Przejdź do treści

Hipokamp – budowa, funkcje, uszkodzenie, regeneracja

Hipokamp – budowa, funkcje, uszkodzenie, regeneracja Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
"Możesz założyć t-shirt powyżej pępka, bo taki lubisz. I to nie jest zaproszenie na wspólny seks" - podkreśla Pani Seksuolog
„Możesz założyć t-shirt powyżej pępka, bo taki lubisz. I to nie jest zaproszenie na wspólny seks” – podkreśla Pani Seksuolog
Choroby tarczycy a anemia
Choroby tarczycy a anemia. „Niedokrwistość jest częstym stanem klinicznym towarzyszącym chorobom tarczycy”
Będzie nowa szczepionka? Wyniki badań nad szczepionką koncernów Sanofi i GSK są bardzo optymistyczne
Będzie nowa szczepionka? Wyniki badań nad preparatem koncernów Sanofi i GSK są bardzo optymistyczne
Książka „Jak pokonać insulinooporność, główną przyczynę chorób naszych czasów” Benjamina Bikmana już dostępna! Hello Zdrowie patronem medialnym
„Indyjska odmiana COVID-19 może rozprzestrzeniać się jak ogień wśród niezaszczepionych grup” – ostrzega brytyjski minister zdrowia
„Indyjska odmiana COVID-19 może rozprzestrzeniać się jak ogień wśród niezaszczepionych grup” – ostrzega brytyjski minister zdrowia

Hipokamp to struktura mózgu odpowiedzialna za tworzenie wspomnień. Do jej funkcji zalicza się także udział w procesie orientacji przestrzennej oraz w kontrolowaniu zachowań związanych z silnymi emocjami. Uszkodzenia hipokampa obserwuje się m.in. u pacjentów z chorobą Alzheimera oraz depresją. Jak objawiają się zaburzenia funkcji tej struktury? Czy hipokamp może ulegać regeneracji?

Co to jest hipokamp?

Hipokamp jest strukturą mózgu, której funkcje wiążą się przede wszystkim z pamięcią i regulacją zachowań emocjonalnych. Nazwa tego obszaru pochodzi od połączenia dwóch greckich słów – hippos (koń) i kampos (potwór morski). Nadana została ze względu na związane z kształtem podobieństwo hipokampa do konika morskiego.

Hipokamp stanowi jeden z elementów układu limbicznego, w którego skład wchodzą m.in. ciało migdałowate i podwzgórze. Struktura leży w wewnętrznej, przyśrodkowej części płata skroniowego mózgu, wtopiona w zakręt hipokampa. Jest narządem parzystym – jeden hipokamp znajduje się w każdej z półkul mózgowych człowieka.

Budowa hipokampa

Hipokamp ma długość około pięciu centymetrów i rozciąga się od ciała migdałowatego do okolicy płata ciała modzelowatego. W budowie anatomicznej hipokampa wyróżniamy trzy podstawowe części: stopę (widoczną od strony rogu dolnego komory bocznej), trzon i ogon (przechodzący w tzw. nawleczkę szarą otaczającą ciało modzelowate).

W innym podziale wśród elementów budujących hipokamp możemy wymienić: hipokamp właściwy (nazywany także rogiem Amona), zakręt zębaty i podkładkę. Razem tworzą one strukturę w kształcie dwóch połączonych ze sobą liter C.

Hipokamp – funkcje

Hipokamp jest strukturą niezbędną do zapamiętywania i nauki. W tym zakresie odpowiada za:

  • pamięć deklaratywną – w psychologii tym mianem nazywamy pamięć związaną z zapamiętywaniem faktów oraz zdarzeń,
  • zdolność do orientacji przestrzennej – dzięki hipokampowi możemy tworzyć mapę naszego otoczenia i określać położenie względem celu, do którego chcemy dotrzeć,
  • przekształcanie pamięci krótkotrwałej w długotrwałą.

Rolę hipokampa dobrze obrazuje słynny przypadek pacjenta H. M., opisany po raz pierwszy w latach 50. XX wieku. W celu leczenia nieodpowiadającej na terapię farmakologiczną padaczki wykonano u niego zabieg usunięcia hipokampa. W wyniku operacji mężczyzna utracił zdolność do tworzenia nowych wspomnień dotyczących zdarzeń, w których brał udział. Nie mógł przypomnieć sobie także istotnych sytuacji z okresu kilku lat przed operacją. Zachował jednak wspomnienia z wcześniejszych lat życia.

Hipokamp pełni w organizmie człowieka także inne funkcje, niezwiązane bezpośrednio z pamięcią. Współdziała z ciałem migdałowatym w regulowaniu zachowań emocjonalnych. Za sprawą połączenia z podwzgórzem może również wpływać na wydzielanie hormonu adrenokortykotropowego (ACTH), który warunkuje uwalnianie kortyzolu. Uważa się, że przez to oddziaływanie u pacjentów z uszkodzeniami hipokampa obserwuje się podwyższone stężenie hormonu stresu we krwi.

Kobieta leży na kanapie i słucha muzyki przez słuchawki

Uszkodzenie hipokampa

Jednym ze schorzeń, w których najczęściej dochodzi do znacznego uszkodzenia hipokampa jest choroba Alzheimera. Niektóre z typowych objawów przebiegającego u pacjentów procesu neurodegeneracyjnego (zaburzenia pamięci i dezorientację przestrzenną) można powiązać z ubytkami tkanki nerwowej tej struktury.

Naukowcy zaobserwowali również istotne uszkodzenia hipokampa u pacjentów z depresją. Wykazano, że dłuższy czas trwania choroby jest związany z większym stopniem zaniku struktury. Uważa się, że towarzyszący depresji stres może powodować zmniejszanie objętości hipokampa i zatrzymanie odbudowy komórek nerwowych.

Nieprawidłowości w postaci znacznego stwardnienia hipokampa występują u 50-75 proc. pacjentów z padaczką skroniową. Badacze sądzą, że do powstawania zmian może przyczyniać się m.in. rozwój niekontrolowanego stanu zapalnego w obrębie tej struktury. Dokładny mechanizm uszkodzeń nie został jednak wyjaśniony, nie wiadomo także, czy stwardnienie hipokampa jest powodem wystąpienia epilepsji, czy jej skutkiem.

Wpływ COVID-19 na mózg

Hipokamp – regeneracja

Hipokamp stanowi jeden z wyjątkowych obszarów mózgu, w którym nowe komórki nerwowe są tworzone także u osób w wieku dorosłym. Choroby oraz urazy powodujące zmiany w ośrodkowym układzie nerwowym mogą jednak zaburzać ten proces. Czynnikiem hamującym regenerację hipokampa jest również stres. Mamy tu do czynienia z błędnym kołem – stres zatrzymuje powstawanie nowych komórek nerwowych, a ograniczenie ich tworzenia zwiększa wrażliwość na sytuacje stresowe.

Co możemy zrobić, żeby ograniczyć zanik hipokampa i promować powstawanie nowych komórek nerwowych w jego obszarze? Udokumentowanym sposobem na zwiększenie objętości struktury i poprawę funkcji związanych z pamięcią jest regularne podejmowanie aktywności fizycznej o charakterze aerobowym (np. biegania, jazdy na rowerze, chodzenia, pływania).

Naukowcy badają również możliwości leczenia schorzeń związanych z uszkodzeniami hipokampa (m.in. depresji) przy wykorzystaniu terapii stymulujących procesy tworzenia komórek nerwowych.

 

Bibliografia:

  1. L. A. Fogwe, V. Reddy V., F. B. Mesfin, Neuroanatomy, Hippocampus, StatPearls, 2021 r.
  2. K. Jaracz, W. Kozubski,  Pielęgniarstwo neurologiczne. Podręcznik dla studiów medycznych, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 2012 r..
  3. K. S. Anand, V. Dhikav, Hippocampus in health and disease: An overview, Annals of Indian Academy of Neurology, 15(4)/2012.
  4. K. I. Erickson, M. W. Voss, R. S. Prakash i in., Exercise training increases size of hippocampus and improves memory, Proceedings of the National Academy of Sciences, 108(7)/2011.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Wiesz, że medytacja działa na mózg i geny? Wyjaśniamy, dlaczego tak się dzieje

Kobieta

Czujesz że twój mózg potrzebuje pozytywnego doładowania? Ale jak to zrobić? Podpowiadamy

Neurony lustrzane – rola w funkcjonowaniu społecznym

Płat skroniowy mózgu – budowa, funkcje, skutki uszkodzeń

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

Układ limbiczny mózgu – budowa, funkcje, zaburzenia

Zmysły człowieka – rodzaje, funkcje i ich działanie

Płat ciemieniowy mózgu – budowa, funkcje, uszkodzenia

Płat potyliczny mózgu – budowa, funkcje, uszkodzenia

Kobieta

Szczęśliwi czasu nie liczą – jak samopoczucie wpływa na długość życia?

Tyłomózgowie – budowa, funkcje i choroby

Płat czołowy mózgu – funkcje, uszkodzenia, zaniki korowe

Rdzeń kręgowy – budowa, funkcje i skutki urazu rdzenia

Śródmózgowie – budowa, funkcje i uszkodzenia

Mózg nie lubi samotności. Anna Błażucka o tym, co niszczy zdrowie głowy

„Mózg nie lubi samotności”. Neurolożka dr n. med. Anna Błażucka o tym, co niszczy zdrowie głowy

Biofeedback – co to jest, rodzaje, przeciwwskazania, cena

Kobieta leży na łóżku

Twój mózg co jakiś czas potrzebuje odpoczynku i relaksu. Podpowiadamy, jak to zrobić

Kobieta z bukietem kwiatów

Po czterdziestce seks jest najlepszy! Poznaj 5 niezwykłych faktów dotyczących kobiecego ciała

Kobieta za szybą

Ktoś cię skrzywdził i nie potrafisz o tym zapomnieć? Zamiast pielęgnować urazę, wybacz. Dla siebie!

W jaki sposób jedzenie pączków poprawia pamięć i usprawnia działanie mózgu? Wyjaśnia neuropsycholożka

Zatoka jamista – budowa, funkcje. Zakrzepica zatoki jamistej

Móżdżek – budowa, funkcje, choroby i badanie móżdżku

Neuron – budowa, funkcje i choroby komórki nerwowej

Kobieta stoi na ulicy

Ty czy twój mózg. Kto podejmie decyzje o tym, co dziś obejrzysz na Netfliksie?

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?