Przejdź do treści

Hipokamp – budowa, funkcje, uszkodzenie, regeneracja

Hipokamp – budowa, funkcje, uszkodzenie, regeneracja Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
"Pytanie o aktualne badania przed współżyciem jest oznaką dbałości o zdrowie, a nie czymś obraźliwym" - podkreśla psycholog Dominik Haak
„Pytanie o aktualne badania przed współżyciem jest oznaką dbałości o zdrowie, a nie czymś obraźliwym” – podkreśla psycholog i seksuolog Dominik Haak
Elena Krawzow
Paraolimpijka Elena Krawzow o diagnozie guza mózgu: Nigdy bym nie pomyślała, że wizyta u lekarza wyrwie mnie z życia
Jest decyzja Rady Medycznej w sprawie trzeciej dawki szczepionki
Co z trzecią dawką szczepionki dla osób powyżej 18. roku życia? Rada Medyczna wydała rekomendacje
"Serio poprosiłaś go o chodzenie? Nie wiesz, że kobieta powinna czekać?". Seksuolożka wyjaśnia, dlaczego takie przekonanie powinno odejść do lamusa
„Serio poprosiłaś go o chodzenie? Nie wiesz, że kobieta powinna czekać?”. Seksuolożka wyjaśnia, dlaczego takie przekonanie powinno odejść do lamusa
9 sposobów, by uniknąć infekcji tej jesieni

Hipokamp to struktura mózgu odpowiedzialna za tworzenie wspomnień. Do jej funkcji zalicza się także udział w procesie orientacji przestrzennej oraz w kontrolowaniu zachowań związanych z silnymi emocjami. Uszkodzenia hipokampa obserwuje się m.in. u pacjentów z chorobą Alzheimera oraz depresją. Jak objawiają się zaburzenia funkcji tej struktury? Czy hipokamp może ulegać regeneracji?

Co to jest hipokamp?

Hipokamp jest strukturą mózgu, której funkcje wiążą się przede wszystkim z pamięcią i regulacją zachowań emocjonalnych. Nazwa tego obszaru pochodzi od połączenia dwóch greckich słów – hippos (koń) i kampos (potwór morski). Nadana została ze względu na związane z kształtem podobieństwo hipokampa do konika morskiego.

Hipokamp stanowi jeden z elementów układu limbicznego, w którego skład wchodzą m.in. ciało migdałowate i podwzgórze. Struktura leży w wewnętrznej, przyśrodkowej części płata skroniowego mózgu, wtopiona w zakręt hipokampa. Jest narządem parzystym – jeden hipokamp znajduje się w każdej z półkul mózgowych człowieka.

Budowa hipokampa

Hipokamp ma długość około pięciu centymetrów i rozciąga się od ciała migdałowatego do okolicy płata ciała modzelowatego. W budowie anatomicznej hipokampa wyróżniamy trzy podstawowe części: stopę (widoczną od strony rogu dolnego komory bocznej), trzon i ogon (przechodzący w tzw. nawleczkę szarą otaczającą ciało modzelowate).

W innym podziale wśród elementów budujących hipokamp możemy wymienić: hipokamp właściwy (nazywany także rogiem Amona), zakręt zębaty i podkładkę. Razem tworzą one strukturę w kształcie dwóch połączonych ze sobą liter C.

Hipokamp – funkcje

Hipokamp jest strukturą niezbędną do zapamiętywania i nauki. W tym zakresie odpowiada za:

  • pamięć deklaratywną – w psychologii tym mianem nazywamy pamięć związaną z zapamiętywaniem faktów oraz zdarzeń,
  • zdolność do orientacji przestrzennej – dzięki hipokampowi możemy tworzyć mapę naszego otoczenia i określać położenie względem celu, do którego chcemy dotrzeć,
  • przekształcanie pamięci krótkotrwałej w długotrwałą.

