Przejdź do treści

Hipotrofia – co to jest? Przyczyny, objawy i leczenie hipotrofii

hipotrofia - lekarz rozmawia z kobietą w ciąży
Hipotrofia- przyczyny, leczenie. Fot. pressmaster / Adobe
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
laboratorium, badanie próbki małpiej ospy
Małpia ospa w Europie – potwierdzone przypadki. Czy jest groźna i jakie daje objawy?
para w łóżku
Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!
Pocałunek to samo zdrowie / istock
Całowanie się jest zdrowe. Jakie plusy dla organizmu za sobą niesie?
Tampon z jogurtem na infekcje intymne? Ginekolog mówi nam, czy skorzystanie z rady krążącej w internecie może przynieść ulgę
Tampon z jogurtem na infekcje intymne? Ginekolog wyjaśnia, czy skorzystanie z rady krążącej w internecie może przynieść ulgę
Tomasz Dzieciątkowski: obawy dotyczące szczepionek przeciw COVID-19 i chorób powodujących bezpłodność kobiet są bezpodstawne

Najczęściej mówimy o hipotrofii wewnątrzmacicznej. Polega ona na zbyt niskiej masie ciała płodu, co zaburza jego prawidłowy rozwój. Hipotrofia wewnątrzmaciczna wiąże się również z hipotrofią u noworodków, które rodzą się z niską masą urodzeniową. W zależności od oddziaływania na symetrię płodu, hipotrofię dzielimy na symetryczną i asymetryczną.

Hipotrofia – co to jest?

Hipotrofia to pojęcie określające zbyt niską masę ciała u płodu i noworodka. Hipotrofię płodu rozpoznajemy, gdy masa ciała płodu jest niższa niż wartość 10 percentyla odpowiednich siatek centylowych. Hipotrofia u noworodka urodzonego o czasie oznacza wagę dziecka mniejszą niż 2500 g. Oczywiście należy wziąć pod uwagę, że wcześniak z hipotrofią to niejako stan oczywisty, gdyż dziecko urodzone przedwcześnie zawsze będzie miało niską masę.

Rodzaje hipotrofii

Wyróżniamy dwa podstawowe rodzaje hipotrofii w zależności od tego, co dzieje się z symetrią ciała dziecka. Symetryczna hipotrofia płodu polega na mniejszej masie ciała, ale zachowane są proporcje głowy, kończyn i obwodu brzucha. Może pojawić się do 20. tygodnia ciąży – do tego momentu może zadziałać czynnik patogenny, wywołujący schorzenie – i stanowi 20 proc. przypadków.

Hipotrofia asymetryczna charakteryzuje prawidłowa wielkość główki i nóżek przy zbyt małym obwodzie brzucha. Rodzaj zaburzeń zależy od tego, w którym okresie ciąży zadziałały niekorzystne czynniki. Niedobór masy urodzeniowej wiąże się z zaburzeniem funkcjonowania wielu narządów i może mieć poważne konsekwencje. Niedorozwój dotyczy wszystkich narządów oprócz serca, mózgu i nadnerczy. Hipotrofia asymetryczna może pojawić się po 20. tygodniu ciąży i stanowi 80 proc. wszystkich jego wystąpień. 

kobieta w ciąży w trakcie badań

Hipotrofia – przyczyny

Hipotrofia noworodkowa często ma znaną przyczynę, ale czasami nie udaje się jej ustalić. Jeżeli etiologia choroby jest znana, można starać się wdrożyć leczenie jeszcze w łonie matki. Wówczas dziecku szybko udaje się dogonić rówieśników i powikłania, jakie może nieść za sobą niska waga, stają się mniejsze.

Częstą przyczyną hipotrofii są wady w budowie i funkcjonowaniu łożyska. Łożysko odpowiada za przepływ krwi od matki do dziecka, dzięki czemu dostarczana jest odpowiednia ilość tlenu i składników odżywczych. Jeżeli struktura nie spełnia swoich funkcji, dziecko jest niedotlenione i niedożywione. Łożysko może źle funkcjonować wskutek przedwczesnego starzenia się, procesów zakrzepowych wewnątrz struktury oraz częściowego odklejenia.

