Przejdź do treści

Osobowość anankastyczna (OCPD) – co to jest, objawy, leczenie

Osobowość anankastyczna (OCPD)
Osobowość anankastyczna (OCPD) - co to jest, objawy, leczenie/ Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Szczepionki
Farmaceuci będą mogli szczepić przeciw COVID-19
Olej konopny – skarbnica cennych składników. Dzięki nim ma właściwości pielęgnacyjne, a nawet lecznicze
szczepienie przeciw koronawirusowi
Coraz więcej Polaków chce się zaszczepić przeciwko COVID-19 – wskazuje najnowszy sondaż
Wpływ szczepionek mRNA na płodność i przebieg ciąży. Farmaceutka wyjaśnia, jak jest naprawdę
Mikołaj Foks
Jak wychować pewne siebie dziewczynki? Radzi Mikołaj Foks [WIDEO]

Osoby z osobowością anankastyczną, zwaną także obsesyjno-kompulsywnym zaburzeniem osobowości (OCPD), są zaabsorbowane porządkiem i kontrolą. Ich perfekcjonizm często czyni ich sztywnymi i krytycznymi zarówno wobec siebie, jak i innych. OCPD może prowadzić do przepracowania, wypalenia i depresji.

Co to jest osobowość anankastyczna?

Osoby z osobowością anankastyczną mają tendencję do obszernego planowania, nalegania na określone sposoby robienia rzeczy oraz skrupulatnego organizowania przedmiotów i zadań. Zwykle są bardzo sztywni w kwestii harmonogramów i zasad.

Zaburzenie może prowadzić do poważnych trudności w utrzymaniu relacji. Osoby z osobowością anankastyczną próbują kontrolować nie tylko swoje zachowanie, ale także swoje emocje. Emocje, które mogą sprawić, że poczują się zagrożeni, takie jak smutek i pożądanie, mogą zostać stłumione. Emocje, które sprawiają, że dana osoba czuje się silniejsza, takie jak złość, są łatwiejsze do przeżywania wśród pacjentów z tym zaburzeniem.

Osobowość anankastyczna u dzieci

Chociaż dzieci mogą wykazywać pewne cechy osobowości anankastycznej, rozpoznanie zwykle nie jest stawiane do późnego okresu dojrzewania lub wczesnej dorosłości. Nie należy stawiać diagnozy, jeśli objawy są wynikiem określonej sytuacji lub fazy rozwojowej. Jednak gdy symptomy są wszechobecne i utrzymują się przez rok lub dłużej, u osób poniżej 18 roku życia można zdiagnozować osobowość anankastyczną.

kobieta wspierająca swoją koleżankę z zaburzeniami emocjonalnymi

Osobowość anankastyczna a zaburzenie obsesyjno-kompulsywne

Osobowść anankastyczna jest często mylona i błędnie diagnozowana jako zaburzenie obsesyjno-kompulsywne.

Przy zaburzeniu obsesyjno-kompulsywnym występują następujące objawy:

  • Specyficzne kompulsje: powtarzające się rytuały, takie jak ciągłe mycie rąk i sprawdzanie kluczy w torebce, zamka w drzwiach itp.;
  • Specyficzne obsesje: uporczywe i natrętne myśli i obrazy, których dana osoba nie może odrzucić, czasami o bardzo niepokojącym charakterze;
  • Nieuzasadniony strach przed chorobą, zarazkami, wirusami itd.;
  • Potrzeba posiadania rzeczy w idealnym porządku;
  • Tendencja do zwątpienia w siebie;
  • Zaburzenie utrudnia życie chorego i jest przez niego uznawane za niepożądane.

Natomiast osobowość anankastyczna:

  • Ma wpływ na całą osobowość, a nie tylko na konkretne obsesje czy kompulsje;
  • Osoba wykazuje zdolność do opóźniania gratyfikacji;
  • Osoba wywiera większy nacisk na sumienność;
  • Nadmierny nacisk na pracę i produktywność;
  • Bezkrytyczna akceptacja sztywnego podejścia do życia.

20 proc. osób z osobowością anankastyczną ma również zaburzenie obsesyjno-kompulsywne, a 25 proc. osób z ZOK ma również osobowość anankastyczną.

