Przejdź do treści

Choroba popromienna – przyczyny, objawy, leczenie

Choroba popromienna - przyczyny, objawy, leczenie Oleksandra Bardash/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Joanna Jaworska
Joanna Jaworska: jeśli po porodzie ciśniemy brzuszki, to tylko pogarszamy sytuacje
"Zwal*ć konia", "wyczochrać brochę"? "Skończmy z wulgarnymi, prześmiewczymi określeniami" - apeluje seksuolożka
„Wyczochrać brochę”? Skończmy z wulgarnymi, prześmiewczymi określeniami – apeluje seksuolożka
CIR i eksperci reagują na stanowisko episkopatu ws. szczepionek. "Szczepienia ratują życie"
CIR i eksperci reagują na stanowisko episkopatu w sprawie szczepionek. „Szczepienia ratują życie”
Czy koronawirus znajduje się w kurzu? „Byliśmy zaskoczeni” – mówią naukowcy o wynikach badań
Moczenie nocne u dzieci i dorosłych – przyczyny, leczenie

Choroba popromienna rozwija się w efekcie oddziaływania promieniowania jonizującego na organizm. Do jej rozwoju może dojść w efekcie awarii reaktorów jądrowych, przyczyną może być także radioterapia. Objawy zależą przede wszystkim od tego, czy dochodzi do rozwoju ostrej choroby popromiennej czy postaci przewlekłej. Leczenie uwarunkowane jest stopniem uszkodzenia organizmu i ma na celu przywrócenie prawidłowego funkcjonowania określonych narządów.

Co to jest choroba popromienna?

Choroba popromienna to szereg rozmaitych zmian chorobowych, które pojawiają się w efekcie oddziaływania promieniowania jonizującego. To wszystkie typy promieniowania, które prowadzą do jonizacji ośrodka materialnego, czyli oderwania co najmniej jednego elektronu od atomu czy cząsteczki. Człowiek jest stale narażony na kontakt z promieniowaniem jonizującym, gdyż występuje ono powszechnie w przyrodzie. Tego typu umiarkowane promieniowanie nie wywołuje żadnego negatywnego oddziaływania na organizm, co więcej – odpowiada za ewolucję organizmów żywych. Naturalnymi źródłami promieniowania jonizującego jest kosmos oraz skorupa ziemska.

Szkodliwe jest natomiast promieniowanie jonizujące oddziałujące w zbyt dużym natężeniu, którego źródłem może być awaria elektrowni jądrowej czy wybuch bomby atomowej, a także napromienienie związane z radioterapią nowotworów i narażeniem pracowników służby zdrowia na takie promieniowanie. W zależności od dawki, może rozwinąć się ostra choroba popromienna, przewlekła choroba popromienna lub dochodzi do śmierci.

Choroba popromienna – przyczyny

Choroba popromienna może rozwinąć się u pracowników służby zdrowia zajmujących się medycyną nuklearną. Mowa o personelu zajmującym się radiofarmaceutykami, pracującymi w polu zasięgu lamp radiologicznych. Choroba popromienna może się także rozwinąć po radioterapii.  Możliwe jest także masowe występowanie choroby popromiennej, dotykające populacji osób narażonych na bardzo wysokie dawki promieniowania. Na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat nie raz występowała taka choroba popromienna. Czarnobyl i rok 1986 zapisały się w historii świata – wtedy doszło do katastrofy w elektrowni jądrowej. U 134 pracowników elektrowni rozwinęła się choroba popromienna. Japonia i wybuch bomby atomowej w 1945 roku to kolejny przykład takiej katastrofy, która wiązała się z występowaniem choroby popromiennej.

