Przejdź do treści

Dyslipidemia – rodzaje, przyczyny, objawy, dieta i leczenie

Dyslipidemia - rodzaje, przyczyny, objawy, dieta i leczenie Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kobieta
5 błędów, które popełniasz przed 10 rano
Seks? W każdym wieku!
Seks? W każdym wieku!
Twój chłopak chrapie? To może być zwiastun problemów z sercem
Kobieta trenuje jogę
„Odpuść sobie”. Ale jak to zrobić? Kasia Bem zapewnia, że joga może w tym pomóc
Lekarz wyprosił kobietę, bo była w przyłbicy. Stwierdził, że stwarza zagrożenie dla innych pacjentów
Lekarz wyprosił kobietę, ponieważ była w przyłbicy. Sprawą zajął się Rzecznik Praw Pacjenta

Dyslipidemia to nieprawidłowe stężenie lipidów i lipoprotein we krwi, takich jak cholesterol LDL i HDL oraz triglicerydy. Zaburzeniom tym zwykle nie towarzyszą charakterystyczne objawy, co utrudnia diagnostykę i zwiększa ryzyko powikłań zdrowotnych. W leczeniu dyslipidemii kluczową rolę pełni nie tylko leczenie farmakologiczne, ale i odpowiednia dieta wraz z regularną aktywnością fizyczną.

Co to jest dyslipidemia?

Dyslipidemia to zaburzenie, w którym obserwuje się nieprawidłowe stężenie lipidów i/lub lipoprotein w osoczu. Lipidy to substancje tłuszczowe, do których należą triglicerydy oraz różne frakcje cholesterolu. Cholesterol odgrywa ważną rolę w organizmie – jest substratem do syntezy hormonów steroidowych, bierze udział w przemianie witaminy D i przekazywaniu sygnałów w układzie nerwowym. Z kolei triglicerydy to źródło energii dla mięśni. Lipidy, łącząc się z białkami tworzą lipoproteiny takie jak chylomikrony, LDL (lipoproteiny o małej gęstości) oraz HDL (lipoproteiny o dużej gęstości).

Funkcją lipoprotein LDL (tzw. „złego” cholesterolu) jest transport cholesterolu z wątroby do komórek ciała. Gdy cholesterolu jest za dużo, odkłada się on w ścianach naczyń krwionośnych, prowadząc do miażdżycy i jej powikłań. Odwrotną rolę pełnią lipoporoteiny HDL (tzw. „dobry” cholesterol), które przenoszą nadmiar cholesterolu z komórek ciała do wątroby, gdzie zostaje on zmetabolizowany i usunięty z organizmu.

Unsplash

Rodzaje dyslipidemii

W dyslipidemii wyróżnia się trzy grupy zaburzeń lipidowych:

  • hipercholesterolemię — zaburzenie, w którym stężenie triglicerydów ≥ 190 mg/dl (≥ 5,0 mmol/l) lub stężęnie LDL-C (LDL całkowitego) przekracza wartości zalecane w danej grupie ryzyka sercowo-naczyniowego;
  • dyslipidemię aterogenną – charakteryzuje ją stężenia triglicerydów ≥ 150 mg/dl (≥ 1,7 mmol/l), niskie stężenie HDL-C: < 40 mg/dl  (< 1 mmol/l) u mężczyzn i < 48 mg/dl (< 1,2 mmol/l u kobiet oraz obecność w surowicy  tzw. małych gęstych LDL. Jeśli stężenie LDL -C jest prawidłowe lub podwyższone – taki rodzaj dyslipidemii określa się dyslipidemią aterogenną mieszaną;
  • hipertriglicerydemię – w tym zaburzeniu stężenie triglicerydów w osoczu > 150 mg/dl (> 1,7 mmol/l), a stężenie LDL-C jest prawidłowe; w ciężkiej postaci hipertriglicerydemii stężenie triglicerydów ≥ 800 mg/dl (≥ 9 mmol/l).

W klasyfikacji ICD-10 dyslipidemie mają odpowiednio oznaczenia: E78.0 – hipercholesterolemia, E78.1 – hiperglicerydemia i E78.2 – hiperlipidemia mieszana.

Z cholesterolem walcz dietą

Przyczyny dyslipidemii

Dyslipidemię dzieli się na dwa rodzaje – pierwotną i wtórną. Dyslipidemia pierwotna ma podłoże genetyczne. W tej grupie wyróżnia się m.in hipercholesterolemię rodzinną, rodzinny defekt apolipoproteiny B-100 i rodzinny niedobór lipazy lipoproteinowej.

Z kolei przyczyną dyslipidemii wtórnych są zaburzenia metaboliczne wywołane innymi chorobami, lekami lub czynnikami środowiskowymi. Hiperlipidemię towarzyszą cukrzycy typu 1 i 2, niedoczynności tarczycy, chorobom wątroby i nerek (przewlekłej niewydolności nerek, zespole nerczycowym, przewlekłemu zapaleniu wątroby, żółtaczce) oraz nadwadze i otyłości. Do czynników środowiskowych zalicza się dietę bogatą w tłuszcze zwierzęce, alkohol, palenie papierosów oraz stosowanie używek.

Dyslipidemia – objawy

Objawy dyslipidemii zwykle są następstwem powikłań długotrwale utrzymującego się podwyższonego stężenia lipoprotein. W wyniku hipercholesterolemii pojawia się choroba niedokrwienna serca oraz miażdżyca tętnic szyjnych lub tętnic kończyn dolnych. Czasem mogą występować żółtaki – grudkowe zmiany skórne najczęściej zlokalizowane na powiekach, powstające w wyniku gromadzenia się cholesterolu.

Dyslipidemii aterogennej nie towarzyszą żadne charakterystyczne objawy.  Choroba często współistnieje z cukrzycą typu 2 i nadwagą lub otyłością. Hipertriglicerydemia również przebiega bezobjawowo. Dopiero w przypadku wystąpienia ciężkiej hipertriglicerydemii pojawia się ostry, napadowy ból brzucha, a nawet ostre zapalenie trzustki.

8 rzeczy, za które pokocha cię twoja trzustka

Leczenie dyslipidemii

W diagnostyce dyslipidemii wykonuje się badanie lipidogramu, czyli oznaczenie poziomu lipidów i lipoprotein w osoczu. Głównym lekiem stosowanym w hipercholesterolemii są statyny, których działanie polega na zmniejszaniu syntezy cholesterolu w wątrobie. Ponadto w terapii dyslipidemii wykorzystuje się ezetymib – selektywny inhibitor wchłaniania cholesterolu. Jego rolą jest obniżenie stężenia triglicerydów, cholesterolu LDL-C, apolipoproteiny B i triglicerydów oraz podwyższenie stężenia cholesterolu HDL-C. Dyslipidemię leczy się także lekami z grupy inhibitorów PCSK9, żywicami jonowymiennymi oraz aferazą.

Dyslipidemia – dieta

Drugim elementem leczenia dyslipidemii jest modyfikacja stylu życia – wprowadzenie diety, aktywności fizycznej oraz redukcja masy ciała. Kluczowym założeniem diety jest zmniejszenie spożycia tłuszczu do 25-35 proc. dziennego zapotrzebowania energetycznego, w tym tłuszczów nasyconych do mniej niż 7 proc. zapotrzebowania. Ograniczeniu podlega też spożycie cholesterolu do 200 mg/dobę. Aby obniżyć poziom triglicerydów, należy spożywać mniej węglowodanów prostych – słodyczy, białego pieczywa i słodkich napojów gazowanych.