Rolę hipokampa dobrze obrazuje słynny przypadek pacjenta H. M., opisany po raz pierwszy w latach 50. XX wieku. W celu leczenia nieodpowiadającej na terapię farmakologiczną padaczki wykonano u niego zabieg usunięcia hipokampa. W wyniku operacji mężczyzna utracił zdolność do tworzenia nowych wspomnień dotyczących zdarzeń, w których brał udział. Nie mógł przypomnieć sobie także istotnych sytuacji z okresu kilku lat przed operacją. Zachował jednak wspomnienia z wcześniejszych lat życia.

Hipokamp pełni w organizmie człowieka także inne funkcje, niezwiązane bezpośrednio z pamięcią. Współdziała z ciałem migdałowatym w regulowaniu zachowań emocjonalnych. Za sprawą połączenia z podwzgórzem może również wpływać na wydzielanie hormonu adrenokortykotropowego (ACTH), który warunkuje uwalnianie kortyzolu. Uważa się, że przez to oddziaływanie u pacjentów z uszkodzeniami hipokampa obserwuje się podwyższone stężenie hormonu stresu we krwi.

Kobieta leży na kanapie i słucha muzyki przez słuchawki

Uszkodzenie hipokampa

Jednym ze schorzeń, w których najczęściej dochodzi do znacznego uszkodzenia hipokampa jest choroba Alzheimera. Niektóre z typowych objawów przebiegającego u pacjentów procesu neurodegeneracyjnego (zaburzenia pamięci i dezorientację przestrzenną) można powiązać z ubytkami tkanki nerwowej tej struktury.

Naukowcy zaobserwowali również istotne uszkodzenia hipokampa u pacjentów z depresją. Wykazano, że dłuższy czas trwania choroby jest związany z większym stopniem zaniku struktury. Uważa się, że towarzyszący depresji stres może powodować zmniejszanie objętości hipokampa i zatrzymanie odbudowy komórek nerwowych.

Nieprawidłowości w postaci znacznego stwardnienia hipokampa występują u 50-75 proc. pacjentów z padaczką skroniową. Badacze sądzą, że do powstawania zmian może przyczyniać się m.in. rozwój niekontrolowanego stanu zapalnego w obrębie tej struktury. Dokładny mechanizm uszkodzeń nie został jednak wyjaśniony, nie wiadomo także, czy stwardnienie hipokampa jest powodem wystąpienia epilepsji, czy jej skutkiem.

Wpływ COVID-19 na mózg

Hipokamp – regeneracja

Hipokamp stanowi jeden z wyjątkowych obszarów mózgu, w którym nowe komórki nerwowe są tworzone także u osób w wieku dorosłym. Choroby oraz urazy powodujące zmiany w ośrodkowym układzie nerwowym mogą jednak zaburzać ten proces. Czynnikiem hamującym regenerację hipokampa jest również stres. Mamy tu do czynienia z błędnym kołem – stres zatrzymuje powstawanie nowych komórek nerwowych, a ograniczenie ich tworzenia zwiększa wrażliwość na sytuacje stresowe.

Co możemy zrobić, żeby ograniczyć zanik hipokampa i promować powstawanie nowych komórek nerwowych w jego obszarze? Udokumentowanym sposobem na zwiększenie objętości struktury i poprawę funkcji związanych z pamięcią jest regularne podejmowanie aktywności fizycznej o charakterze aerobowym (np. biegania, jazdy na rowerze, chodzenia, pływania).

Naukowcy badają również możliwości leczenia schorzeń związanych z uszkodzeniami hipokampa (m.in. depresji) przy wykorzystaniu terapii stymulujących procesy tworzenia komórek nerwowych.

 

Bibliografia:

  1. L. A. Fogwe, V. Reddy V., F. B. Mesfin, Neuroanatomy, Hippocampus, StatPearls, 2021 r.
  2. K. Jaracz, W. Kozubski,  Pielęgniarstwo neurologiczne. Podręcznik dla studiów medycznych, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 2012 r..
  3. K. S. Anand, V. Dhikav, Hippocampus in health and disease: An overview, Annals of Indian Academy of Neurology, 15(4)/2012.
  4. K. I. Erickson, M. W. Voss, R. S. Prakash i in., Exercise training increases size of hippocampus and improves memory, Proceedings of the National Academy of Sciences, 108(7)/2011.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Guz prolaktynowy (prolaktynoma) – objawy i leczenie