Ostra choroba popromienna rozwija się w efekcie ekspozycji organizmu na promieniowanie jonizujące w dawce co najmniej 1 Gy. Z kolei przewlekła choroba popromienna pojawia się po ekspozycji na mniejsze dawki promieniowania, oddziałującego na ponad 60 proc. powierzchni ciała. Gdy rozwinie się choroba popromienna, skutku dla zdrowia zależą od wielkości dawki promieniowania.

promieniowanie rentgenowskie

Objawy ostrej choroby popromiennej

Gdy organizm narażony zostanie na bardzo wysokie dawki promieniowania, rozwija się ostra choroba popromienna. Objawy popromienne pojawiają się od kilku do kilkudziesięciu godzin i różnią się w zależności od postaci choroby popromiennej. Te rodzaje to:

  • ostra choroba popromienna jelit cechuje się krwawymi biegunkami, zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej, obrzękami oraz skazą krwotoczną; może dojść do nieodwracalnego uszkodzenia przewodu pokarmowego, a śmiertelność w tej postaci popromiennej choroby sięga 50-100 proc.,
  • postać hematologiczna choroby popromiennej objawia się pod postacią skazy krwotocznej, niedokrwistości z towarzyszącym osłabieniem, spadkiem poziomu limfocytów we krwi i pogorszeniem naturalnej odporności organizmu; dla około 25 proc. ta postać choroby popromiennej kończy się zgonem,
  • mózgowa choroba popromienna, skutki której są najpoważniejsze; umiera każdy chory, a choroba rozwija się najszybciej; pojawiają się takie objawy jak drgawki i utrata przytomności, wstrząs hipowolemiczny, niewydolność oddechowa, obrzęk i niedotlenienie mózgu,
  • enzymatyczna choroba popromienna, prowadząca do natychmiastowej utraty przytomności i śmierci,
  • subkliniczna choroba popromienna, przebiegająca z ogólnym osłabieniem i limfopenią.

Objawy choroby popromiennej przewlekłej

Przewlekła choroba popromienna rozwija się w efekcie długotrwałego narażenia na niewielkie dawki promieniowania lub rozwija się jako odległe powikłanie przyjęcia jednorazowej, dużej dawki. Skutki choroby popromiennej przewlekłej to wzrost zachorowalności na nowotwory (białaczki, chłoniaki, nowotwory tarczycy), niepłodność, zaćma czy zaburzenia hormonalne.

istockphoto.com

Choroba popromienna w ciąży

W przypadku narażenia kobiety w ciąży na promieniowanie jonizujące, dochodzi do poważnego zagrożenia dla dziecka. Napromienienie w pierwszym okresie ciąży może wiązać się z obumarciem płodu i poronieniem. Z kolei promieniowanie w późniejszych okresach ciąży zwiększa ryzyko wystąpienia rozmaitych wad wrodzonych, a także śmierci dziecka.

Odczyn popromienny – choroba popromienna po naświetlaniach

U osób poddawanych radioterapii może rozwinąć się odczyn popromienny, który nie może być traktowany jako pełnoobjawowa choroba popromienna po radioterapii. Objawy odczynu popromiennego to przede wszystkim rumień skórny i złuszczanie skóry, obrzęk i niewielkie krwawienie. Pojawia się ponadto zwiększona podatność na zakażenia bakteryjne, wirusowe i grzybicze. Zaobserwować można ogólne osłabienie oraz nadmierne wypadanie włosów.

Choroba popromienna – leczenie

U osób, u których rozwija się choroba popromienna, pierwsza pomoc sprowadza się do oddalenia od źródła promieniowania oraz odkażenia czy umycia całego ciała. Następnie należy skontaktować się z lekarzem. Choroby popromienne leczone są w zależności od postaci, jaką przyjmuje choroba popromienna. Leczenie postaci hematologicznej wymaga stosowania preparatów krwiozastępczych, a także leków przeciwgrzybiczych i antybiotyków, które redukują ryzyko rozwoju zakażeń. Postać jelitowa choroby popromiennej leczona jest na drodze żywienia pozajelitowego, co ma na celu wspomaganie regenerację uszkodzonych tkanek. 

