Przejdź do treści

Dyslipidemia – rodzaje, przyczyny, objawy, dieta i leczenie

Dyslipidemia - rodzaje, przyczyny, objawy, dieta i leczenie Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Czy Polskę czeka epidemia małpiej ospy? Ministerstwo Zdrowia uspokaja
Wydaje ci się, że wszyscy widzą twój stres i lęk? Psycholożka wyjaśnia, na czym polega iluzja przejrzystości
Raz w tygodniu miewasz migrenę? Przyczyną może być zła okluzja
Pink: „Miałam objawy udaru, to było przerażające”. Diagnoza była zupełnie inna
Gdyby nie wizyta w salonie fryzjerskim, nie wiedziałaby, na co choruje. Teraz chce uświadamiać innych

Dyslipidemia to nieprawidłowe stężenie lipidów i lipoprotein we krwi, takich jak cholesterol LDL i HDL oraz triglicerydy. Zaburzeniom tym zwykle nie towarzyszą charakterystyczne objawy, co utrudnia diagnostykę i zwiększa ryzyko powikłań zdrowotnych. W leczeniu dyslipidemii kluczową rolę pełni nie tylko leczenie farmakologiczne, ale i odpowiednia dieta wraz z regularną aktywnością fizyczną.

Co to jest dyslipidemia?

Dyslipidemia to zaburzenie, w którym obserwuje się nieprawidłowe stężenie lipidów i/lub lipoprotein w osoczu. Lipidy to substancje tłuszczowe, do których należą triglicerydy oraz różne frakcje cholesterolu. Cholesterol odgrywa ważną rolę w organizmie – jest substratem do syntezy hormonów steroidowych, bierze udział w przemianie witaminy D i przekazywaniu sygnałów w układzie nerwowym. Z kolei triglicerydy to źródło energii dla mięśni. Lipidy, łącząc się z białkami tworzą lipoproteiny takie jak chylomikrony, LDL (lipoproteiny o małej gęstości) oraz HDL (lipoproteiny o dużej gęstości).

Funkcją lipoprotein LDL (tzw. „złego” cholesterolu) jest transport cholesterolu z wątroby do komórek ciała. Gdy cholesterolu jest za dużo, odkłada się on w ścianach naczyń krwionośnych, prowadząc do miażdżycy i jej powikłań. Odwrotną rolę pełnią lipoporoteiny HDL (tzw. „dobry” cholesterol), które przenoszą nadmiar cholesterolu z komórek ciała do wątroby, gdzie zostaje on zmetabolizowany i usunięty z organizmu.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Unsplash

Rodzaje dyslipidemii

W dyslipidemii wyróżnia się trzy grupy zaburzeń lipidowych:

  • hipercholesterolemię — zaburzenie, w którym stężenie triglicerydów ≥ 190 mg/dl (≥ 5,0 mmol/l) lub stężęnie LDL-C (LDL całkowitego) przekracza wartości zalecane w danej grupie ryzyka sercowo-naczyniowego;
  • dyslipidemię aterogenną – charakteryzuje ją stężenia triglicerydów ≥ 150 mg/dl (≥ 1,7 mmol/l), niskie stężenie HDL-C: < 40 mg/dl  (< 1 mmol/l) u mężczyzn i < 48 mg/dl (< 1,2 mmol/l u kobiet oraz obecność w surowicy  tzw. małych gęstych LDL. Jeśli stężenie LDL -C jest prawidłowe lub podwyższone – taki rodzaj dyslipidemii określa się dyslipidemią aterogenną mieszaną;
  • hipertriglicerydemię – w tym zaburzeniu stężenie triglicerydów w osoczu > 150 mg/dl (> 1,7 mmol/l), a stężenie LDL-C jest prawidłowe; w ciężkiej postaci hipertriglicerydemii stężenie triglicerydów ≥ 800 mg/dl (≥ 9 mmol/l).

W klasyfikacji ICD-10 dyslipidemie mają odpowiednio oznaczenia: E78.0 – hipercholesterolemia, E78.1 – hiperglicerydemia i E78.2 – hiperlipidemia mieszana.

