Uszy są parzystym organem znajdującym się po obu stronach okolicy skroniowej głowy. Ich podstawową funkcją jest odbieranie i przetwarzanie dźwięku – odpowiadają za proces słyszenia. Struktury ucha są również narządem równowagi.
Uszy są narządem parzystym, który odpowiada za proces słyszenia oraz częściowo za funkcję równowagi. To, co jest widoczne na zewnątrz, po lewej i prawej stronie w okolicy skroniowej, to małżowiny uszne. Potocznie nazywa się je uszami, jednakże stanowią one jedynie część struktury ucha. Małżowina uszna może mieć różne kształty i być różnej wielkości. Czasami mówimy o odstających uszach, jednakże czynniki te mają znaczenie jedynie estetyczne i nie wpływają na funkcjonowanie słuchu i równowagi. Ucho zbudowane jest z części zewnętrznej, środkowej i wewnętrznej. Istnieje wiele różnych chorób każdej z tych składowych, które zaburzają funkcjonowanie uszu. Niektóre są błahe, inne prowadzą do wielu powikłań. Ze względu na to nie powinno się ich lekceważyć.
Budowa ucha
Ucho zbudowane jest z trzech części: ucha zewnętrznego, do którego zaliczamy małżowinę uszną i przewód słuchowy zewnętrzny do poziomu błony bębenkowej; środkowego, w obrębie którego wyróżniamy błonę i jamę bębenkową wraz z zawartymi w niej kosteczkami słuchowymi oraz ucho wewnętrzne, na które składa się błędnik kostny i błoniasty. Przewód słuchowy pokryty jest skórą, która zawiera gruczoły potowe i łojowe odpowiedzialne za produkcję woskowiny. Woskowina jest lepką substancją barwy żółtej lub brunatnej, mieszaniną treści wytwarzanej przez oba typy gruczołów oraz komórek martwego naskórka. Woskowina oczyszcza przewód słuchowy z zanieczyszczeń zewnętrznych. Ucho środkowe to system przenoszący dźwięk. Błona bębenkowa wprowadza w ruch kosteczki słuchowe, które przekazują dźwięk dalej, w kierunku ucha wewnętrznego, gdzie znajdują się komórki słuchowe. Zaburzenia funkcji którejkolwiek ze składowych ucha mogą prowadzić do chorób związanych z niedosłuchem i zawrotami głowy.
Zaburzenia ucha zewnętrznego – zatkane uszy
Zatykające się uszy to problem wielu osób. Czasami możemy mówić jedynie o przytkaniu uszu – wtedy część dźwięków jest słyszalna, czasem jednak może dojść do całkowitego zamknięcia przewodu słuchowego, co prowadzi do znacznego niedosłuchu. Przyczyny zatkanych uszu są różne, najczęściej jednak jest to nadmierna ilość woskowiny, która kumuluje się w postaci tzw. czopu woskowinowego. Zdarza się też, że do zatkania uszu dochodzi z powodu obecności ciała obcego w przewodach słuchowych. Taka sytuacja ma miejsce często u dzieci (koraliki, fragmenty zabawek). W związku z tym warto wiedzieć, jak czyścić uszy i jak odetkać uszy. Odradza się czyszczenie uszu patyczkami. Dozwolone jest jedynie przecieranie nimi małżowiny i wejście do przewodu słuchowego. Dobrym i skutecznym sposobem na zatkane uszy są krople. Obecnie dostępnych jest wiele preparatów bez recepty, które pomogą bezpiecznie pozbyć się uczucia zatkanych uszu. Jednakże jeżeli zatkane uszy i szum utrzymują się mimo ich stosowania, należy dolegliwości skonsultować z lekarzem laryngologiem, gdyż może to świadczyć o innych, poważnych chorobach.
Zaburzenia ucha środkowego – zatkane uszy przy katarze
Zatkane uszy i nos często ze sobą współwystępują. Najczęściej ma to związek z infekcją górnych dróg oddechowych. Obrzęk błony śluzowej w nosie powoduje niedrożność trąbki słuchowej, a to jest powodem uczucia zatkanych uszu od kataru. Czasami zdarza się również, że zmiany w ciśnieniu ucha środkowego wywołane są zmianami ciśnienia na zewnątrz. Związane jest to między innymi z zatkanymi uszami po locie, kiedy to błona bębenkowa narażona jest na nadmierne wychylenia związane z ciśnieniem.Często sprzyja temu obecność kataru przed lotem. Wówczas przy katarze zatkanym uszom towarzyszy wtłoczenie wydzieliny z nosa do wrażliwego ucha, co powoduje rozwój wysiękowego zapalenia ucha. Zatkane uszy przy przeziębieniu mogą utrzymywać się nawet kilka tygodni po zniknięciu innych objawów i braku przyczyny podstawowej – infekcji. Przy takiej etiologii zaburzenia leczenie powinien prowadzić lekarz. Najczęściej podawany jest preparat na zatkane uszy z zawartością sterydu i środki obkurczające ujście trąbki słuchowej.
Zaburzenia ucha wewnętrznego
W obrębie ucha wewnętrznego znajduje się właściwy narząd równowagi (kanały półkoliste) i właściwy narząd słuchu – narząd Cortiego. Struktury te odpowiadają za prawidłowy odbiór sygnałów słuchowych oraz utrzymanie równowagi mimo zmian pozycji ciała i wpływających na niego czynników zewnętrznych.