 

Bibliografia:

  1. Wiśniewski M. i in., Popromienne zapalenie skóry – zasady postępowania; Medycyna Paliatywna w Praktyce, 2013
  2. Zdrojewicz Z. i in., Wpływ promieniowania jonizującego na organizm człowieka; Fam Med Prim Care Rev 2016
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

rak, koronawirus

Pokonali raka dzięki zakażeniu koronawirusem? Zadziwiające przypadki pacjentów cierpiących na nowotwory krwi

Granulocyty – czym są, budowa i normy na leukocyty

„Tej chorobie się nie poddam”. Dzieci chore na raka chwyciły za mikrofony i wyrażają to, co czują poprzez rap

„Tej chorobie się nie poddam”. Dzieci chore na nowotwór chwyciły za mikrofony i wyrażają to, co czują, poprzez rap

Dziecko

Pediatra o nowotworach wśród dzieci: niepokojące są złamania, których ciężkość jest nieadekwatna do mechanizmu urazu

Dr n. med. Tadeusz Oleszczuk: dziewczyny, jeśli coś wam dolega, zróbcie sobie USG tarczycy!

Limfa (chłonka) – funkcje i choroby układu limfatycznego

Nadnercza – budowa, funkcje oraz choroby nadnerczy

„Badania tzw. piątki tarczycowej, które są dostępne w laboratoriach, to naciąganie ludzi na niepotrzebne wydatki” – mówi dr n. med. Katarzyna Skórzewska

Sarah Harding choruje na raka piersi. „Nie wiem, ile miesięcy mi pozostało” – mówi 38-letnia piosenkarka

kobieta blondynka

Cytologia klasyczna czy cytologia płynna – którą z nich wybrać?

"Krew nas zalewa", manifestacja 8 marca 2021 w Warszawie/fot. materiały prasowe

Ewa Szymera: Krew kobiet i mężczyzn nigdy nie była traktowana równo. O krwi kobiecej – połogowej i menstruacyjnej – nie mówi się, każe się nam ją ukrywać

Mężczyzna

Wpływ testosteronu na wahania nastroju u mężczyzn. Wyjaśnia położna Monika Walec

Paulina Młynarska

Paulina Młynarska: gdy tylko przejdę rekonwalescencję, kupię sobie jakiś piękny nowy biustonosz, sukienkę, rzucę grzywą i będę dumnie paradować z moimi implantami po ulicach

Pomacaj się

„Mastektomia to nie koniec życia ani kobiecości. Po niej można dalej funkcjonować, żyć i cieszyć się tym życiem” – mówią autorki niezwykłych zdjęć kobiet po raku piersi i akcji „Pomacaj się”

Paulina Łopatniuk

Paulina Łopatniuk, patomorfolożka: „Wszystko, co żywe, może nowotworzyć”

romantyczna kolacja nad morzem

7 naturalnych sposobów na podniesienie poziomu testosteronu u mężczyzny. Skorzystacie na tym oboje!

szczęście, serotonina

Poczuj się szczęśliwsza! 7 prostych patentów na podniesienie poziomu serotoniny

Złota czwórka wśród hormonów. Czym różnią się dopamina, serotonina, endorfina i oksytocyna, i jak poprawiają nam nastrój?

Pulsoksymetr – jak działa, co bada, jaki wybrać i jak używać

Pulsoksymetr – jak działa, co bada, jaki wybrać i jak używać

Anna Charko: Życie z chorobą jest jak wyprawa w Himalaje

„W latach 80. pacjent od razu szedł pod nóż. Agresywne operacje często niepotrzebnie okaleczały ludzi” – mówi prof. Wojciech Zegarski

kobieta zimą

Mroźne powietrze może ci wyjść na dobre! Po co jest mróz? Wyjaśniamy

Meteopaci to osoby chore na pogodę. Jakie są przyczyny, objawy i sposoby leczenia meteopatii?

„W chorobie doświadczałam momentów załamania”. Agata Buzek opowiedziała o swojej walce z rakiem

Najpopularniejsze

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Saturacja — czym jest i jaką zbadać?

Saturacja – czym jest i jak ją zbadać? Jaki jest prawidłowy poziom saturacji?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

ozdrowieńcy po COVID-19

Czy od ozdrowieńca możesz się zarazić koronawirusem? Wyjaśnia prof. Anna Boroń-Kaczmarska

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?