Przejdź do treści

Łuszczyca – przyczyny, objawy, leczenie i dieta

Dłonie z łuszczycą skóry
Czym jest łuszczyca i jak ją leczyć? Fot. Ольга Тернавская / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Policjantki
95-lecie powołania Policji Kobiecej. Z tej okazji policjantki nagrały film, w którym pokazują, jak łączą pracę z życiem prywatnym
Jakie błędy popełniamy, oddając mocz? Rozmowa z Agnieszką Cytowicz, fizjoterapeutką uroginekologiczną
Zespół złego wchłaniania/Getty Images
Zespół złego wchłaniania – z czego może wynikać? Jak go rozpoznać?
Czy możemy uzależnić się od żywności? Dietetyk wyjaśnia
woda butelkowana
Data ważności wody butelkowanej. Czy należy się nią przejmować?

Łuszczyca szpeci, swędzi i budzi niechęć otoczenia, choć nie jest chorobą zaraźliwą. Objawia się pod postacią zaczerwienionych, łuszczących się wykwitów, przede wszystkim na skórze głowy, zgięciach łokci i kolan oraz paznokciach. Na poprawę stanu skóry w łuszczycy mają więc wpływ nie tylko leki, ale także odpowiednia pielęgnacja domowa, dieta oraz poprawa komfortu psychicznego.

Krótka historia łuszczycy 

Łuszczyca skóry znana była już w starożytności. Hipokrates sporządził jej pierwszy opis, następnie studium przypadku opisał Korneliusz Celsus –odpowiadało ono znanym dzisiaj objawom choroby. Przez kilkaset lat łuszczyca i wszelkie inne podobne zmiany skórne były traktowane jako jedno schorzenie. Do połowy XIX w. łuszczycę często mylono z trądem, co skutkowało napiętnowaniem społecznym osób chorujących. Dopiero w XX w. łuszczyca skóry została wydzielona jako oddzielna jednostka chorobowa. 

Co to jest łuszczyca i jak wygląda? 

Łuszczyca jest jedną z najczęściej diagnozowanych chorób dermatologicznych – występuje u 1-5 proc. populacji europejskiej, z podobną częstotliwością u obu płci. Łuszczyca to przewlekła i nawracająca choroba grudkowo-złuszczająca, która ma postać okrągłych, czerwonych lub zaróżowionych płaskich grudek o wyraźnie zaznaczonych brzegach różnej wielkości, pokrytych srebrzystą, narastającą łuską. Wykwity skórne mogą boleć lub swędzieć, a podrapane – krwawić. Należy jednak zaznaczyć, iż świąd nie jest stałym objawem – doświadcza go 67–95 proc. chorych w okresie zaostrzenia choroby. Gdy łuska z powierzchni grudki zostanie zdrapana, tworzy płatki przypominające zeskrobiny ze świecy, co jest znakiem rozpoznawczym tej choroby (objaw świecy stearynowej). Występuje też punktowe krwawienie nazywane objawem Auspitza.

Zmiany chorobowe najczęściej pojawiają się na zgięciach stawów: łokciach i kolanach oraz owłosionej skórze głowy i twarzy. Czasem usytuowane są w okolicach lędźwiowo-krzyżowych, pachwinach i pod pachami, a nawet między pośladkami. Łuszczyca może także atakować paznokcie, powodując punktowe wgłębienia (objaw naparstka), rogowacenie pod płytką paznokcia i jej rozwarstwianie się. Warto wiedzieć, że łuszczyca nie jest chorobą zakaźną i nie można się nią zarazić poprzez kontakt z drugim człowiekiem ani przez wspólnie użytkowane przedmioty. 

