Przejdź do treści

Starość zaczyna się od mózgu

Starość / pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Te leki nie będą już sprzedawane w Polsce. Jeśli do tej pory je stosowaliście, skontaktujcie się z lekarzem
Mężczyzna wypił dwie butelki zimnej wody w upał, przez co był o włos od śmierci. „Nie popełniajcie tego błędu” – przestrzega lekarka
Małpia ospa w Polsce. Ministerstwo Zdrowia podało liczbę zakażonych osób
Siostra Bożenna o mobbingu w pielęgniarstwie: „Pielęgniarki pielęgniarkom urządziły piekło w miejscach pracy”
12 proc. z nas używa smartfona pod prysznicem, 9 proc. w czasie seksu. Lek. Michał Domaszewski ostrzega przed uzależnieniem od telefonu

Starość w naszej kulturze wciąż odbierana jest jako dysfunkcja. Wolimy młodość – witalną, pełną energii. A przecież starzenie się jest nieuniknionym etapem rozwoju każdego organizmu. Na czym polega ten proces? Mniejsza o zmarszczki… Co dzieje się z naszym mózgiem, gdy się starzejemy?

Zużywanie się organizmu jest naturalną koleją losu, zaraz po wypełnieniu roli reprodukcyjnej. Ewolucja nie pielęgnuje starości, bowiem stawia na rozmnażanie i zmienność genotypową organizmu. Organizm uszkodzony lub niezdolny do rozrodu nie jest już potrzebny, wiec dobór naturalny decyduje o jego eliminacji. Starość człowieka jest zatem efektem ubocznym życia. Ewolucja potrzebuje nas tak długo, jak długo możemy płodzić zdrowe potomstwo.

A jednak żyjemy o wiele dłużej. Dlaczego, a właściwie: po co? Bo seniorzy są potrzebni. W populacji ludzkiej seniorzy pojawili się stosunkowo niedawno, bo dopiero ok. 20–30 tysięcy lat temu. Wydłużenie czasu życia związane było z rozwojem kultury i cywilizacji, bo to seniorzy gromadzą wiedzę i przejmują opiekę nad wnukami, podczas gdy ludzie wieku średniego podejmują niebezpieczne wyzwania.

Starość, czyli zmęczone neurony

Mózg zaczyna się starzeć od momentu osiągnięcia pełnej dojrzałości, czyli od około 35. roku życia. Początkowo proces ten rozwija się powoli, drobnymi krokami uświadamia nam swoje możliwości. Zauważamy obniżenie zdolności koncentracji i skupienia uwagi. Kiedyś mogliśmy uczyć się przy hałasie, teraz przeszkadza nam nawet radio. Przyswajanie wiedzy wymaga wielkiego wysiłku. Oznacza to, że włókna komórek nerwowych już zaczęły tracić swoje osłonki mielinowe, które dotychczas utrzymywały dużą szybkość przewodzenia impulsów nerwowych. Informacje zaczynają biec wolniej, a z czasem gubią się na swej drodze.

Komórki nerwowe przekazują sobie informacje dzięki wydzielanym przez siebie neuroprzekaźnikom. Od rodzaju tej substancji chemicznej zależy efekt – pobudzenie lub hamowanie kolejnych reakcji. W procesie starzenia mózgu, wskutek zmniejszonej czynności, neurony zanikają. Ich ubytek upośledza rozliczne funkcje mózgu, w zależności od miejsca zaniku. Wraz z nimi giną także połączenia międzyneuronalne. Prowadzi to do zmian poziomu substancji chemicznych w mózgu, co odzwierciedla się w zachowaniu starzejącego się człowieka.

