhibitory kinazy serynowo – treoninowej (sirolimus, ewerolimus), blokujące aktywność enzymu mTOR; kinaza mTOR, czyli kinaza serynowo – treoninowa reguluje procesy proliferacji komórek, ich wzrostu oraz syntezy materiału genetycznego; inhibitory kinazy mTOR znajdują zastosowanie w terapii nowotworów trzustki, nerki i piersi, a ponadto zapobiegają odrzuceniu przeszczepionych narządów
  • inhibitory kalcyneuryny (cyklosporyna, takrolimus) blokują aktywność białka kalcyneuryny, przez co wpływają na ograniczenie aktywności limfocytów T; leki te wykorzystywane są w leczeniu ostrego odrzucenia przeszczepu, a także  w profilaktyce odrzucenia przeszczepionych narządów; ponadto leki immunosupresyjne z tej grupy okazują się być skuteczne w zapobieganiu reakcji „przeszczep przeciw gospodarzowi” po przeszczepieniu szpiku kostnego
  • glikokortykosteroidy (prednizon, metyloprednizon), których działanie sprowadza się do modyfikowania działania układu immunologicznego, działania przeciwzapalnego, przeciwalergicznego oraz immunosupresyjnego; glikokortykosteroidy zapobiegają odrzuceniu przeszczepu, a także łagodzą przebieg schorzeń autoimmunologicznych i alergicznych
  • przeciwciała monoklonalne (basiliksimab) pozyskiwane metodą inżynierii genetycznej i wykorzystywane w profilaktyce ostrego odrzucenia nerki
  • pozostałe leki immunosupresyjne (sole kwasu mykofenolanowego), hamujące aktywność limfocytów B i T oraz stosowane w zapobieganiu ostremu odrzuceniu przeszczepu.
Autorka książki "Nawracające infekcje"

Leki immunosupresyjne po przeszczepie narządów

Jednym z najczęstszych zastosowań leków immunosupresyjnych jest zapobieganie odrzuceniu przeszczepu narządu. Przeszczepiony narząd może być traktowany przez organizm biorcy jako ciało obce, co może prowadzić do aktywowania układu odpornościowego w celu zniszczenia obcej tkanki. Taka reakcja organizmu może prowadzić do odrzucenia przeszczepu o charakterze ostrym lub przewlekłym. W celu zapobiegania odrzuceniu przeszczepu konieczne jest stłumienie aktywności układu immunologicznego – i w tym celu stosowane są leki immunosupresyjne. Leki te mogą być stosowane okresowo lub stale; konieczne jest monitorowanie funkcjonowania przeszczepionego narządu i – w miarę możliwości – redukowanie dawek leków immunosupresyjnych. Niekiedy jednak konieczne jest stosowanie leków immunosupresyjnych do końca życia.

Najczęściej stosowane leki immunosupresyjne po przeszczepie nerki czy innych narządów to inhibitory kalcyneuryny, inhibitory mTOR, sole kwasu mykofenolanowego oraz glikokortykosteroidy. Zazwyczaj równocześnie stosowanych jest kilka leków, a rodzaj terapii immunosupresyjnej i czas jej trwania zależny jest od rodzaju przeszczepianego narządu, istnienia współistniejących schorzeń oraz stopnia ryzyka immunologicznego.

Leki immunosupresyjne w chorobach autoimmunologicznych

Istotą schorzeń autoimmunologicznych jest nieprawidłowa aktywność układu immunologicznego – dochodzi do syntezy autoprzeciwciał, czyli przeciwciał skierowanych przeciwko własnym tkankom organizmu. Leczenie immunosupresyjne ma na celu ograniczenie syntezy autoprzeciwciał, a tym samym – złagodzenie objawów choroby i postępującego uszkodzenia tkanek. Leki immunosupresyjne stosowane są w przebiegu takich schorzeń autoimmunologicznych jak:

Leki immunosupresyjne – skutki uboczne

Przyjmowanie leków immunosupresyjnych wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych. Jednym z najczęstszych jest oczywiście większa podatność na infekcje wirusowe, bakteryjne oraz grzybicze, co wynika ze stłumienia naturalnej odporności organizmu. Wówczas groźne mogą okazać się nawet te patogeny, które zazwyczaj nie wywołują żadnych infekcji bądź prowadzą do rozwoju infekcji o łagodnym przebiegu. Inne powikłania po stosowaniu leczenia immunosupresyjnego to wzrost ryzyka niektórych nowotworów, zwłaszcza szyjki macicy, pęcherza moczowego, skóry czy wątroby oraz nerek. Ponadto zwiększa się ryzyko rozwoju takich schorzeń przewlekłych jak cukrzyca typu 2, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, wrzody żołądka czy uszkodzenia wątroby oraz nerek.

