Przejdź do treści

Karboksyhemoglobina – badanie i interpretacja wyniku, objawy zatrucia tlenkiem węgla

Karboksyhemoglobina, fiolka krwi
Karboksyhemoglobina - badanie i interpretacja wyniku, objawy zatrucia tlenkiem węgla Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Czy w trakcie pobytu w szpitalu trzeba mieć swoje leki, które przyjmujemy na co dzień? Wyjaśnia prawniczka Patrycja Pieszczek-Bober
„W całym szpitalu nie było ani jednej 'państwowej’ wkładki czy tamponu”. Siostra Bożenna gorzko o ubóstwie menstruacyjnym
Może nas czekać przełom w leczeniu cukrzycy i otyłości. Badania nowego leku są bardzo obiecujące
Transpłciowy mężczyzna w ciąży w reklamie Calvina Kleina. Marka usuwa nienawistne komentarze
„Uważaj na zgorzknienie organizmu!” – ostrzega dietetyk dr Damian Parol i podpowiada, jak do niego nie doprowadzić

Karboksyhemoglobina to połączenie hemoglobiny z tlenkiem węgla. Fizjologicznie zawartość karboksyhemoglobiny we krwi jest znikoma. Niewielki wzrost stwierdzany jest u palaczy, a znaczny wzrost występuje po zatruciu czadem – objawy zatrucia tlenkiem węgla wynikają właśnie z upośledzenia transportu tlenu do komórek. Badanie poziomu karboksyhemoglobiny pozwala ocenić stopień zatrucia czadem.

Karboksyhemoglobina – co to?

Karboksyhemoglobina to połączenie hemoglobiny z tlenkiem węgla, jakie powstaje podczas oddychania powietrzem, w którym znajduje się czad, czyli związek powstały w efekcie niepełnego spalania związków węglowych. Połączenie tlenku węgla z hemoglobiną może być nawet 300 razy silniejsze niż tlenu, a reakcja czadu z hemoglobiną jest bardzo szybka. Oznacza to, że już niewielka zawartość czadu we wdychanym powietrzu przyczynia się do natychmiastowego powstania bardzo dużych ilości karboksyhemoglobiny. Zastępuje ona prawidłową hemoglobinę, co prowadzi do upośledzenia transportu tlenu do komórek i ich niedotlenienia.

Hemoglobina to białko występujące w erytrocytach, odpowiedzialne za wiązanie cząsteczki tlenu. To właśnie dzięki hemoglobinie krwinki czerwone mogą wiązać tlen w płucach i transportować go do komórek ciała. Jednocześnie – dwutlenek węgla jest transportowany w odwrotnym kierunku, czyli z komórek do płuc. Połączenie tlenu z hemoglobiną nie jest trwałe – jest to warunek efektywnej wymiany gazowej.

U osób niepalących karboksyhemoglobina stanowi mniej niż 2,3 proc. całkowitej puli hemoglobiny. Z kolei u osób palących papierosy karboksyhemoglobina mieści się w przedziale 2,1-4,2 proc. Podwyższone wartości karboksyhemoglobiny stwierdzane są po zatruciu czadem. Oznaczanie poziomu karboksyhemoglobiny umożliwia ocenę stopnia zatrucia tlenkiem węgla.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Niski poziom hemoglobiny

Badanie poziomu karboksyhemoglobiny

Oznaczanie poziomu karboksyhemoglobiny wykonywane jest w próbce krwi żylnej. Niezwykle ważne jest, aby oznaczenie nie zostało wykonane później niż cztery godziny od momentu pobrania próbki. Wynika to ze zmian w poziomie karboksyhemoglobinie w przechowywanym materiale. Badanie wykonywane jest wówczas, gdy podejrzewane jest zatrucie czadem i pozwala określić ciężkość zatrucia:

  • karboksyhemoglobina 10-20 proc. to zatrucie lekkie,
  • karboksyhemoglobina 20 do 30 proc. to zatrucie średnie,
  • karboksyhemoglobina 30 do 40 proc. to zatrucie ostre,
  • karboksyhemoglobina 40 do 60 proc. to zatrucie ciężkie,
  • karboksyhemoglobina powyżej 60 proc. to zatrucie śmiertelne.
kobieta lekarz trzyma w rękach zdjęcie rentgenowskie płuc

Jakie są objawy zatrucia tlenkiem węgla?

Tlenek węgla, czyli czad (CO) to bezwonny gaz powstający w reakcji niepełnego spalania związków zawierających węgiel. Do zatrucia czadem dochodzi najczęściej w zamkniętych pomieszczeniach, gdy ograniczony zostaje dostęp tlenu. Zazwyczaj czad powstaje podczas pożaru lub pracy piecyków gazowych czy silników spalinowych. Ponieważ tlenek węgla jest gazem bezbarwnym, pozbawionym zapachu, osoba wdychająca ten gaz nie jest świadoma narażenia na działanie czadu. Dlaczego tlenek węgla jest niebezpieczny? Wiążąc się trwale z hemoglobiną, gaz ten uniemożliwia transport tlenu do komórek. W konsekwencji dochodzi do niedotlenienia komórek. Gdy dojdzie do niedotlenienia mózgu, mięśnia sercowego lub niewydolności układu oddechowego – zatrucie czadem może okazać się śmiertelne.

Pierwsze objawy zatrucia tlenkiem węgla pojawiają się wówczas, gdy stężenie czadu w powietrzu wynosi zaledwie 0,01-0,04 proc. Wówczas objawy zatrucia CO są mało charakterystyczne – pojawia się ból głowy, duszności kołatanie serca. Gdy stężenie tlenku węgla we wdychanym powietrzu wzrasta do 0,08 proc., mogą pojawić się nudności i wymioty. Dalsze przebywanie w takich warunkach może prowadzić do wystąpienia śpiączki, a ostatecznie – śmierci. Zgon następuje przy stężeniach czadu wynoszących około 0,15 proc. Objawy zatrucia czadem u niemowląt są bardzo niespecyficzne i zazwyczaj występuje senność i ospałość malucha.

Późne objawy zatrucia tlenkiem węgla występują po utajonym, umiarkowanym zatruciu czadem. Zaobserwować można zaburzenia funkcji poznawczych – problemy z pamięcią i koncentracją. Inne symptomy to niekontrolowane drżenie mięśni. Z kolei w przypadku dłuższej ekspozycji na bardzo niskie stężenia tlenku węgla, objawy podtrucia czadem to jasnoczerwone zabarwienie spojówek i płytki paznokciowej.

Tlenek węgla — Czym jest ten gaz i dlaczego jest tak niebezpieczny? Poznaj, jak działa i jak się przed nim chronić!

Objawy zatrucia czadem – co robić?

Pierwsza pomoc w przypadku podejrzenia zatrucia czadem sprowadza się do wyprowadzenia zatrutej osoby z zaczadzonego pomieszczenia. Bardzo ważne jest zachowanie bezpieczeństwa przez osobę udzielającą pomocy – powinna mieć ona maskę tlenową. Jeśli osoba poszkodowana jest przytomna, należy ją ułożyć w pozycji półsiedzącej lub leżącej, zapewniając stały dostęp świeżego powietrza. Jeśli poszkodowany jest nieprzytomny – należy sprawdzić oddech i tętno. Gdy są obecne – poszkodowanego układa się w pozycji bocznej, po czym należy wezwać pogotowie. W przypadku braku funkcji życiowych należy prowadzić resuscytację krążeniowo-oddechową do momentu przybycia służb ratunkowych.

Wiele osób uważa, że w ocenie stanu osoby poszkodowanej może pomóc pulsoksymetr. Co bada to urządzenie? Pulsoksymetr dostarcza informacji o saturacji krwi, czyli wysycenia hemoglobiny tlenem. Jednak urządzenie nie odróżnia prawidłowej hemoglobiny od karboksyhemoglobiny, dlatego może wskazywać prawidłową saturację pomimo zatrucia czadem.

 

Bibliografia:

  1. Nieścior M., Jackowska T., Zatrucie tlenkiem węgla,Postępy Nauk Medycznych, 2013, XXVI(7)
  2. Jakubowski M., Tlenek węgla, Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy, 2006, nr 4(50)
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Tych reklam w szkole rodzenia już nie zobaczysz. Ministerstwo Zdrowia powiedziało pass

Haptoglobina – rola w organizmie, badanie i interpretacja. Objawy hemolizy

Nagłośnia – rak i zapalenie nagłośni. Czym różni się choroba krtani od zapalenia nagłośni?

Hipotonia ortostatyczna – przyczyny, objawy i leczenie nagłego spadku ciśnienia tętniczego krwi

Niedokrwistość z niedoboru żelaza. Jakie są przyczyny i objawy anemii, jak ją leczyć, jakie badania wykonać?

laboratorium

Makrofagi – co to, funkcje w organizmie, aktywacja makrofagów

badanie laboratoryjne

Zasadowica metaboliczna – przyczyny, objawy, rozpoznanie, leczenie

Eozynofilia – przyczyny, objawy, normy i leczenie

Aplazja szpiku

Aplazja szpiku – przyczyny, objawy, metody leczenia

Kwasica metaboliczna, badanie

Kwasica metaboliczna – przyczyny, objawy, leczenie

Kobieta z objawami astmy przyjmuje leki przy lekarce

Astma oskrzelowa – przyczyny, objawy, leczenie

Lekarz pokazuje na rentgen i tłumaczy pacjentce przyczyny zapalenia płuc

Zapalenie płuc – czym jest, jakie są jego objawy i sposoby leczenia?

Jak oddychać? Proste ćwiczenie czyni cuda

Jak oddychać? Kasia Bem przedstawia proste ćwiczenie, które czyni cuda

Co oznacza niski lub wysoki hematokryt?

Hematokryt. Co oznacza niski i wysoki HTC, jakie są normy?

prześwietlenie płuc

Rak płuc – objawy, rokowania, leczenie. Jakie są jego przyczyny?

Zdjęcie rentgenowskie przedstawiające chorobę

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) – przyczyny, objawy, leczenie

Mężczyzna z nadciśnieniem tętniczym mierzy swoje ciśnienie

Nadciśnienie – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie

Płytki krwi (PLT, trombocyty) – norma, badanie. Niski i podwyższony poziom płytek krwi

Jakie są grupy krwi i na czym polega ich dziedziczenie?

Grupy krwi – rodzaje, dziedziczenie, badanie i dieta

Zespół Schwartza-Barttera – przyczyny, objawy, leczenie

WHO: najwięcej zgonów z powodu gruźlicy

WHO alarmuje: w 2020 roku nastąpił największy wzrost śmiertelności z powodu gruźlicy od 10 lat

RSV. Lekarze mówią o oddziałach, które pękają w szwach

„To nie COVID-19 i PIMS są dla nas wyzwaniem, tylko wirus RSV”. Lekarze mówią o oddziałach, które pękają w szwach

Angiodysplazja – objawy, diagnostyka, leczenie

Choroba Rendu-Oslera-Webera – objawy i leczenie

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCV – morfologia, wyniki, norma. MCV podwyższone i za niskie

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

×