Przejdź do treści

Kreatynina – marker pracy nerek. O czym świadczy jego wysoki i niski poziom?

dłoń w rękawiczce jednorazowej trzymająca próbkę krwi
Fot. Csaba Deli / Adobe
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Katarzyna Warnke i Piotr Stramowski
Katarzyna Warnke i Piotr Stramowski o seksie po urodzeniu dziecka: „W tym okresie trudno znaleźć przestrzeń na seksualność”
Monocyty – o czym świadczy ich poziom?
nastolatka w szpitalu
„Taki duży i z mamą?”. Róża Hajkuś o prawie nastolatek i nastolatków do obecności rodzica w szpitalu
Respirator
Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska
Miesiączka niepełnosprawnych. „To jest często nie do zaakceptowania dla rodziców, gdy dziewczynka potrzebuje wsparcia w higienie intymnej”

Kreatynina należy do substancji, które wydalane są przez nerki, i w związku z tym jest markerem pracy tego organu. Wytwarzana jest przede wszystkim w mięśniach, a wahania jej stężenia mogą świadczyć o chorobie.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Kreatynina zaliczana jest do organicznych związków chemicznych wydalanych przez nerki, a jej stężenie uzależnione jest od stosunku produkcji do wydalania w wyniku przesączania kłębuszkowego w nerkach. Badanie kreatyniny pozwala na ocenę stanu nerek i często jest wskazaniem w celu wykrycia ich niewydolności. Kreatynina razem z moczem stanowi główny związek azotowy. Średnia ilość dziennego wydalania tej substancji oscyluje pomiędzy 14 a 26 mg na 1 kg masy ciała.

probówki

Badanie kreatyniny

Badanie kreatyniny w surowicy wykonywane jest, gdy istnieje podejrzenie zatrucia toksynami lub przewlekłej choroby nerek. Innymi słowy, poziom kreatyniny jest markerem niewydolności nerek, polegającej na nadmiernym gromadzeniu się tego związku w osoczu (nerki tracą wówczas funkcję filtracyjną). Stężenie kreatyniny we krwi i moczu zależy od wielu czynników, w tym od płci (zazwyczaj jest większy u mężczyzn), ilości spożywanego mięsa (im więcej, tym więcej kreatyniny) oraz masy ciała. Szczegółowa analiza ilości kreatyniny okazuje się pomocna w podejrzeniu zatrucia lekami i toksynami. Może to w konsekwencji doprowadzić do marskości wątroby, wstrząsu czy też niewydolności serca lub trzustki.

Wskazania do badania kreatyniny z krwi są często wynikiem tomografii komputerowej, rezonansu magnetycznego, koronarografii czy arteriografii. Materiał biologiczny pobiera się z krwi żylnej, najlepiej na czczo (minimum 8 godzin po ostatnim posiłku). W innym przypadku wynik może być fałszywy. Nie należy dzień wcześniej wykonywać intensywnych ćwiczeń fizycznych i spożywać alkoholu. Norma kreatyniny wynosi 0,6–1,3 mg/dl. Warto jednak zaznaczyć, że każde laboratorium ma swoje normy i nieco inne metody pomiaru.

Współczynnik przesączania kłębuszkowego

Wskaźnik filtracji kłębuszkowej (GFR), inaczej współczynnik przesączania kłębuszkowego, mówi o ilości osocza, która zostaje przefiltrowana przez 1 min w kłębuszkach nerkowych. Ustalenie jego wielkości pomaga w określeniu stopnia wydolności nerek. Fizjologiczna norma GFR powinna być większa bądź równa 90 ml/min/1,73 m2.

Zobacz także

Interpretacja wyników badania kreatyniny

Podwyższona kreatynina może wynikać z ostrej niewydolności nerek, nadmiernego wysiłku fizycznego, zatrucia związkami nieorganicznymi i organicznymi, długotrwałego przyjmowania leków z grupy cefalosporyn i tetracyklin. Nadmierna jej ilość obserwowana jest także w gigantyzmie.

Przy ostrej niewydolności nerek następuje dynamiczny wzrost stężenia kreatyniny w moczu i krwi. W tym przypadku lekarz zwyczajowo zaleca wykonanie analizy wartości GFR, ponieważ choroby nerek dzielą się na kilka faz, w zależności od poziomu GFR. Aby zdiagnozować ostrą niewydolność nerek, nieprawidłowe parametry muszą utrzymywać się dłużej niż 3 miesiące.

Niska kreatynina wskazuje na fizjologiczne, tj. prawidłowe, funkcjonowanie nerek. Jeśli jednak poziom ten jest niższy niż norma, może to świadczyć o zaniku mięśni lub niedożywieniu. Dlatego też zbyt małe stężenie kreatyniny obserwuje się u osób będących na dietach głodowych. Często występuje ono również u kobiet w ciąży lub długo stosujących leki sterydowe, w tym preparaty moczopędne i przeciwzapalne.

Należy pamiętać o tym, że biochemiczne badania muszą być wykonywane zarówno z krwi, jak i z moczu. Ma to uzasadnienie. Stężenie kreatyniny w surowicy krwi jest wartością stałą, co oznacza, że nie jest ona ani zwrotnie wchłaniana, ani wydzielana dalej przez cewki nerkowe. Ilość kreatyniny w moczu zależy przede wszystkim od właściwości filtracyjnych nerek.

Faza niewydolności nerek a GFR

Wartość współczynnika przesączania kłębuszkowego jest dobrym wskaźnikiem oceniającym funkcje nerek:

  • Faza 1: GFR ≥ 90 ml/min: choroba nerek z prawidłowym GFR,
  • Faza 2: GFR 60–89 ml/min: przewlekła choroba nerek wczesna,
  • Faza 3: GFR 30–59 ml/min: przewlekła choroba nerek w stopniu umiarkowanym,
  • Faza 4: GFR 15–29 ml/min: ciężka postać przewlekłej choroby nerek,
  • Faza 5: GFR ≤ 15 ml/min: schyłkowa postać przewlekłej choroby nerek.

Jak obniżyć poziom kreatyniny?

Kiedy wynik badań biochemicznych wskaże na zawyżony poziom kreatyniny, pierwszym krokiem jest ustalenie przyczyny takiego zjawiska. Kluczowym sposobem na obniżenie poziomu kreatyniny jest odpowiednia dieta, co wiąże się głównie z obniżeniem ilości spożywanego mięsa. Pozwoli to na odciążenie nerek. Zaleca się sięganie po pokarmy roślinne, świeże owoce i warzywa oraz produkty bogate w żelazo (w tym banany, figi, pomidory oraz zielone warzywa).

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Jak długo żyją Polacy? Różnica pomiędzy kobietami i mężczyznami jest znacząca

Jak długo żyją Polacy? Różnica pomiędzy kobietami i mężczyznami jest znacząca

Kobieta przed komputerem

Ból nadgarstka – przyczyny, ćwiczenia, leczenie

Skurcze łydek – przyczyny, leczenie, domowe sposoby

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

podróż samochodem a zakrzepica

Długa jazda samochodem jest torturą dla nóg. Jak podróżować, by ustrzec się zakrzepicy?

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Wygląd języka – co popękany lub żółty mówi o zdrowiu?

Paznokcie

Zmiany na paznokciach. O jakich chorobach świadczą?

włosy z łupieżem

Łupież – przyczyny, leczenie. Jak pozbyć się łupieżu?

Kobieta z katarem siennym szuka skutecznego leczenia

Katar sienny – objawy, przyczyny, leczenie i domowe sposoby

Kobieta wykonuje ćwiczenia na zespół cieśni nadgarstka

Zespół cieśni nadgarstka – objawy, ćwiczenia, leczenie

Czarno-białe zdjęcie kobiety, trzymającej się za szyję

Chłoniak – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

ćwiczenia na plecy

Ćwiczenia na plecy na siłowni, w domu – jak rozciągnąć plecy?

dłonie

Bolące żyły na rękach – zakrzepica czy nadciśnienie?

Lekarka w fartuchu ochronnym ściąga rękawiczki

Zdjęcie dłoni lekarza po 10 godzinach w rękawiczce. Tak wygląda walka na pierwszej linii frontu z COVID-19

Kobieta gładzi się po twarzy, ma zamknięte oczy.

Gronkowiec złocisty i skórny – objawy. Jak można zarazić się gronkowcem?

„Proszę przyjść, jak będzie pani chciała mieć dzieci”. Te słowa usłyszała od lekarzy artystka Katarzyna Gabrysz, kiedy szukała pomocy

Płytki krwi i ich badanie – co oznacza podwyższony i obniżony poziom?

Kobieta na badaniu piersi metodą mammografii

Mammografia – co to za badanie? Jak często ją wykonywać i jak interpretować wyniki?

Kobieta cierpiąca na epilepsję siedzi na łóżku z przymkniętymi oczami.

Padaczka – objawy, przyczyny, leczenie u dorosłych i dzieci

Kobieta smutna, cierpiaca na depresję poporodową

Depresja poporodowa – jak długo trwa? Jakie są jej objawy i jak ją leczyć?

Jestem zmęczona

Jestem zmęczona. Dlaczego? Jakie mogą być przyczyny?

Triage – na czym polega? Jakie są zasady segregacji medycznej chorych?

Mezoterapia igłowa – co to jest, jakie są efekty i skutki uboczne?

lekarz intrepretujący badania mózgu

Glejak mózgu – objawy, przyczyny, leczenie, rokowania

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Krwawię w różnych odcieniach czerwieni. Czy to powinno mnie niepokoić?