Osteoporoza

Osteoporoza to jedna z najpowszechniejszych chorób, szczególnie w wieku podeszłym. Złamania w przebiegu osteoporozy u ludzi starszych mogą przyczynić się nawet do zgonu poprzez szereg powikłań, jakie generują.

Osteoporoza jest schorzeniem dotyczącym kości, które postępując, nieuchronnie prowadzi do patologicznych złamań kości. Są to takie złamania, które nie wywołałyby uszkodzenia pod wpływem takiej samej siły u osób zdrowych. Kość ma mniejszą gęstość mineralną i zaburzoną strukturę. Najczęściej złamania w przebiegu osteoporozy obserwuje się w zakresie kręgosłupa i szyjki kości udowej.

Przyczyny osteoporozy

W osteoporozie wyróżnia się osteoporozę pierwotną i wtórną. Osteoporoza pierwotna wynika z procesu starzenia się kośćca. Menopauza jest głównym czynnikiem rozwoju osteoporozy pierwotnej u kobiet, natomiast u mężczyzn istotnym czynnikiem jest wiek. Już od 40. roku życia u kobiet, a 45. u mężczyzn nieuchronnie zaczynają się zmiany polegające na utracie gęstości mineralnej kośćca. Jednak nie dzieje się to bez konkretnej przyczyny współistniejącej z wiekiem. Dochodzą do tego również takie czynniki ryzyka osteoporozy, jak:

  •  niewłaściwa dieta pociągająca za sobą niedobory wapnia, witaminy D czy po prostu  niedożywienie i wyniszczenie;
  •     palenie papierosów, alkohol i inne używki;
  •     brak aktywności fizycznej;
  •     bardzo niska masa ciała (niedowaga);
  •     brak ekspozycji na promienie słoneczne.

Zdarza się jednak, że osteoporoza jest zjawiskiem wtórnym do innych schorzeń bądź leczenia innych chorób. Może wtedy pojawić się w każdym wieku, nawet u dzieci. Wymienia się tu przede wszystkim zaburzenia gospodarki hormonalnej obejmujące cukrzycę, nadczynność tarczycy, nadczynność przytarczyc, przedwczesne wygasanie czynności jajników, wczesna menopauza. Ponadto do chorób mogących przyczynić się do powstania osteoporozy wtórnej zalicza się choroby reumatyczne, czy schorzenia przewodu pokarmowego, w przebiegu których obserwuje się zaburzenia wchłaniania. Istotnym czynnikiem ryzyka osteoporozy tudzież przyczyną jest przyjmowanie leków takich jak glikokortykosteroidy, heparyna czy leki przeciwpadaczkowe.

Osteoporoza – objawy

Osteoporoza jest bardzo „cichą chorobą”. Póki nie doprowadzi do powikłań w postaci złamań, właściwie nie jest rozpoznawana. Zdarza się, że nawet w początkowych etapach, kiedy dochodzi do niewinnych złamań, może zostać zupełnie zlekceważona. Najczęstszym objawem osteoporozy są złamania kręgów w kręgosłupie. Początkowo mogą one być niezauważalne, a wykrywane są przypadkowo, np. przy wykonywaniu zdjęcia RTG z innego powodu. Później jednak dochodzi do stopniowego obniżenia wzrostu, pojawienia się garba, jak również postępujących problemów z poruszaniem się. To często generuje kolejne problemy, jak depresja, niesprawność, nieradzenie sobie z czynnościami życia codziennego.

Głównym objawem, jaki generują złamania kręgów, jest ból promieniujący od kręgosłupa. Oczywiście w starszym wieku często zrzucane jest to na barki choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa i objawu będącego nieodłącznym elementem starszego wieku, dlatego osteoporoza bywa długo nierozpoznawana. Ze względu na to, że do złamania dochodzi podczas wykonywania bardzo prostych, codziennych czynności, chorzy nie potrafią uściślić, kiedy mogło dojść do uszkodzenia. W pewnym momencie zmiany osteoporotyczne mogą być na tyle silne, że już mocniejsze kichnięcie czy nasilony kaszel może doprowadzić do złamania. Bardzo rzadko dochodzi do nagłego wystąpienia silnego bólu. Częściej ból ma charakter przewlekły.

Poza złamaniami kręgosłupa często obserwuje się złamanie szyjki kości udowej, jak i złamania kości przedramienia nawet po zwykłym podparciu ręką.

Zobacz także: Objawy osteoporozy

Jaki lekarz leczy osteoporozę?

Trudno dokładnie określić, jaki lekarz będzie zajmował się leczeniem osteoporozy. Z pewnością podstawową opiekę przejmuje lekarz rodzinny w POZ. Natomiast osteoporoza jest chorobą klasyfikowaną w reumatologii, czyli jednej z podspecjalizacji z interny. Trudno jednak całkowicie przypisać daną jednostkę chorobową jednemu lekarzowi, gdyż leczenie osteoporozy powinno być procesem multidyscyplinarnym. Osteoporozą zajmować się więc będą ortopedzi, endokrynolodzy, ginekolodzy, fizjoterapeuci czy dietetycy. Biorąc pod uwagę, że narastający garb przyczynia się do powstania niewydolności krążenia czy oddychania, a złamania osteoporotyczne powodują długotrwałe unieruchomienie, co również prowadzi do wielu powikłań, jak np. odleżyny.

Zobacz także: Leczenie osteoporozy

Badanie na osteoporozę

W rozpoznaniu osteoporozy wykorzystuje się kilka badań czy testów. Pierwszym jest wykorzystanie kalkulatora FRAX, który pozwala ocenić ryzyko złamania osteoporotycznego u danej osoby ciągu kolejnych 10 lat. Drugie to badanie densytometryczne metodą DEXA. Dzięki niemu można ocenić gęstość mineralną kości. W przypadku podejrzenia złamań wykonuje się badanie RTG. Pozostałe badania laboratoryjne wykonywane są jedynie w przypadku podejrzenia wtórnego charakteru osteoporozy.

Najnowsze