Justyna Tomska / Archiwum prywatne

„Nie ma treningu, od razu jest życie. Wpadasz w nie po uszy i właściwie masz przegwizdane” – zauważa poetka Justyna Tomska

Choroby podwzgórza – objawy, diagnostyka i leczenie

Dr Julia E. Wahl

Julia E. Wahl: Skutki bycia empatycznym nie zawsze wyjdą nam na dobre. Empatią da się manipulować

Wstyd w łóżku. Jak go oswoić? Dlaczego nie należy go zwalczać?

zdrowy mózg

7 rzeczy, za które twój mózg będzie ci wdzięczny

Badanie

Przełom w diagnozowaniu Alzheimera! Algorytm opracowany przez litewskich naukowców wykrywa chorobę z prawie 100-procentową dokładnością

"Co ty wymyślasz?", "przestań histeryzować" - dlaczego nigdy nie powinnaś tak odpowiadać, gdy ktoś opowiada o swoim problemie?

„Co ty wymyślasz?”, „przestań histeryzować”… Dlaczego nigdy nie powinnaś tak mówić?

Akanksha Agrawal

„W przypadku kobiet bycie 'zadowalaczką’ jest mocno wspierane przez społeczeństwo” – mówi psychoterapeutka Akanksha Urbanowicz

Usprawnij swoją koncentrację! Neurolog radzi, jak bezboleśnie zejść z obłoków na ziemię/fot. Pexels

Usprawnij swoją koncentrację! Neurolog radzi, jak bezboleśnie zejść z obłoków na ziemię

Co się dzieje w twoim mózgu, gdy uprawiasz seks

Seks a mózg. Oto 7 rzeczy, które dzieją się w twoim mózgu, gdy uprawiasz seks

Wojciech Gojke/fot. archiwum prywatne

Problemy z koncentracją? Deep Focus from Plants pobudzi twój mózg do działania. Przetestowałem!

"Emocje. To, o czym dorośli nie wiedzą” Bogusia Janiszewskiego i Maxa Skorwidera

„Emocje. To, o czym dorośli ci nie mówią” Bogusia Janiszewskiego i Maxa Skorwidera. Mamy fragment książki!

Zdjęcie rentgenowskie mózgu

Śmiertelna choroba mózgu wśród pracownic laboratorium. Wstrzymano badania nad prionami

Łukasz Warchoł/fot. archiwum prywatne

Łukasz Warchoł: Nikt nie korzysta z pornografii, żeby się uzależnić. Na początku jest zdrowa, naturalna ciekawość

Zespół podkradania tętnicy podobojczykowej – przyczyny, objawy

Kobieta

Mgła mózgowa w Hashimoto. Jak sobie z nią poradzić? Tłumaczą autorki „Ogarnij Hashimoto”

Ela Kowalska testuje Deep Focus from Plants /fot. archiwum prywatne

Deep Focus From Plants, czyli jak pobudziłam swój mózg

implant mózgu przywraca mowę

Innowacyjny implant mózgu przywrócił „mowę” sparaliżowanemu mężczyźnie. Zamienia myśli w słowa

Psycholożka Małgorzata Pawlińska

„Dziś wrażliwość kojarzy się ze słabością. Tymczasem dawniej u boku dobrego władcy często stał wysoko wrażliwy doradca” – mówi Małgorzata Pawlińska

Kobieta

Mózg a upał. Dlaczego przez odwodnienie słabiej myślimy? Wyjaśnia psycholożka dr Milena Marczak

Kleszcze przenoszą boreliozę

Borelioza – objawy i leczenie. Jak zdiagnozować boreliozę?

„Chciałam mieć dziecko, póki jeszcze jestem w pełni samodzielną osobą” – mówi 33-latka. Stwardnienie rozsiane nie jest przeciwwskazaniem do zajścia w ciążę

Wiesz, że medytacja działa na mózg i geny? Wyjaśniamy, dlaczego tak się dzieje

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

przeziębiona kobieta

Żółty katar – objaw infekcji, którą trzeba leczyć. Jak pomóc dziecku a jak dorosłemu?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?