Przejdź do treści

Dyslipidemia – rodzaje, przyczyny, objawy, dieta i leczenie

Dyslipidemia - rodzaje, przyczyny, objawy, dieta i leczenie Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Najczęstsze niedobory wśród kobiet. 7 składników, o które szczególnie warto zadbać / fot.Pexels
Najczęstsze niedobory wśród kobiet. 7 składników, o które szczególnie warto zadbać
Wirus RSV szerzy się w Wielkiej Brytanii
Nie tylko COVID-19. Inny groźny wirus atakuje małe dzieci
Pielęgniarka w skafandrze ochronnym trzyma w rękach szczepionkę
Izrael: Trzecia dawka szczepionki na COVID-19. Prezydent zaszczepił się jako pierwszy
Simone Biles rezygnuje z igrzysk w trosce o swoje zdrowie psychiczne
Simone Biles postawiła na pierwszym miejscu zdrowie psychiczne. Sponsorzy olimpijscy i fani popierają jej decyzję
Kurkumina w Hashimoto pomaga wyciszyć stan zapalny – mówią ekspertki z „Ogarnij Hashimoto”

Dyslipidemia to nieprawidłowe stężenie lipidów i lipoprotein we krwi, takich jak cholesterol LDL i HDL oraz triglicerydy. Zaburzeniom tym zwykle nie towarzyszą charakterystyczne objawy, co utrudnia diagnostykę i zwiększa ryzyko powikłań zdrowotnych. W leczeniu dyslipidemii kluczową rolę pełni nie tylko leczenie farmakologiczne, ale i odpowiednia dieta wraz z regularną aktywnością fizyczną.

Co to jest dyslipidemia?

Dyslipidemia to zaburzenie, w którym obserwuje się nieprawidłowe stężenie lipidów i/lub lipoprotein w osoczu. Lipidy to substancje tłuszczowe, do których należą triglicerydy oraz różne frakcje cholesterolu. Cholesterol odgrywa ważną rolę w organizmie – jest substratem do syntezy hormonów steroidowych, bierze udział w przemianie witaminy D i przekazywaniu sygnałów w układzie nerwowym. Z kolei triglicerydy to źródło energii dla mięśni. Lipidy, łącząc się z białkami tworzą lipoproteiny takie jak chylomikrony, LDL (lipoproteiny o małej gęstości) oraz HDL (lipoproteiny o dużej gęstości).

Funkcją lipoprotein LDL (tzw. „złego” cholesterolu) jest transport cholesterolu z wątroby do komórek ciała. Gdy cholesterolu jest za dużo, odkłada się on w ścianach naczyń krwionośnych, prowadząc do miażdżycy i jej powikłań. Odwrotną rolę pełnią lipoporoteiny HDL (tzw. „dobry” cholesterol), które przenoszą nadmiar cholesterolu z komórek ciała do wątroby, gdzie zostaje on zmetabolizowany i usunięty z organizmu.

Unsplash

Rodzaje dyslipidemii

W dyslipidemii wyróżnia się trzy grupy zaburzeń lipidowych:

  • hipercholesterolemię — zaburzenie, w którym stężenie triglicerydów ≥ 190 mg/dl (≥ 5,0 mmol/l) lub stężęnie LDL-C (LDL całkowitego) przekracza wartości zalecane w danej grupie ryzyka sercowo-naczyniowego;
  • dyslipidemię aterogenną – charakteryzuje ją stężenia triglicerydów ≥ 150 mg/dl (≥ 1,7 mmol/l), niskie stężenie HDL-C: < 40 mg/dl  (< 1 mmol/l) u mężczyzn i < 48 mg/dl (< 1,2 mmol/l u kobiet oraz obecność w surowicy  tzw. małych gęstych LDL. Jeśli stężenie LDL -C jest prawidłowe lub podwyższone – taki rodzaj dyslipidemii określa się dyslipidemią aterogenną mieszaną;
  • hipertriglicerydemię – w tym zaburzeniu stężenie triglicerydów w osoczu > 150 mg/dl (> 1,7 mmol/l), a stężenie LDL-C jest prawidłowe; w ciężkiej postaci hipertriglicerydemii stężenie triglicerydów ≥ 800 mg/dl (≥ 9 mmol/l).

