Przejdź do treści

Starość zaczyna się od mózgu

Starość / pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
W minionym roku wykorzystano blisko 33 tys. zarodków. MZ podało dane odnośnie in vitro w Polsce
Jak się zakochują mężczyźni, a jak kobiety? O tym, jak działa i na czym polega chemia miłości, opowiada prof. dr n. med. Robert Jach
Kobiety zakochują się inaczej niż mężczyźni. Odpowiada za to chemia miłości – wyjaśnia prof. dr n. med. Robert Jach
Polska firma podpisała umowę ws. produkcji szczepionek na COVID-19. "Niezwykle istotna możliwość na wykorzystanie wiedzy i zdolności produkcyjnych na rzecz zwalczania pandemii"
Polska firma podpisała umowę ws. produkcji szczepionek przeciw COVID-19
Coraz więcej zatruć iwermektyną. Ludzie zażywają ją w dużych dawkach, by leczyć COVID-19
Niektóre szczepy koronawirusa są bardziej zaraźliwe niż inne. Naukowcy już wiedzą, dlaczego

Starość w naszej kulturze wciąż odbierana jest jako dysfunkcja. Wolimy młodość – witalną, pełną energii. A przecież starzenie się jest nieuniknionym etapem rozwoju każdego organizmu. Na czym polega ten proces? Mniejsza o zmarszczki… Co dzieje się z naszym mózgiem, gdy się starzejemy?

Zużywanie się organizmu jest naturalną koleją losu, zaraz po wypełnieniu roli reprodukcyjnej. Ewolucja nie pielęgnuje starości, bowiem stawia na rozmnażanie i zmienność genotypową organizmu. Organizm uszkodzony lub niezdolny do rozrodu nie jest już potrzebny, wiec dobór naturalny decyduje o jego eliminacji. Starość człowieka jest zatem efektem ubocznym życia. Ewolucja potrzebuje nas tak długo, jak długo możemy płodzić zdrowe potomstwo.

A jednak żyjemy o wiele dłużej. Dlaczego, a właściwie: po co? Bo seniorzy są potrzebni. W populacji ludzkiej seniorzy pojawili się stosunkowo niedawno, bo dopiero ok. 20–30 tysięcy lat temu. Wydłużenie czasu życia związane było z rozwojem kultury i cywilizacji, bo to seniorzy gromadzą wiedzę i przejmują opiekę nad wnukami, podczas gdy ludzie wieku średniego podejmują niebezpieczne wyzwania.

Starość, czyli zmęczone neurony

Mózg zaczyna się starzeć od momentu osiągnięcia pełnej dojrzałości, czyli od około 35. roku życia. Początkowo proces ten rozwija się powoli, drobnymi krokami uświadamia nam swoje możliwości. Zauważamy obniżenie zdolności koncentracji i skupienia uwagi. Kiedyś mogliśmy uczyć się przy hałasie, teraz przeszkadza nam nawet radio. Przyswajanie wiedzy wymaga wielkiego wysiłku. Oznacza to, że włókna komórek nerwowych już zaczęły tracić swoje osłonki mielinowe, które dotychczas utrzymywały dużą szybkość przewodzenia impulsów nerwowych. Informacje zaczynają biec wolniej, a z czasem gubią się na swej drodze.

Komórki nerwowe przekazują sobie informacje dzięki wydzielanym przez siebie neuroprzekaźnikom. Od rodzaju tej substancji chemicznej zależy efekt – pobudzenie lub hamowanie kolejnych reakcji. W procesie starzenia mózgu, wskutek zmniejszonej czynności, neurony zanikają. Ich ubytek upośledza rozliczne funkcje mózgu, w zależności od miejsca zaniku. Wraz z nimi giną także połączenia międzyneuronalne. Prowadzi to do zmian poziomu substancji chemicznych w mózgu, co odzwierciedla się w zachowaniu starzejącego się człowieka.

Mogą się one manifestować choćby w postaci śmiesznostek, nawyków lub kompletnej bezradności życiowej. Brak dopaminy powoduje zaburzenia kontroli emocji oraz przewidywania konsekwencji. Jest przyczyną utraty ogólnej radości życia i motywacji, co często prowadzi do starczej depresji. Oprócz tego zaburza również funkcję snu. Obniżenie poziomu serotoniny wywołuje zaburzenia behawioralne. U kobiet często obserwuje się wzrost poziomu agresji, a u mężczyzn nadmierny wzrost popędu płciowego. Deficyt acetylocholiny osłabia pamięć, obniża zdolność koncentracji i uczenia się. Wywołuje senność, osłabia odbiór bodźców zmysłowych. Czy zatem starość to wyłącznie minusy? Niekoniecznie.

Plusy starości

Osoba starsza z zaburzeniami ruchowymi i mniejszą sprawnością intelektualną faktycznie może sprawiać wrażenie bezradnej. Owszem, ludzi starszych cechuje spadek szybkości przyswajania i wyszukiwania informacji, ale za to często często cechuje ich szeroki zasób wiedzy i słów. Faktycznie pogorszeniu ulega u nich pamięć bieżąca „tu i teraz”, ale za to można od nich usłyszeć barwne opisy zdarzeń z przeszłości. Ludzie starsi ochoczo się spotykają, nie wiedząc nawet, że w interakcjach społecznych stosują technikę selektywności.

Dobierają sobie takich rozmówców, którzy gwarantują im duży zysk emocjonalny, przy oszczędności energetycznej. Starzenie się to nie tylko wizja postępującej choroby i licznych ograniczeń, to właśnie seniorzy pokazują, jak przekraczać granice własnych możliwości. Podejmują wyzwania, jakich my często się boimy. Być może mają już niewiele do stracenia, ale… jeszcze wiele do zyskania.

