Przejdź do treści

Jakie są przyczyny zapadniętego ciemiączka?

niemowlę
Fot. LanaK / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Kości czaszki noworodków oraz niemowląt połączone są cienką, elastyczną błoną łącznotkankową, nazywaną ciemiączkiem. Wyróżnić można kilka ciemiączek, z czego największe i najczęściej badane są ciemiączka przednie i tylne. Umożliwiają one swobodny i bezpieczny rozwój mózgu.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Monika Kosznicka
lekarz

Zapadnięte ciemiączko może być powodem do niepokoju dla młodych rodziców. Niezwykle ważna jest szybka diagnostyka i leczenie tego objawu, gdyż wklęsłe ciemiączko jest jednym z najczęstszych oznak odwodnienia, które może okazać się niebezpieczne dla niemowląt.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

NOWOŚĆ
Odporność, Mulltilac
Multilac Synbiotyk, 20 kapsułek
23,39 zł
Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw z Twoim mikrobiomem, 30 saszetek
139,00 zł
Zdrowie umysłu, Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw z głębokim skupieniem, 30 saszetek
139,00 zł
Odporność
Bloxin Żel do nosa w sprayu, 20 ml
25,99 zł
Odporność
WIMIN Odporność, 30 kaps.
59,00 zł

Co to są ciemiączka?

Czaszka człowieka składa się z kilku kości: czołowej, potylicznej, sitowej, klinowej oraz dwóch kości skroniowych i ciemieniowych. Kości te chronią mózgowie przed urazami. W momencie narodzin oraz przez kilka pierwszych miesięcy życia kości te nie przylegają do siebie ściśle, gdyż nie są ze sobą zrośnięte. Daje to możliwość bezurazowego przejścia czaszki noworodka przez kanał rodny matki w trakcie porodu – kości czaszki zachodzą na siebie, przez co zmniejsza się obwód głowy. W kolejnych tygodniach rosnący z każdym dniem mózg ma miejsce do swobodnego wzrostu.

Ciemiączkiem nazywamy nieskostniałe, wypełnione miękką tkanką łączną spojenie łączące kości czaszki, występujące u każdego noworodka i niemowlęcia. Podczas badania można wyczuć na głowie niemowlaka kilka ciemiączek, jednak najważniejsze z nich są dwa – przednie oraz tylne. Ciemiączko przednie ma zazwyczaj kształt rombu, leży w linii pośrodkowej ciała, pomiędzy kośćmi czołowymi a ciemieniowymi. Jego prawidłowe zarośnięcie powinno nastąpić między 9. a 18. miesiącem życia. Ciemiączko tylne jest mniejsze, także znajduje się w linii pośrodkowej ciała, pomiędzy kością potyliczną a kośćmi ciemieniowymi. Zarasta najpóźniej do 4. miesiąca po urodzeniu.

Stała kontrola przez pediatrę wyglądu oraz stopnia zarastania ciemiączek jest bardzo ważna, gdyż wszelkie odchylenia od normy mogą sugerować nieprawidłowy rozwój mózgowia lub ogólne problemy ze zdrowiem niemowlaka. Najlepszym badaniem, by wykryć wszelkie nieprawidłowości w rozwoju mózgu, jest USG przezciemiączkowe, wykonywane tylko małym dzieciom, wykorzystujące zdolność fal ultradźwiękowych do przechodzenia przez miękkie tkanki ciemiączka. Jest to badanie szybkie, bezbolesne oraz bardzo czułe w diagnostyce zaburzeń występujących w centralnym układzie nerwowym.

Jakie mogą być przyczyny zapadniętego ciemiączka?

Fizjologicznie wysklepienie ciemiączka znajduje się na poziomie kości czaszki lub nieco poniżej. Ciemiączko jest zwykle dobrze napięte i nie tętni. Chwilowe tętnienie ciemiączka zaobserwować można podczas nagłego, silnego płaczu lub krzyku u noworodków, co nie powinno być powodem do niepokoju. Bezpośrednio po urodzeniu napięte ciemiączko nasuwa podejrzenie krwawienia wewnątrzczaszkowego. Natomiast w kolejnych dobach życia stanowi czasem objaw zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych lub wodogłowia. Dlatego przy uwypukleniu ciemiączka należy zawsze wykluczyć proces chorobowy w ośrodkowym układzie nerwowym.

Lekko zapadniętą powierzchnię ciemiączka obserwuje się u zdrowych dzieci w pozycji pionowej, na stojąco lub siedząco. Natomiast w stanach chorobowych, takich jak przewlekła biegunka, nasilone wymioty, gorączka przebiegająca ze zlewnymi potami, dołączające się zapadnięte ciemiączko przemawia za odwodnieniem niemowlaka. Poza badaniem fizykalnym konieczne staje się wtedy wykonanie szeregu badań laboratoryjnych, takich jak morfologia krwi, stężenie jonów czy badanie ogólne moczu.

Zobacz także

Jak wygląda zapadnięte ciemiączko i jak można je leczyć?

Należy pamiętać, by badanie ciemiączek zawsze przeprowadzać bardzo delikatnie, za pierwszym razem pod okiem doświadczonego pediatry. Zapadnięte ciemiączko przednie w badaniu fizykalnym noworodka i niemowlęcia daje się wyczuć jako wklęsła, miękka przestrzeń pomiędzy twardymi kośćmi sklepienia czaszki. Oznacza to zwykle, że dziecko nie ma wystarczająco dużej ilości płynów w organizmie. Zazwyczaj do tego objawu dołączają się inne oznaki odwodnienia, takie jak suche śluzówki jamy ustnej, szybsza akcja serca, spadek ilości oddawanego moczu, obniżenie ciśnienia tętniczego, zmniejszenie napięcia skóry, zapadnięcie gałek ocznych, silne pragnienie, niepokój oraz płacz, a w najcięższych przypadkach – senność i zaburzenia przytomności.

Leczenie zapadniętego ciemiączka u niemowląt sprowadza się do podawania specjalnych doustnych płynów nawadniających. W cięższych przypadkach, w celu szybkiego nawodnienia organizmu, konieczne staje się leczenie szpitalne oraz dożylne przetaczanie płynów wieloelektrolitowych.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

W. Kawalec, Pediatria, PZWL, Warszawa 2017.

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Pulsujący ból głowy – jakie są przyczyny i co przyniesie ulgę?

Szybka utrata wagi – o czym może świadczyć nagłe chudnięcie?

Kobieta w ciąży pokazuje brzuch

„TAK dla in vitro”. Wystartowała akcja zbierania podpisów pod projektem finansowania zabiegów w całej Polsce

Czworaczki

W opolskim szpitalu urodziły się czworaczki. „Długo staraliśmy się o dziecko” – przyznała mama… czterech chłopców

Plaster na ręce

Wynalazek Polaków zdobył Nagrodę Jamesa Dysona 2022! „Inteligentny plaster” medyczną rewolucją

Czy osoba niebędąca lekarzem może zostać ukarana za leczenie ludzi? Wyjaśnia prawniczka Patrycja Pieszczek-Bober

Czy osoba niebędąca lekarzem może zostać ukarana za leczenie ludzi? Wyjaśnia prawniczka Patrycja Pieszczek-Bober

wątroba

Przewlekła choroba, która niszczy ważny narząd. Czym jest marskość wątroby?

Kiedyś Zaborem straszono, dziś już nikt tego nie zrobi. O największym szpitalu psychiatrycznym dla dzieci i młodzieży w Polsce

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Strzykawki i fiolki do badania IGG przy boreliozie

Borelioza IgG – wyjaśniamy, jak interpretować wyniki badania

Ćwiczenia relaksacyjne - sposób na walkę ze stresem dla osób w każdym wieku

Ćwiczenia relaksacyjne – sposób na walkę ze stresem dla osób w każdym wieku

dłonie

Skąd się bierze i co oznacza drętwienie palców u rąk? Wyjaśniamy

Plagiocefalia – gdy głowa niemowlaka przypomina równoległobok

plamy na nogach

Czym są czerwone plamy na nogach i co może być ich przyczyną?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka to twój częsty problem? Poznaj przyczyny i domowe sposoby leczenia

Guzek pod pachą - Kobieta bada palcami pachę.

Martwi cię guzek pod pachą? Poznaj przyczyny, objawy i metody diagnostyczne zmian pod pachami

Ból głowy u dziecka – przyczyny, diagnostyka i leczenie

Badacze wyhodują pacjentom nowe narządy. Mini wątroby będą mogły uratować życie! / pexels

Badacze wyhodują pacjentom nowe narządy. Miniaturowe wątroby będą mogły uratować życie!

"Cała medycyna nieziemsko się rozwija, nie warto opierać się na doświadczeniach sprzed lat". Aga Szuścik o tym, że nasze myślenie o leczeniu jest często nieaktualne

„Cała medycyna nieziemsko się rozwija, nie warto opierać się na doświadczeniach sprzed lat”. Aga Szuścik o tym, że nasze myślenie o leczeniu jest często nieaktualne

Ożywianie komórek życiowych u świni / gettyimages

Rewolucja w medycynie. Naukowcy ożywili część komórek u świni, która już nie żyła

AOS. Czym jest ambulatoryjna opieka specjalistyczna, jakie obejmuje świadczenie i kto może z niej skorzystać?

Opiekun medyczny – jakie zmiany po nowelizacji ustawy o niektórych zawodach medycznych?

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź, jak się zachować krok po kroku

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź krok po kroku, jak się zachować

Jak odetkać ucho zatkane woskowiną, katarem i wodą? Domowe sposoby

×