Mogą się one manifestować choćby w postaci śmiesznostek, nawyków lub kompletnej bezradności życiowej. Brak dopaminy powoduje zaburzenia kontroli emocji oraz przewidywania konsekwencji. Jest przyczyną utraty ogólnej radości życia i motywacji, co często prowadzi do starczej depresji. Oprócz tego zaburza również funkcję snu. Obniżenie poziomu serotoniny wywołuje zaburzenia behawioralne. U kobiet często obserwuje się wzrost poziomu agresji, a u mężczyzn nadmierny wzrost popędu płciowego. Deficyt acetylocholiny osłabia pamięć, obniża zdolność koncentracji i uczenia się. Wywołuje senność, osłabia odbiór bodźców zmysłowych. Czy zatem starość to wyłącznie minusy? Niekoniecznie.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Plusy starości

Osoba starsza z zaburzeniami ruchowymi i mniejszą sprawnością intelektualną faktycznie może sprawiać wrażenie bezradnej. Owszem, ludzi starszych cechuje spadek szybkości przyswajania i wyszukiwania informacji, ale za to często często cechuje ich szeroki zasób wiedzy i słów. Faktycznie pogorszeniu ulega u nich pamięć bieżąca „tu i teraz”, ale za to można od nich usłyszeć barwne opisy zdarzeń z przeszłości. Ludzie starsi ochoczo się spotykają, nie wiedząc nawet, że w interakcjach społecznych stosują technikę selektywności.

Dobierają sobie takich rozmówców, którzy gwarantują im duży zysk emocjonalny, przy oszczędności energetycznej. Starzenie się to nie tylko wizja postępującej choroby i licznych ograniczeń, to właśnie seniorzy pokazują, jak przekraczać granice własnych możliwości. Podejmują wyzwania, jakich my często się boimy. Być może mają już niewiele do stracenia, ale… jeszcze wiele do zyskania.

Mądre starzenie

Nasz organizm dysponuje naturalnymi biochemicznymi możliwościami przeciwdziałania starzeniu. Ważną rolę odgrywają tu białka – sirtuiny – które regulują proces starzenia. Wspomagająco działają też inne mechanizmy: zapobiegający starzeniu chromosomów, redukujący powstawanie wolnych rodników, chroniący nerwy przed działaniem stresu.

Dodatkowo, mózg cechuje się wysoką plastycznością, czyli zdolnością do tworzenia nowych neuronów oraz nowych połączeń między nimi. Dobre geny ma może 10 proc. z nas, reszta musi się trochę przyłożyć, ale droga wcale nie jest trudna. Składają się na nią trzy zasadnicze szlaki: odpowiednia dieta, wysiłek fizyczny i intelektualny.

Zmiana przyzwyczajeń dietetycznych polega na obniżeniu dziennej liczby spożywanych kalorii o jedną trzecią. Dowiedziono, że głodówka zwiększa ekspresję genu długowieczności – SIRT 1. Jego działanie zapobiega powstawaniu płytek amyloidowych w neuronach, których obecność prowadziłaby do otępienia. Warto do diety włączyć też czerwone wino, bowiem zawarty w nim resweratol również aktywuje działanie tego genu.

Zaleca się również spożywanie roślinnych polifenoli, które wykazują silne działanie przeciwutleniające, redukując ilość wolnych rodników. Szczególnie bogate w te związki są: kapusta, szpinak, borówki, jeżyny, żurawiny i truskawki. Dla kobiet, ale nie tylko, ważne są fitoestrogeny zawarte w roślinach strączkowych, działające podobnie do naturalnych estrogenów, których poziom podczas procesu starzenia u kobiet zasadniczo się zmienia.

Dla podtrzymania sprawności mózgu niezwykle ważny jest także wysiłek fizyczny, choćby zwykła codzienna gimnastyka, bowiem mózg, jak i ciało, lubi ruch. Ćwiczenia fizyczne zwiększają także poziom czynnika wzrostu nerwów – BDNF. Z kolei wysiłek intelektualny wywołuje wyrzut acetylocholiny z neuronów, a dalej zapobiega tworzeniu, wspomnianych już płytek amyloidowych oraz wywołuje neurogenezę, czyli przyczynia się do powstawania nowych komórek, zatem odmładza mózg. Zasadniczo – wszystko, co nowe, odmładza mózg, gdyż wpływa na tworzenie nowych neuronów oraz połączeń między nimi. Każde nowe zadanie, doznanie, ćwiczenie czy książka podtrzymuje mózg w dobrej kondycji.

Starzy jesteśmy wtedy, gdy starzy się czujemy. Nie ilość zmarszczek i tempo chodu o tym decydują, ale fakt, jak długo nam się chce.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobiecy mózg – jaki jest naprawdę?

