Przejdź do treści

Jakie są przyczyny zapadniętego ciemiączka?

niemowlę
Fot. LanaK / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Ćwiczenia na pośladki – od A do Z
Ćwiczenia na jędrne pośladki. Zestaw ćwiczeń od A do Z od Kasi Bigos
dziewczyna je kanapkę
Czy Intermittent fasting jest zdrowym sposobem odżywiania się? Wyjaśnia dietetyk Iwona Wanat
Kleszcze – rozprawiamy się z mitami. Co jest prawdą, a co bzdurą?
Kryzys wieku średniego dotyka wiele osób. Blogerka Agata Komorowska dzieli życie na 10-tki, by pokazać, na co tracimy czas
Monika Prześlakowska
„Białko w formie odżywki powinniśmy brać jedynie wtedy, gdy mamy jego niewystarczającą podaż dostarczaną z diety”. Rozmawiamy z dietetyk Moniką Prześlakowską

Kości czaszki noworodków oraz niemowląt połączone są cienką, elastyczną błoną łącznotkankową, nazywaną ciemiączkiem. Wyróżnić można kilka ciemiączek, z czego największe i najczęściej badane są ciemiączka przednie i tylne. Umożliwiają one swobodny i bezpieczny rozwój mózgu.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Monika Kosznicka
lekarz

Zapadnięte ciemiączko może być powodem do niepokoju dla młodych rodziców. Niezwykle ważna jest szybka diagnostyka i leczenie tego objawu, gdyż wklęsłe ciemiączko jest jednym z najczęstszych oznak odwodnienia, które może okazać się niebezpieczne dla niemowląt.

Smutny chłopiec z atopowym zapaleniem skóry

Co to są ciemiączka?

Czaszka człowieka składa się z kilku kości: czołowej, potylicznej, sitowej, klinowej oraz dwóch kości skroniowych i ciemieniowych. Kości te chronią mózgowie przed urazami. W momencie narodzin oraz przez kilka pierwszych miesięcy życia kości te nie przylegają do siebie ściśle, gdyż nie są ze sobą zrośnięte. Daje to możliwość bezurazowego przejścia czaszki noworodka przez kanał rodny matki w trakcie porodu – kości czaszki zachodzą na siebie, przez co zmniejsza się obwód głowy. W kolejnych tygodniach rosnący z każdym dniem mózg ma miejsce do swobodnego wzrostu.

Ciemiączkiem nazywamy nieskostniałe, wypełnione miękką tkanką łączną spojenie łączące kości czaszki, występujące u każdego noworodka i niemowlęcia. Podczas badania można wyczuć na głowie niemowlaka kilka ciemiączek, jednak najważniejsze z nich są dwa – przednie oraz tylne. Ciemiączko przednie ma zazwyczaj kształt rombu, leży w linii pośrodkowej ciała, pomiędzy kośćmi czołowymi a ciemieniowymi. Jego prawidłowe zarośnięcie powinno nastąpić między 9. a 18. miesiącem życia. Ciemiączko tylne jest mniejsze, także znajduje się w linii pośrodkowej ciała, pomiędzy kością potyliczną a kośćmi ciemieniowymi. Zarasta najpóźniej do 4. miesiąca po urodzeniu.

Stała kontrola przez pediatrę wyglądu oraz stopnia zarastania ciemiączek jest bardzo ważna, gdyż wszelkie odchylenia od normy mogą sugerować nieprawidłowy rozwój mózgowia lub ogólne problemy ze zdrowiem niemowlaka. Najlepszym badaniem, by wykryć wszelkie nieprawidłowości w rozwoju mózgu, jest USG przezciemiączkowe, wykonywane tylko małym dzieciom, wykorzystujące zdolność fal ultradźwiękowych do przechodzenia przez miękkie tkanki ciemiączka. Jest to badanie szybkie, bezbolesne oraz bardzo czułe w diagnostyce zaburzeń występujących w centralnym układzie nerwowym.

Jakie mogą być przyczyny zapadniętego ciemiączka?

Fizjologicznie wysklepienie ciemiączka znajduje się na poziomie kości czaszki lub nieco poniżej. Ciemiączko jest zwykle dobrze napięte i nie tętni. Chwilowe tętnienie ciemiączka zaobserwować można podczas nagłego, silnego płaczu lub krzyku u noworodków, co nie powinno być powodem do niepokoju. Bezpośrednio po urodzeniu napięte ciemiączko nasuwa podejrzenie krwawienia wewnątrzczaszkowego. Natomiast w kolejnych dobach życia stanowi czasem objaw zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych lub wodogłowia. Dlatego przy uwypukleniu ciemiączka należy zawsze wykluczyć proces chorobowy w ośrodkowym układzie nerwowym.

Lekko zapadniętą powierzchnię ciemiączka obserwuje się u zdrowych dzieci w pozycji pionowej, na stojąco lub siedząco. Natomiast w stanach chorobowych, takich jak przewlekła biegunka, nasilone wymioty, gorączka przebiegająca ze zlewnymi potami, dołączające się zapadnięte ciemiączko przemawia za odwodnieniem niemowlaka. Poza badaniem fizykalnym konieczne staje się wtedy wykonanie szeregu badań laboratoryjnych, takich jak morfologia krwi, stężenie jonów czy badanie ogólne moczu.

