Przejdź do treści

Jakie są przyczyny zapadniętego ciemiączka?

niemowlę
Fot. LanaK / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
https://www.istockphoto.com/
Od 8 do 17 tysięcy sztuk. Tyle każda z nas zużywa średnio w ciągu całego życia podpasek i tamponów. Warto więc zwracać uwagę na ich skład
Bodymaps SS19 fot. Zuza Krajewska
Ukłon w stronę naturalności i możliwości kobiecego ciała. Zobaczcie fantastyczną kampanię polskiej marki Bodymaps
Istockphoto.com
Nieoczywiste momenty, w których może nam spaść cukier. Nie chodzi tylko o alkohol
kobieta je na ulicy w pośpiechu
Czy wiesz, jakie badania powinnaś wykonać na czczo? Skorzystaj ze ściągi!
https://www.istockphoto.com/
Niebezpieczne związki. Warzywa i zioła, których nie należy łączyć ze słońcem. Wyjaśnia dietetyczka

Kości czaszki noworodków oraz niemowląt połączone są cienką, elastyczną błoną łącznotkankową, nazywaną ciemiączkiem. Wyróżnić można kilka ciemiączek, z czego największe i najczęściej badane są ciemiączka przednie i tylne. Umożliwiają one swobodny i bezpieczny rozwój mózgu.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Monika Kosznicka
lekarz

Zapadnięte ciemiączko może być powodem do niepokoju dla młodych rodziców. Niezwykle ważna jest szybka diagnostyka i leczenie tego objawu, gdyż wklęsłe ciemiączko jest jednym z najczęstszych oznak odwodnienia, które może okazać się niebezpieczne dla niemowląt.

Smutny chłopiec z atopowym zapaleniem skóry

Co to są ciemiączka?

Czaszka człowieka składa się z kilku kości: czołowej, potylicznej, sitowej, klinowej oraz dwóch kości skroniowych i ciemieniowych. Kości te chronią mózgowie przed urazami. W momencie narodzin oraz przez kilka pierwszych miesięcy życia kości te nie przylegają do siebie ściśle, gdyż nie są ze sobą zrośnięte. Daje to możliwość bezurazowego przejścia czaszki noworodka przez kanał rodny matki w trakcie porodu – kości czaszki zachodzą na siebie, przez co zmniejsza się obwód głowy. W kolejnych tygodniach rosnący z każdym dniem mózg ma miejsce do swobodnego wzrostu.

Ciemiączkiem nazywamy nieskostniałe, wypełnione miękką tkanką łączną spojenie łączące kości czaszki, występujące u każdego noworodka i niemowlęcia. Podczas badania można wyczuć na głowie niemowlaka kilka ciemiączek, jednak najważniejsze z nich są dwa – przednie oraz tylne. Ciemiączko przednie ma zazwyczaj kształt rombu, leży w linii pośrodkowej ciała, pomiędzy kośćmi czołowymi a ciemieniowymi. Jego prawidłowe zarośnięcie powinno nastąpić między 9. a 18. miesiącem życia. Ciemiączko tylne jest mniejsze, także znajduje się w linii pośrodkowej ciała, pomiędzy kością potyliczną a kośćmi ciemieniowymi. Zarasta najpóźniej do 4. miesiąca po urodzeniu.

Stała kontrola przez pediatrę wyglądu oraz stopnia zarastania ciemiączek jest bardzo ważna, gdyż wszelkie odchylenia od normy mogą sugerować nieprawidłowy rozwój mózgowia lub ogólne problemy ze zdrowiem niemowlaka. Najlepszym badaniem, by wykryć wszelkie nieprawidłowości w rozwoju mózgu, jest USG przezciemiączkowe, wykonywane tylko małym dzieciom, wykorzystujące zdolność fal ultradźwiękowych do przechodzenia przez miękkie tkanki ciemiączka. Jest to badanie szybkie, bezbolesne oraz bardzo czułe w diagnostyce zaburzeń występujących w centralnym układzie nerwowym.

Jakie mogą być przyczyny zapadniętego ciemiączka?

Fizjologicznie wysklepienie ciemiączka znajduje się na poziomie kości czaszki lub nieco poniżej. Ciemiączko jest zwykle dobrze napięte i nie tętni. Chwilowe tętnienie ciemiączka zaobserwować można podczas nagłego, silnego płaczu lub krzyku u noworodków, co nie powinno być powodem do niepokoju. Bezpośrednio po urodzeniu napięte ciemiączko nasuwa podejrzenie krwawienia wewnątrzczaszkowego. Natomiast w kolejnych dobach życia stanowi czasem objaw zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych lub wodogłowia. Dlatego przy uwypukleniu ciemiączka należy zawsze wykluczyć proces chorobowy w ośrodkowym układzie nerwowym.

Lekko zapadniętą powierzchnię ciemiączka obserwuje się u zdrowych dzieci w pozycji pionowej, na stojąco lub siedząco. Natomiast w stanach chorobowych, takich jak przewlekła biegunka, nasilone wymioty, gorączka przebiegająca ze zlewnymi potami, dołączające się zapadnięte ciemiączko przemawia za odwodnieniem niemowlaka. Poza badaniem fizykalnym konieczne staje się wtedy wykonanie szeregu badań laboratoryjnych, takich jak morfologia krwi, stężenie jonów czy badanie ogólne moczu.

Zobacz także

Jak wygląda zapadnięte ciemiączko i jak można je leczyć?

Należy pamiętać, by badanie ciemiączek zawsze przeprowadzać bardzo delikatnie, za pierwszym razem pod okiem doświadczonego pediatry. Zapadnięte ciemiączko przednie w badaniu fizykalnym noworodka i niemowlęcia daje się wyczuć jako wklęsła, miękka przestrzeń pomiędzy twardymi kośćmi sklepienia czaszki. Oznacza to zwykle, że dziecko nie ma wystarczająco dużej ilości płynów w organizmie. Zazwyczaj do tego objawu dołączają się inne oznaki odwodnienia, takie jak suche śluzówki jamy ustnej, szybsza akcja serca, spadek ilości oddawanego moczu, obniżenie ciśnienia tętniczego, zmniejszenie napięcia skóry, zapadnięcie gałek ocznych, silne pragnienie, niepokój oraz płacz, a w najcięższych przypadkach – senność i zaburzenia przytomności.

Leczenie zapadniętego ciemiączka u niemowląt sprowadza się do podawania specjalnych doustnych płynów nawadniających. W cięższych przypadkach, w celu szybkiego nawodnienia organizmu, konieczne staje się leczenie szpitalne oraz dożylne przetaczanie płynów wieloelektrolitowych.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

W. Kawalec, Pediatria, PZWL, Warszawa 2017.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

„Gdyby w jednym miejscu spotkały się wszystkie matki, nie byłoby już więcej wojen”. Dobrze powiedziane. Poznaj jeszcze inne budujące cytaty o macierzyństwie

kobieta w ciąży pije kawę

„Poproszę kawę dla ciężarnej”, czyli kofeinowy dylemat kobiety w ciąży

W jakiej wannie kąpać niemowlaka? Wanienki z wyprofilowanym kształtem zrobią dziecku krzywdę? Tłumaczy fizjoterapeutka niemowląt

„Nie powinny odkładać ciąży kobiety ze schorzeniami ginekologicznymi – endometriozą, zaburzeniami endokrynologicznymi, na przykład zespołem policystycznych jajników” – mówi prof. Marzena Dębska

Migrena na talerzu. Czego nie jeść, by uniknąć bólu głowy?

mleko

Co najlepiej nawadnia? Będziesz zaskoczona! Wcale nie chodzi o wodę…

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg, czyli dziewczyna przy stole operacyjnym, opowiada jak wygląda procedura przeszczepiania

kobieta na wakacjach

5 chorób, które możesz przywieźć z wakacji

Zastanawiałaś się kiedyś, jak wyglądałoby twoje dzieciństwo, gdybyś urodziła się w innym państwie? Uğur Gallenkuş znów szokuje. Jego zdjęcia są skuteczniejsze niż tysiąc słów

kobieta ucząca się reanimacji

Reanimacja a resuscytacja. Jaka jest różnica? Jak je przeprowadzić?

dziecko wózek upał

„Nie wkładaj dziecka do szklarni!” – mówi lek. med. Dagmara Chmurzyńska-Rutkowska, Mama Pediatra

samotnosc

Samotność ciąży. Felieton Ewy Kalety

Dlaczego warto budzić dzieci kwadrans wcześniej?

dzieci myją zbęby

Dobry zwyczaj – nie pożyczaj. Twoje dziecko jedzie na zieloną szkołę? Sprawdź, czym i dlaczego nie powinno się dzielić

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – jak i dlaczego powstają? Pokonywanie lęku

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

dziecko i zabawki

Minimalizm a dzieci. Czy da się kupować mniej?

5 rzeczy, które trzeba wiedzieć o inhalacji

Biegacz ze zdjętymi butami sportowymi i skręconą kostką siedzi na ziemi

Objawy i sposoby leczenia skręconej kostki

kobieta na ćwiczeniach

Tiki nerwowe – jakie są przyczyny, rodzaje i objawy powtarzalnych ruchów mięśni?

Szczere, na luzie i z uśmiechem. Najfajniejsze konta mam na Instagramie

7 rzeczy, którymi nieświadomie pogarszasz chorobę lokomocyjną dziecka

„Wyrazy miłości dla mam zawstydzających mnie za występ na stand upie”. Amy Schumer świetną ripostą odpowiada na hejt

5 zaskakujących skutków odwodnienia, które łatwo przeoczyć