Przejdź do treści

Kreatynina – marker pracy nerek. O czym świadczy jego wysoki i niski poziom?

dłoń w rękawiczce jednorazowej trzymająca próbkę krwi
Fot. Csaba Deli / Adobe
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Frytki z batatów z domowym sosem aioli
Zdrowa przekąska na wieczór! Frytki z batatów z domowym sosem aioli
kobieta na ćwiczeniach
Tiki nerwowe – jakie są przyczyny, rodzaje i objawy powtarzalnych ruchów mięśni?
Ćwiczenia na nogi z obciążeniem
10 propozycji ćwiczeń na nogi z obcjążeniem
Obawiasz się zapalenia zatok? Oto co możesz zrobić, aby tego uniknąć
Oparzenia – czego nie robić, gdy się przydarzą
Oparzenia – dowiedz się, czego nie powinnaś robić, gdy ci się przydarzą

Kreatynina należy do substancji, które wydalane są przez nerki, i w związku z tym jest markerem pracy tego organu. Wytwarzana jest przede wszystkim w mięśniach, a wahania jej stężenia mogą świadczyć o chorobie.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Kreatynina zaliczana jest do organicznych związków chemicznych wydalanych przez nerki, a jej stężenie uzależnione jest od stosunku produkcji do wydalania w wyniku przesączania kłębuszkowego w nerkach. Badanie kreatyniny pozwala na ocenę stanu nerek i często jest wskazaniem w celu wykrycia ich niewydolności. Kreatynina razem z moczem stanowi główny związek azotowy. Średnia ilość dziennego wydalania tej substancji oscyluje pomiędzy 14 a 26 mg na 1 kg masy ciała.

probówki

Badanie kreatyniny

Badanie kreatyniny w surowicy wykonywane jest, gdy istnieje podejrzenie zatrucia toksynami lub przewlekłej choroby nerek. Innymi słowy, poziom kreatyniny jest markerem niewydolności nerek, polegającej na nadmiernym gromadzeniu się tego związku w osoczu (nerki tracą wówczas funkcję filtracyjną). Stężenie kreatyniny we krwi i moczu zależy od wielu czynników, w tym od płci (zazwyczaj jest większy u mężczyzn), ilości spożywanego mięsa (im więcej, tym więcej kreatyniny) oraz masy ciała. Szczegółowa analiza ilości kreatyniny okazuje się pomocna w podejrzeniu zatrucia lekami i toksynami. Może to w konsekwencji doprowadzić do marskości wątroby, wstrząsu czy też niewydolności serca lub trzustki.

Wskazania do badania kreatyniny z krwi są często wynikiem tomografii komputerowej, rezonansu magnetycznego, koronarografii czy arteriografii. Materiał biologiczny pobiera się z krwi żylnej, najlepiej na czczo (minimum 8 godzin po ostatnim posiłku). W innym przypadku wynik może być fałszywy. Nie należy dzień wcześniej wykonywać intensywnych ćwiczeń fizycznych i spożywać alkoholu. Norma kreatyniny wynosi 0,6–1,3 mg/dl. Warto jednak zaznaczyć, że każde laboratorium ma swoje normy i nieco inne metody pomiaru.

Współczynnik przesączania kłębuszkowego

Wskaźnik filtracji kłębuszkowej (GFR), inaczej współczynnik przesączania kłębuszkowego, mówi o ilości osocza, która zostaje przefiltrowana przez 1 min w kłębuszkach nerkowych. Ustalenie jego wielkości pomaga w określeniu stopnia wydolności nerek. Fizjologiczna norma GFR powinna być większa bądź równa 90 ml/min/1,73 m2.

Zobacz także

Interpretacja wyników badania kreatyniny

Podwyższona kreatynina może wynikać z ostrej niewydolności nerek, nadmiernego wysiłku fizycznego, zatrucia związkami nieorganicznymi i organicznymi, długotrwałego przyjmowania leków z grupy cefalosporyn i tetracyklin. Nadmierna jej ilość obserwowana jest także w gigantyzmie.

Przy ostrej niewydolności nerek następuje dynamiczny wzrost stężenia kreatyniny w moczu i krwi. W tym przypadku lekarz zwyczajowo zaleca wykonanie analizy wartości GFR, ponieważ choroby nerek dzielą się na kilka faz, w zależności od poziomu GFR. Aby zdiagnozować ostrą niewydolność nerek, nieprawidłowe parametry muszą utrzymywać się dłużej niż 3 miesiące.

Niska kreatynina wskazuje na fizjologiczne, tj. prawidłowe, funkcjonowanie nerek. Jeśli jednak poziom ten jest niższy niż norma, może to świadczyć o zaniku mięśni lub niedożywieniu. Dlatego też zbyt małe stężenie kreatyniny obserwuje się u osób będących na dietach głodowych. Często występuje ono również u kobiet w ciąży lub długo stosujących leki sterydowe, w tym preparaty moczopędne i przeciwzapalne.

Należy pamiętać o tym, że biochemiczne badania muszą być wykonywane zarówno z krwi, jak i z moczu. Ma to uzasadnienie. Stężenie kreatyniny w surowicy krwi jest wartością stałą, co oznacza, że nie jest ona ani zwrotnie wchłaniana, ani wydzielana dalej przez cewki nerkowe. Ilość kreatyniny w moczu zależy przede wszystkim od właściwości filtracyjnych nerek.

Faza niewydolności nerek a GFR

Wartość współczynnika przesączania kłębuszkowego jest dobrym wskaźnikiem oceniającym funkcje nerek:

  • Faza 1: GFR ≥ 90 ml/min: choroba nerek z prawidłowym GFR,
  • Faza 2: GFR 60–89 ml/min: przewlekła choroba nerek wczesna,
  • Faza 3: GFR 30–59 ml/min: przewlekła choroba nerek w stopniu umiarkowanym,
  • Faza 4: GFR 15–29 ml/min: ciężka postać przewlekłej choroby nerek,
  • Faza 5: GFR ≤ 15 ml/min: schyłkowa postać przewlekłej choroby nerek.

Jak obniżyć poziom kreatyniny?

Kiedy wynik badań biochemicznych wskaże na zawyżony poziom kreatyniny, pierwszym krokiem jest ustalenie przyczyny takiego zjawiska. Kluczowym sposobem na obniżenie poziomu kreatyniny jest odpowiednia dieta, co wiąże się głównie z obniżeniem ilości spożywanego mięsa. Pozwoli to na odciążenie nerek. Zaleca się sięganie po pokarmy roślinne, świeże owoce i warzywa oraz produkty bogate w żelazo (w tym banany, figi, pomidory oraz zielone warzywa).

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Co można wyczytać z języka? Kolor, nalot i faktura mówią dużo o twoim stanie zdrowia

5-10-8 – prosta zasada zdrowego serca

lekarz przeprowadzający badania genetyczne

Jak przebiegają badania genetyczne i jakie choroby pozwalają wykryć?

Neurolog omawia z pacjentką wyniki badań

Neurolog, czyli specjalista od schorzeń i chorób układu nerwowego. Jakie dokładnie leczy choroby?

różne rodzaje opatrunków w postaci plastrów i bandaża

Opatrunki – rodzaje, wskazania oraz sposób doboru odpowiedniego środka

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG – elektromiografia. Jak wygląda badanie i jakie są wskazania?

Zabieg wstrzykiwania toksyny botulinowej

Toksyna botulinowa w praktyce neurologicznej oraz kosmetologii

Pływające bakterie na odporność

Co to jest immunologia i jakie są jej rodzaje? Badania immunologiczne w diagnostyce

kobieta leży na stole do masażu i korzysta z talasoterapii

Talasoterapia – co to jest i jak działa? Czy zabiegi talasoterapii są skuteczne?

leki psychotropowe w postaci tabletek wysypane na stół

Działanie leków psychotropowych. Przebieg leczenia, skutki uboczne, efekty

Badanie psychologiczne u psychologa

Jak wyglądają badania psychologiczne kierowców oraz w wojsku?

kobieta cierpiąca na abulię spogląda z balkonu na ulicę

Abulia jako przykład zaburzeń woli i aktywności złożonej

kobieta dotyka szyi aby sprawdzić, czy nie znajdują się na niej wole tarczycy

Wole tarczycowe – jakie są przyczyny powiększenia się tarczycy?

Badanie mające sprawdzić czy chory potrzebuje kolostomii

Czym jest kolostomia i jak wygląda życie po zabiegu? Wskazania do wykonania kolostomii

kobieta pokazuje w jaki sposób wykonywać sztuczne oddychanie

Resuscytacja krążeniowo-oddechowa – jak wykonać sztuczne oddychanie i masaż serca?

Kobieta trzymająca trzęsące się ręce innej kobiety

Od czego trzęsą się ręce – czyli przyczyny i sposoby leczenia przypadłości

lekarze wykonujący zabieg kauteryzacji

Co to jest kauteryzacja? Wskazania do wykonania zabiegu i jego przebieg

Starsza kobieta z otępieniem

Otępienie – czym jest? Przyczyny i objawy chorób otępiennych

kobieta obejmuje za dłoń osobę cierpiącą na atetozę

Co to jest atetoza? Objawy oraz leczenie zaburzeń neurologicznych

Płaczące dziecko cierpiące na zaburzenia integracji sensorycznej

Zaburzenia integracji sensorycznej – jakie są ich przyczyny i jak z nimi walczyć?

Wykonywane procesu defibrylacji

Defibrylacja – czym jest ten zabieg i w jakim celu się go wykonuje?

ilustracja przedstawiająca adenowirus

Co to jest adenowirus? Charakterystyczne objawy i leczenie

Komar zakażający człowieka febrą

Febra – jakie są przyczyny i objawy żółtej gorączki? W jaki sposób można zarazić się febrą?

Chłopiec z zespołem Williamsa kulący się pod ścianą

Zespół Williamsa – jakie są przyczyny i objawy tej genetycznej choroby?