W leczeniu zaburzeń lipidowych zastosowanie znajduje tzw. żywność funkcjonalna, czyli fitosterole i fitostanole. Spożywanie margaryny wzbogaconej w te substancje może zmniejszyć stężenie LDL-C nawet o 10 proc. Inne substancje o działaniu hipolipemizującym to monakolina pochodząca z czerwonego sfermentowanego ryżu chińskiego (prowadzi do spadku LDL-C nawet o 20 proc.) oraz bergamota – odmiana pomarańczy pochodząca z Kalabrii.

Bibliografia:

  1. Filip M. Szymański i wsp., „Rekomendacje dotyczące leczenia dyslipidemii w Polsce — III Deklaracja Sopocka. Interdyscyplinarne stanowisko grupy ekspertów wsparte przez Sekcję Farmakoterapii Sercowo- -Naczyniowej Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego”, Choroby Serca i Naczyń 2018, tom 15, nr 4, 199–210.
  2. Daniel Płaczkiewicz, Andrzej Kleinrok, „Aktualne wytyczne leczenia zaburzeń lipidowych”, Kardiologia po Dyplomie 2010; 9 (3): 65-75.
  3. Warren H. Capell, Robert H. Eckel, „Leczenie hipertriglicerydemii”,  Current Diabetes Reports 2006,6: 230-240.
  4. Filip M. Szymański, „Hipercholesterolemia jako najbardziejrozpowszechniony czynnik ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego w Polsce. O czym warto pamiętać w codziennej praktyce?”, Choroby Serca i Naczyń 2014, tom 11, nr 4, 204–211.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Aparat Golgiego – co to jest, budowa i funkcje

Czy dieta ma wpływ na naszą seksualność? Wyjaśnia dietetyczka Paulina Ihnatowicz

Kobieta

Epigenetyka – zdrowie to nie tylko geny

Prekoncepcja - czym jest i dlaczego jest tak ważna dla przyszłych rodziców? Wyjaśnia ginekolożka lek. Anna Horbaczewska

Prekoncepcja – czym jest i dlaczego jest tak ważna dla przyszłych rodziców? Wyjaśnia ginekolożka lek. Anna Horbaczewska

Soki owocowe

Zdarza ci się zjeść banana na śniadanie? Sprawdź, czy to dobry wybór. Tłumaczy dietetyczka Paulina Roziewska

Dieta przed ciążą. Kiedy zacząć? Wyjaśnia dietetyczka

Wrodzona łamliwość kości – objawy, typy, leczenie

Badania genetyczne – co powinnaś o nich wiedzieć?

Jaglany detoks – oczyść swój organizm szybko i bezpiecznie

dna moczanowa

Jak pozbyć się kwasu moczowego? Co podwyższa jego stężenie?

Zespół Fanconiego

Zespół Fanconiego – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

Dr Dethloff / archiwum prywatne

Dr n. med. Beata Dethloff o testach nutrigenetycznych: Nie ma tutaj żadnego strachu. Nie mówimy przecież pacjentowi, że ma nowotwór

Lipidy – podział, funkcje, zaburzenia przemian lipidów

Leki sieroce. Czym są i dla kogo są produkowane? Farmaceutka wyjaśnia

Polidaktylia – przyczyny, rodzaje, diagnozowanie i leczenie

Neurofibromatoza – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie

Choroba Dariera – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Test Sanco – na czym polega? Co wykrywa i czy warto go wykonać?

cesarskie cięcie, krew pępowinowa

Krew pępowinowa – pobierać czy nie?

Hanna Stolińska

Hanna Stolińska: badania potwierdzają znaczenie przeciwzapalnej diety w leczeniu endometriozy

Dieta cukrzycowa – najważniejsze zasady układania jadłospisu

Magdalena Jutrzenka

Magdalena Jutrzenka: „Nie chciałam, żeby robiono ze mnie bohaterkę, która opiekuje się chorym dzieckiem, bo taką podjęła decyzję. Ja nie miałam możliwości podjęcia decyzji”

Ceruloplazmina – badanie, norma, zbyt wysoki poziom

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

para w łóżku

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

test ciążowy

Brak okresu, test negatywny. Kiedy wykonać test ciążowy?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?