Przejdź do treści

Stan wegetatywny – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Stan wegetatywny – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Czujesz, że przytłaczają cię emocje? Wypróbuj technikę samoregulacji STOP
Śpisz w skarpetkach? Sprawdź, czy to na pewno dobry pomysł
„Śmierdzisz”, „masz coś między nogami”, „okres jest obrzydliwy”. Okresowa Koalicja podkreśla: „Miesiączka jest wyśmiewana, a my obrażane”
„Jakie jeszcze ćwiczenia/profile polecacie?”. Aleksandra Żebrowska w humorystyczny sposób o powrocie do formy
Jak często należy ćwiczyć?

Stan wegetatywny to sytuacja, w której pacjent ma zachowaną przytomność, ale nie ma świadomości. Może do tego dojść po urazie mózgu czy jego niedotlenieniu, a także po wybudzeniu się ze śpiączki. Pacjent samodzielnie oddycha, może wykonywać mimowolne ruchy oraz reagować na bodźce bólowe, nie ma natomiast świadomości otaczającego go świata. Rokowania zależą od czasu trwania stanu wegetatywnego oraz jego przyczyny.

 

Co to jest stan wegetatywny?

Stan wegetatywny (ICD10–G90) to brak świadomości przy jednoczesnym zachowaniu przytomności. Jak rozumieć ten stan? W pierwszej kolejności należy poznać definicje świadomości i przytomności. Świadomość to najwyższy stopień przytomności polegający na zdawaniu sobie sprawy z własnych czynów i myśli. Osoba świadoma wie, gdzie jest, kim jest i co się z nią dzieje. Utrata świadomości wiąże się z problemem z obiektywnym postrzeganiem upływu czasu, własnej osoby i otoczenia. Zachowana zostaje natomiast wrażliwość na bodźce dźwiękowe czy dotykowe. Przytomność jest natomiast zachowaniem kontaktu z otoczeniem, ale nie musi jej towarzyszyć świadomość miejsca i czasu.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Stan wegetatywny to przytomność bez świadomości, co oznacza, że chory nie ma świadomości własnej osoby i otoczenia, zachowuje natomiast rytm snu i czuwania, utrzymane są funkcje podwzgórza i pnia mózgu, w tym czynność oddechowa i termoregulacja. Chory samodzielnie oddycha, zachowane jest prawidłowe krążenie i trawienie, jednak pacjent nie kontaktuje się ze światem zewnętrznym. Gdy taki stan utrzymuje się przez 4 tygodnie, stwierdzany jest przetrwały stan wegetatywny, z kolei po upływie 3–6 miesięcy (w zależności od źródeł naukowych) diagnozowany jest utrwalony stan wegetatywny (permanentny).

Czym stan wegetatywny różni się od śpiączki? W śpiączce występują także zaburzenia świadomości, a dodatkowo chory jest nieprzytomny. Nie jest zachowany rytm snu i czuwania, chory nie wykonuje żadnych samoistnych ruchów.

Istnieje jeszcze jeden stan, z którym należy różnicować stan wegetatywny – to stan minimalnej świadomości. Mówimy o nim wówczas, gdy pojawiają się momenty świadomego kontaktu z otoczeniem, drobne ruchy czy gesty, zmiany w mimice twarzy, proste formy kontaktu słownego.

Śpiączka. Jak naprawdę wygląda przebudzenie?

Jakie są przyczyny stanu wegetatywnego?

Do pojawienia się stanu wegetatywnego może dojść w efekcie jakiegokolwiek poważniejszego urazu mózgu. Stan wegetatywny po urazie mózgu pojawia się wówczas, gdy zachowane są czynności pnia mózgu i międzymózgowia, nie są natomiast zachowane funkcje kory mózgowej. Inną przyczyną stanu wegetatywnego może być niedotlenienie komórek mózgu w przebiegu zatrzymania oddechu lub zatrzymania akcji serca. Może pojawić się stan wegetatywny po udarze mózgu – zarówno krwotocznym, jak i niedokrwiennym. Także wybudzenie się ze śpiączki może prowadzić do wystąpienia stanu wegetatywnego. Do pojawienia się stanu wegetatywnego mogą przyczynić się również inne schorzenia, w przebiegu których dochodzi do uszkodzenia kory mózgu, bez uszkodzenia części centralnej. Mowa m.in. o nowotworach, infekcjach mózgu, krwotokach, zaawansowanej demencji, np. w przebiegu choroby Alzheimera.