Osobowość anankastyczna – objawy

Według DSM-5 pacjenci muszą wykazywać cztery z następujących ośmiu objawów, aby spełnić pełne kryteria diagnozy:

  • Pacjent zajmuje się szczegółami, regułami, listami, porządkiem, organizacją lub harmonogramami do tego stopnia, że ​​traci główny cel działania;
  • Pacjent wykazuje perfekcjonizm, który przeszkadza w wykonaniu zadania (np. nie jest w stanie ukończyć projektu, ponieważ jego własne zbyt restrykcyjne standardy nie są spełniane);
  • Pacjent jest nadmiernie poświęcony pracy i produktywności, pomija zajęcia rekreacyjne i związki z innymi ludźmi (nie jest to spowodowane oczywistą koniecznością ekonomiczną);
  • Pacjent jest zbyt sumienny, skrupulatny i nieelastyczny w kwestiach moralności, etyki lub wartości;
  • Pacjent nie jest w stanie wyrzucić zużytych lub bezwartościowych przedmiotów, nawet jeśli nie mają one wartości sentymentalnej;
  • Pacjent niechętnie deleguje zadania lub współpracuje z innymi, chyba że podporządkują się dokładnie jego sposobowi wykonywania czynności;
  • Pacjent przyjmuje skąpy styl wydawania pieniędzy zarówno na siebie, jak i na innych; pieniądze są postrzegane jako coś, co można gromadzić na przyszłe nieuniknione katastrofy;
  • Pacjent wykazuje sztywność i upór w codziennym życiu.

Osobowość anankastyczna objawia się odmiennie u różnych osób, w zależności od przeważających objawów. Osoba z osobowością anankastyczną może być:

  • apodyktyczna i autorytarna;
  • spokojna i unikająca konfliktów;
  • rozczarowanie innych jest dla niej przerażające;
  • pracoholikiem (typ bardziej kompulsywny);
  • osobą ciągle zwlekającą (typ bardziej obsesyjny).

Perfekcjonizm i potrzeba kontroli są wspólnym mianownikiem tych objawów. Jednak co najmniej równie ważna jest utrata znaczenia pierwotnego zamiaru. Jak wskazuje DSM-5, osoby z OCPD tracą główny cel działań, w które się angażują, zajmując się jedynie nieistotnymi szczegółami.

kobieta zmęczona pracą

Osobowość anankastyczna – przyczyny

Podobnie jak w przypadku większości schorzeń psychicznych, zarówno czynniki środowiskowe, jak i genetyczne odgrywają rolę w rozwoju osobowości anankastycznej. Cechy takie jak perfekcjonizm, zachowanie ukierunkowane na cel, powściągliwość, determinacja i koncentracja mają w sobie elementy dziedziczone genetyczne, jak równiej mogą być adaptacyjne.

Te cechy mogą stać się problematyczne, gdy jednostka poczuje potrzebę używania ich, aby poczuć się bezpieczniej. Na przykład, kiedy dziecko nie czuje bezpiecznego przywiązania do swoich rodziców, mogą użyć tych cech, aby udowodnić sobie i bliskim, że ma wartość. Objawy mogą się rozwinąć, jeśli dziecko odczuwa potrzebę przejęcia kontroli lub osiągnięcia ponadprzeciętnych wyników.

Chociaż powszechnie uważa się, że lęk jest podstawową przyczyną osobowości anankastycznej, nie u wszystkich lękowych osób rozwija się to zaburzenie.

Osobowość anankastyczna – leczenie

Badania wskazują, że pomocne mogą być różne formy terapii. Terapie psychodynamiczne, psychoanalityczne i ekspresyjne, osiągają zmianę poprzez wgląd i ekspresję. Terapeuta i pacjent współpracują, aby zrozumieć motywacje pacjenta i usunąć pierwotne przyczyny zaburzeń. Terapia psychodynamiczna ma na celu zajęcie się bardziej globalnymi problemami osobowości, w tym osobowością kompulsywną, a nie ukierunkowaniem na określone objawy. Terapia poznawczo-behawioralna kwestionuje niewłaściwe sposoby myślenia i zastępuje je bardziej adaptacyjnymi sposobami myślenia.

Terapia rodzinna i par może być pomocna, gdy objawy powodują konflikt w związku lub rodzinie. Wiele osób z osobowością anankastyczną czuje się bardziej komfortowo rozpoczynając terapię ze swoim partnerem.

Leki na osobowość anankastyczną

Leki zwykle nie są uważane za podstawowe leczenie tego zaburzenia. Osoby poszukujące leczenia psychofarmakologicznego powinny skonsultować się z psychiatrą w sprawie dostępnych opcji i poznać możliwe skutki uboczne wszelkich leków, których rozważają zażywanie.

 

Bibliografia:

  1. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition (DSM-5)(5th ed.). United States: American Pyschiatric Association. May 18, 2013. pp. 681–682
  2. Diedrich A, Voderholzer U (February 2015). „Obsessive-compulsive personality disorder: a current review”. Current Psychiatry Reports17(2): 2.
  3. Grant, John E., Obsessive Compulsive Personality Disorder (2019). American Psychiatric Association Publishing
  4. Millon T, Millon CM, Meagher M, Grossman S, Ramnath R (2004). Personality disorders in modern life(2nd. ed.). Wiley. pp. 223–258
  5. Starcevic V, Brakoulias V (January 2014). „New diagnostic perspectives on obsessive-compulsive personality disorder and its links with other conditions”. Current Opinion in Psychiatry. 27(1): 62–7

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

„Zdarzało się, że nie szłam do pracy, bo nie mogłam przestać się masturbować. Jestem uzależniona od seksu i miłości”

Terapia zajęciowa – przebieg, korzyści, rodzaje terapii

Osobowość histrioniczna (HPD) – co to, objawy, leczenie

Socjoterapia – co to jest, cele, dla kogo, ograniczenia terapii

Osobowość dyssocjalna – co to, objawy, przyczyny, leczenie

Osobowość unikająca (APVD) – objawy, przyczyny, leczenie

Osobowość zależna (DPD) – co to jest, przyczyny, leczenie

Psycholożka przyjmuje pacjentó na wizycie. Siedzi na krześle i robi notatki

Chciałabyś usłyszeć od swojego lekarza, że nie chce cię dłużej leczyć? Psychiatra zrobiła ankietę

Dziewczyna ćwicząca pilates

„Pilates wpływa na funkcjonowanie całego ciała, naprawia je, zarówno w takim wymiarze zewnętrznym widocznym, jak i wewnętrznym” – mówi Alicja Rukowicz, trenerka pilatesu terapeutycznego

Lepienie w glinie

„Glina jest nauczycielką terapeutką. Pozwala zmierzyć się z tym, co trudne” – mówi Barbara Fryza z pracowni ceramiki

Borderline

„Borderline jest trudnym zaburzeniem, jednak możliwym do okiełznania. Jestem tego przykładem.” O tak zwanej osobowości z pogranicza opowiada Agnieszka Łaczkowska

Choroba OCD - zaburzenie obsesyjno - kompulsyjne

Choroba OCD – przyczyny, objawy, diagnostyka i leczenie

Flegmatyk – poznaj jego cechy i znajdź wspólny język

Choleryk i jego cechy - jak sobie z nim radzić?

Choleryk i jego cechy – jak sobie z nim radzić?

Dziewczynka z chorobą sierocą tuli misia.

Choroba sieroca i jej fazy. Jakie daje objawy i jak ją leczyć?

Terapia poznawczo-behawioralna, czyli nauka oduczania

Terapia poznawczo-behawioralna, czyli nauka oduczania

Terapia genowa. Czym jest i kiedy się ją stosuje? / istock

Terapia genowa. Czym jest i kiedy się ją stosuje?

Zaburzenia OCD

Zaburzenia OCD

Osobowość paranoiczna – jak ją zidentyfikować i jak postępować?

Osobowość paranoiczna – jak ją zidentyfikować i jak postępować?

Zaburzenia lękowe - co to, objawy, diagnoza, leczenie

Zaburzenia lękowe – czym są? Jak sobie z nimi radzić?

Bioenergetyka Lowena, czyli naszą historię nosimy w ciele

Bioenergetyka Lowena, czyli jak działa terapia Lowena?

zaburzenia odżywiania

Zaburzenia odżywiania – jakie są rodzaje? Jak wygląda leczenie?

Kompulsywne objadanie się

Kompulsywne objadanie się. Jak sobie z tym radzić?

Terapia Simontonowska - na czym polega?

„Zdrowienie jest w głowie. Podejście do choroby i przekonania odgrywają dużą rolę w zdrowieniu onkologicznym” – mówi Iwona Nawara o terapii Simontonowskiej

Najpopularniejsze

Basia Kędzior

Hello My Hero. „Wygląd nie mówi o tym, kim się jest, czy jest się lepszym, czy gorszym. Każdy ma tak samo ważny powód i prawo do życia” – mówi Basia Kędzior, dziewczyna z rybią łuską

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

para w łóżku

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Magdalena Jutrzenka z synem Alexem / archiwum prywatne

Magdalena Jutrzenka: „Matka chorego dziecka nie może powiedzieć, że ma dość, bo wtedy jest egoistką”

całująca się para

7 rzeczy, które się staną, gdy przestaniesz uprawiać seks