Łuszczycę zwykłą dzieli się na dwa typy: 

  1. Łuszczyca dziedziczna. Pojawia się przed 40 rokiem życia – zwykle w dzieciństwie lub wieku młodzieńczym. Dotyczy 85 proc. wszystkich przypadków łuszczycy. Charakteryzuje się cięższym przebiegiem i gorszą odpowiedzią na leczenie. 
  2.  Łuszczyca dorosłych. Występuje u osób po 40 roku życia, u których nie obserwuje się zwiększonego ryzyka zachorowań w rodzinie. Ma łagodniejszy przebieg, ale częściej pojawia się na paznokciach i stawach.
Dłonie z chorobą autoimmunologiczną skóry

Miejsca, w których lokalizuje się łuszczyca 

Łuszczyca to układowa choroba zapalna, która może objąć niemal każdy fragment ciała. Najczęstsze lokalizacje to:

  1. Głowa i jej okolice (łuszczyca na twarzyłuszczyca skóry głowy), 
  2. Kończyny górne i dolne (łuszczyca dłoni i stóp, łuszczyca paznokci, łuszczyca łokci),
  3. Tułów – zwłaszcza fałdy skórne (łuszczyca odwrócona), 
  4. Miejsca intymne (łuszczyca penisa). 

Łuszczyca – przyczyny 

Łuszczyca spowodowana jest czynnikami genetycznymi (związek z niektórymi antygenami zgodności tkankowej: HLA Cw6 i DR7)immunologicznymi (w powstawaniu łuszczycy istotną rolę odgrywają limfocyty T) oraz środowiskowymi. Choroba powstaje w wyniku nieprawidłowych procesów zachodzących w komórkach naskórka, tj. nadmiernej proliferacji keranocytów, ich nieprawidłowym różnicowaniu oraz powstawaniu stanu zapalnego.  

U osób z łuszczycą dochodzi do ośmiokrotnego skrócenia cyklu komórkowego, co prowadzi do powstawania charakterystycznych “łusek”. Prawidłowy cykl wędrówki komórek z najgłębszej warstwy podstawnej do najbardziej powierzchownej – rogowej trwa 28 dni. W łuszczycy proces ten jest znacząco przyspieszony – trwa 3-4 dni. W efekcie skóra ma większą objętość, jest gruba i zdeformowana. Do przyczyn wyzwalania i zaostrzania objawów łuszczycy zalicza się: 

  •  infekcje bakteryjne (zwłaszcza wywołane paciorkowcami i gronkowcami) i wirusowe,
  • narażenie na stres,
  • urazy mechaniczne i psychiczne,
  • przewlekłe stany zapalne w organizmie m.in. stany zapalne zatok, zębów i przyzębia 
  • leki, w tym: beta-blokeryamiodaron, progesteron, inhibitory acetylocholinesterazy, niesteroidowe leki przeciwzapalne i cymetydynę, 
  • ciążę i poród,
  • używki: papierosy i alkohol,
  • otyłość,
  • menopauzę.

Osoby z łuszczycą mają wyższe ryzyko zachorowania na cukrzycę oraz choroby serca: nadciśnienie tętnicze, chorobę niedokrwienną serca, zawał serca; wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Występowanie chorób serca u osób z łuszczycą są związane ze wspólną patogenezą łuszczycy i miażdżycy.

Na czym polega balneologia?

Rodzaje i objawy łuszczycy  

Istnieje wiele rodzajów łuszczycy, które różnią się między sobą lokalizacją zmian oraz objawami. Wśród najczęściej występujących odmian wyróżnia się:

  1. Łuszczycę pospolitą – to najczęściej występująca postać choroby. Występuje u 80–90 proc. wszystkich chorych. Na skórze pojawiają się wypukłe, zaczerwienione obszary pokryte biało-srebrną łuską. 
  2. Łuszczycę stawową –  to jedna z bardziej niebezpiecznych postaci łuszczycy skóry. Proces chorobowy łuszczycy stawów jest uwarunkowany zaburzeniami ze strony układu odpornościowego. Charakterystyczne dla tej postaci jest zesztywnienie i stan zapalny kręgosłupa, oraz stawów krzyżowo-biodrowych. Objawami łuszczycy stawowej są ból, sztywność i obrzęk stawów. Powikłaniem mogą być deformacje stawów, upośledzenie sprawności ruchowej, czasem nawet trwałe kalectwo.
  3. Łuszczycę kropelkowa – pojawia się w postaci małych, owalnych punkcików o wielkości maksymalnie 1 cm. Ta postać choroby może być powikłaniem paciorkowcowego zapalenia gardła lub innych infekcji bakteryjnych i wirusowych. Często występuje u dzieci jako pierwszy objaw łuszczycy zwykłej. 
  4. Łuszczycę plackowatą – zmiany łuszczycowe są ułożone symetrycznie, przybierają formę dużych i zlewających się ze sobą wykwitów o czerwonym kolorze. Pokryte są srebrną łuską, która szybko się namnaża. 
  5. Łuszczycę odwróconą – pojawia się tylko w miejscach, które na co dzień zginamy – najczęściej w okolicach stawów. Zmiany przybierają formę czerwonych lub różowych, niewielkich placków z łuską. Bardzo często ta postać łuszczycy dotyczy osób starszych. 