Mikroskop

Młoda krew wydłuża życie? Naukowcy w końcu poznali odpowiedź

„Kiedyś lekarze mówili, że parkinson lubi spokój. Teraz zmieniają zdanie. Po diagnozie trzeba się szybko otrząsnąć”

12-latek może zostać odłączony od aparatury podtrzymującej życie. Rodzice przegrali walkę z brytyjskim Sądem Najwyższym

12-latek miał być odłączony od aparatury podtrzymującej życie. Sądowa batalia rodziców z lekarzami

Skrzypaczka operowa w trakcie operacji usunięcia guza mózgu... grała na skrzypcach. To wideo trzeba zobaczyć!

Pacjentka grała na skrzypcach w trakcie operacji usunięcia guza mózgu. „Niesamowity pokaz mocy nauki!”

"W pewnym momencie nie mogłam sobie przypomnieć nawet własnego imienia. Były takie chwile, że nie chciałam żyć" - mówi Emilia Clerke o afazji

„Nie mogłam sobie przypomnieć nawet własnego imienia. Były takie chwile, że nie chciałam żyć” – mówi Emilia Clarke o afazji

Kąpał się w jeziorze. Doszło do zakażenia amebą „zżerającą mózg”

Pień mózgu – budowa, funkcje, choroby i badania. Jakie objawy wskazują na jego uszkodzenie?

Przywiązywanie do fotela i zakładanie skarpetek na ręce? RPO pisze do MZ w sprawie "niestandardowych form opieki"

Przywiązywanie do fotela i zakładanie skarpetek na ręce? RPO pisze do ministra w sprawie „niestandardowych form opieki”

„Nie ma znaczenia, czy ktoś ma 20 czy 83 lata. Jego wątroba zawsze jest w podobnym wieku”. Zaskakujące odkrycie niemieckich naukowców

25-latka była pewna, że jej synek cierpi na zaparcia. Badania pokazały, że problem jest o wiele bardziej poważny

25-latka była pewna, że jej dziecko cierpi na zaparcia. Badania pokazały, że problem jest o wiele bardziej poważny

Tycie w menopauzie nie musi być twoim problemem. Jak temu zapobiec?

Zmarła najstarsza osoba na świecie. Chętnie dzieliła się sekretem długowieczności

Czym grozi i jak się objawia zwapnienie szyszynki? / Fot. Pexels

„Piasek mózgowy” może powodować bezsenność, występuje nawet u 30-latków. Czym grozi i jak się objawia zwapnienie szyszynki, mówi neurolożka Magdalena Podbrożna

Stan wegetatywny – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

„Ludzie mogą nie tylko wypierać wspomnienia, ale też tworzyć fałszywe”. Co ukrywa przed nami nasz mózg, mówi prof. Tomasz Maruszewski

Dorota Kraskowska: Wojna w Ukrainie sprawia, że trauma u osób, które przeżyły II wojnę światową, wraca ze zdwojoną siłą. Czują się tak, jakby wszystko przeżywali na nowo

„Inwazja Rosji sprawiła, że u osób, które przeżyły II wojnę światową, trauma wraca ze zdwojoną siłą. Czują się tak, jakby wszystko przeżywały od nowa” — mówi traumatolożka Dorota Kraskowska

Paulina Stopczyk / arch. prywatne

Twoja skóra stała się sucha, zwiotczała i nieelastyczna? Powodem może być inflammaging, o którym tak rzadko się mówi

Opieka nad osobami starszymi – zasady i świadczenia. Gdzie szukać pomocy dla seniora

Bruce Willis

Bruce Willis kończy karierę. Zdiagnozowano u niego ciężką chorobę

Holoprosencefalia – odmiany, objawy, diagnostyka dziecka

Sławomir Prusakowski

„Sny mogą zwiększyć naszą samoświadomość i uważność na to, kim jesteśmy, czego doświadczamy, co jest dla nas ważne”. O znaczeniach snów mówi psycholog Sławomir Prusakowski

Kobieta leży na łóżku

Twój mózg co jakiś czas potrzebuje odpoczynku i relaksu. Podpowiadamy, jak to zrobić

Naukowcy PAN odkryli, jak sprawić, żeby glejak przestał rosnąć. To może być przełomowe badanie

Naukowcy PAN odkryli, jak sprawić, żeby glejak przestał rosnąć. To może być przełomowe badanie

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

×