Przejdź do treści

Osobowość anankastyczna (OCPD) – co to jest, objawy, leczenie

Osobowość anankastyczna (OCPD)
Osobowość anankastyczna (OCPD) - co to jest, objawy, leczenie/ Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Ericka Hart pokazała na wybiegu blizny po mastektomii. Prawdziwa rewolucja na tygodniu mody w Nowym Jorku
Kobieta siedzi przy biurku
L4 z powodu wypalenia zawodowego? Od stycznia 2022 r. będzie to możliwe
Seks oralny – pozycje, choroby. Seks oralny a HIV
Kobieta
Nawet 70 proc. Polaków ma przeciwciała koronawirusa – wynika z badań Państwowego Zakładu Higieny
Próbki w laboratorium
Innowacyjny test krwi ma wykrywać aż 50 rodzajów raka. „To może oznaczać początek rewolucji”

Osoby z osobowością anankastyczną, zwaną także obsesyjno-kompulsywnym zaburzeniem osobowości (OCPD), są zaabsorbowane porządkiem i kontrolą. Ich perfekcjonizm często czyni ich sztywnymi i krytycznymi zarówno wobec siebie, jak i innych. OCPD może prowadzić do przepracowania, wypalenia i depresji.

Co to jest osobowość anankastyczna?

Osoby z osobowością anankastyczną mają tendencję do obszernego planowania, nalegania na określone sposoby robienia rzeczy oraz skrupulatnego organizowania przedmiotów i zadań. Zwykle są bardzo sztywni w kwestii harmonogramów i zasad.

Zaburzenie może prowadzić do poważnych trudności w utrzymaniu relacji. Osoby z osobowością anankastyczną próbują kontrolować nie tylko swoje zachowanie, ale także swoje emocje. Emocje, które mogą sprawić, że poczują się zagrożeni, takie jak smutek i pożądanie, mogą zostać stłumione. Emocje, które sprawiają, że dana osoba czuje się silniejsza, takie jak złość, są łatwiejsze do przeżywania wśród pacjentów z tym zaburzeniem.

Osobowość anankastyczna u dzieci

Chociaż dzieci mogą wykazywać pewne cechy osobowości anankastycznej, rozpoznanie zwykle nie jest stawiane do późnego okresu dojrzewania lub wczesnej dorosłości. Nie należy stawiać diagnozy, jeśli objawy są wynikiem określonej sytuacji lub fazy rozwojowej. Jednak gdy symptomy są wszechobecne i utrzymują się przez rok lub dłużej, u osób poniżej 18 roku życia można zdiagnozować osobowość anankastyczną.

kobieta wspierająca swoją koleżankę z zaburzeniami emocjonalnymi

Osobowość anankastyczna a zaburzenie obsesyjno-kompulsywne

Osobowść anankastyczna jest często mylona i błędnie diagnozowana jako zaburzenie obsesyjno-kompulsywne.

Przy zaburzeniu obsesyjno-kompulsywnym występują następujące objawy:

  • Specyficzne kompulsje: powtarzające się rytuały, takie jak ciągłe mycie rąk i sprawdzanie kluczy w torebce, zamka w drzwiach itp.;
  • Specyficzne obsesje: uporczywe i natrętne myśli i obrazy, których dana osoba nie może odrzucić, czasami o bardzo niepokojącym charakterze;
  • Nieuzasadniony strach przed chorobą, zarazkami, wirusami itd.;
  • Potrzeba posiadania rzeczy w idealnym porządku;
  • Tendencja do zwątpienia w siebie;
  • Zaburzenie utrudnia życie chorego i jest przez niego uznawane za niepożądane.

Natomiast osobowość anankastyczna:

  • Ma wpływ na całą osobowość, a nie tylko na konkretne obsesje czy kompulsje;
  • Osoba wykazuje zdolność do opóźniania gratyfikacji;
  • Osoba wywiera większy nacisk na sumienność;
  • Nadmierny nacisk na pracę i produktywność;
  • Bezkrytyczna akceptacja sztywnego podejścia do życia.

20 proc. osób z osobowością anankastyczną ma również zaburzenie obsesyjno-kompulsywne, a 25 proc. osób z ZOK ma również osobowość anankastyczną.