Istnieje jeszcze kilka innych form łuszczycy skóry, jednak rzadziej spotykanych, takich jak: łuszczyca krostkowa, paznokci, wysiękowa, zastarzała, brudźcowa i brodawkujące. Choroba może przybrać nawet formę uogólnioną, czyli występować niemal na całym ciele – taki stan rzeczy nazywany jest erytrodermią łuszczycową. 

kobieta na badaniu u dermatologa

Łuszczyca – jak leczyć 

Łuszczyca jest chorobą o nie do końca poznanej etiologii, co sprawia, że nie ma możliwości jej całkowitego wyleczenia. Ze względu na nieprzewidywalny przebieg choroby, zapobieganie i leczenie łuszczycy nie należą do łatwych.  Celem leczenia jest utrzymanie chorego jak najdłużej w stanie remisji, redukcja objawów, zmniejszenie ryzyka powikłań oraz umożliwienie powrotu do aktywności życiowej i zawodowej.

 Większość przypadków leczy się wyłącznie objawowo, za pomocą maści: salicylowej, mocznikowej, solankowej (maść z chlorkiem sodu), dziegciowej  oraz cygnoliny (antraliny). Preparaty te mają działanie przeciwświądowe i znieczulające, pomagają złuszczać biało-srebrną łuskę, a jednocześnie nawilżają skórę. Dziegć oraz cygnolina są dodatkowo pomocne w redukowaniu czerwonych plam. Jednocześnie pacjenci skarżą się na nieprzyjemny zapach, uczucie lepkości, brudzenie ubrań i powodowanie podrażnienia skóry po stosowaniu wyżej wymienionych substancji, szczególnie kwasu salicylowego, dziegciu i antraliny.

W terapii stosuje się również kortykosteroidy, witaminę D3 i pochodne witaminy A. W bardzo poważnych przypadkach choroby można zastosować leczenie immunosupresyjne, a także naświetlania – fototerapię i fotochemioterapię. Czasem niezbędna jest antybiotykoterapia, a nawet hospitalizacja, jeśli więcej niż 25 proc. skóry uległo zmianom, jeśli łuszczyca towarzyszy innym chorobom lub utrudnia codzienne funkcjonowanie. 

Leczenie łuszczycy paznokci jest bardzo trudne. Pacjentom zalecane są preparaty z kortykosteroidami wraz z opatrunkiem okluzyjnym oraz kwas salicylowy z dipropionianiem betametazonu.

Co stosować na łuszczycę – leczenie domowe

W łuszczycy skóry głowy stosuje slotiony, szampony (bez drażniących substancji) i żele o działaniu keratolitycznym oraz oliwkę z kwasem salicylowym, którą można na noc wetrzeć w skórę głowy, a następnie obwiązać ręcznikiem lub folią. Do mycia ciała chorzy z łuszczycą powinni stosować emolienty, zwłaszcza w przypadku łuszczycy u niemowlaka. Chorym przynoszą ulgę  kąpiele solankowe i opalanie. Skuteczne są kąpiele w Morzu Martwym, które ma bardzo wysokie zasolenie. Osoby chorujące na łuszczycę skóry powinny unikać urazów skóry – skaleczeń i zadrapań – i utrzymywać jej odpowiednią higienę. 

W pielęgnacji skóry u osób z łuszczycą mogą być pomocne surowce naturalne takie jak:

  • oleje z ogórecznika lekarskiego, lnu zwyczajnego i czarnuszki siewnej, które zawierają kwasy omega-3 i omega-6,
  • olej z konopi stosowany miejscowo w celu natłuszczania suchej, popękanej i swędzącej skóry,
  • olej z lnicznika siewnego o wysokiej zawartości witaminy A, E oraz witamin z grupy B,
  • maść z wyciągiem z dziurawca o dużej zawartości flawonoidów,
  • aloes zwyczajny o działaniu przeciwzapalnym i antyseptycznym.

Dieta w łuszczycy

Dieta odgrywa istotną rolę w łagodzeniu objawów łuszczycy. U osób otyłych obserwuje się cięższy przebieg kliniczny łuszczycy w porównaniu do osób z prawidłową masą ciała. W badaniach przeprowadzonym przez Hsieh i wsp. wśród osób z łuszczycą, 4-tygodniowa dieta o zmniejszonej kaloryczności ograniczała podziały komórkowe o 45 proc..  Wpływ diety niskokalorycznej w leczeniu łuszczycy cyklosporyną (2,5 mg/d) obserwowano w badaniu Gisondi i wsp. Restrykcyjna dieta w połączeniu z lekiem redukowała wskaźnik PASI (psoriasis activity and severity index), który stosuje się do oceny stopnia nasilenia procesu chorobowego w łuszczycy.

Korzystny wpływ w łagodzeniu objawów łuszczycy zaobserwowano w przypadku podaży oleju rybnego oraz suplementacji kwasu eikozapentaenowego (EPA). Niektóre badania sugerują, iż wielonienasycone kwasy tłuszczowe zmniejszają dolegliwości bólowe u chorych z łuszczycą stawową oraz powodują ustępowanie objawów takich jak rumień, świąd i złuszczanie. Dieta o wysokiej zawartości warzyw i owoców, które są bogate w karotenoidy, flawonoidy, przeciwutleniacze takie jak koenzym Q10, witamina E i selen poprawia przebieg kliniczny dermatozy.

Życie z łuszczycą

Łuszczyca znacząco pogarsza jakość życia chorych, ze względu na długotrwałe, trudne i mało efektywne leczenie. Pacjenci postrzegają siebie przez pryzmat choroby jako osoby posiadające skazę, naznaczone. Towarzyszy im uczucie wstydu i winy. Łuszczyca może być przyczyną wystąpienia zaburzeń emocjonalnych, a nawet depresji. Społeczeństwo wciąż traktuje łuszczycę jako chorobę zakaźną, co dodatkowo potęguje niechęć do chorych. Przez zmiany skórne rezygnują oni z aktywności społecznej i seksualnej, uprawiania sportu. Badania wskazują, iż łuszczyca prowadzi do pogorszenia jakości życia w większym stopniu niż cukrzyca, choroba nowotworowa czy  padaczka.

Co roku, 29 października obchodzony jest dzień chorych na łuszczycę, mający za zadanie poszerzanie świadomości społeczeństwa o łuszczycy poprzez spotkania z pacjentami, prelekcje i aktywności lokalne. Chorzy mogą dzielić się między sobą doświadczeniami, aby lepiej poznać swoją chorobę i wiedzieć, że nie są ze swoimi problemami sami.

 

Bibliografia:

  1.  Reich Kristian, “Łuszczyca jako układowa choroba zapalna: implikacje dla postępowania,” Dermatologia po dyplomie, vol. 3, no. 4, pp. 4–15, 2012. 
  2. Gisondi P., del Giglio M., di Francesco V., Zamboni M., Girolomoni G. Weight loss improves the response of obese patients with moderate-tosevere chronic plaque psoriasis to low-dose cyclosporine therapy: a randomized, controlled, investigator-blinded clinical trial. Am. J. Clin. Nutr.2008; 88: 1242–1247.
  3. Hsieh E., Chai C., de Lumen B., Neese R., Hellerstein M. Dynamics of keratinocytes in vivo using 2H2O labeling: a sensitive marker of epidermal proliferation state. J. Invest. Dermatol. 2004; 123: 530–536
  4.  Nowak A., Popko M., Klimowicz A., “Preparaty pochodzenia roślinnego w pielęgnacji skóry u chorych z łuszczycą,” Postępy Fitoter., vol. 17, no. 4, pp. 332–337, 2016. 
  5. “Oświadczenie GIS w sprawie osób chorych na łuszczycę – GIS.” [Online]. Availablehttps://gis.gov.pl/wypoczynek/oswiadczenie-gis-w-sprawie-osob-chorych-na-luszczyce/?fbclid=IwAR3G28_sNlx99u4bsTeP80GueLJ245XpAcQPd_yByvbrDfSkmAiBU7qy3Y0. [Accessed: 21-Jun-2020]. 

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Oparzenia ‒ pierwsza pomoc. Co jest dobre na oparzenia?

Oparzenia ‒ pierwsza pomoc. Co jest dobre na oparzenia?

Oczyszczanie twarzy - jak to robić dobrze? Największe błędy i sposoby na prawidłowe mycie twarzy wylicza dermatolożka

Oczyszczanie twarzy – jak to robić dobrze? Dermatolożka wymienia największe błędy i sposoby na prawidłowe mycie skóry

Sucha skóra? Nie pij wody!

Sucha skóra głowy, twarzy, na nogach. Przyczyny, jak nawilżyć

Jak pozbyć się drugiego podbródka?

Wysypka

Wysypka na ciele. Co oznacza swędząca lub na brzuchu?

Kobieta w basenie pływa na pontonie

Poparzona skóra od słońca nie stanowi dla ciebie problemu? „Każde poparzenie to krok bliżej do czerniaka” – piszą Dermatolook

Pieprzyki na twarzy kobiety, która leży

Czerwony pieprzyk – czy jest groźny, jak usunąć pieprzyk?

Jak dbać o skórę w czasie epidemii?

Jak dbać o skórę w czasie epidemii? Sprawdź, co radzą specjaliści – dermatolog i chirurg

Kobieta gładzi się po twarzy, ma zamknięte oczy.

Gronkowiec złocisty i skórny – objawy. Jak można zarazić się gronkowcem?

Czym są modzele i jak je usunąć? Modzele na stopach

Tatuaż

Wszystko o tatuażach. Co musisz wiedzieć?

Mezoterapia igłowa – co to jest, jakie są efekty i skutki uboczne?

Wypadanie włosów – znajdź przyczynę i walcz!

Wypadanie włosów – przyczyny. Co stosować na wypadające włosy?

kobieta ze zmianami skórnymi twarzy

Przebarwienia na twarzy – przyczyny i sposoby, żeby się ich pozbyć

Cellulit – jak pozbyć się go za pomocą ćwiczeń?/Pexels

Cellulit – jak pozbyć się go za pomocą ćwiczeń?

młoda kobieta zadowolona po usunięciu trądziku

Trądzik hormonalny – przyczyny i leczenie. Jak go rozpoznać?

maliny

Olej z pestek malin nie jest naturalnym filtrem UV. Dermatolog ostrzega

wirus HPV w 3D

Kurzajka – czym jest i jak się jej pozbyć? Jak wygląda leczenie?

W jaki sposób skutecznie pozbyć się pryszczy na brodzie?

W jaki sposób skutecznie pozbyć się pryszczy na brodzie?

Kobieta wskazuje na zmianę na skórze, która może być pieprzykiem albo czerniakiem

Czerniak – jak rozpoznać, jak wygląda profilaktyka?

Naczyniak - czym jest?

Naczyniaki, czyli łagodne nowotwory: rodzaje, objawy i leczenie

Maść ichtiolowa (ichtiol) – na co i jak stosować?

Maść ichtiolowa (ichtiol) – na co i jak stosować?

Wymrażanie kurzajek – czy preparaty są skuteczne?

Wymrażanie kurzajek – czy preparaty są skuteczne?

Łuszczyca a macierzyństwo / istock

Kobiety chore na łuszczycę też mogą zaplanować macierzyństwo

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Wegański chłodnik z botwinką. Bez mleka i jajek, ale z zaskakującymi dodatkami