Przejdź do treści

Lęk separacyjny – u dzieci, niemowląt i dorosłych. Co to jest?

Lęk separacyjny – u dzieci, niemowląt i dorosłych. Co to jest? Kaboompics
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Lęk separacyjny może pojawić się na różnych etapach życia. W okresie niemowlęcym oraz wczesnym dzieciństwie jest on całkowicie naturalny, chyba że nasilenie związanych z nim objawów jest zbyt duże. Powinien on również budzić niepokój wtedy, gdy pojawia się w wieku dorosłym. Jakie są jego objawy? I jak można sobie z nim radzić? Odpowiedź znajdziesz w tym artykule.  

Co to jest lęk separacyjny?

Lęk separacyjny to rodzaj zaburzenia związanego z obawą przed rozstaniem z bliskimi. Występuje ono zwykle w dzieciństwie. W naturalny sposób pojawia się już u niemowląt między 22. a 26. tygodniem życia, w ramach tzw. piątego skoku rozwojowego. Ile trwa lęk separacyjny na tym etapie? Jak się okazuje, zwykle mija do 3. roku życia. Zaniepokoić powinien on jednak nas wtedy, gdy reakcje lękowe są mocno nasilone albo gdy występuje już w dorosłości. 

 

Lęk separacyjny u dzieci – przyczyny

Lęk separacyjny u dziecka może pojawiać z różnych przyczyn, takich jak: 

  • zaburzenia lękowe u rodziców, 
  • separacja lub wcześniejsza utrata bliskiej osoby, 
  • zagrożenie wystąpienia omawianej sytuacji, 
  • zbyt symbiotyczny związek między dzieckiem a matką. 

Kiedy występuje lek separacyjny? Zazwyczaj doprowadzają do niego sytuacje związane z dużą zmianą w życiu dziecka, a więc np. z pójściem do przedszkola lub szkoły czy zmianą miejsca zamieszkania. Wpływ na jego pojawienie się mają również czynniki genetyczne – jeśli rodzic zmagał się z tego rodzaju zaburzeniami, istnieje większa szansa na to, że również dziecko będzie się z nimi borykało. Jeżeli jeden z rodziców cierpiał lub cierpi na inne zaburzenia psychiczne, np. depresję, istnieje także większe ryzyko wystąpienia lęku separacyjnego u malucha. 

 

ChAD — przyczyny, objawy, leczenie

Objawy lęku separacyjnego u dzieci

Lęk separacyjny u niemowlaka i starszego dziecka może objawiać się na różne sposoby, takie jak np.: 

  • bunt przed pójściem do przedszkola lub szkoły, 
  • odmowa chodzenia spać, jeśli nie ma w pobliżu rodziców, 
  • zamartwianie się, że przytrafi się coś, co rozdzieli dziecko od rodzica,  
  • myśleniem o śmierci rodziców, związane z ich brakiem powrotu do domu, 
  • powtarzające się koszmary nocne (związane z rozłąką), 
  • częste wstawanie w nocy (związane ze sprawdzaniem obecności rodzica w domu), 
  • obniżenie nastroju, związane z rozdzieleniem od rodzica, 
  • zbyt duży stres połączony z oczekiwaniem na rodziców, 
  • odmowa spania poza domem, w otoczeniu innych osób, 
  • różne objawy somatyczne, np. bóle brzucha, pojawiające się, kiedy dochodzi do rozdzielenia rodzica od dziecka. 

 

Zdesperowana kobieta siedzi przy łóżku, w ciemnym pokoju

Objawy lęku separacyjnego u niemowląt

Objawy lęku separacyjnego u niemowląt wyglądają nieco inaczej niż u starszych dzieci. Można do tych symptomów zaliczyć: 

  • rozdrażnienie, 
  • nadmierne pobudzenie, 
  • brak apetytu, 
  • problemy z zaśnięciem, 
  • protest, kiedy rodzic musi wyjść, 
  • płacz i histeria, 
  • brak chęci zostawania z innymi osobami (związane jest to z nieufnością wobec nich). 

