Przejdź do treści

Kreatynina – marker pracy nerek. O czym świadczy jego wysoki i niski poziom?

dłoń w rękawiczce jednorazowej trzymająca próbkę krwi
Fot. Csaba Deli / Adobe
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Raw bars - zdrowe mrożone batony
Raw bars – zdrowe mrożone batony
kapsułki
Witaminy – kiedy, które i dla kogo?
Psychologiczny problem… zaparć
istockphoto.com
Jak mają się twoje biodra, gdy ty masz 20, 30, 40… lat?
istockphoto.com
„Czy podoba mi się moje ciało poporodowe? Nieszczególnie, ale jestem z niego bardzo dumna”. Kobiety pokazały, jak wyglądały po porodzie

Kreatynina należy do substancji, które wydalane są przez nerki, i w związku z tym jest markerem pracy tego organu. Wytwarzana jest przede wszystkim w mięśniach, a wahania jej stężenia mogą świadczyć o chorobie.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Kreatynina zaliczana jest do organicznych związków chemicznych wydalanych przez nerki, a jej stężenie uzależnione jest od stosunku produkcji do wydalania w wyniku przesączania kłębuszkowego w nerkach. Badanie kreatyniny pozwala na ocenę stanu nerek i często jest wskazaniem w celu wykrycia ich niewydolności. Kreatynina razem z moczem stanowi główny związek azotowy. Średnia ilość dziennego wydalania tej substancji oscyluje pomiędzy 14 a 26 mg na 1 kg masy ciała.

probówki

Badanie kreatyniny

Badanie kreatyniny w surowicy wykonywane jest, gdy istnieje podejrzenie zatrucia toksynami lub przewlekłej choroby nerek. Innymi słowy, poziom kreatyniny jest markerem niewydolności nerek, polegającej na nadmiernym gromadzeniu się tego związku w osoczu (nerki tracą wówczas funkcję filtracyjną). Stężenie kreatyniny we krwi i moczu zależy od wielu czynników, w tym od płci (zazwyczaj jest większy u mężczyzn), ilości spożywanego mięsa (im więcej, tym więcej kreatyniny) oraz masy ciała. Szczegółowa analiza ilości kreatyniny okazuje się pomocna w podejrzeniu zatrucia lekami i toksynami. Może to w konsekwencji doprowadzić do marskości wątroby, wstrząsu czy też niewydolności serca lub trzustki.

Wskazania do badania kreatyniny z krwi są często wynikiem tomografii komputerowej, rezonansu magnetycznego, koronarografii czy arteriografii. Materiał biologiczny pobiera się z krwi żylnej, najlepiej na czczo (minimum 8 godzin po ostatnim posiłku). W innym przypadku wynik może być fałszywy. Nie należy dzień wcześniej wykonywać intensywnych ćwiczeń fizycznych i spożywać alkoholu. Norma kreatyniny wynosi 0,6–1,3 mg/dl. Warto jednak zaznaczyć, że każde laboratorium ma swoje normy i nieco inne metody pomiaru.

Współczynnik przesączania kłębuszkowego

Wskaźnik filtracji kłębuszkowej (GFR), inaczej współczynnik przesączania kłębuszkowego, mówi o ilości osocza, która zostaje przefiltrowana przez 1 min w kłębuszkach nerkowych. Ustalenie jego wielkości pomaga w określeniu stopnia wydolności nerek. Fizjologiczna norma GFR powinna być większa bądź równa 90 ml/min/1,73 m2.

Zobacz także

Interpretacja wyników badania kreatyniny

Podwyższona kreatynina może wynikać z ostrej niewydolności nerek, nadmiernego wysiłku fizycznego, zatrucia związkami nieorganicznymi i organicznymi, długotrwałego przyjmowania leków z grupy cefalosporyn i tetracyklin. Nadmierna jej ilość obserwowana jest także w gigantyzmie.

Przy ostrej niewydolności nerek następuje dynamiczny wzrost stężenia kreatyniny w moczu i krwi. W tym przypadku lekarz zwyczajowo zaleca wykonanie analizy wartości GFR, ponieważ choroby nerek dzielą się na kilka faz, w zależności od poziomu GFR. Aby zdiagnozować ostrą niewydolność nerek, nieprawidłowe parametry muszą utrzymywać się dłużej niż 3 miesiące.

Niska kreatynina wskazuje na fizjologiczne, tj. prawidłowe, funkcjonowanie nerek. Jeśli jednak poziom ten jest niższy niż norma, może to świadczyć o zaniku mięśni lub niedożywieniu. Dlatego też zbyt małe stężenie kreatyniny obserwuje się u osób będących na dietach głodowych. Często występuje ono również u kobiet w ciąży lub długo stosujących leki sterydowe, w tym preparaty moczopędne i przeciwzapalne.