Zobacz także

Jak wygląda zapadnięte ciemiączko i jak można je leczyć?

Należy pamiętać, by badanie ciemiączek zawsze przeprowadzać bardzo delikatnie, za pierwszym razem pod okiem doświadczonego pediatry. Zapadnięte ciemiączko przednie w badaniu fizykalnym noworodka i niemowlęcia daje się wyczuć jako wklęsła, miękka przestrzeń pomiędzy twardymi kośćmi sklepienia czaszki. Oznacza to zwykle, że dziecko nie ma wystarczająco dużej ilości płynów w organizmie. Zazwyczaj do tego objawu dołączają się inne oznaki odwodnienia, takie jak suche śluzówki jamy ustnej, szybsza akcja serca, spadek ilości oddawanego moczu, obniżenie ciśnienia tętniczego, zmniejszenie napięcia skóry, zapadnięcie gałek ocznych, silne pragnienie, niepokój oraz płacz, a w najcięższych przypadkach – senność i zaburzenia przytomności.

Leczenie zapadniętego ciemiączka u niemowląt sprowadza się do podawania specjalnych doustnych płynów nawadniających. W cięższych przypadkach, w celu szybkiego nawodnienia organizmu, konieczne staje się leczenie szpitalne oraz dożylne przetaczanie płynów wieloelektrolitowych.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

W. Kawalec, Pediatria, PZWL, Warszawa 2017.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Napady złości u dziecka. O tym, jak reagować, pisze psycholog Ewa Sękowska-Molga

Zęby wymagające bondingu

Bonding zębów – na czym polega? Jakie są jego efekty?

Zadowolona kobieta po wolumetrii twarzy

Kiedy warto wykonać wolumetrię ust, policzków i twarzy? Efekty i powikłania po zabiegu

Lekarz kardiolog piszący na klawiaturze

Kardiolog – jakie choroby leczy i kiedy należy się do niego zgłosić?

Osoba z bolącym kolanem wymagająca artroskopii kolana

Na czym polega artroskopia kolana – przebieg, wskazania, rekonwalescencja pozabiegowa

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Biegacz ze zdjętymi butami sportowymi i skręconą kostką siedzi na ziemi

Objawy i sposoby leczenia skręconej kostki

Czym jest złamanie otwarte i jak wygląda pomoc przedmedyczna?

Dentysta przygotowujący protezę zębów

Protezy zębowe – czym można je czyścić i jakie są ich rodzaje?

Dbanie o stopy i leczenie nagniotków

Co to są nagniotki? Przyczyny ich powstawania oraz metody usuwania

Chłopiec u którego wymagane jest lapisowanie zębów mlecznych

Lapisowanie zębów mlecznych – na czym polega i jakie przynosi efekty?

Dziewczyna z podejrzeniem aleksytymii

Aleksytymia – jak się objawia i jak powstaje tzw. analfabetyzm emocjonalny?

Okulista bada wzrok pacjenta w gabinecie

Czym zajmuje się okulista? Jak przebiega badanie wzroku i kiedy warto je wykonać?

Kobieta siedząca na toalecie cierpiąca na zespół Alporta

Charakterystyka zespołu Alporta. Co warto wiedzieć o tym schorzeniu genetycznym?

Kobieta zakłada soczewki toryczne

Jak działają soczewki toryczne – kto może je nosić? Rodzaje i charakterystyka

Kobieta pijąca ciepłą herbatę, próbująca złagodzić objawy hipotermii

Na czym polega hipotermia? Jakie są jej objawy i jak powinna wyglądać pierwsza pomoc?

Osoba z podejrzeniem zespołu Arnolda Chiariego

Czym jest zespół Arnolda-Chiariego? Jakie są jego typy, objawy i dostępne metody leczenia?

Dziewczynka u dentysty na zabiegu lakowania zębów

Lakowanie zębów – na czym polega? Jakie są wskazania?

Kobieta z bolącymi zębami z powodu zgryzu otwartego

Zgryz otwarty – czym jest i czy można wyleczyć tak złożoną wadę ortodontyczną?

kobieta cierpiąca na łokieć tenisisty

Łokieć tenisisty – co to jest, czym się objawia i jak wygląda leczenie schorzenia?

oczy kobiety cierpiącej na prozopagnozję

Prozopagnozja – dlaczego osoby dotknięte chorobą nie rozpoznają twarzy bliskich?

lekarz bada kobietę cierpiącą na katalepsję

Katalepsja – choroba czy objaw? Przyczyny i leczenie stanu kataleptycznego

doktor bada dziewczynkę chorą na neuropatię cukrzycową

Neuropatia cukrzycowa jako powikłanie cukrzycy. Objawy i leczenie

lekarz trzyma urządzenie do rektoskopii

Czy rektoskopia boli? Wskazania i przygotowanie do badania odbytnicy