Przejdź do treści

Jod – właściwości, niedobór i nadmiar, naturalne źródła

produkty spożywcze
Jod/iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Dlaczego dzieci tak silnie reagują w momencie wyłączenia im bajek? Tłumaczy psychoożka
Dlaczego dzieci tak silnie reagują w momencie wyłączenia im bajek? Tłumaczy psycholożka
Naukowcy alarmują: aby zatrzymać pandemię COVID-19, konieczne może być szczepienie zwierząt
Naukowcy alarmują: aby zatrzymać pandemię COVID-19, konieczne może być szczepienie zwierząt
Sprawdziłyśmy, ile osób szczepi się dziennie w poszczególnych województwach. W jednym regionie jest ich zaskakująco mało
Koncert w bańkach
Niezwykły koncert w trakcie pandemii. Fani i zespół zamknięci w… bańkach!
Ludzie na koncercie
Lek. Bartosz Fiałek wzburzony weekendowymi imprezami: ludzie, których ignorancja przekracza „dach świata”

Jod jest niezbędnym minerałem powszechnie występującym w owocach morza. Gruczoł tarczowy wykorzystuje go do wytwarzania hormonów tarczycy, które pomagają kontrolować wzrost, naprawiać uszkodzone komórki i wspierać zdrowy metabolizm. Zarówno niedobór jodu, jak i jego nadmiar wpływają negatywnie na zdrowie. W czym jest jod i jakie są objawy niedoboru jodu?

Co to jest jod?

Jod (I) to pierwiastek, który może występować w postaci jednego trwałego izotopu (127) lub izotopów promieniotwórczych (123, 125, 129, 131). Jest mało rozpowszechniony w przyrodzie, w większych ilościach występuje jedynie w solankach i wodzie morskiej.

Właściwości jodu

Warto wiedzieć, jakie funkcje pełni w organizmie jod – właściwości tego pierwiastka wynikają z pośredniego jego udziału w regulowaniu rozwoju i działaniu licznych narządów. Jod to pierwiastek niezbędny w procesie syntezy hormonów tarczycy. Jod wchodzi w skład tyroksyny i trójjodotyroniny – hormonów produkowanych przez tarczycę, regulujących funkcjonowanie wielu układów i przemian metabolicznych.

Jod radioaktywny wykorzystywany jest w medycynie. Izotop jodu 131 wykorzystywany jest m. in. w terapii nadczynności tarczycy. Leczenie tarczycy jodem polega na podaniu pacjentowi doustnie kapsułki zawierającej radioizotop jodu, co umożliwia przechwycenie sporej dawki jodu przez miąższ tarczycy.

Dobowe zapotrzebowanie na jod

Dzienne zapotrzebowanie na jod dla poszczególnych grup wiekowych przedstawia się następująco:

  • dzieci do 5 r. ż. – 90 mikrogramów
  • dzieci w wieku 6 – 12 lat – 120 mikrogramów
  • dzieci powyżej 12 r. ż. i dorośli – 150 mikrogramów
  • kobiety w ciąży i karmiące piersią – 250 mikrogramów

Zwiększone zapotrzebowanie na jod

Zwiększone zapotrzebowanie na jod mogą wykazywać osoby mieszkające z dala od terenów morskich oraz stosujące dietę z niską  konsumpcją ryb i innych produktów morskich, ale także jodowanej soli. Zapotrzebowanie na jod może zwiększać wysokie spożycie  warzyw kapustnych, zawierających glukozynolany – związków obniżających poziom jodu w organizmie.

Naturalne źródła jodu

W celu uzupełnienia puli jodu w organizmie, warto udać się nad morze i pooddychać jodowanym powietrzem. Kiedy jest najwięcej jodu nad morzem? W okresie jesieni i zimy. Ale jod nad morzem to nie jedyne źródło jodu. Co zawiera jod? Najbogatsze źródła jodu w diecie to:

  • ryby morskie
  • owoce morza i algi
  • jodowana sól
  • woda z jodem
  • nabiał.

Co wypłukuje jod? Dietetyczne źródła jodu nie powinny być spożywane ze źródłami chloru i sodu, gdyż te pierwiastki nasilają utratę jodu w organizmu. Wchłanianie jodu z diety mogą także hamować goitrogeny, czyli związki występujące m. in. w jarmużu, kalafiorze, brukselce, kapuście czy soi.

Jod w tabletkach – suplementacja jodem

Osoby narażone na niedobór jodu, w tym kobiety w ciąży, mogą uzupełnić codzienną dietę stosując suplementy zawierające jod. Suplementacja jodu możliwa jest na drodze zażywania tabletek zawierających jod, a także płynu Lugola.

Jod w ciąży

Jod to pierwiastek o istotnym znaczeniu dla rozwijającego się płodu. Kobiety w ciąży powinny zatem szczególnie zadbać o optymalną podaż jodu. Pierwiastek ten odpowiada za utrzymanie prawidłowego funkcjonowania tarczycy matki, a także do zapewnienia produkcji hormonów przez tarczycę płodu.

Niedobór jodu w ciąży może prowadzić do większego ryzyka poronień, wystąpienia wad rozwojowych płodu, śmiertelności okołoporodowej oraz kretynizmu. Dlatego kobietom w ciąży zalecana jest suplementacja jodem w tabletkach.

Niedobór jodu w organizmie

Gdy pojawia się niedobór jodu, objawy wynikają przede wszystkim ze zbyt niskiej syntezy hormonów tarczycy. Może pojawić się:

  • chroniczne zmęczenie
  • suchość skóry i wypadanie włosów
  • przybieranie na wadze
  • nadwrażliwość na niską temperaturę
  • rozrost tarczycy
  • bezsenność
  • zaburzenia psychiczne
  • zwiększone ryzyko rozwoju raka piersi.

Niedobór jodu u dzieci może sprzyjać upośledzeniu rozwoju somatycznego i umysłowego.

Nadmiar jodu w organizmie

Przy podawaniu preparatów związków jodu możliwe jest przedawkowanie jodu. Pojawiają się wówczas takie objawy jak bóle głowy, hiperaktywność, nasilenie trądziku, wysypki, metaliczny posmak w ustach, zapalenie ślinianek.

Bibliografia:

Gietka – Czernel M., Profilaktyka niedoboru jodu; Postępy Nauk Medycznych, nr 12, 2005

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Soki owocowe

Zdarza ci się zjeść banana na śniadanie? Sprawdź, czy to dobry wybór. Tłumaczy dietetyczka Paulina Roziewska

Gdy jelita stają się leniwe. Jak je rozruszać, by poczuć się dobrze?

Źle śpisz? Przyczyna może być prozaiczna

Margaryna czy masło na cholesterol? Skład margaryny

„Bycie na diecie stało się w naszej kulturze atrybutem kobiety”. Psychodietetyczka Małgorzata Akkus wyjaśnia, dlaczego diety odchudzające są nieskuteczne i dlaczego warto zacząć jeść intuicyjnie

„Bycie na diecie stało się w naszej kulturze atrybutem kobiety”. Małgorzata Akkus tłumaczy, jak jeść intuicyjnie i dlaczego diety odchudzające są nieskuteczne

szczupła dziewczyna

Chudnięcie – ile można zdrowo chudnąć? Jem i chudnę – przyczyny

Sól

Sód – rola, skutki niedoboru i nadmiaru, źródła sodu

mięso jako źródło siarki

Siarka – właściwości, niedobór i nadmiar, źródła w diecie

owoce cytrusowe

Fosfor – właściwości, nadmiar i niedobór, naturalne źródła

sól

Chlor – rola w organizmie, niedobór, objawy zatrucia

mięso, jaja i ryby

Azot – właściwości, źródła, skutki nadmiaru i niedoboru

YouTuberka Natalia Szymaniec z duetu „Szparagi” schudła 35 kg. Teraz apeluje: taka dieta wymaga opieki lekarza

Potas – źródła w diecie oraz skutki niedoboru i nadmiaru

owoce

Kwas gamma-linolenowy GLA – działanie, źródła, niedobór

siemię lniane

Kwas alfa-linolenowy (ALA) – rola, źródła, skutki niedoboru

Brokuły na stole

Izotiocyjaniany – co to jest, gdzie je znaleźć? Właściwości

orzechy brazylijskie

Selen – właściwości, niedobór i przedawkowanie, źródła

Produkty bogate w molibden

Molibden – rola w organizmie, zapotrzebowanie, niedobór

Miedź

Miedź – właściwości, źródła nadmiar i niedobór w organizmie

suplement diety

Mangan – właściwości, nadmiar, niedobór, źródła w diecie

Nawyki żywieniowe dziecka - jak je zmienić?

Nawyki żywieniowe dzieci – dobre i złe. Zmiana nawyków na zdrowe

owoce morza

Kobalt – właściwości, niedobór, źródła, alergia na kobalt

pasta do zębów

Fluor – właściwości, źródła, niedobór i szkodliwość fluoru

pieczywo pełnoziarniste

Chrom – rola, zapotrzebowanie, źródła i niedobór chromu

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Basia Kędzior

Hello My Hero. „Wygląd nie mówi o tym, kim się jest, czy jest się lepszym, czy gorszym. Każdy ma tak samo ważny powód i prawo do życia” – mówi Basia Kędzior, dziewczyna z rybią łuską

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

para w łóżku

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Klara Roterska

Klara Roterska: Nikt nie chciał wpisać mi w kartę leczenia słowa „gwałt”, wpisywali „przykre zdarzenie”

Morsowanie – wady i zalety. Czy naprawdę warto wbiec do lodowatej wody?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?