Większa tendencja do hipotrofii występuje w ciążach mnogich, gdyż wówczas łożysko może być niewydolne wskutek konieczności zaopatrywania kilku płodów. Ponadto do hipotrofii mogą prowadzić schorzenia matki: nadciśnienie tętnicze i inne choroby układu krążenia, cukrzyca, zaburzenia pracy nerek, niedożywienie, wady macicy. Na hipotrofię wpływ mają używki stosowane przez ciężarną, zwłaszcza papierosy, ale też narkotyki i alkohol. Hipotrofia wiąże się także z infekcjami wewnątrzmacicznymi na skutek infekcji ciężarnej. Najpoważniejsze w skutkach choroby, które mają bardzo niekorzystny wpływ na rozwój płodu, to: cytomegalia, toksoplazmoza i ospa wietrzna.

Kolejną grupą przyczyn hipotrofii są zaburzenia rozwojowe układów samego płodu. Zaliczamy tu wady wrodzone układu pokarmowego, serca oraz zespoły i wady genetyczne. W części z tych schorzeń stan dziecka poprawić mogą leki lub zabieg operacyjny jeszcze przed urodzeniem, w łonie matki.

Diagnostyka hipotrofii

Hipotrofię wykrywa się u płodu podczas rutynowo wykonywanych badań ultrasonograficznych (USG), w czasie których mierzy się parametry rozwojowe dziecka. Najczęstszym badanym wskaźnikiem jest obwód brzuszka. Parametry wskazujące na hipotrofię zawsze powinny budzić niepokój lekarza i kwalifikować pacjentkę do poszerzonej diagnostyki. Im wcześniej zdiagnozowana zostanie choroba, tym szybciej możliwe jest wdrożenie prawidłowego leczenia, co z kolei zmniejsza liczbę i zakres powikłań.

Jak rozwija się dziecko hipotroficzne?

Noworodki z hipotrofią stanowią bardzo zróżnicowaną grupę i nikt nie jest w stanie przewidzieć, jakie konsekwencje wywoła niedowaga. Zdarza się, że hipotrofik rozwija się całkowicie normalnie i nie ma żadnych odchyleń od normy w okresie niemowlęcym i dziecięcym. Pewne jest jednak, iż takie dziecko powinno podlegać regularnym, częstszym niż dzieci z prawidłową masą ciała, kontrolom lekarskim i badaniom przesiewowym.

Leczenie hipotrofii płodu

Gdy podczas badania USG IUGR zostanie stwierdzona hipotrofia, należy podjąć kroki, aby wspomóc rozwój dziecka. W tym celu pobudzony musi zostać przepływ krwi do łożyska. Przy leczeniu hipotrofii płodu czasem konieczne jest przyjmowanie środków farmaceutycznych – lekarze przepisują leki wspomagające przepływ krwi.

Lekarze najczęściej zalecają matkom leżenie na lewym boku, ponieważ ta pozycja ułatwia dotlenienie płodu przez lepsze ukrwienie macicy, oraz zmianę diety. Powinna być bogata w magnez, kwas foliowy i witaminę C, ubogą natomiast w czerwone mięso.

Hipotrofia – powikłania

U ą występuje wzrost ryzyka niedotlenienia w czasie porodu, które może prowadzić do kardiomiopatii, encefalopatii, kwasicy oraz wielu zaburzeń elektrolitowych. Większe jest również ryzyko wcześniejszego porodu oraz konieczności zakończenia ciąży przez cesarskie cięcie. Ponadto wzrasta ryzyko śmierci okołoporodowej. Najwięcej powikłań jest związanych z obecnością wad genetycznych płodu i zakażeń wewnątrzmacicznych. Po urodzeniu skutki hipotrofii trudno przewidzieć.

U większości dzieci hipotroficznych rozwój jest prawidłowy, a normalizacja wagi występuje w ciągu 2–3 lat od urodzenia. Zdarza się, że hipotrofia jest przyczyną niskorosłości, zaburzeń układu krążenia i opóźnienia rozwoju umysłowego, a w przyszłości cukrzycy typu 2, choroby wieńcowej, nadciśnienia tętniczego lub insulinooporności.

U ok. 15 proc. dzieci, zmiany, wywołane przez IUGR, mogą być nieodwracalne. Większość przypadków (85 proc.) jednak kończy się unormowaniem wzrostu przed ukończeniem 4. roku życia.

Kiedy hipotrofia pozwala na zabranie dziecka do domu?

Jeśli hipotrofik ma niemal prawidłową wagę, a noworodek dobrze ssie pierś lub z chęcią zjada mleko modyfikowane w odpowiedniej ilości, nie wymaga pobytu w inkubatorze ani specjalistycznych badań i w ciągu 1–2 tygodni może zamieszkać w swoim domu.

