Przejdź do treści

Karboksyhemoglobina – badanie i interpretacja wyniku, objawy zatrucia tlenkiem węgla

Karboksyhemoglobina, fiolka krwi
Karboksyhemoglobina - badanie i interpretacja wyniku, objawy zatrucia tlenkiem węgla Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Nie wystarczy powiedzieć, że boli brzuch. Lekarka Weronika Błaszczyk podpowiada, co ułatwi właściwą diagnozę
Choroby przenoszone drogą płciową są obecnie „poza kontrolą”. Liczba zarażonych osób nieustannie rośnie
Lekarz zbagatelizował jej objawy. O tym, że to rak piersi, 29-latka dowiedziała się w ósmym miesiącu ciąży
Natalia Nykiel: „Normalne, że ich dotykam”. To ważny spot, który powinna obejrzeć każda nastolatka
Czujesz, że przytłaczają cię emocje? Wypróbuj technikę samoregulacji STOP

Karboksyhemoglobina to połączenie hemoglobiny z tlenkiem węgla. Fizjologicznie zawartość karboksyhemoglobiny we krwi jest znikoma. Niewielki wzrost stwierdzany jest u palaczy, a znaczny wzrost występuje po zatruciu czadem – objawy zatrucia tlenkiem węgla wynikają właśnie z upośledzenia transportu tlenu do komórek. Badanie poziomu karboksyhemoglobiny pozwala ocenić stopień zatrucia czadem.

Karboksyhemoglobina – co to?

Karboksyhemoglobina to połączenie hemoglobiny z tlenkiem węgla, jakie powstaje podczas oddychania powietrzem, w którym znajduje się czad, czyli związek powstały w efekcie niepełnego spalania związków węglowych. Połączenie tlenku węgla z hemoglobiną może być nawet 300 razy silniejsze niż tlenu, a reakcja czadu z hemoglobiną jest bardzo szybka. Oznacza to, że już niewielka zawartość czadu we wdychanym powietrzu przyczynia się do natychmiastowego powstania bardzo dużych ilości karboksyhemoglobiny. Zastępuje ona prawidłową hemoglobinę, co prowadzi do upośledzenia transportu tlenu do komórek i ich niedotlenienia.

Hemoglobina to białko występujące w erytrocytach, odpowiedzialne za wiązanie cząsteczki tlenu. To właśnie dzięki hemoglobinie krwinki czerwone mogą wiązać tlen w płucach i transportować go do komórek ciała. Jednocześnie – dwutlenek węgla jest transportowany w odwrotnym kierunku, czyli z komórek do płuc. Połączenie tlenu z hemoglobiną nie jest trwałe – jest to warunek efektywnej wymiany gazowej.

U osób niepalących karboksyhemoglobina stanowi mniej niż 2,3 proc. całkowitej puli hemoglobiny. Z kolei u osób palących papierosy karboksyhemoglobina mieści się w przedziale 2,1-4,2 proc. Podwyższone wartości karboksyhemoglobiny stwierdzane są po zatruciu czadem. Oznaczanie poziomu karboksyhemoglobiny umożliwia ocenę stopnia zatrucia tlenkiem węgla.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Niski poziom hemoglobiny

Badanie poziomu karboksyhemoglobiny

Oznaczanie poziomu karboksyhemoglobiny wykonywane jest w próbce krwi żylnej. Niezwykle ważne jest, aby oznaczenie nie zostało wykonane później niż cztery godziny od momentu pobrania próbki. Wynika to ze zmian w poziomie karboksyhemoglobinie w przechowywanym materiale. Badanie wykonywane jest wówczas, gdy podejrzewane jest zatrucie czadem i pozwala określić ciężkość zatrucia:

  • karboksyhemoglobina 10-20 proc. to zatrucie lekkie,
  • karboksyhemoglobina 20 do 30 proc. to zatrucie średnie,
  • karboksyhemoglobina 30 do 40 proc. to zatrucie ostre,
  • karboksyhemoglobina 40 do 60 proc. to zatrucie ciężkie,
  • karboksyhemoglobina powyżej 60 proc. to zatrucie śmiertelne.
kobieta lekarz trzyma w rękach zdjęcie rentgenowskie płuc

Jakie są objawy zatrucia tlenkiem węgla?

Tlenek węgla, czyli czad (CO) to bezwonny gaz powstający w reakcji niepełnego spalania związków zawierających węgiel. Do zatrucia czadem dochodzi najczęściej w zamkniętych pomieszczeniach, gdy ograniczony zostaje dostęp tlenu. Zazwyczaj czad powstaje podczas pożaru lub pracy piecyków gazowych czy silników spalinowych. Ponieważ tlenek węgla jest gazem bezbarwnym, pozbawionym zapachu, osoba wdychająca ten gaz nie jest świadoma narażenia na działanie czadu. Dlaczego tlenek węgla jest niebezpieczny? Wiążąc się trwale z hemoglobiną, gaz ten uniemożliwia transport tlenu do komórek. W konsekwencji dochodzi do niedotlenienia komórek. Gdy dojdzie do niedotlenienia mózgu, mięśnia sercowego lub niewydolności układu oddechowego – zatrucie czadem może okazać się śmiertelne.

