Przejdź do treści

HPV – co to jest? Jak wyglądają objawy? Na czym polega leczenie?

ruda kobieta
HPV – co to jest, objawy, leczenie, szczepionka Brook Cagle/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Jak zwracać się do osób trans i niebinarnych? Stowarzyszenie „Miłość nie wyklucza” wyjaśnia
Kiedy iść do psychiatry?
Kiedy iść do psychiatry? Lekarka podpowiada, co powinno zwrócić naszą uwagę u siebie i innych
Kobieta idzie do samolotu
Jak zadbać o wzrok w trakcie podróży samolotem?
Dieta zupowa, czyli jadłospis pełen zup. Czy warto ją stosować?
Zachorowań na grypę o połowę mniej niż w zeszłym roku. Pozytywny efekt uboczny koronawirusa?

Co to jest HPV? Większość z nas kojarzy wirusa z rakiem szyjki macicy. Wciąż jednak nie dbamy należycie o profilaktykę, czego skutkiem jest wzrost zachorowań. Jak wyglądają objawy zakażenia wirusem HPV, na czym polega leczenie i czy szczepionka na HPV rzeczywiście jest skuteczna? Dr n.med. ginekolog Agnieszka Nalewczyńska rozwiewa wątpliwości.

Co to jest HPV

Skrót HPV oznacza „human papillomavirus”, wirus brodawczaka ludzkiego. Przenoszony jest drogą płciową, lecz nie tylko. Źródłem zakażeń mogą być również np. wspólne ręczniki albo bielizna.

Zakażenie wirusem może powodować nowotwory nie tylko w obrębie narządów płciowych, szczególnie u kobiet, lecz również może przyczyniać się do zmian nowotworowych w gardle, krtani, na języku. W ostatnich latach odnotowuje się wzrost takich zachorowań wskutek seksu oralnego. Niemniej należy pamiętać, że przyczyny nowotworów w obrębie szyi i głowy mogą być również inne np. palenie tytoniu, picie alkoholu.

Jeśli chodzi o raka szyjki macicy, to w tym przypadku nie ma wątpliwości – to efekt wirusa HPV. Mówi się, że jest to rak, którym można się zarazić. Gdy wirus dostanie się do organizmu, pozostają regularne badania cytologiczne mające na celu sprawdzenie, czy dochodzi do ewentualnych zmian nowotworowych. Niektóre typy wirusa są bardziej onkogenne, inne mniej. Łącznie mówi się o ok. 150 typach wirusa, ok. 40 z nich przenoszona jest drogą płciową. Część typów HPV przyczynia się do mniej groźnych problemów, jak np.  obecność brodawek na skórze. Inne typy powodują powstawanie kłykcin kolczystych. HPV może przyczyniać się także do raka odbytu, pochwy, sromu.

Za wirusy wysokiego ryzyka uważa się podtypy HPV 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58 i 59, z których pięć – 16, 18, 31, 33, 45 – odpowiada za ponad 80 proc. zachorowań na raka szyjki macicy. W przypadku raka gardła najczęściej odpowiada za niego wirus HPV 16.

Jak wyglądają objawy HPV

Wirus brodawczaka ludzkiego atakuje głównie nabłonek. Co ważne – jego obecność nie oznacza jednoznacznie, że dojdzie do rozwoju nowotworu. Jednak zarazem jego obecność jego niezbędna, aby zaszły zmiany nowotworowe w obrębie szyjki macicy. W skrócie: bez HPV nie ma raka, ale nie każde zakażenie HPV oznacza, że w szyjce macicy pojawi się rak. 70 proc. dorosłych osób ma kontakt z tym wirusem. Statystyki zachorowań na raka (jeszcze) nie są tak zatrważające, choć obserwuje się wzrost liczby nowotworów.

Zwiększone ryzyko ekspozycji na wirusa to m.in. inicjacja seksualna w młodym wieku, duża ilość partnerów seksualnych lub partner mający dużą ilość partnerek/partnerów, zaniedbania w zakresie higieny, jak również niedobory witaminy A, niedobory odporności, palenie tytoniu. Odnotowano przypadki stwierdzenia kłykcin kolczystych u dzieci, które przyszły na świat drogami natury i w ten sposób zaraziły się od matki.

Przez lata wirus pozostaje w fazie utajonej. W fazie subklinicznej zmiany na nabłonku mogą wykryć badania, np. cytologia lub kolonoskopia. W fazie klinicznej zmiany chorobowe można zaobserwować już gołym okiem. W dwóch pierwszych fazach brak widocznych objawów. Pojawiają się one, gdy kłykciny, zmiany brodawkowate lub rakowe już widać. Towarzyszą im świąd, pieczenie, upławy ropne, powodowane zakażeniami bakteryjnymi i grzybiczymi. U kobiet może dochodzić również do krwawień.

Większość kobiet, u których diagnozowany jest rak szyjki macicy, mieści się w przedziale wiekowym 45 – 59 lat. Do zakażenia dochodzi zazwyczaj kilka, kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt lat wcześniej. Żeby w miejscu zakażenia doszło do namnażania komórek nowotworowych, niezbędne jest 5, 10 lat.

Leczenie HPV

W Polsce odnotowywana jest coraz większa śmiertelność z powodu raka szyjki macicy. Główną przyczyną jest późne wykrywanie, często w momencie, gdy rak już dał przerzuty. Podejmowane jest wówczas leczenie chirurgiczne (np. wycięcie szyjki macicy, całej macicy z przydatkami, węzłami chłonnymi miednicy mniejszej, węzłami chłonnymi okołoaortalnymi), radioterapia, chemioterapia.

W zależności od stopnia zaawansowania nowotworu 5-letnie przeżycie szacuje się od 70 proc. u osób z I stopniem zaawansowania choroby, do zaledwie 10 proc. w przypadku IV stopnia zaawansowania.
Skuteczna jest natomiast profilaktyka, czyli badania: cytologia, kolonoskopia. Pobrane próbki tkanki są badane pod kątem stopnia onkogenności.

Choć rak penisa jest rzadkim nowotworem, mężczyźni mogą być nosicielami wirusa. Dlatego im również zaleca się wykonywanie testów pod kątem HPV. Badanie zaleca się także osobom, które są już po leczeniu chorób szyjki macicy, są ze względu na czynniki genetyczne w grupie zwiększonego ryzyka, cierpią na nawracające stany zapalne dróg rodnych, a także u kobiet w ciąży. Wirus może być przeniesiony na dziecko w trakcie narodzin, istnieje również ryzyko przedwczesnego porodu.

Do leczenia zmian powodowanych przez HPV wykorzystuje się środki przeciwzapalne, hormonalne lub zabiegi chirurgiczne. Kłykciny kolczyste leczone są za pomocą roztworów chemicznych podawanych miejscowo lub przez waporyzację laserową, która uważana jest za skuteczniejszą metodę terapii. Leczenie towarzyszące polega na zwiększeniu odporności pacjenta oraz suplementacji witaminy A.

Zapobieganie możliwe jest przez unikanie licznych i ryzykowanych kontaktów seksualnych, szczególnie bez zabezpieczeń. Należy jednak pamiętać, że prezerwatywa nie chroni w 100 proc. przed chorobą, choć zmniejsza ryzyko zakażenia.

Szczepionka na HPV

Dostępne są warianty trzy warianty szczepień przeciwko HPV: 2-walentna, 4-walentna i 9-walentna. W polskim kalendarzu szczepień są one zalecane, ale nieobowiązkowe i nierefundowane. W niektórych gminach szczepienia na HPV są finansowane przez samorządy.

Szczepionka jest obecna na świecie od kilkunastu lat. Choć niektórzy zarzucają jej brak zweryfikowanej skuteczności, badania dowodzą, że 9-walentna szczepionka zmniejsza o 90 proc. ryzyko raka szyjki macicy i o 96 proc. zmniejsza ryzyko raka odbytu. W Australii, gdzie szczepienia wykonuje się na szeroką skalę od 13 lat, mówi się o możliwości wyeliminowania raka szyjki macicy jeszcze w pierwszej połowie XXI wieku. W Australii wyszczepialność dziewczynek wynosi ok. 75 proc. W Polsce – to tylko 10 proc. Wbrew potocznej opinii, szczepić należy nie tylko dziewczynki. HPV przecież odpowiada również za nowotwory penisa, jamy ustnej, gardła, krtani, odbyt, poza tym mężczyźni mogą przenosić wirusa.

Nie odnotowano skutków ubocznych szczepień, chociaż grupy antyszczepionkowe wiązały szczepienia na HPV z powikłaniami neurologicznymi, problemami zatorowo-zakrzepowymi czy przedwczesną menopauzą lub obniżeniem płodności, jednak tych zarzutów nie udowodniono.

Jeśli chodzi o szczepionkę, to zaszczepię i mojego syna, i moją córkę – przyznaje dr n. med. Agnieszka Nalewczyńska, specjalista ginekologii i położnictwa. – Szczepionka jest skuteczna. Chociaż nie jest dostępna zbyt długo, badania dowodzą, że pomaga uniknąć konsekwencji zarażenia wirusem HPV. Szczepionka to jedyny sposób dla kobiet, aby uniknąć raka szyjki macicy. Szczególnie że współcześnie zachowania seksualne powodują, że rak szyjki macicy szerzy się na potęgę. Nawet bardzo młode dziewczyny przychodzą z takim problemem. A jeśli nie zadbamy o kontrolę cytologiczną, to problem może być rzeczywiście poważny.

Kiedy najlepiej zaszczepić dziecko? – Przed pierwszym współżyciem, czyli przed 12 r.ż. To nie jest duży wydatek, a bogatsze gminy to refundują. Nawet płacąc z własnej kieszeni, warto wziąć pod uwagę zdrowotne korzyści. Na pewno taki wydatek się zwraca – podkreśla dr Nalewczyńska.

Kontrowersje budzi szczepienie chłopców, którzy nie są narażeni na raka szyjki macicy.

Dlaczego warto szczepić chłopców? Bo mogą być rezerwuarem wirusa – wyjaśnia dr n. med. Agnieszka Nalewczyńska. – Tak, rak penisa jest rzadkością, a więc chłopców nie chronimy przed tak częstą chorobą, jak rak szyjki macicy. Dość częsty jest jednak rak odbytu, skutek kontaktów seksualnych między mężczyznami. Zdecydowanie warto dziecko zaszczepić. Szczepienie należy wykonać ok. 12 roku życia, wcześniej nie ma potrzeby. Ten moment jest również wybrany z uwzględnieniem kalendarza innych szczepień.

Jak mogą chronić się dorosłe kobiety, które już rozpoczęły współżycie seksualne?

Jeśli jesteśmy już na szczepienie za stare, to można się zbadać: zrobić badanie cytologiczne i badanie w kierunku obecności wirusa HPV. Jeżeli mamy wirus wysokoonkogenny, czyli typ 16, 18, 31, 33, 45, to wtedy powinnyśmy robić cytologię nie co trzy lata, ale co rok, aby bardziej dbać o szyjkę macicy. Na dobrą sprawę większość z nas, współżyjących, jest nosicielkami wirusa, kwestia tylko, czy – wysokoonkogennego, czy nie. Jeśli wirus jest wysokoonkogenny, to znaczy, że szansa na raka szyjki macicy jest dużo większa. Jeżeli niskoonkogenny, to jest szansa na brodawki płciowe – wyjaśnia ginekolog dr n.med. Agnieszka Nalewczyńska.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

szczoteczka do cytologii

Szczoteczka do cytologii – jak wygląda cytologia?

wstążka symbolizująca rak szyjki macicy

Rak szyjki macicy – poznaj przyczyny, objawy oraz sposób leczenia

wirus HPV w 3D

Kurzajka – czym jest i jak się jej pozbyć? Jak wygląda leczenie?

kobieta u ginekologa

Cytologia – jak się przygotować, kiedy wykonać badanie?

Wymrażanie kurzajek – czy preparaty są skuteczne?

Wymrażanie kurzajek – czy preparaty są skuteczne?

Cytologia – co to za badanie, jak się do niego przygotować?

Szczepionka HPV w 2020 – jakich cen możemy się spodziewać?

Leki przeciwwirusowe - na grypę i inne wirusy

Leki przeciwwirusowe – na grypę i inne wirusy

A Ty, kiedy ostatnio wykonywałaś cytologię? To badanie, o którym musisz pamiętać

Fran Drescher Rodin Eckenroth/Getty Images

Fran Drescher o chorobie, która zmieniła jej życie. „Byłabym dobrą mamą”

Rak szyjki macicy / Istockphoto

3,2 tys. – tyle kobiet co roku w Polsce dowiaduje się, że ma raka szyjki macicy. „Pierwsza reakcja na diagnozę? Niedowierzanie, strach, zaprzeczenie…” – mówi dr Robert Jach, ginekolog-onkolog

Brodawka na stopie (kurzajka) - co może oznaczać? Charakterystyka i leczenie

Brodawka na stopie (kurzajka) – co może oznaczać? Charakterystyka i leczenie

hpv

Szczepionka na raka szyjki macicy (przeciwko HPV) – co warto wiedzieć?

Przyczyny powstawania i usuwanie brodawek wirusowych

Przyczyny powstawania i usuwanie brodawek wirusowych

„Kobiety cierpią w zaciszu własnej łazienki”. O tabu cewki moczowej rozmawiamy z ginekolożką dr Hanną Szwedą

Kampania Piękna bo Zdrowa

Przełom w leczeniu raka szyjki macicy. Z tym nowotworem zmagało się wiele znanych Polek!

istockphoto.com

Zakażenie wirusem HPV może dotyczyć nawet co drugiej aktywnej seksualnie osoby. Jak się przed nim chronić?

istockphoto.com

Dr Grzegorz Południewski, ginekolog: Kobieta w wieku 45 lat myślała, że zaszła w ciążę. A to był dynamicznie rosnący mięśniak macicy

kobieta w poczekalni u lekarza

Kiedy ostatni raz robiłaś cytologię? Sprawdź, jak przygotować się do badania

szczepionka

Polacy chcą się szczepić przed wirusem HPV. W aptekach brakuje preparatów

Szczepienie

W Szkocji dzięki szczepieniom o 90 proc. spadła zachorowalność na raka szyjki macicy

Szczepienie

„Chcemy, aby szczepienia dotyczyły nie tylko dzieci”. Będą obowiązkowe szczepienia także dla dorosłych

Ministerstwo Zdrowia odwraca się od kobiet! Zaproszenia na cytologię i mammografię nie zostaną wznowione

młoda kobieta w czarnych ciuchach stoi na scenie podczas konferencji tedx

„Rak szyjki macicy jest winą chorej” – mocne słowa artystki, której choroba zmieniła życie

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Krwawię w różnych odcieniach czerwieni. Czy to powinno mnie niepokoić?