Z cholesterolem walcz dietą

Przyczyny dyslipidemii

Dyslipidemię dzieli się na dwa rodzaje – pierwotną i wtórną. Dyslipidemia pierwotna ma podłoże genetyczne. W tej grupie wyróżnia się m.in hipercholesterolemię rodzinną, rodzinny defekt apolipoproteiny B-100 i rodzinny niedobór lipazy lipoproteinowej.

Z kolei przyczyną dyslipidemii wtórnych są zaburzenia metaboliczne wywołane innymi chorobami, lekami lub czynnikami środowiskowymi. Hiperlipidemię towarzyszą cukrzycy typu 1 i 2, niedoczynności tarczycy, chorobom wątroby i nerek (przewlekłej niewydolności nerek, zespole nerczycowym, przewlekłemu zapaleniu wątroby, żółtaczce) oraz nadwadze i otyłości. Do czynników środowiskowych zalicza się dietę bogatą w tłuszcze zwierzęce, alkohol, palenie papierosów oraz stosowanie używek.

Dyslipidemia – objawy

Objawy dyslipidemii zwykle są następstwem powikłań długotrwale utrzymującego się podwyższonego stężenia lipoprotein. W wyniku hipercholesterolemii pojawia się choroba niedokrwienna serca oraz miażdżyca tętnic szyjnych lub tętnic kończyn dolnych. Czasem mogą występować żółtaki – grudkowe zmiany skórne najczęściej zlokalizowane na powiekach, powstające w wyniku gromadzenia się cholesterolu.

Dyslipidemii aterogennej nie towarzyszą żadne charakterystyczne objawy.  Choroba często współistnieje z cukrzycą typu 2 i nadwagą lub otyłością. Hipertriglicerydemia również przebiega bezobjawowo. Dopiero w przypadku wystąpienia ciężkiej hipertriglicerydemii pojawia się ostry, napadowy ból brzucha, a nawet ostre zapalenie trzustki.

8 rzeczy, za które pokocha cię twoja trzustka

Leczenie dyslipidemii

W diagnostyce dyslipidemii wykonuje się badanie lipidogramu, czyli oznaczenie poziomu lipidów i lipoprotein w osoczu. Głównym lekiem stosowanym w hipercholesterolemii są statyny, których działanie polega na zmniejszaniu syntezy cholesterolu w wątrobie. Ponadto w terapii dyslipidemii wykorzystuje się ezetymib – selektywny inhibitor wchłaniania cholesterolu. Jego rolą jest obniżenie stężenia triglicerydów, cholesterolu LDL-C, apolipoproteiny B i triglicerydów oraz podwyższenie stężenia cholesterolu HDL-C. Dyslipidemię leczy się także lekami z grupy inhibitorów PCSK9, żywicami jonowymiennymi oraz aferazą.

Dyslipidemia – dieta

Drugim elementem leczenia dyslipidemii jest modyfikacja stylu życia – wprowadzenie diety, aktywności fizycznej oraz redukcja masy ciała. Kluczowym założeniem diety jest zmniejszenie spożycia tłuszczu do 25-35 proc. dziennego zapotrzebowania energetycznego, w tym tłuszczów nasyconych do mniej niż 7 proc. zapotrzebowania. Ograniczeniu podlega też spożycie cholesterolu do 200 mg/dobę. Aby obniżyć poziom triglicerydów, należy spożywać mniej węglowodanów prostych – słodyczy, białego pieczywa i słodkich napojów gazowanych.

W leczeniu zaburzeń lipidowych zastosowanie znajduje tzw. żywność funkcjonalna, czyli fitosterole i fitostanole. Spożywanie margaryny wzbogaconej w te substancje może zmniejszyć stężenie LDL-C nawet o 10 proc. Inne substancje o działaniu hipolipemizującym to monakolina pochodząca z czerwonego sfermentowanego ryżu chińskiego (prowadzi do spadku LDL-C nawet o 20 proc.) oraz bergamota – odmiana pomarańczy pochodząca z Kalabrii.

Bibliografia:

  1. Filip M. Szymański i wsp., „Rekomendacje dotyczące leczenia dyslipidemii w Polsce — III Deklaracja Sopocka. Interdyscyplinarne stanowisko grupy ekspertów wsparte przez Sekcję Farmakoterapii Sercowo- -Naczyniowej Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego”, Choroby Serca i Naczyń 2018, tom 15, nr 4, 199–210.
  2. Daniel Płaczkiewicz, Andrzej Kleinrok, „Aktualne wytyczne leczenia zaburzeń lipidowych”, Kardiologia po Dyplomie 2010; 9 (3): 65-75.
  3. Warren H. Capell, Robert H. Eckel, „Leczenie hipertriglicerydemii”,  Current Diabetes Reports 2006,6: 230-240.
  4. Filip M. Szymański, „Hipercholesterolemia jako najbardziejrozpowszechniony czynnik ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego w Polsce. O czym warto pamiętać w codziennej praktyce?”, Choroby Serca i Naczyń 2014, tom 11, nr 4, 204–211.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Zdrowie trzeba sobie wychodzić

Sekwencjonowanie DNA – cel, etapy i metody badania

Allele – dominujące i recesywne. Czym są i na co wpływają?

Postbiotyki - czym są? / pexels

Postbiotyki. O tym, czym są, gdzie je znajdziemy i czy warto się nimi zainteresować, mówi Ewa Kowalska

„Już 3000 lat temu wiadomo było, że ciepłe zupy mają leczniczą moc. Jedną z nich nazywa się żydowską penicyliną”. O dietoterapii zupami mówi Anna Stoitsi-Nieprzecka

Czym jest świadomość interoceptywna i dlaczego to twoja supermoc? Przedstawiamy fundamenty jedzenia intuicyjnego

Kwas foliowy – nie tylko dla kobiet w ciąży

Kwas moczowy we krwi – badanie, niskie i wysokie stężenie

Spermidyna w jabłkach / istock

Spermidyna pomoże ci zachować długowieczność. Czym jest substancja, o której wszyscy mówią?

zamyślona kobieta o jasnych włosach

Jakie badania profilaktyczne zrobić, by nie bać się choroby? Wiele dolegliwości długo nie daje objawów

Diagnostyka molekularna

Diagnostyka molekularna – rodzaje, metody, zastosowanie

Szczaw

Kwas szczawiowy – źródła, właściwości antyżywieniowe, dzienna dawka

Szczawiany

Szczawiany – wpływ na zdrowie. Co neutralizuje szczawiany?

„Każda gorączka, szczególnie bezobjawowa, sprawia, że zaczynam się bać”. Ola Dulęba o życiu po przeszczepie nerki

„Ciało reguluje wagę jak termostat. Nie wie, że zależy nam np. na wyszczupleniu ud, więc walczy o ochronę swoich zasobów”. O teorii wagi chronionej mówi psychodietetyczka Małgorzata Zięba

Kobieta patrzy przez mikroskop

Niezwykłe odkrycie polskich naukowców. Zidentyfikowali wariant genetyczny, który zwiększa ryzyko ciężkiego przebiegu COVID-19

Zimowe tycie – jak sobie z nim poradzić?

Zwyrodnienie barwnikowe siatkówki, zdjęcie

Zwyrodnienie barwnikowe siatkówki – objawy i leczenie

Cytrusy, mandarynki, pomarańcze

Cytrusy – dlaczego warto je jeść?

Co jeść na śniadanie? / istock

7 rzeczy, których nie powinniśmy jeść na śniadanie

„W przypadku kobiet mówi się 'wypadanie włosów’, jakby to był stan przejściowy, zamiast nazywać rzeczy po imieniu: łysienie”

Jak przygotować ciało i psychikę do ciąży? /fot.Pexels

Jak przygotować ciało i psychikę do ciąży?

Wypadają ci włosy i męczy cię ciągłe zmęczenie? Sprawdź, czy nie masz niedoboru ferrytyny

Unikasz schabowego i alkoholu? Są jeszcze inne rzeczy, na które musisz uważać w trosce o swoją wątrobę

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCV – morfologia, wyniki, norma. MCV podwyższone i za niskie

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

×