Stan wegetatywny – objawy

Aby rozpoznać stan wegetatywny, należy dokonać wnikliwej oceny stanu pacjenta, a także wykonać odpowiednie badania diagnostyczne. Stan wegetatywny charakteryzuje się tym, że pacjent wydaje się być przytomny, ale brak jest oznak świadomości miejsca czy sytuacji. Możliwe jest, że pacjent otwiera oczy czy wykonywanie przez niego ruchów, na twarzy mogą pojawić się grymasy. Po zadziałaniu bodźca bólowego pojawia się odruchowa reakcja – grymas bólu czy wyprężenie ciała. Pacjent samodzielnie oddycha. W badaniu EEG wykazywana jest aktywność mózgu cechująca okresy czuwania i snu, jednak zapis ten różni się od zapisu u zdrowego człowieka. Ile trwa stan wegetatywny? Pacjent może przebywać w takim stanie przez wiele miesięcy, a nawet lat.

W przypadku śpiączki pacjent nie reaguje na żadne bodźce, w tym bodźce bólowe. Zapis EEG nie uwidacznia zmian charakterystycznych dla faz snu i czuwania. W związku z tak znacznymi różnicami między stanem wegetatywnym a śpiączką wegetatywną, różnicowanie tych dwóch stanów nie sprawia trudności. Problematyczne może być natomiast odróżnienie stanu wegetatywnego od stanu minimalnej świadomości. Pacjent w stanie wegetatywnym nie ma świadomości, natomiast w przebiegu stanu minimalnej świadomości pacjent daje subtelne oznaki świadomości otoczenia i samego siebie.

Kobieta leży w gabinecie lekarskim podłączona pod EEG

Stan wegetatywny – leczenie i rokowania

Zarówno osoby w stanie wegetatywnym, jak i w śpiączce wymagają odpowiedniego leczenia i rehabilitacji. Istnieją specjalne ośrodki rehabilitacyjne dla osób w śpiączce, a także placówki, gdzie realizowana jest rehabilitacja po wybudzeniu ze śpiączki. Opieka nad pacjentem w śpiączce czy stanie wegetatywnym sprowadza się przede wszystkim do stałego monitorowania stanu pacjenta oraz zaspokajania potrzeb życiowych. Konieczne jest nawadnianie, karmienie, dbanie o higienę chorego, profilaktyka odleżyn czy eliminowanie produktów przemiany materii. Ogromne znaczenie ma także rehabilitacja ruchowa i rehabilitacja neurologiczna osób w śpiączce lub w stanie wegetatywnym. Taka rehabilitacja osób w śpiączce ma na celu zapobieganie zanikom mięśni czy ich przykurczom, utrzymanie optymalnej ruchliwości stawów, a także profilaktykę powstawania zakrzepów.

odleżyny - pielęgniarka poprawia łożko szpitalne

Jak wybudzić kogoś ze śpiączki? Stosowana jest stymulacja mózgu i całego ciała odpowiednimi impulsami, a także rehabilitacja ruchowa oraz bodźcowanie wielozmysłowe (np. muzykoterapia). To, czy dojdzie do wybudzenia ze śpiączki zależy od wielu czynników, w tym przyczyny, jaka doprowadziła do śpiączki, a także czasu trwania śpiączki. Im cięższy uraz mózgu i im dłużej trwa śpiączka, tym gorsze rokowania.

Gdy zdiagnozowany zostanie stan wegetatywny, rokowania są następujące: jeśli stan wegetatywny trwa przez co najmniej trzy miesiące po niedotlenieniu mózgu lub rok po urazie czaszkowo-mózgowym, szansa na odwracalność uszkodzeń mózgu jest bliska zeru.

Źródła:

  1. Jennett B. (2005), Thirty years of the vegetative state: clinical, ethical and legal problems, „Progress in Brain Research”, 150, 537–543.
  2. Monti M. M., Laureys S., Owen A. M. (2010), Diagnosing the vegetative state, „British Medical Journal”, 341, 292–296.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Płyn mózgowo-rdzeniowy – funkcje, wskazania do badania i interpretacja wyniku

zdrowy mózg

7 rzeczy, za które twój mózg będzie ci wdzięczny

Zespół Hakima – wodogłowie normotensyjne, które można skutecznie leczyć 

Coraz więcej Polek choruje na Alzheimera /fot. Getty Images

„Do gabinetu przyprowadzają mężów, u których zauważyły kłopoty z pamięcią, a okazuje się, że problem dotyczy także ich”. Coraz więcej Polek choruje na Alzheimera

Egzoszkielet rehabilitacyjny dla niepełnosprawnych – co to jest i jak działa?

Dr Howard Tucke

Jest najstarszym neurologiem na świecie. Radzi, jak utrzymać mózg w dobrej kondycji przez lata

Julie Chin

Dostała udaru podczas programu na żywo. „Przepraszam, coś się ze mną dziś dzieje”

Badacze wyhodują pacjentom nowe narządy. Mini wątroby będą mogły uratować życie! / pexels

Badacze wyhodują pacjentom nowe narządy. Miniaturowe wątroby będą mogły uratować życie!

Opryszczkowe zapalenie mózgu – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Laser wysokoenergetyczny – wskazania i przeciwwskazania, przebieg zabiegu

Neuroplastyczność mózgu – ćwiczenia. Jak ją zwiększyć?

Neurogeneza w wieku płodowym i dorosłym – jak ją aktywować?

"Cała medycyna nieziemsko się rozwija, nie warto opierać się na doświadczeniach sprzed lat". Aga Szuścik o tym, że nasze myślenie o leczeniu jest często nieaktualne

„Cała medycyna nieziemsko się rozwija, nie warto opierać się na doświadczeniach sprzed lat”. Aga Szuścik o tym, że nasze myślenie o leczeniu jest często nieaktualne

Sławomir Prusakowski

„Sny mogą zwiększyć naszą samoświadomość i uważność na to, kim jesteśmy, czego doświadczamy, co jest dla nas ważne”. O znaczeniach snów mówi psycholog Sławomir Prusakowski

Kobiecy mózg – jaki jest naprawdę?

„Kiedyś lekarze mówili, że parkinson lubi spokój. Teraz zmieniają zdanie. Po diagnozie trzeba się szybko otrząsnąć”

Ożywianie komórek życiowych u świni / gettyimages

Rewolucja w medycynie. Naukowcy ożywili część komórek u świni, która już nie żyła

Jak Zakopane stało się polskim Davos i centrum leczenia gruźlicy, oferując kuracje żentycą, olejami i powietrzem

12-latek może zostać odłączony od aparatury podtrzymującej życie. Rodzice przegrali walkę z brytyjskim Sądem Najwyższym

12-latek miał być odłączony od aparatury podtrzymującej życie. Sądowa batalia rodziców z lekarzami

Jak dzięki „Naftusi” Truskawiec był równie znany jak Baden Baden, a pobyt tam dodawał prestiżu /fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Jak dzięki „Naftusi” Truskawiec był równie znany jak Baden Baden, a pobyt tam dodawał prestiżu

Skrzypaczka operowa w trakcie operacji usunięcia guza mózgu... grała na skrzypcach. To wideo trzeba zobaczyć!

Pacjentka grała na skrzypcach w trakcie operacji usunięcia guza mózgu. „Niesamowity pokaz mocy nauki!”

Jak „ojciec Sopotu” walczył z przesądem, że kąpiele w morzu zagrażają życiu, i stworzył pierwsze uzdrowisko nad Bałtykiem

"W pewnym momencie nie mogłam sobie przypomnieć nawet własnego imienia. Były takie chwile, że nie chciałam żyć" - mówi Emilia Clerke o afazji

„Nie mogłam sobie przypomnieć nawet własnego imienia. Były takie chwile, że nie chciałam żyć” – mówi Emilia Clarke o afazji

AOS. Czym jest ambulatoryjna opieka specjalistyczna, jakie obejmuje świadczenie i kto może z niej skorzystać?

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

×