Pierwsze objawy zatrucia tlenkiem węgla pojawiają się wówczas, gdy stężenie czadu w powietrzu wynosi zaledwie 0,01-0,04 proc. Wówczas objawy zatrucia CO są mało charakterystyczne – pojawia się ból głowy, duszności kołatanie serca. Gdy stężenie tlenku węgla we wdychanym powietrzu wzrasta do 0,08 proc., mogą pojawić się nudności i wymioty. Dalsze przebywanie w takich warunkach może prowadzić do wystąpienia śpiączki, a ostatecznie – śmierci. Zgon następuje przy stężeniach czadu wynoszących około 0,15 proc. Objawy zatrucia czadem u niemowląt są bardzo niespecyficzne i zazwyczaj występuje senność i ospałość malucha.

Późne objawy zatrucia tlenkiem węgla występują po utajonym, umiarkowanym zatruciu czadem. Zaobserwować można zaburzenia funkcji poznawczych – problemy z pamięcią i koncentracją. Inne symptomy to niekontrolowane drżenie mięśni. Z kolei w przypadku dłuższej ekspozycji na bardzo niskie stężenia tlenku węgla, objawy podtrucia czadem to jasnoczerwone zabarwienie spojówek i płytki paznokciowej.

Tlenek węgla — Czym jest ten gaz i dlaczego jest tak niebezpieczny? Poznaj, jak działa i jak się przed nim chronić!

Objawy zatrucia czadem – co robić?

Pierwsza pomoc w przypadku podejrzenia zatrucia czadem sprowadza się do wyprowadzenia zatrutej osoby z zaczadzonego pomieszczenia. Bardzo ważne jest zachowanie bezpieczeństwa przez osobę udzielającą pomocy – powinna mieć ona maskę tlenową. Jeśli osoba poszkodowana jest przytomna, należy ją ułożyć w pozycji półsiedzącej lub leżącej, zapewniając stały dostęp świeżego powietrza. Jeśli poszkodowany jest nieprzytomny – należy sprawdzić oddech i tętno. Gdy są obecne – poszkodowanego układa się w pozycji bocznej, po czym należy wezwać pogotowie. W przypadku braku funkcji życiowych należy prowadzić resuscytację krążeniowo-oddechową do momentu przybycia służb ratunkowych.

Wiele osób uważa, że w ocenie stanu osoby poszkodowanej może pomóc pulsoksymetr. Co bada to urządzenie? Pulsoksymetr dostarcza informacji o saturacji krwi, czyli wysycenia hemoglobiny tlenem. Jednak urządzenie nie odróżnia prawidłowej hemoglobiny od karboksyhemoglobiny, dlatego może wskazywać prawidłową saturację pomimo zatrucia czadem.

 

Bibliografia:

  1. Nieścior M., Jackowska T., Zatrucie tlenkiem węgla,Postępy Nauk Medycznych, 2013, XXVI(7)
  2. Jakubowski M., Tlenek węgla, Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy, 2006, nr 4(50)
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta

Jak oddychać? Kasia Bem przedstawia proste ćwiczenie, które czyni cuda

Antykoagulant toczniowy – czym jest, diagnostyka, cena badań 

„Rodzice wciąż są namawiani do bankowania krwi pępowinowej dla użytku ich dzieci, mimo że nie ma takiej potrzeby”. O tym, jak wmówiono nam, że krew pępowinowa to panaceum, mówi hematolog prof. Wiesław Jędrzejczak

Kobieta

Stresujesz się? Oddychaj! Kasia Bem radzi, jak w prosty sposób się rozluźnić

Dlaczego powinniśmy oddychać przez nos? Jak robić to prawidłowo?

Hemolakria – czym są krwawe łzy i jak leczyć zaburzenie? 

Stridor, czyli świst przy oddychaniu, którego nie warto bagatelizować!

ECMO – urządzenie, które daje płucom i sercu czas na regenerację lub przeszczep

Skala MRC – co mierzy, gdzie jest stosowana, jak przebiega badanie?

Glifosat – co to jest i jak go usunąć? Jaki wpływ na nasze zdrowie mają herbicydy?

Tych reklam w szkole rodzenia już nie zobaczysz. Ministerstwo Zdrowia powiedziało pass

Haptoglobina – rola w organizmie, badanie i interpretacja. Objawy hemolizy

Nagłośnia – rak i zapalenie nagłośni. Czym różni się choroba krtani od zapalenia nagłośni?

Hipotonia ortostatyczna – przyczyny, objawy i leczenie nagłego spadku ciśnienia tętniczego krwi

Niedokrwistość z niedoboru żelaza. Jakie są przyczyny i objawy anemii, jak ją leczyć, jakie badania wykonać?

laboratorium

Makrofagi – co to, funkcje w organizmie, aktywacja makrofagów

badanie laboratoryjne

Zasadowica metaboliczna – przyczyny, objawy, rozpoznanie, leczenie

Eozynofilia – przyczyny, objawy, normy i leczenie

Aplazja szpiku

Aplazja szpiku – przyczyny, objawy, metody leczenia

Kwasica metaboliczna, badanie

Kwasica metaboliczna – przyczyny, objawy, leczenie

Kobieta z objawami astmy przyjmuje leki przy lekarce

Astma oskrzelowa – przyczyny, objawy, leczenie

Lekarz pokazuje na rentgen i tłumaczy pacjentce przyczyny zapalenia płuc

Zapalenie płuc – czym jest, jakie są jego objawy i sposoby leczenia?

Co oznacza niski lub wysoki hematokryt?

Hematokryt. Co oznacza niski i wysoki HTC, jakie są normy?

prześwietlenie płuc

Rak płuc – objawy, rokowania, leczenie. Jakie są jego przyczyny?

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

×