Kiedy wykonuje się badanie błędnika?
Błędnik to narząd równowagi położony w uchu wewnętrznym. Złożony jest z dwóch struktur – zewnętrznego błędnika kostnego oraz wewnętrznego błędnika błoniastego, które wypełnione są płynem. W błędniku błoniastym mieści się łagiewka oraz woreczek, które pomagają zachować orientację w środowisku zewnętrznym. Od łagiewki odchodzą kanały półkoliste tworzące bańkę, w której znajduje się nabłonek zmysłowy. Zmiany w ruchu płynnej zawartości przewodów dostarczają informacji na temat przyspieszania i zwalniania ruchu głowy.
Przyczyną zaburzeń błędnika może być uszkodzenie przedsionka, nerwu przedsionkowo-ślimakowego bądź innych struktur w obrębie ośrodkowego układu nerwowego. Wskazaniem do przeprowadzenia badania błędnika jest:
- oczopląs, czyli mimowolne ruchy gałek ocznych,
- zawroty głowy, szczególnie podczas przewracania się z boku na bok i wstawania,
- zaburzenia równowagi,
- częste upadki,
- nudności, wymioty, osłabienie,
- szum w uszach, niedosłuch.
Badanie błędnika wykonuje się również w diagnostyce niektórych chorób takich jak: choroba Meniere’a, stwardnienie rozsiane czy nerwiak nerwu słuchowego.
Rolki
Na czym polega badanie błędnika VNG i ENG?
Istnieją dwa rodzaje badania błędnika: badanie elektronystagmograficzne (ENG) oraz badanie wideonystagmograficzne (VNG). Obecnie znacznie częściej wykonuje się badanie VNG, które jest następcą metody ENG. Metoda wideonystygmografii bada zarówno część obwodowową jak i część centralną układu przedsionkowego.
Badanie ENG polega na rejestracji ruchów gałek ocznych za pomocą elektrod przyczepionych do czoła i skroni pacjenta. Dane dotyczące zmian pola elektrycznego przesyłane są do komputera. W badaniu VNG pacjent proszony jest o założenie maski przypominającej google narciarskie, w której umieszczone są dwie kamery śledzące ruchy oczopląsowe gałek ocznych. W kierunku oka zostaje wysłana wiązka światła podczerwonego, która odbija się w różny sposób, w zależności od ustawienia gałki ocznej i pada na czujnik znajdujący się w okularach. Podobnie jak w przypadku ENG, zarejestrowany obraz zostaje wyświetlony na ekranie komputera w postaci wykresu.
Jak wygląda badanie błędnika?
Badanie przeprowadzane jest w różnych pozycjach ciała (leżącej i siedzącej). Złotym standardem badania błędnika jest tzw. próba kaloryczna, w której naprzemiennie wlewa się do uszu ciepłą i zimną wodę (o temperaturze 44 i 30 stopni Celsjusza), aby pobudzić i podrażnić błędnik. Celem przeprowadzanego testu jest ocena symetrii pobudliwości błędników. Badania nie należy wykonywać podczas stanu zapalnego ucha środkowego i zewnętrznego lub perforacji błony bębenkowej. U osób ze schorzeniami uszu kalorymetr wodny zastępuje się kalorymetrem powietrznym.
W trakcie badania błędnika wykonuje się także szereg innych testów, m.in: próbę oczopląsu samoistnego przy otwartych oczach oraz próbę położeniową, która ocenia zawroty głowy występujące w odpowiedzi na zmianę położenia głowy. Pacjent siedząc wodzi wzrokiem za poruszającymi się lub nieruchomymi liniami, kropkami i obrazami. Analizie zostaje poddana zdolność śledzenia wzrokiem wyświetlanych obrazów oraz odpowiedź mięśni na bodźce płynące z błędników. Dobór testów nie jest jednoznacznie określony i może różnić się w zależności od placówki, w której wykonujemy badanie.
Jak przygotować się do badania błędnika?
Przed badaniem wskazana jest wizyta u audiologa lub otolaryngologa, który wykona badanie otoskopowe oraz oczyści przewód słuchowy z zalegającej woskowiny. Drażnienie błędnika podczas badania może wywoływać przejściowe objawy uboczne w postaci zawrotów głowy, nudności i wymiotów. Z tego względu zaleca się, aby na badanie przyjść na czczo lub nie spożywać pokarmów co najmniej 3-4 godziny przed badaniem. Kobiety powinny zrezygnować z makijażu okolic oczu, szczególnie z tuszu do rzęs.
Jeśli pacjent przyjmuje na stałe leki o działaniu sedatywnym (leki uspokajające oraz niektóre leki stosowane w leczeniu zawrotów głowy) należy skonsultować z lekarzem możliwość ich odstawienia na około 10 dni przed wykonaniem badania. W innym przypadku wynik badania może okazać się niemiarodajny. Po badaniu nie powinno się prowadzić samochodu, ponieważ mogą wystąpić przejściowe zawroty głowy.
Badanie błędnika – cena i czas trwania
Na badanie błędnika najczęściej kieruje laryngolog lub neurolog. Można je wykonać zarówno w szpitalach, jak i w prywatnych placówkach medycznych. Cena badania błędnika wynosi około 100-160 zł, niestety nie można go wykonać bezpłatnie w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. Ze względu na szereg wykonywanych testów, badanie może trwać nawet godzinę, a na wyniki czeka się około 2 tygodni.
Bibliografia:
- P. Abrahams, „Atlas anatomiczny. Ciało człowieka: budowa i funkcjonowanie”, Świat Książki, 2008.
- “Badanie ENG/VNG.” [Online]. Available: http://szpital.siedlce.pl/tiny_files/przygotowanie_do_badan/ENG-VNG.pdf. [Accessed: 25-Oct-2020].
- E. Zamysłowska-Szmytke i M. Śliwińska-Kowalska, “Badania układu równowagi dla potrzeb medycyny pracy”, Otorynolaryngologia , vol. 11, no. 4, pp. 139–145, 2012.
- R. Pepaś, M. Śmiechura, W. Konopka i K., “Ocena sprawności układu przedsionkowego u dzieci z zaburzeniami równowagi”, Otorynolaryngologia, vol. 13, no. 1, pp. 36–41, 2014.