Jeśli jednak jego waga pozostawia wiele do życzenia i malec szybko traci ciepło (ze względu na to, że nie ma wystarczającej ilości tkanki tłuszczowej), może potrzebować pobytu w inkubatorze.

Jak zapobiegać hipotrofii?

Aby zapobiegać hipotrofii, trzeba przede wszystkim pamiętać o zdrowej diecie w ciąży, unikaniu palenia papierosów i odpoczynku. Profilaktyka hipotrofii obejmuje szczególnie leżenie na lewym boku. Poprawia to ukrwienie macicy i tym samym zwiększa dopływ składników odżywczych i tlenu do dziecka. W diecie kobiety w ciąży powinno znaleźć się przede wszystkim dużo kwasu foliowego, witaminy C i magnezu. Zaleca się unikanie czerwonego mięsa.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Zuzanna Pujanek
dr n. med.

Najnowsze w naszym serwisie

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kury

Zgłoszono pierwszy przypadek ptasiej grypy H10N3 u człowieka

„Polski ład” ogłoszony. Co nowego w ramach działań w zakresie ochrony zdrowia?

Opieka paliatywna – na czym polega i jakie są jej rodzaje. Dla kogo jest przeznaczona taka forma opieki?

Opieka paliatywna – na czym polega i jakie są jej rodzaje. Dla kogo jest przeznaczona taka forma opieki?

Kobieta i mężczyzna ćwiczą

Ćwiczenia na kręgosłup dla każdego, czyli sposób na zdrowe plecy. Jak właściwie dobrać zestaw ćwiczeń?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Przelewanie w brzuchu – czy jest normalne? Co może oznaczać uczucie przelewania wody w brzuchu?

Meteopaci to osoby chore na pogodę. Jakie są przyczyny, objawy i sposoby leczenia meteopatii?

Suchość pochwy – problem kobiet z niskim poziomem estrogenów. Jak sobie radzić z tą dolegliwością?

Jaglany detoks – oczyść swój organizm szybko i bezpiecznie

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Szpital

Lek. Bartosz Fiałek: Szpitalny oddział ratunkowy jest miejscem, do którego zgłaszamy się w stanie bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia. Nie w celu diagnostyki

Po jakim czasie wykonać test na HIV od ekspozycji na zakażenie? Rodzaje testów na HIV

prof. Krzysztof J. Filipiak

Prof. Krzysztof J. Filipiak: „Wielu z nas zdaje sobie sprawę, że szczepionki znajdą się w Polsce najwcześniej jesienią 2021 r. Nadal więc czeka nas trudny rok walki z pandemią”

Karboksyterapia – co to jest, efekty, przeciwwskazania

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

Lekarze odkryli nowy organ w naszych ciałach. Mamy go w głowie

Peeling kawitacyjny – efekty, przeciwwskazania, jak często robić?

kobieta u kosmetyczki

Fotoodmładzanie – co to jest, efekty, rodzaje, przeciwwskazania

Nagrodę Nobla 2020 w dziedzinie medycyny i fizjologii otrzymali: Harvey J. Alter, Michael Houghton and Charles M. Rice

Nagroda Nobla 2020 w dziedzinie medycyny i fizjologii przyznana! Znamy laureatów

chory kręgosłup

Skolioza, skrzywienie boczne – przyczyny, objawy, ćwiczenia

lekarz wykonuje usg piersi pacjentki

USG piersi – kiedy i jak często robić? Jak wygląda USG piersi?

wyspadek samochodowy

Wstrząs mózgu – przyczyny, objawy, pierwsza pomoc, leczenie

jęczmień na powiece

Jęczmień na oku – przyczyny, profilaktyka, leczenie

bolący brzuch

Rak trzustki – objawy, rokowania, przyczyny. Ile się żyje?

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

matka z dorosłą córką

„Przez całe życie była toksyczną osobą, w każdej roli: pracownika, koleżanki, siostry, córki. I toksyczną mamą” – opowiada 35-letnia Ada o swojej matce

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

żyły na nogach

Zapalenie żył – jakie objawy wskazują na stan zapalny w żyłach powierzchownych i głębokich?

Endermologia / istock

Co to jest endermologia – efekty, wskazania i przeciwwskazania do masażu podciśnieniowego