Należy pamiętać o tym, że biochemiczne badania muszą być wykonywane zarówno z krwi, jak i z moczu. Ma to uzasadnienie. Stężenie kreatyniny w surowicy krwi jest wartością stałą, co oznacza, że nie jest ona ani zwrotnie wchłaniana, ani wydzielana dalej przez cewki nerkowe. Ilość kreatyniny w moczu zależy przede wszystkim od właściwości filtracyjnych nerek.

Faza niewydolności nerek a GFR

Wartość współczynnika przesączania kłębuszkowego jest dobrym wskaźnikiem oceniającym funkcje nerek:

  • Faza 1: GFR ≥ 90 ml/min: choroba nerek z prawidłowym GFR,
  • Faza 2: GFR 60–89 ml/min: przewlekła choroba nerek wczesna,
  • Faza 3: GFR 30–59 ml/min: przewlekła choroba nerek w stopniu umiarkowanym,
  • Faza 4: GFR 15–29 ml/min: ciężka postać przewlekłej choroby nerek,
  • Faza 5: GFR ≤ 15 ml/min: schyłkowa postać przewlekłej choroby nerek.

Jak obniżyć poziom kreatyniny?

Kiedy wynik badań biochemicznych wskaże na zawyżony poziom kreatyniny, pierwszym krokiem jest ustalenie przyczyny takiego zjawiska. Kluczowym sposobem na obniżenie poziomu kreatyniny jest odpowiednia dieta, co wiąże się głównie z obniżeniem ilości spożywanego mięsa. Pozwoli to na odciążenie nerek. Zaleca się sięganie po pokarmy roślinne, świeże owoce i warzywa oraz produkty bogate w żelazo (w tym banany, figi, pomidory oraz zielone warzywa).

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

kobieta przed komputerem

„Im bardziej napinasz szyję, tym mocniej „ciągniesz” również za nerwy, które przechodzą przez nadgarstek”. Fizjoterapeuta o syndromie biurowego nadgarstka

istockphoto.com

5 codziennych zagrożeń dla kręgosłupa

Masz cerę naczynkową? Zobacz, dlaczego fotoprotekcja jest dla ciebie tak ważna! Ostrzegają dermatolożki z Dermatolook

klimatyzacja

Klimatyzacja – poznaj jej plusy i minusy

swędząca skóra

Dlaczego skóra swędzi? Sprawdź, jaka może być przyczyna problemu

paznokcie

Paznokcie mówią wiele o twoim zdrowiu. Sprawdź, jakie ostrzeżenia mogą ci wysyłać

kobieta ucząca się reanimacji

Reanimacja a resuscytacja. Jaka jest różnica? Jak je przeprowadzić?

Migrena na talerzu. Czego nie jeść, by uniknąć bólu głowy?

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg, czyli dziewczyna przy stole operacyjnym, opowiada jak wygląda procedura przeszczepiania

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – jak i dlaczego powstają? Pokonywanie lęku

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Kobieta w szpitalu

7 faktów o zaburzeniach krzepliwości krwi, które trzeba znać

Biegacz ze zdjętymi butami sportowymi i skręconą kostką siedzi na ziemi

Objawy i sposoby leczenia skręconej kostki

kobieta na ćwiczeniach

Tiki nerwowe – jakie są przyczyny, rodzaje i objawy powtarzalnych ruchów mięśni?

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Co można wyczytać z języka? Kolor, nalot i faktura mówią dużo o twoim stanie zdrowia

5-10-8 – prosta zasada zdrowego serca

ilustracja przedstawiająca neuroprzekaźniki

Rola neuroprzekaźników w poprawnym funkcjonowaniu organizmu

ilustracja ukazująca leukocyty

Co to są leukocyty? Funkcje białych krwinek oraz przyczyny ich nieprawidłowych wyników

kobieta cierpiąca na leukoplakię otwiera usta

Leukoplakia – jakie czynniki predysponują do jej powstania? Czym jest stan przedrakowy?

lekarz przeprowadzający badania genetyczne

Jak przebiegają badania genetyczne i jakie choroby pozwalają wykryć?

Neurolog omawia z pacjentką wyniki badań

Neurolog, czyli specjalista od schorzeń i chorób układu nerwowego. Jakie dokładnie leczy choroby?

różne rodzaje opatrunków w postaci plastrów i bandaża

Opatrunki – rodzaje, wskazania oraz sposób doboru odpowiedniego środka

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG – elektromiografia. Jak wygląda badanie i jakie są wskazania?

Zabieg wstrzykiwania toksyny botulinowej

Toksyna botulinowa w praktyce neurologicznej oraz kosmetologii