Immunosupresyjne leki – przeciwwskazania

Najważniejszym przeciwwskazaniem do stosowania leków immunosupresyjnych jest ciąża oraz karmienie piersią. W przypadku terapii inhibitorami kinazy mTOR konieczne jest stosowanie przez kobiety antykoncepcji hormonalnej, co wynika z potencjalnego negatywnego wpływu leków na płód. Takie postępowanie konieczne jest w czasie stosowania leku oraz przez dwa – trzy miesiące po zakończeniu terapii.

 

Bibliografia:

Hartono Ch. i in., Immunosuppressive drug therapy; Cold Spring Harb Perspect Med., 2013, Sept, 3 (9)

Allison T., Immunosuppressive therapy in transplantation; Nurs Clin North Am, 51 (1)

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Wszystko, co chcesz wiedzieć o antybiotykach, a być może nie miałaś, kogo zapytać - wyjaśnia lek. Małgorzata Stefańska

Wszystko, co chcesz wiedzieć o antybiotykach, a być może nie miałaś kogo zapytać – wyjaśnia lek. Małgorzata Stefańska

Lekarz dotyka dłoni pacjenta

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) – przyczyny, objawy, leczenie

Jak zimno wpływa na organizm? 7 powodów, dla których warto czasem zmarznąć

Psychodeliki na depresję? „To największy postęp w leczeniu depresji od czasów Prozacu”

kobieta owinięta kocem

Często łapiesz infekcje? Dowiedz się, w czym może tkwić problem

Tabletki na dłoni

Pierwszy lek na COVID-19 będzie dostępny w Polsce od połowy grudnia

Niemal cała dorosła populacja Polski nie ma odporności na krztusiec – ostrzegają specjaliści

Choroby autoimmunologiczne - wizyta u dietetyka

Choroby autoimmunologiczne – objawy, dieta, leczenie, lista

Alergia – przyczyny, rodzaje, objawy, diagnostyka i leczenie

Pfizer: Nasz lek chroni przed ciężkim przebiegiem w 89 proc.

Pfizer: Nasz lek chroni przed ciężkim przebiegiem COVID-19 w 89 proc.

Kobieta

Kto powinien wstrzymać się z trzecią dawką szczepionki na COVID-19? Eksperci nie mają złudzeń

Lukasz Sakowski, fot. archiwum prywatne

„W pseudonaukę częściej wierzą osoby wykształcone, z dużych miast. Gorzej wykształceni nie kontestują ugruntowanej wiedzy”. Z Łukaszem Sakowskim rozmawiamy o jego „Bioksiążce”

Hashimoto a ciąża – planowanie ciąży w chorobie

Co jeść podczas infekcji? Menu na cały dzień

Przeziębiłaś się? Dodaj te składniki do codziennej diety

Mężczyzna trzyma się za klatkę piersiową, przstawia chusteczkę do ust i mocno kaszle

Gruźlica (suchoty) – objawy, przyczyny, leczenie, szczepionka

Fluwoksamina obniża śmiertelność przy COVID-19

Niedrogi antydepresant skuteczny w walce z COVID-19. Zmniejsza ryzyko hospitalizacji

Szyszynka – lokalizacja, funkcje, zwapnienie szyszynki i guz

Czy można jeść pomidory w Hashimoto?

Masz Hashimoto albo problemy jelitowe? Ogranicz w swojej diecie pomidory

Odporność na COVID-19 zapisana w genach? W badania zaangażowani są polscy naukowcy

Kobieta

Po tych lekach nie siadaj za kierownicę! Farmaceutka wymienia leki przeciwkaszlowe, na ból głowy, alergię, antybiotyki i krople do oczu

Trzecia dawka szczepienia przeciwko COVID-19 dla wszystkich. Wiemy, którym preparatem będzie wykonane szczepienie

Pij wodę jesienią! Poznaj 4 najważniejsze powody, dla których warto to robić

5 sposobów na pogorszenie własnej odporności na jesień

Zespół pustego siodła – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie

Najpopularniejsze

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku