Przejdź do treści

Hipotrofia – co to jest? Przyczyny, objawy i leczenie hipotrofii

hipotrofia - lekarz rozmawia z kobietą w ciąży
Hipotrofia- przyczyny, leczenie. Fot. pressmaster / Adobe
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
6 witamin i minerałów, których organizm może potrzebować zimą
Jak możesz sobie sama poradzić z zaparciami? Wyjaśnia fizjoterapeuta Kamil Kozakowski
Czy szczepienia obowiązkowe są szczepieniami przymusowymi? Prawniczka wyjaśnia, na czym polega w praktyce nowy przepis
Nowe obostrzenia i obowiązkowe szczepienia przeciw COVID-19 dla trzech grup zawodowych
Nie planuj wszystkiego. „Patrzymy często tam, gdzie chcemy się znaleźć, i przez to zdarza nam się przeoczyć to, co dzieje się tu i teraz”

Najczęściej mówimy o hipotrofii wewnątrzmacicznej. Polega ona na zbyt niskiej masie ciała płodu, co zaburza jego prawidłowy rozwój. Hipotrofia wewnątrzmaciczna wiąże się również z hipotrofią u noworodków, które rodzą się z niską masą urodzeniową. W zależności od oddziaływania na symetrię płodu, hipotrofię dzielimy na symetryczną i asymetryczną.

Hipotrofia – co to jest?

Hipotrofia to pojęcie określające zbyt niską masę ciała u płodu i noworodka. Hipotrofię płodu rozpoznajemy, gdy masa ciała płodu jest niższa niż wartość 10 percentyla odpowiednich siatek centylowych. Hipotrofia u noworodka urodzonego o czasie oznacza wagę dziecka mniejszą niż 2500 g. Oczywiście należy wziąć pod uwagę, że wcześniak z hipotrofią to niejako stan oczywisty, gdyż dziecko urodzone przedwcześnie zawsze będzie miało niską masę.

Rodzaje hipotrofii

Wyróżniamy dwa podstawowe rodzaje hipotrofii w zależności od tego, co dzieje się z symetrią ciała dziecka. Symetryczna hipotrofia płodu polega na mniejszej masie ciała, ale zachowane są proporcje głowy, kończyn i obwodu brzucha. Może pojawić się do 20. tygodnia ciąży – do tego momentu może zadziałać czynnik patogenny, wywołujący schorzenie – i stanowi 20 proc. przypadków.

Hipotrofia asymetryczna charakteryzuje prawidłowa wielkość główki i nóżek przy zbyt małym obwodzie brzucha. Rodzaj zaburzeń zależy od tego, w którym okresie ciąży zadziałały niekorzystne czynniki. Niedobór masy urodzeniowej wiąże się z zaburzeniem funkcjonowania wielu narządów i może mieć poważne konsekwencje. Niedorozwój dotyczy wszystkich narządów oprócz serca, mózgu i nadnerczy. Hipotrofia asymetryczna może pojawić się po 20. tygodniu ciąży i stanowi 80 proc. wszystkich jego wystąpień. 

kobieta w ciąży w trakcie badań

Hipotrofia – przyczyny

Hipotrofia noworodkowa często ma znaną przyczynę, ale czasami nie udaje się jej ustalić. Jeżeli etiologia choroby jest znana, można starać się wdrożyć leczenie jeszcze w łonie matki. Wówczas dziecku szybko udaje się dogonić rówieśników i powikłania, jakie może nieść za sobą niska waga, stają się mniejsze.

Częstą przyczyną hipotrofii są wady w budowie i funkcjonowaniu łożyska. Łożysko odpowiada za przepływ krwi od matki do dziecka, dzięki czemu dostarczana jest odpowiednia ilość tlenu i składników odżywczych. Jeżeli struktura nie spełnia swoich funkcji, dziecko jest niedotlenione i niedożywione. Łożysko może źle funkcjonować wskutek przedwczesnego starzenia się, procesów zakrzepowych wewnątrz struktury oraz częściowego odklejenia.

Większa tendencja do hipotrofii występuje w ciążach mnogich, gdyż wówczas łożysko może być niewydolne wskutek konieczności zaopatrywania kilku płodów. Ponadto do hipotrofii mogą prowadzić schorzenia matki: nadciśnienie tętnicze i inne choroby układu krążenia, cukrzyca, zaburzenia pracy nerek, niedożywienie, wady macicy. Na hipotrofię wpływ mają używki stosowane przez ciężarną, zwłaszcza papierosy, ale też narkotyki i alkohol. Hipotrofia wiąże się także z infekcjami wewnątrzmacicznymi na skutek infekcji ciężarnej. Najpoważniejsze w skutkach choroby, które mają bardzo niekorzystny wpływ na rozwój płodu, to: cytomegalia, toksoplazmoza i ospa wietrzna.

Kolejną grupą przyczyn hipotrofii są zaburzenia rozwojowe układów samego płodu. Zaliczamy tu wady wrodzone układu pokarmowego, serca oraz zespoły i wady genetyczne. W części z tych schorzeń stan dziecka poprawić mogą leki lub zabieg operacyjny jeszcze przed urodzeniem, w łonie matki.

Diagnostyka hipotrofii

Hipotrofię wykrywa się u płodu podczas rutynowo wykonywanych badań ultrasonograficznych (USG), w czasie których mierzy się parametry rozwojowe dziecka. Najczęstszym badanym wskaźnikiem jest obwód brzuszka. Parametry wskazujące na hipotrofię zawsze powinny budzić niepokój lekarza i kwalifikować pacjentkę do poszerzonej diagnostyki. Im wcześniej zdiagnozowana zostanie choroba, tym szybciej możliwe jest wdrożenie prawidłowego leczenia, co z kolei zmniejsza liczbę i zakres powikłań.

Jak rozwija się dziecko hipotroficzne?

Noworodki z hipotrofią stanowią bardzo zróżnicowaną grupę i nikt nie jest w stanie przewidzieć, jakie konsekwencje wywoła niedowaga. Zdarza się, że hipotrofik rozwija się całkowicie normalnie i nie ma żadnych odchyleń od normy w okresie niemowlęcym i dziecięcym. Pewne jest jednak, iż takie dziecko powinno podlegać regularnym, częstszym niż dzieci z prawidłową masą ciała, kontrolom lekarskim i badaniom przesiewowym.

Leczenie hipotrofii płodu

Gdy podczas badania USG IUGR zostanie stwierdzona hipotrofia, należy podjąć kroki, aby wspomóc rozwój dziecka. W tym celu pobudzony musi zostać przepływ krwi do łożyska. Przy leczeniu hipotrofii płodu czasem konieczne jest przyjmowanie środków farmaceutycznych – lekarze przepisują leki wspomagające przepływ krwi.

Lekarze najczęściej zalecają matkom leżenie na lewym boku, ponieważ ta pozycja ułatwia dotlenienie płodu przez lepsze ukrwienie macicy, oraz zmianę diety. Powinna być bogata w magnez, kwas foliowy i witaminę C, ubogą natomiast w czerwone mięso.

Hipotrofia – powikłania

U ą występuje wzrost ryzyka niedotlenienia w czasie porodu, które może prowadzić do kardiomiopatii, encefalopatii, kwasicy oraz wielu zaburzeń elektrolitowych. Większe jest również ryzyko wcześniejszego porodu oraz konieczności zakończenia ciąży przez cesarskie cięcie. Ponadto wzrasta ryzyko śmierci okołoporodowej. Najwięcej powikłań jest związanych z obecnością wad genetycznych płodu i zakażeń wewnątrzmacicznych. Po urodzeniu skutki hipotrofii trudno przewidzieć.

U większości dzieci hipotroficznych rozwój jest prawidłowy, a normalizacja wagi występuje w ciągu 2–3 lat od urodzenia. Zdarza się, że hipotrofia jest przyczyną niskorosłości, zaburzeń układu krążenia i opóźnienia rozwoju umysłowego, a w przyszłości cukrzycy typu 2, choroby wieńcowej, nadciśnienia tętniczego lub insulinooporności.

U ok. 15 proc. dzieci, zmiany, wywołane przez IUGR, mogą być nieodwracalne. Większość przypadków (85 proc.) jednak kończy się unormowaniem wzrostu przed ukończeniem 4. roku życia.

Kiedy hipotrofia pozwala na zabranie dziecka do domu?

Jeśli hipotrofik ma niemal prawidłową wagę, a noworodek dobrze ssie pierś lub z chęcią zjada mleko modyfikowane w odpowiedniej ilości, nie wymaga pobytu w inkubatorze ani specjalistycznych badań i w ciągu 1–2 tygodni może zamieszkać w swoim domu.

Jeśli jednak jego waga pozostawia wiele do życzenia i malec szybko traci ciepło (ze względu na to, że nie ma wystarczającej ilości tkanki tłuszczowej), może potrzebować pobytu w inkubatorze.

Jak zapobiegać hipotrofii?

Aby zapobiegać hipotrofii, trzeba przede wszystkim pamiętać o zdrowej diecie w ciąży, unikaniu palenia papierosów i odpoczynku. Profilaktyka hipotrofii obejmuje szczególnie leżenie na lewym boku. Poprawia to ukrwienie macicy i tym samym zwiększa dopływ składników odżywczych i tlenu do dziecka. W diecie kobiety w ciąży powinno znaleźć się przede wszystkim dużo kwasu foliowego, witaminy C i magnezu. Zaleca się unikanie czerwonego mięsa.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Zuzanna Pujanek
dr n. med.

Najnowsze w naszym serwisie

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

kobieta, którą boli brzuch

Rak jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Łupież – przyczyny, rodzaje, profilaktyka

Produkty, które można jeść przy wrzodach

Wrzody żołądka – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

mięśniaki macicy - kobieta w gabinecie lekarskim

Mięśniaki macicy – przyczyny, objawy, leczenie

Osoba odwiedzająca osobę chorą na Parkinsona trzyma dłoń na jej dłoniach

Choroba Parkinsona – przyczyny, objawy, diagnoza i leczenie

Zdjęcie rentgenowskie przedstawiające chorobę

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) – przyczyny, objawy, leczenie

wątroba

Marskość wątroby – przyczyny, objawy, leczenie

Mężczyzna z kamicą nerkową ugina się z powodu wielkiego bólu

Kamica nerkowa – objawy, przyczyny i leczenie kamieni nerkowych

Domowe sposoby na ból gardła – który wybrać, jak leczyć?

Kobieta cierpiąca na fobię społeczną

Fobia społeczna – jak sobie z nią radzić i czy można ją pokonać?

kobieta z bólem wątroby

WZW B – szczepienie, objawy, leczenie, przyczyny i dieta

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – przyczyny, leczenie. Objawy ataku paniki

Mężczyzna z nadciśnieniem tętniczym mierzy swoje ciśnienie

Nadciśnienie – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie

żółtaczka

WZW A – szczepionka, objawy, leczenie. Jak można się zarazić żółtaczką pokarmową?

Kobieta z rakiem macicy trzyma się za bolący brzuch.

Rak trzonu macicy – jakie są objawy i rokowania, jak przebiega leczenie raka endometrium?

bolący brzuch

Rak trzustki – objawy, rokowania, przyczyny. Ile się żyje?

Mężczyzna trzyma się za klatkę piersiową, przstawia chusteczkę do ust i mocno kaszle

Gruźlica (suchoty) – objawy, przyczyny, leczenie, szczepionka

Kobieta pijąca ciepłą herbatę, próbująca złagodzić objawy hipotermii

Hipotermia – przyczyny, objawy i pierwsza pomoc

Kobieta zakażona glistą ludzką leży skulona i trzyma się za brzuch.

Glista ludzka – objawy, leczenie, drogi zakażenia glistnicą

Kobieta z chorą trzustką leży skulona na łóżku i trzyma się za bolący brzuch.

Ostre zapalenie trzustki – jak leczyć pojawiający się silny stan zapalny?

RSV. Lekarze mówią o oddziałach, które pękają w szwach

„To nie COVID-19 i PIMS są dla nas wyzwaniem, tylko wirus RSV”. Lekarze mówią o oddziałach, które pękają w szwach

Posocznica - przyczyny i objawy

Sepsa (posocznica) – na czym polega? Jakie są jej przyczyny, objawy i sposoby leczenia?

Twarz z trądzikiem różowatym

Trądzik różowaty – leczenie, objawy, dieta

Na wizytę do kardiologa trzeba zaczekać prawie 3 miesiące dłużej niż przed pandemią - wynika z raportu Fundacji Watch Health Care. To nie jedyny smutny wniosek badań

Na wizytę do kardiologa trzeba zaczekać prawie 3 miesiące dłużej niż przed pandemią – wynika z raportu Fundacji Watch Health Care. To nie jedyny smutny wniosek z badań

Najpopularniejsze

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku