Przejdź do treści

Hipokamp – budowa, funkcje, uszkodzenie, regeneracja

Hipokamp – budowa, funkcje, uszkodzenie, regeneracja Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Red Lipstick Monster pokazała swoje zdjęcie w kostiumie kąpielowym – bez retuszu i filtra. „W końcu ktoś pokazuje prawdziwość kobiet”
Cztery zarzuty o napaść na tle seksualnym. Czy to koniec Kevina Spaceya?
Nietypowa bielizna do seksu oralnego. Agencja Żywności i Leków powiedziała TAK
Marianna Gierszewska wystąpiła w kampanii reklamowej bielizny z widoczną stomią. „Na długi czas zupełnie odcięłam się od swojego ciała”
Nimfy kleszczy – chociaż wyglądają jak niegroźne pieprzyki, mogą przenosić wiele niebezpiecznych chorób

Hipokamp to struktura mózgu odpowiedzialna za tworzenie wspomnień. Do jej funkcji zalicza się także udział w procesie orientacji przestrzennej oraz w kontrolowaniu zachowań związanych z silnymi emocjami. Uszkodzenia hipokampa obserwuje się m.in. u pacjentów z chorobą Alzheimera oraz depresją. Jak objawiają się zaburzenia funkcji tej struktury? Czy hipokamp może ulegać regeneracji?

Co to jest hipokamp?

Hipokamp jest strukturą mózgu, której funkcje wiążą się przede wszystkim z pamięcią i regulacją zachowań emocjonalnych. Nazwa tego obszaru pochodzi od połączenia dwóch greckich słów – hippos (koń) i kampos (potwór morski). Nadana została ze względu na związane z kształtem podobieństwo hipokampa do konika morskiego.

Hipokamp stanowi jeden z elementów układu limbicznego, w którego skład wchodzą m.in. ciało migdałowate i podwzgórze. Struktura leży w wewnętrznej, przyśrodkowej części płata skroniowego mózgu, wtopiona w zakręt hipokampa. Jest narządem parzystym – jeden hipokamp znajduje się w każdej z półkul mózgowych człowieka.

Budowa hipokampa

Hipokamp ma długość około pięciu centymetrów i rozciąga się od ciała migdałowatego do okolicy płata ciała modzelowatego. W budowie anatomicznej hipokampa wyróżniamy trzy podstawowe części: stopę (widoczną od strony rogu dolnego komory bocznej), trzon i ogon (przechodzący w tzw. nawleczkę szarą otaczającą ciało modzelowate).

W innym podziale wśród elementów budujących hipokamp możemy wymienić: hipokamp właściwy (nazywany także rogiem Amona), zakręt zębaty i podkładkę. Razem tworzą one strukturę w kształcie dwóch połączonych ze sobą liter C.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Hipokamp – funkcje

Hipokamp jest strukturą niezbędną do zapamiętywania i nauki. W tym zakresie odpowiada za:

  • pamięć deklaratywną – w psychologii tym mianem nazywamy pamięć związaną z zapamiętywaniem faktów oraz zdarzeń,
  • zdolność do orientacji przestrzennej – dzięki hipokampowi możemy tworzyć mapę naszego otoczenia i określać położenie względem celu, do którego chcemy dotrzeć,
  • przekształcanie pamięci krótkotrwałej w długotrwałą.

Rolę hipokampa dobrze obrazuje słynny przypadek pacjenta H. M., opisany po raz pierwszy w latach 50. XX wieku. W celu leczenia nieodpowiadającej na terapię farmakologiczną padaczki wykonano u niego zabieg usunięcia hipokampa. W wyniku operacji mężczyzna utracił zdolność do tworzenia nowych wspomnień dotyczących zdarzeń, w których brał udział. Nie mógł przypomnieć sobie także istotnych sytuacji z okresu kilku lat przed operacją. Zachował jednak wspomnienia z wcześniejszych lat życia.

Hipokamp pełni w organizmie człowieka także inne funkcje, niezwiązane bezpośrednio z pamięcią. Współdziała z ciałem migdałowatym w regulowaniu zachowań emocjonalnych. Za sprawą połączenia z podwzgórzem może również wpływać na wydzielanie hormonu adrenokortykotropowego (ACTH), który warunkuje uwalnianie kortyzolu. Uważa się, że przez to oddziaływanie u pacjentów z uszkodzeniami hipokampa obserwuje się podwyższone stężenie hormonu stresu we krwi.

Kobieta leży na kanapie i słucha muzyki przez słuchawki

Uszkodzenie hipokampa

Jednym ze schorzeń, w których najczęściej dochodzi do znacznego uszkodzenia hipokampa jest choroba Alzheimera. Niektóre z typowych objawów przebiegającego u pacjentów procesu neurodegeneracyjnego (zaburzenia pamięci i dezorientację przestrzenną) można powiązać z ubytkami tkanki nerwowej tej struktury.

Naukowcy zaobserwowali również istotne uszkodzenia hipokampa u pacjentów z depresją. Wykazano, że dłuższy czas trwania choroby jest związany z większym stopniem zaniku struktury. Uważa się, że towarzyszący depresji stres może powodować zmniejszanie objętości hipokampa i zatrzymanie odbudowy komórek nerwowych.

Nieprawidłowości w postaci znacznego stwardnienia hipokampa występują u 50-75 proc. pacjentów z padaczką skroniową. Badacze sądzą, że do powstawania zmian może przyczyniać się m.in. rozwój niekontrolowanego stanu zapalnego w obrębie tej struktury. Dokładny mechanizm uszkodzeń nie został jednak wyjaśniony, nie wiadomo także, czy stwardnienie hipokampa jest powodem wystąpienia epilepsji, czy jej skutkiem.

Wpływ COVID-19 na mózg

Hipokamp – regeneracja

Hipokamp stanowi jeden z wyjątkowych obszarów mózgu, w którym nowe komórki nerwowe są tworzone także u osób w wieku dorosłym. Choroby oraz urazy powodujące zmiany w ośrodkowym układzie nerwowym mogą jednak zaburzać ten proces. Czynnikiem hamującym regenerację hipokampa jest również stres. Mamy tu do czynienia z błędnym kołem – stres zatrzymuje powstawanie nowych komórek nerwowych, a ograniczenie ich tworzenia zwiększa wrażliwość na sytuacje stresowe.

Co możemy zrobić, żeby ograniczyć zanik hipokampa i promować powstawanie nowych komórek nerwowych w jego obszarze? Udokumentowanym sposobem na zwiększenie objętości struktury i poprawę funkcji związanych z pamięcią jest regularne podejmowanie aktywności fizycznej o charakterze aerobowym (np. biegania, jazdy na rowerze, chodzenia, pływania).

Naukowcy badają również możliwości leczenia schorzeń związanych z uszkodzeniami hipokampa (m.in. depresji) przy wykorzystaniu terapii stymulujących procesy tworzenia komórek nerwowych.

 

Bibliografia:

  1. L. A. Fogwe, V. Reddy V., F. B. Mesfin, Neuroanatomy, Hippocampus, StatPearls, 2021 r.
  2. K. Jaracz, W. Kozubski,  Pielęgniarstwo neurologiczne. Podręcznik dla studiów medycznych, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 2012 r..
  3. K. S. Anand, V. Dhikav, Hippocampus in health and disease: An overview, Annals of Indian Academy of Neurology, 15(4)/2012.
  4. K. I. Erickson, M. W. Voss, R. S. Prakash i in., Exercise training increases size of hippocampus and improves memory, Proceedings of the National Academy of Sciences, 108(7)/2011.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Wydaje ci się, że wszyscy widzą twój stres? Psycholożka wyjaśnia, na czym pole iluzja przejrzystości

Wydaje ci się, że wszyscy widzą twój stres i lęk? Psycholożka wyjaśnia, na czym polega iluzja przejrzystości

Czym grozi i jak się objawia zwapnienie szyszynki? / Fot. Pexels

„Piasek mózgowy” może powodować bezsenność, występuje nawet u 30-latków. Czym grozi i jak się objawia zwapnienie szyszynki, mówi neurolożka Magdalena Podbrożna

Stan wegetatywny – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Jak poprawić koncentrację, radzi psycholog / pexels

„Umiejętność koncentracji przekłada się nie tylko na pracę, ale i lepsze życie”. Sposoby na poprawę wydajności i zdolność skupienia podpowiada psycholog Cezary Skura

Kobieta ćwiczy

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

„Ludzie mogą nie tylko wypierać wspomnienia, ale też tworzyć fałszywe”. Co ukrywa przed nami nasz mózg, mówi prof. Tomasz Maruszewski

Aleksytymia - czym jest? / pexels

Masz trudność z nazywaniem i identyfikowaniem emocji? Jak 10 proc. populacji, możesz być aleksytymikiem

Paulina Danielak / archiwum prywatne

Paulina Danielak: Kobiety często nie mają dostępu do złości. Pojawia się płacz, bo nikt nie uczył ich wcześniej, jak wyrażać złość

dr Ewa Jarcewska-Gerc /fot. archiwum prywatne

„Poczucie winy, które towarzyszy prokrastynacji, może albo nas pogrążyć w dalszym odkładaniu, albo w końcu zmotywować do zmiany” – mówi Ewa Jarczewska-Gerc

Bruce Willis

Bruce Willis kończy karierę. Zdiagnozowano u niego ciężką chorobę

Holoprosencefalia – odmiany, objawy, diagnostyka dziecka

„W domach, w których oszukiwanie jest mechanizmem obronnym, wychowujemy patologicznych kłamców”. O psychologii kłamstwa mówi Natalia Hofman

„Matczyna rana przekazywana jest z pokolenia na pokolenie. Ale można ją uzdrowić” – mówi Aneta Gajda-Boryczko, terapeutka

Sławomir Prusakowski

„Sny mogą zwiększyć naszą samoświadomość i uważność na to, kim jesteśmy, czego doświadczamy, co jest dla nas ważne”. O znaczeniach snów mówi psycholog Sławomir Prusakowski

Kobieta

„Ciało reaguje szybciej niż nasz umysł i dłużej trzyma napięcie”. Pani Fizjotrener o powiązaniu emocji z konkretnym narządem w organizmie

Kobieta leży na łóżku

Twój mózg co jakiś czas potrzebuje odpoczynku i relaksu. Podpowiadamy, jak to zrobić

Uzasadnienie emocjonalne - czym jest? / pexels

Po jednym złym dniu w pracy czujesz, że jesteś do niczego? Tak właśnie działa uzasadnienie emocjonalne

Moje emocje przejmują nade mną kontrolę. Czy da się nad nimi zapanować?

Naukowcy PAN odkryli, jak sprawić, żeby glejak przestał rosnąć. To może być przełomowe badanie

Naukowcy PAN odkryli, jak sprawić, żeby glejak przestał rosnąć. To może być przełomowe badanie

Ośrodkowy układ nerwowy – budowa, funkcje, choroby OUN

Smutek może zapewnić przetrwanie. „W odniesieniu genetycznym sprawia, że inni mają odruch pomocy” – mówi Katarzyna Stefaniak, psychoterapeutka

W ciąży mózg kobiety się… kurczy. Poznaj 5 zaskakujących faktów dotyczących kobiecego ciała

Kobieta

Jak się twórczo złościć? Wykorzystaj negatywne emocje, by wprowadzić zmiany w życiu!

Kobieta ma orgazm

Orgazm – szczytowanie mózgu. Dlaczego warto w życiu mieć setki orgazmów?

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCV – morfologia, wyniki, norma. MCV podwyższone i za niskie

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

×