Osobowość anankastyczna – objawy

Według DSM-5 pacjenci muszą wykazywać cztery z następujących ośmiu objawów, aby spełnić pełne kryteria diagnozy:

  • Pacjent zajmuje się szczegółami, regułami, listami, porządkiem, organizacją lub harmonogramami do tego stopnia, że ​​traci główny cel działania;
  • Pacjent wykazuje perfekcjonizm, który przeszkadza w wykonaniu zadania (np. nie jest w stanie ukończyć projektu, ponieważ jego własne zbyt restrykcyjne standardy nie są spełniane);
  • Pacjent jest nadmiernie poświęcony pracy i produktywności, pomija zajęcia rekreacyjne i związki z innymi ludźmi (nie jest to spowodowane oczywistą koniecznością ekonomiczną);
  • Pacjent jest zbyt sumienny, skrupulatny i nieelastyczny w kwestiach moralności, etyki lub wartości;
  • Pacjent nie jest w stanie wyrzucić zużytych lub bezwartościowych przedmiotów, nawet jeśli nie mają one wartości sentymentalnej;
  • Pacjent niechętnie deleguje zadania lub współpracuje z innymi, chyba że podporządkują się dokładnie jego sposobowi wykonywania czynności;
  • Pacjent przyjmuje skąpy styl wydawania pieniędzy zarówno na siebie, jak i na innych; pieniądze są postrzegane jako coś, co można gromadzić na przyszłe nieuniknione katastrofy;
  • Pacjent wykazuje sztywność i upór w codziennym życiu.

Osobowość anankastyczna objawia się odmiennie u różnych osób, w zależności od przeważających objawów. Osoba z osobowością anankastyczną może być:

  • apodyktyczna i autorytarna;
  • spokojna i unikająca konfliktów;
  • rozczarowanie innych jest dla niej przerażające;
  • pracoholikiem (typ bardziej kompulsywny);
  • osobą ciągle zwlekającą (typ bardziej obsesyjny).

Perfekcjonizm i potrzeba kontroli są wspólnym mianownikiem tych objawów. Jednak co najmniej równie ważna jest utrata znaczenia pierwotnego zamiaru. Jak wskazuje DSM-5, osoby z OCPD tracą główny cel działań, w które się angażują, zajmując się jedynie nieistotnymi szczegółami.

kobieta zmęczona pracą

Osobowość anankastyczna – przyczyny

Podobnie jak w przypadku większości schorzeń psychicznych, zarówno czynniki środowiskowe, jak i genetyczne odgrywają rolę w rozwoju osobowości anankastycznej. Cechy takie jak perfekcjonizm, zachowanie ukierunkowane na cel, powściągliwość, determinacja i koncentracja mają w sobie elementy dziedziczone genetyczne, jak równiej mogą być adaptacyjne.

Te cechy mogą stać się problematyczne, gdy jednostka poczuje potrzebę używania ich, aby poczuć się bezpieczniej. Na przykład, kiedy dziecko nie czuje bezpiecznego przywiązania do swoich rodziców, mogą użyć tych cech, aby udowodnić sobie i bliskim, że ma wartość. Objawy mogą się rozwinąć, jeśli dziecko odczuwa potrzebę przejęcia kontroli lub osiągnięcia ponadprzeciętnych wyników.

Chociaż powszechnie uważa się, że lęk jest podstawową przyczyną osobowości anankastycznej, nie u wszystkich lękowych osób rozwija się to zaburzenie.

Osobowość anankastyczna – leczenie

Badania wskazują, że pomocne mogą być różne formy terapii. Terapie psychodynamiczne, psychoanalityczne i ekspresyjne, osiągają zmianę poprzez wgląd i ekspresję. Terapeuta i pacjent współpracują, aby zrozumieć motywacje pacjenta i usunąć pierwotne przyczyny zaburzeń. Terapia psychodynamiczna ma na celu zajęcie się bardziej globalnymi problemami osobowości, w tym osobowością kompulsywną, a nie ukierunkowaniem na określone objawy. Terapia poznawczo-behawioralna kwestionuje niewłaściwe sposoby myślenia i zastępuje je bardziej adaptacyjnymi sposobami myślenia.

Terapia rodzinna i par może być pomocna, gdy objawy powodują konflikt w związku lub rodzinie. Wiele osób z osobowością anankastyczną czuje się bardziej komfortowo rozpoczynając terapię ze swoim partnerem.