W klasyfikacji ICD-10 dyslipidemie mają odpowiednio oznaczenia: E78.0 – hipercholesterolemia, E78.1 – hiperglicerydemia i E78.2 – hiperlipidemia mieszana.

Z cholesterolem walcz dietą

Przyczyny dyslipidemii

Dyslipidemię dzieli się na dwa rodzaje – pierwotną i wtórną. Dyslipidemia pierwotna ma podłoże genetyczne. W tej grupie wyróżnia się m.in hipercholesterolemię rodzinną, rodzinny defekt apolipoproteiny B-100 i rodzinny niedobór lipazy lipoproteinowej.

Z kolei przyczyną dyslipidemii wtórnych są zaburzenia metaboliczne wywołane innymi chorobami, lekami lub czynnikami środowiskowymi. Hiperlipidemię towarzyszą cukrzycy typu 1 i 2, niedoczynności tarczycy, chorobom wątroby i nerek (przewlekłej niewydolności nerek, zespole nerczycowym, przewlekłemu zapaleniu wątroby, żółtaczce) oraz nadwadze i otyłości. Do czynników środowiskowych zalicza się dietę bogatą w tłuszcze zwierzęce, alkohol, palenie papierosów oraz stosowanie używek.

Dyslipidemia – objawy

Objawy dyslipidemii zwykle są następstwem powikłań długotrwale utrzymującego się podwyższonego stężenia lipoprotein. W wyniku hipercholesterolemii pojawia się choroba niedokrwienna serca oraz miażdżyca tętnic szyjnych lub tętnic kończyn dolnych. Czasem mogą występować żółtaki – grudkowe zmiany skórne najczęściej zlokalizowane na powiekach, powstające w wyniku gromadzenia się cholesterolu.

Dyslipidemii aterogennej nie towarzyszą żadne charakterystyczne objawy.  Choroba często współistnieje z cukrzycą typu 2 i nadwagą lub otyłością. Hipertriglicerydemia również przebiega bezobjawowo. Dopiero w przypadku wystąpienia ciężkiej hipertriglicerydemii pojawia się ostry, napadowy ból brzucha, a nawet ostre zapalenie trzustki.

8 rzeczy, za które pokocha cię twoja trzustka

Leczenie dyslipidemii

W diagnostyce dyslipidemii wykonuje się badanie lipidogramu, czyli oznaczenie poziomu lipidów i lipoprotein w osoczu. Głównym lekiem stosowanym w hipercholesterolemii są statyny, których działanie polega na zmniejszaniu syntezy cholesterolu w wątrobie. Ponadto w terapii dyslipidemii wykorzystuje się ezetymib – selektywny inhibitor wchłaniania cholesterolu. Jego rolą jest obniżenie stężenia triglicerydów, cholesterolu LDL-C, apolipoproteiny B i triglicerydów oraz podwyższenie stężenia cholesterolu HDL-C. Dyslipidemię leczy się także lekami z grupy inhibitorów PCSK9, żywicami jonowymiennymi oraz aferazą.

Dyslipidemia – dieta

Drugim elementem leczenia dyslipidemii jest modyfikacja stylu życia – wprowadzenie diety, aktywności fizycznej oraz redukcja masy ciała. Kluczowym założeniem diety jest zmniejszenie spożycia tłuszczu do 25-35 proc. dziennego zapotrzebowania energetycznego, w tym tłuszczów nasyconych do mniej niż 7 proc. zapotrzebowania. Ograniczeniu podlega też spożycie cholesterolu do 200 mg/dobę. Aby obniżyć poziom triglicerydów, należy spożywać mniej węglowodanów prostych – słodyczy, białego pieczywa i słodkich napojów gazowanych.

W leczeniu zaburzeń lipidowych zastosowanie znajduje tzw. żywność funkcjonalna, czyli fitosterole i fitostanole. Spożywanie margaryny wzbogaconej w te substancje może zmniejszyć stężenie LDL-C nawet o 10 proc. Inne substancje o działaniu hipolipemizującym to monakolina pochodząca z czerwonego sfermentowanego ryżu chińskiego (prowadzi do spadku LDL-C nawet o 20 proc.) oraz bergamota – odmiana pomarańczy pochodząca z Kalabrii.

Bibliografia:

  1. Filip M. Szymański i wsp., „Rekomendacje dotyczące leczenia dyslipidemii w Polsce — III Deklaracja Sopocka. Interdyscyplinarne stanowisko grupy ekspertów wsparte przez Sekcję Farmakoterapii Sercowo- -Naczyniowej Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego”, Choroby Serca i Naczyń 2018, tom 15, nr 4, 199–210.
  2. Daniel Płaczkiewicz, Andrzej Kleinrok, „Aktualne wytyczne leczenia zaburzeń lipidowych”, Kardiologia po Dyplomie 2010; 9 (3): 65-75.
  3. Warren H. Capell, Robert H. Eckel, „Leczenie hipertriglicerydemii”,  Current Diabetes Reports 2006,6: 230-240.
  4. Filip M. Szymański, „Hipercholesterolemia jako najbardziejrozpowszechniony czynnik ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego w Polsce. O czym warto pamiętać w codziennej praktyce?”, Choroby Serca i Naczyń 2014, tom 11, nr 4, 204–211.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Zespół Ehlersa-Danlosa – objawy, diagnostyka i leczenie

Limfangioleiomiomatoza – przyczyny, objawy, leczenie

Zespół Brugadów – przyczyny, diagnostyka, leczenie

mama cholesterol

Podwyższony cholesterol u twojej mamy? Sprawdź, jak możesz jej pomóc

Łuszczyca odwrócona – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

Dieta łagodząca objawy PMS, czyli co jeść, żeby mniej cierpieć

Kobiety jedzą posiłek

Okno żywieniowe w Hashimoto i insulinooporności. „Bez leków spadły nam poziomy glukozy i insuliny na czczo”

Dyslipidemia aterogenna – przyczyny, badania, leczenie

Kawa filtrowana, po turecku czy z french pressu? Dietetyk podpowiada, w jaki sposób ją przygotowywać, żeby uniknąć wzrostu poziomu "złego" cholesterolu

Kawa filtrowana, po turecku czy z french pressu? Dietetyk podpowiada, w jaki sposób ją przygotowywać, żeby uniknąć wzrostu poziomu „złego” cholesterolu

Tatiana Okupnik jest nieuleczalnie chora, diagnozę poznała po 42 latach. "Wracałam do domu, powłócząc nogami"

Tatiana Okupnik jest nieuleczalnie chora, diagnozę poznała po 42 latach. „Wracałam do domu, powłócząc nogami”

Zespół policystycznych jajników a węglowodany. O czym pamiętać? / Fot: Unsplash

Zespół policystycznych jajników a węglowodany. O czym pamiętać?

Książka „Jak pokonać insulinooporność, główną przyczynę chorób naszych czasów” Benjamina Bikmana już dostępna! Hello Zdrowie patronem medialnym

Melanie Gaydos: Nigdy nie przeszkadzało mi, jak wyglądam. Nie ma to ze mną związku

Zespół krótkiego jelita – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

Masz niedoczynność tarczycy i zaburzony lipidogram? Sprawdź, z czego to może wynikać i kiedy pojawia się powód do niepokoju

Zaburzony lipidogram przy niedoczynności tarczycy? Dietetyczka wyjaśnia, skąd ten problem

Badania genetyczne pokazały, dlaczego ludzie cierpią na hemoroidy

Badania genetyczne pokazały, dlaczego ludzie cierpią na hemoroidy

Gastropareza – objawy i leczenie. Gastropareza cukrzycowa

Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic – objawy i leczenie

20 produktów, które zmniejszają ryzyko zawału serca

„Karmię piersią, jem zdrowo”. Książka, którą powinna przeczytać każda świeżo upieczona mama!

Dr hab. med. Anna Wójcicka, genetyczka

Dr hab. med. Anna Wójcicka, genetyczka: wiedza o obciążeniu genetycznym to broń w naszych rękach

Aparat Golgiego – co to jest, budowa i funkcje

Czy dieta ma wpływ na naszą seksualność? Wyjaśnia dietetyczka Paulina Ihnatowicz

Kobieta

Epigenetyka – zdrowie to nie tylko geny

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Bąbel po oparzeniu - dowiedz się, jak leczyć pęcherze

Bąbel po oparzeniu – dowiedz się, jak leczyć pęcherze

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

plamy na nogach

Czym są czerwone plamy na nogach i co może być ich przyczyną?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku