Czym jest porażenie nerwu twarzowego?
Porażenie nerwu twarzowego to paraliż bądź osłabienie mięśni twarzy. Jego bezpośrednią przyczyną jest uszkodzenie jądra lub włókien nerwu twarzowego. Wówczas można zauważyć u chorego charakterystyczną deformację mięśni twarzy – po jednej lub obu stronach. Do wystąpienia tego problemu może dojść nawet u całkowicie zdrowych pacjentów. W zależności od przyczyny problemu można wyróżnić dwa rodzaje porażenia nerwu twarzowego:
- obwodowe – oznacza uszkodzenie włókien nerwów, objawy pojawiają się po jednej stronie twarzy, a konkretnie po tej, po której został uszkodzony nerw,
- ośrodkowe – wskazuje na uszkodzenie nerwu twarzowego w mózgowiu, symptomy widoczne są w dolnej części twarzy, po stronie nieuszkodzonej części nerwu.
Rolki
Porażenie nerwu twarzowego – objawy
Główne objawy porażenia nerwu twarzowego to:
- niemożność pokazywania zębów,
- brak możliwości gwizdania,
- brak możliwości unoszenia brwi,
- brak możliwości marszczenia czoła,
- brak możliwości mrugania okiem,
- objaw Bella (polega na tym, że powieka podczas próby zamknięcia oka osłania je tylko częściowo),
- opadanie kącika ust,
- asymetria twarzy,
- łzawienie oka,
- drżenie mięśni twarzy,
- zaburzenia czucia głębokiego w obrębie twarzy,
- drętwienie lub ból ucha i za uchem,
- drętwienie lub mrowienie połowy twarzy,
- problemy związane z przeżuwaniem,
- problemy z mówieniem (zwłaszcza głosek „b” i „p”),
- upośledzone odczuwanie smaków,
- zwiększona wrażliwość na dźwięki,
- zmniejszona wrażliwość na zapachy,
- osłabiona ostrość widzenia,
- suchość we wnętrzu nosa,
- zwiotczenie mięśnia policzkowego.
Przyczyny porażenia nerwu twarzowego
Przyczyny porażenia nerwu twarzowego mogą być bardzo różne, są to np.:
- udary mózgu,
- stwardnienie rozsiane,
- guzy mózgu,
- borelioza,
- półpasiec,
- urazy czaszko-mózgowe,
- sarkoidoza,
- ropne zapalenie ślinianki przyusznej,
- zapalenie ucha środkowego,
- dystrofia miotoniczna,
- cukrzyca,
- aktywna infekcja wirusem opryszczki.
W 75 proc. przypadków do porażenia nerwu twarzowego dochodzi jednak samoistnie – wówczas mówi się o porażeniu Bella.
Leczenie porażenia nerwu twarzowego
Leczenie porażenia nerwu twarzowego zależy bezpośrednio od przyczyny choroby. Jeśli doprowadziły do niej bakterie, podaje się antybiotyki. W przypadku infekcji wirusowej wskazane są leki przeciwwirusowe. Oprócz tego stosuje się glikokortykosteroidy, które łagodzą obrzęki i mają właściwości przeciwzapalne. Lekarze rekomendują często też tzw. sztuczne łzy, a więc specjalne krople aplikowane za dnia oraz maści lub żele w nocy. Bardzo rzadko, kiedy objawy nie ustępują przez długi czas, stosuje się leczenie operacyjne – ma ono na celu zmniejszenie nacisku na nerw twarzowy.
Porażenie nerwu twarzowego – rehabilitacja
W porażeniu nerwu twarzowego przydaje się rehabilitacja. Najczęściej dobrze egzamin zdaje tu elektrostymulacja laserem, biostymulacja laserem oraz jonoforeza. Wykonuje się także trening i mobilizacje mięśni. Często stosuje się również kinesioteping, a więc nakłada się na określony obszar specjalne taśmy. Terapię często uzupełnia się magnetoterapią. U pacjentów z omawianą przypadłością stosuje się również masaż celem zmniejszenia napięcia pracujących mięśni. Zazwyczaj jest to masaż klasyczny, który wykonuje się na całej twarzy, łącznie z wargami, nosem czy brwiami.
Porażenie nerwu twarzowego – ćwiczenia
Przy porażeniu Bella stosuje się również odpowiednie ćwiczenia. Na początku fizjoterapeuta pokazuje pacjentowi, jak należy je robić. Potem ten może wykonywać je samodzielnie, najlepiej przed lustrem. Oto ich przykłady:
- wykrzywianie całej twarzy,
- wykonywanie różnych min,
- dmuchanie,
- rozszerzanie nozdrzy,
- szerokie otwieranie ust i maksymalne wysuwanie języka,
- wykonywanie ruchów żuchwy w różnych kierunkach,
- układanie ust jak do pocałunku,
- gwizdanie,
- zaciskanie ust.
Porażenie nerwu twarzowego – leczenie domowe
W leczeniu domowymi sposobami ważna jest suplementacja witamin z grupy B (B1, B6 i B12). Należy też nieustannie dbać o to, aby nie doprowadzić do zakażenia w okolicy oka, warto wykorzystać w tym celu specjalne opatrunki. Za wszelką cenę chory unikać musi wszelkich czynników drażniących, a więc np. dymu, piasku czy też różnego rodzaju pyłów.
Kiedy nastąpi poprawa przy porażeniu nerwu twarzowego?
Poprawa w przypadku porażenia nerwu twarzowego następuje najczęściej w ciągu 4-6 tygodni. W tym czasie powinny się cofnąć wszystkie objawy. Zdarza się jednak, że problem utrzymuje się przez kilka miesięcy i nie zawsze ustępuje w pełni – może się np. utrzymać wówczas asymetria twarzy. Najmniejszą szansę na całkowite wyleczenie mają pacjenci po 60. roku życia, którzy borykają się z cukrzycą lub nadciśnieniem tętniczym, i u których występowały takie symptomy jak nadwrażliwość na dźwięk czy zaburzenia odczuwania smaku.
Jaki lekarz pomoże w tym przypadku porażenia nerwu twarzowego?
W przypadku porażenia nerwu twarzowego pomoże na początku lekarz pierwszego kontaktu, czyli internista lub lekarz rodzinny. Następnie, jeśli ów problem faktycznie występuje, otrzymuje się skierowanie do neurologa. W samej rehabilitacji pomagają z kolei fizjoterapeuci. Jeżeli schorzenie jest poważne i występują np. kłopoty z widzeniem, należy wezwać pogotowie.
Bibliografia:
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK549815/ [dostęp 11.05.23].
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK553095/ [dostęp 11.05.23].
- Newadkar U. R., Chaudhari L., Khalekar Y. K., Facial Palsy, a Disorder Belonging to Influential Neurological Dynasty: Review of Literature, North American Journal of Medicine and Science 2016, s. 263-267.