Leki na osobowość anankastyczną

Leki zwykle nie są uważane za podstawowe leczenie tego zaburzenia. Osoby poszukujące leczenia psychofarmakologicznego powinny skonsultować się z psychiatrą w sprawie dostępnych opcji i poznać możliwe skutki uboczne wszelkich leków, których rozważają zażywanie.

 

Bibliografia:

  1. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition (DSM-5)(5th ed.). United States: American Pyschiatric Association. May 18, 2013. pp. 681–682
  2. Diedrich A, Voderholzer U (February 2015). „Obsessive-compulsive personality disorder: a current review”. Current Psychiatry Reports17(2): 2.
  3. Grant, John E., Obsessive Compulsive Personality Disorder (2019). American Psychiatric Association Publishing
  4. Millon T, Millon CM, Meagher M, Grossman S, Ramnath R (2004). Personality disorders in modern life(2nd. ed.). Wiley. pp. 223–258
  5. Starcevic V, Brakoulias V (January 2014). „New diagnostic perspectives on obsessive-compulsive personality disorder and its links with other conditions”. Current Opinion in Psychiatry. 27(1): 62–7

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Leczenie tlenem – komory hiperbaryczne, terapia w domu

„Na świecie naprawdę istnieją recepty na książki”– mówi dr Wanda Matras-Mastalerz, prezes Polskiego Towarzystwa Biblioterapeutycznego

Kobieta

„Kompulsywne objadanie się jest jak branie na kredyt energii, której nie masz” – alarmuje dietetyczka

Opętanie – objawy u dzieci i dorosłych. Jak je rozpoznać?

Kobieta

Dermatillomania, czyli patologiczne skubanie skóry. „U każdej osoby może mieć inne przyczyny i podłoże”

Terapia ACT – czym jest, przebieg, efekty, dla kogo

Mila Ochocka, hortiterapeutka: Potrzebujemy poczuć deszcz na skórze, zobaczyć, jak reagujemy, gdy nie jest nam do końca komfortowo

Biofeedback – co to jest, rodzaje, przeciwwskazania, cena

Terapia manualna – co to, jak długo boli, przeciwwskazania

Natalia Kwiatkowska, psycholożka / Archiwum prywatne

Natalia Kwiatkowska: Znajomość talentów pozwala żyć w zgodzie ze sobą. Przestajesz kopać się z koniem i wymagać od siebie czegoś, czego oczekiwał świat

zbieractwo

Syllogomania, czyli patologiczne zbieractwo. Zaburzenie, na które współczesna medycyna nie ma sposobu

„Zdarzało się, że nie szłam do pracy, bo nie mogłam przestać się masturbować. Jestem uzależniona od seksu i miłości”

Terapia zajęciowa – przebieg, korzyści, rodzaje terapii

Osobowość histrioniczna (HPD) – co to, objawy, leczenie

Socjoterapia – co to jest, cele, dla kogo, ograniczenia terapii

Osobowość dyssocjalna – co to, objawy, przyczyny, leczenie

Osobowość unikająca (APVD) – objawy, przyczyny, leczenie

Osobowość zależna (DPD) – co to jest, przyczyny, leczenie

Psycholożka przyjmuje pacjentó na wizycie. Siedzi na krześle i robi notatki

Chciałabyś usłyszeć od swojego lekarza, że nie chce cię dłużej leczyć? Psychiatra zrobiła ankietę

Dziewczyna ćwicząca pilates

„Pilates wpływa na funkcjonowanie całego ciała, naprawia je, zarówno w takim wymiarze zewnętrznym widocznym, jak i wewnętrznym” – mówi Alicja Rukowicz, trenerka pilatesu terapeutycznego

Lepienie w glinie

„Glina jest nauczycielką terapeutką. Pozwala zmierzyć się z tym, co trudne” – mówi Barbara Fryza z pracowni ceramiki

Borderline

„Borderline jest trudnym zaburzeniem, jednak możliwym do okiełznania. Jestem tego przykładem.” O tak zwanej osobowości z pogranicza opowiada Agnieszka Łaczkowska

Choroba OCD - zaburzenie obsesyjno - kompulsyjne

Choroba OCD – przyczyny, objawy, diagnostyka i leczenie

Flegmatyk – poznaj jego cechy i znajdź wspólny język

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Dobry seks – różnica wieku czyni cuda

Różnica wieku między partnerami? Może się okazać spełnieniem seksualnych marzeń

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?