Mądre starzenie

Nasz organizm dysponuje naturalnymi biochemicznymi możliwościami przeciwdziałania starzeniu. Ważną rolę odgrywają tu białka – sirtuiny – które regulują proces starzenia. Wspomagająco działają też inne mechanizmy: zapobiegający starzeniu chromosomów, redukujący powstawanie wolnych rodników, chroniący nerwy przed działaniem stresu.

Dodatkowo, mózg cechuje się wysoką plastycznością, czyli zdolnością do tworzenia nowych neuronów oraz nowych połączeń między nimi. Dobre geny ma może 10 proc. z nas, reszta musi się trochę przyłożyć, ale droga wcale nie jest trudna. Składają się na nią trzy zasadnicze szlaki: odpowiednia dieta, wysiłek fizyczny i intelektualny.

Zmiana przyzwyczajeń dietetycznych polega na obniżeniu dziennej liczby spożywanych kalorii o jedną trzecią. Dowiedziono, że głodówka zwiększa ekspresję genu długowieczności – SIRT 1. Jego działanie zapobiega powstawaniu płytek amyloidowych w neuronach, których obecność prowadziłaby do otępienia. Warto do diety włączyć też czerwone wino, bowiem zawarty w nim resweratol również aktywuje działanie tego genu.

Zaleca się również spożywanie roślinnych polifenoli, które wykazują silne działanie przeciwutleniające, redukując ilość wolnych rodników. Szczególnie bogate w te związki są: kapusta, szpinak, borówki, jeżyny, żurawiny i truskawki. Dla kobiet, ale nie tylko, ważne są fitoestrogeny zawarte w roślinach strączkowych, działające podobnie do naturalnych estrogenów, których poziom podczas procesu starzenia u kobiet zasadniczo się zmienia.

Dla podtrzymania sprawności mózgu niezwykle ważny jest także wysiłek fizyczny, choćby zwykła codzienna gimnastyka, bowiem mózg, jak i ciało, lubi ruch. Ćwiczenia fizyczne zwiększają także poziom czynnika wzrostu nerwów – BDNF. Z kolei wysiłek intelektualny wywołuje wyrzut acetylocholiny z neuronów, a dalej zapobiega tworzeniu, wspomnianych już płytek amyloidowych oraz wywołuje neurogenezę, czyli przyczynia się do powstawania nowych komórek, zatem odmładza mózg. Zasadniczo – wszystko, co nowe, odmładza mózg, gdyż wpływa na tworzenie nowych neuronów oraz połączeń między nimi. Każde nowe zadanie, doznanie, ćwiczenie czy książka podtrzymuje mózg w dobrej kondycji.

Starzy jesteśmy wtedy, gdy starzy się czujemy. Nie ilość zmarszczek i tempo chodu o tym decydują, ale fakt, jak długo nam się chce.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Seks? W każdym wieku!

Seks? W każdym wieku!

Kobieta leży na łóżku

Twój mózg co jakiś czas potrzebuje odpoczynku i relaksu. Podpowiadamy, jak to zrobić

Kobieta z bukietem kwiatów

Po czterdziestce seks jest najlepszy! Poznaj 5 niezwykłych faktów dotyczących kobiecego ciała

Zatoka jamista – budowa, funkcje. Zakrzepica zatoki jamistej

Móżdżek – budowa, funkcje, choroby i badanie móżdżku

Neuron – budowa, funkcje i choroby komórki nerwowej

Kobieta stoi na ulicy

Ty czy twój mózg. Kto podejmie decyzje o tym, co dziś obejrzysz na Netfliksie?

Komórki glejowe – czym są, rodzaje i funkcje

Angelika Kuźniak

Angelika Kuźniak: Nie myśląc o śmierci, żyjemy tak, jakby świat miał poczekać. Nie poczeka. Nie ma co odkładać na później rozmów, wyznań, miłości

Kora mózgowa – funkcje, budowa, zanik i śmierć

Metryka a wiek metaboliczny. Sprawdź, jak cofnąć wskazówki zegara twojego organizmu

Kobieta

Jesteś w trakcie chemioterapii i masz problemy z pamięcią i koncentracją? Psychoonkolożka wyjaśnia, jak sobie z nimi poradzić

Demielinizacja – przyczyny, objawy, rodzaje chorób i leczenie

Ropień mózgu – przyczyny, objawy, leczenie i powikłania

Krwiak podtwardówkowy – przyczyny, objawy i leczenie

Głuchota starcza

Głuchota starcza – przyczyny, objawy, zapobieganie i leczenie

Skóra mężczyzn starzeje się wolniej niż u kobiet. Jak jeszcze będziesz się różnić od swojego faceta za 30 lat?

Anna Golan, psycholog i seksuolog kliniczny

„Słowa uwodzą i to bardzo skutecznie. Zwracajcie uwagę, jak mówicie do swoich partnerów seksualnych” – Anna Golan o sapioseksualizmie

Zanik wieloukładowy – objawy, przyczyny, leczenie, rokowania

Hormon wzrostu (somatotropina) – efekty, badanie i cena

Rezonans magnetyczny głowy – wskazania, ile trwa, skutki uboczne

Mózg po COVID-19. Jakie zmiany mogą w nim zajść? Tłumaczy neurolożka Magdalena Wysocka-Dudziak

Mózg po COVID-19. Jakie zmiany mogą w nim zajść? Tłumaczy neurolożka Magdalena Wysocka-Dudziak

Badanie błędnika (ENG, VNG) – jak wygląda i ile kosztuje?

kobieta u kosmetyczki

Fotoodmładzanie – co to jest, efekty, rodzaje, przeciwwskazania

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

para w łóżku

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

test ciążowy

Brak okresu, test negatywny. Kiedy wykonać test ciążowy?