Przejdź do treści

Hipotrofia – co to jest? Przyczyny, objawy i leczenie hipotrofii

hipotrofia - lekarz rozmawia z kobietą w ciąży
Hipotrofia- przyczyny, leczenie. Fot. pressmaster / Adobe
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Osobowość unikająca (APVD) – objawy, przyczyny, leczenie
Gaz pieprzowy a karmienie piersią. Mgr farmacji Karolina Morze radzi, co kobieta karmiąca powinna zrobić, jeśli zostanie nim zaatakowana
Gaz pieprzowy a karmienie piersią. Ekspertka radzi, co kobieta karmiąca powinna zrobić, jeśli zostanie nim zaatakowana
Seks i rutyna – to normalne! Dlaczego nuda w łóżku pcha nas w kierunku przygód?
Kontempluj każdy kęs! Jaki ma związek jedzenie z medytacją?
Ser kozi wycofany ze sprzedaży. GIS ostrzega: „Nie można wykluczyć obecności bakterii Listeria monocytogenes”
Ser kozi wycofany ze sprzedaży. GIS ostrzega: nie można wykluczyć obecności bakterii Listeria monocytogenes

Najczęściej mówimy o hipotrofii wewnątrzmacicznej. Polega ona na zbyt niskiej masie ciała płodu, co zaburza jego prawidłowy rozwój. Hipotrofia wewnątrzmaciczna wiąże się również z hipotrofią u noworodków, które rodzą się z niską masą urodzeniową. W zależności od oddziaływania na symetrię płodu, hipotrofię dzielimy na symetryczną i asymetryczną.

Hipotrofia – co to jest?

Hipotrofia to pojęcie określające zbyt niską masę ciała u płodu i noworodka. Hipotrofię płodu rozpoznajemy, gdy masa ciała płodu jest niższa niż wartość 10 percentyla odpowiednich siatek centylowych. Hipotrofia u noworodka urodzonego o czasie oznacza wagę dziecka mniejszą niż 2500 g. Oczywiście należy wziąć pod uwagę, że wcześniak z hipotrofią to niejako stan oczywisty, gdyż dziecko urodzone przedwcześnie zawsze będzie miało niską masę.

Rodzaje hipotrofii

Wyróżniamy dwa podstawowe rodzaje hipotrofii w zależności od tego, co dzieje się z symetrią ciała dziecka. Symetryczna hipotrofia płodu polega na mniejszej masie ciała, ale zachowane są proporcje głowy, kończyn i obwodu brzucha. Może pojawić się do 20. tygodnia ciąży – do tego momentu może zadziałać czynnik patogenny, wywołujący schorzenie – i stanowi 20 proc. przypadków.

Hipotrofia asymetryczna charakteryzuje prawidłowa wielkość główki i nóżek przy zbyt małym obwodzie brzucha. Rodzaj zaburzeń zależy od tego, w którym okresie ciąży zadziałały niekorzystne czynniki. Niedobór masy urodzeniowej wiąże się z zaburzeniem funkcjonowania wielu narządów i może mieć poważne konsekwencje. Niedorozwój dotyczy wszystkich narządów oprócz serca, mózgu i nadnerczy. Hipotrofia asymetryczna może pojawić się po 20. tygodniu ciąży i stanowi 80 proc. wszystkich jego wystąpień. 

kobieta w ciąży w trakcie badań

Hipotrofia – przyczyny

Hipotrofia noworodkowa często ma znaną przyczynę, ale czasami nie udaje się jej ustalić. Jeżeli etiologia choroby jest znana, można starać się wdrożyć leczenie jeszcze w łonie matki. Wówczas dziecku szybko udaje się dogonić rówieśników i powikłania, jakie może nieść za sobą niska waga, stają się mniejsze.

Częstą przyczyną hipotrofii są wady w budowie i funkcjonowaniu łożyska. Łożysko odpowiada za przepływ krwi od matki do dziecka, dzięki czemu dostarczana jest odpowiednia ilość tlenu i składników odżywczych. Jeżeli struktura nie spełnia swoich funkcji, dziecko jest niedotlenione i niedożywione. Łożysko może źle funkcjonować wskutek przedwczesnego starzenia się, procesów zakrzepowych wewnątrz struktury oraz częściowego odklejenia.

Większa tendencja do hipotrofii występuje w ciążach mnogich, gdyż wówczas łożysko może być niewydolne wskutek konieczności zaopatrywania kilku płodów. Ponadto do hipotrofii mogą prowadzić schorzenia matki: nadciśnienie tętnicze i inne choroby układu krążenia, cukrzyca, zaburzenia pracy nerek, niedożywienie, wady macicy. Na hipotrofię wpływ mają używki stosowane przez ciężarną, zwłaszcza papierosy, ale też narkotyki i alkohol. Hipotrofia wiąże się także z infekcjami wewnątrzmacicznymi na skutek infekcji ciężarnej. Najpoważniejsze w skutkach choroby, które mają bardzo niekorzystny wpływ na rozwój płodu, to: cytomegalia, toksoplazmoza i ospa wietrzna.

Kolejną grupą przyczyn hipotrofii są zaburzenia rozwojowe układów samego płodu. Zaliczamy tu wady wrodzone układu pokarmowego, serca oraz zespoły i wady genetyczne. W części z tych schorzeń stan dziecka poprawić mogą leki lub zabieg operacyjny jeszcze przed urodzeniem, w łonie matki.

Diagnostyka hipotrofii

Hipotrofię wykrywa się u płodu podczas rutynowo wykonywanych badań ultrasonograficznych (USG), w czasie których mierzy się parametry rozwojowe dziecka. Najczęstszym badanym wskaźnikiem jest obwód brzuszka. Parametry wskazujące na hipotrofię zawsze powinny budzić niepokój lekarza i kwalifikować pacjentkę do poszerzonej diagnostyki. Im wcześniej zdiagnozowana zostanie choroba, tym szybciej możliwe jest wdrożenie prawidłowego leczenia, co z kolei zmniejsza liczbę i zakres powikłań.

Jak rozwija się dziecko hipotroficzne?

Noworodki z hipotrofią stanowią bardzo zróżnicowaną grupę i nikt nie jest w stanie przewidzieć, jakie konsekwencje wywoła niedowaga. Zdarza się, że hipotrofik rozwija się całkowicie normalnie i nie ma żadnych odchyleń od normy w okresie niemowlęcym i dziecięcym. Pewne jest jednak, iż takie dziecko powinno podlegać regularnym, częstszym niż dzieci z prawidłową masą ciała, kontrolom lekarskim i badaniom przesiewowym.

Leczenie hipotrofii płodu

Gdy podczas badania USG IUGR zostanie stwierdzona hipotrofia, należy podjąć kroki, aby wspomóc rozwój dziecka. W tym celu pobudzony musi zostać przepływ krwi do łożyska. Przy leczeniu hipotrofii płodu czasem konieczne jest przyjmowanie środków farmaceutycznych – lekarze przepisują leki wspomagające przepływ krwi.

Lekarze najczęściej zalecają matkom leżenie na lewym boku, ponieważ ta pozycja ułatwia dotlenienie płodu przez lepsze ukrwienie macicy, oraz zmianę diety. Powinna być bogata w magnez, kwas foliowy i witaminę C, ubogą natomiast w czerwone mięso.

Hipotrofia – powikłania

U ą występuje wzrost ryzyka niedotlenienia w czasie porodu, które może prowadzić do kardiomiopatii, encefalopatii, kwasicy oraz wielu zaburzeń elektrolitowych. Większe jest również ryzyko wcześniejszego porodu oraz konieczności zakończenia ciąży przez cesarskie cięcie. Ponadto wzrasta ryzyko śmierci okołoporodowej. Najwięcej powikłań jest związanych z obecnością wad genetycznych płodu i zakażeń wewnątrzmacicznych. Po urodzeniu skutki hipotrofii trudno przewidzieć.

U większości dzieci hipotroficznych rozwój jest prawidłowy, a normalizacja wagi występuje w ciągu 2–3 lat od urodzenia. Zdarza się, że hipotrofia jest przyczyną niskorosłości, zaburzeń układu krążenia i opóźnienia rozwoju umysłowego, a w przyszłości cukrzycy typu 2, choroby wieńcowej, nadciśnienia tętniczego lub insulinooporności.

U ok. 15 proc. dzieci, zmiany, wywołane przez IUGR, mogą być nieodwracalne. Większość przypadków (85 proc.) jednak kończy się unormowaniem wzrostu przed ukończeniem 4. roku życia.

Kiedy hipotrofia pozwala na zabranie dziecka do domu?

Jeśli hipotrofik ma niemal prawidłową wagę, a noworodek dobrze ssie pierś lub z chęcią zjada mleko modyfikowane w odpowiedniej ilości, nie wymaga pobytu w inkubatorze ani specjalistycznych badań i w ciągu 1–2 tygodni może zamieszkać w swoim domu.

Jeśli jednak jego waga pozostawia wiele do życzenia i malec szybko traci ciepło (ze względu na to, że nie ma wystarczającej ilości tkanki tłuszczowej), może potrzebować pobytu w inkubatorze.

Jak zapobiegać hipotrofii?

Aby zapobiegać hipotrofii, trzeba przede wszystkim pamiętać o zdrowej diecie w ciąży, unikaniu palenia papierosów i odpoczynku. Profilaktyka hipotrofii obejmuje szczególnie leżenie na lewym boku. Poprawia to ukrwienie macicy i tym samym zwiększa dopływ składników odżywczych i tlenu do dziecka. W diecie kobiety w ciąży powinno znaleźć się przede wszystkim dużo kwasu foliowego, witaminy C i magnezu. Zaleca się unikanie czerwonego mięsa.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Zuzanna Pujanek
dr n. med.

Najnowsze w naszym serwisie

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

Lekarze odkryli nowy organ w naszych ciałach. Mamy go w głowie

Peeling kawitacyjny – efekty, przeciwwskazania, jak często robić?

Lipoza iniekcyjna - zabieg

Lipoza iniekcyjna – co to, efekty, przeciwwskazania

kobieta u kosmetyczki

Fotoodmładzanie – co to jest, efekty, rodzaje, przeciwwskazania

Nagrodę Nobla 2020 w dziedzinie medycyny i fizjologii otrzymali: Harvey J. Alter, Michael Houghton and Charles M. Rice

Nagroda Nobla 2020 w dziedzinie medycyny i fizjologii przyznana! Znamy laureatów

chory kręgosłup

Skolioza, skrzywienie boczne – przyczyny, objawy, ćwiczenia

lekarz wykonuje usg piersi pacjentki

USG piersi – kiedy i jak często robić? Jak wygląda USG piersi?

wyspadek samochodowy

Wstrząs mózgu – przyczyny, objawy, pierwsza pomoc, leczenie

jęczmień na powiece

Jęczmień na oku – przyczyny, profilaktyka, leczenie

bolący brzuch

Rak trzustki – objawy, rokowania, przyczyny. Ile się żyje?

Mężczyzna trzyma się za klatkę piersiową, przstawia chusteczkę do ust i mocno kaszle

Gruźlica (suchoty) – objawy, przyczyny, leczenie, szczepionka

Kobieta zakażona glistą ludzką leży skulona i trzyma się za brzuch.

Glista ludzka – objawy, leczenie, drogi zakażenia glistnicą

Kobieta na badaniu piersi metodą mammografii

Mammografia – wskazania, przygotowanie, cena. Mammografia czy USG?

nogi

Zakrzepica żył głębokich i powierzchownych – objawy, leczenie

kobieta podczas badania oczu

Zez zbieżny i rozbieżny – przyczyny, objawy i leczenie

Lekarz pobierający próbkę krwi aby sprawdzić czy pacjent jest chory na hemofilię

Hemofilia typu A, B i C – przyczyny, objawy i leczenie

kobieta zgrzytająca zębami

Bruksizm – przyczyny, objawy, leczenie. Co to jest?

Kobieta w białej bluzce przytyrzymuje chusteczkę przy nosie, ponieważ ma krwotok

Krew z nosa – przyczyny, jak zatamować krwotok z nosa?

dziecko z wysypką

Różyczka u dzieci i dorosłych – objawy, leczenie i szczepienie

kobieta, którą boli brzuch

Rak jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Badanie kości kobieta

Osteoporoza – przyczyny, objawy, leczenie i profilaktyka

Twarz kobiety i ręce ze strzykawkami

Mezoterapia igłowa – wskazania, przebieg, efekty, przeciwwskazania

fenyloketonuria - kobieta bawi się z małym dzieckiem

Fenyloketonuria – przyczyny, objawy, leczenie i dieta

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?