Omawiane lęki u dzieci mogą powodować również objawy somatyczne, takie jak np. bóle brzuszka, wymioty czy bóle głowy. Zdarza się również, że niemowlęta w zupełnie inny sposób przeżywają lęk separacyjny – wówczas są wyjątkowo spokojne i wyciszone. U jeszcze innych maluchów lęk separacyjny nie pojawia się w ogóle. 

 

dwie kobiety na plaży

Objawy lęku separacyjnego u rodziców

Mimo że lęk separacyjny jest charakterystyczny dla dzieci, niekiedy pojawia się również u dorosłych – wówczas jest to lęk patologiczny. Owo zaburzenie związane jest z obawą przed rozstaniem z rodzicem, dzieckiem lub partnerem. Nierzadko powoduje duże problemy w codziennym funkcjonowaniu. Zdarza się np. że ktoś w wyniku lęku separacyjnego przestaje chodzić do pracy. 

Czym się objawia lęk separacyjny u dorosłych? Z pewnością z takimi symptomami, jak: 

  • mała samodzielność, 
  • brak chęci do opuszczania domu (a więc np. do samodzielnego mieszkania czy wyjazdu na studia), 
  • zbyt duże skupianie się na dzieciach oraz partnerach i dyskomfort podczas przebywania bez nich, 
  • bycie nieszczęśliwym w związkach przy jednoczesnym pozostawaniu w nich (co związane jest z większą zależnością od partnera, niewiarą w możliwości samodzielnego poradzenia sobie w życiu i strachem przed odrzuceniem), 
  • krótsze związki miłosne, zakończone nierzadko rozwodem. 

 

Lęk separacyjny – jak sobie radzić?

W tym podrozdziale znajdziesz informacje nie tylko o tym, jak radzić sobie z lękiem separacyjnym, ale również jak mu zapobiec. 

Jeśli chodzi o omawiany typ zaburzeń u dzieci, warto: 

  • zadbać o to, aby dziecko możliwie jak najszybciej miało kontakt z innymi osobami: zarówno z dorosłymi, jak i rówieśnikami, 
  • zostawiać dziecko już w pierwszym roku życia pod opieką innego dorosłego (np. cioci czy babci) – najpierw krótko, później coraz dłużej, 
  • pomyśleć o stopniowym usamodzielnianiu się dziecka – im szybciej zacznie ono chodzić, ubierać się, jeść czy korzystać z toalety, tym z mniejszym lękiem będzie się ono borykało np. w przedszkolu, 
  • oswajać dziecko z nowym miejscem – a więc np. z przedszkolem; co więcej, zanim pozostanie w nim na dłużej, dobrze jest odwiedzić ten obiekt wcześniej i opowiedzieć maluchowi, w jaki sposób zmieni się jego sytuacja, kiedy zacznie do niego przychodzić codziennie. 

Jak poradzić sobie z lękiem separacyjnym u niemowląt? Na przykład poprzez: 

  • mówienie dziecku przed opuszczeniem domu, dokąd się wychodzi i kiedy się wróci, 
  • nieprzedłużanie pożegnań przez to, że maluch płacze, 
  • przyzwyczajanie dziecka do nowej formy opieki (np. gdy mama po długim czasie wraca do pracy), 
  • nieokazywanie zdenerwowania przed opuszczeniem dziecka (wówczas lęk separacyjny może stać się jeszcze większy), 
  • mówienie do dziecka, kiedy wychodzi się do drugiego pokoju – dzięki temu maluch przekona się, że rodzic jest obok, choć go nie widać. 

Jak osoby dorosłe powinny radzić sobie z lękiem separacyjnym? Cóż, w tym przypadku z pewnością dobrym rozwiązaniem będzie psychoterapia. W skrajnych przypadkach powinno się uwzględnić również konsultacje z psychiatrą, który może przepisać określone leki. Warto jednak pamiętać, że oficjalnie o lęku separacyjnym u dorosłych mówimy wtedy, gdy trwa on przynajmniej 6 miesięcy. 

 

Źródła: 

  1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK560793/ (dostęp: 22.09.22) 
  2. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32809628/ (dostęp: 22.09.22) 
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Nerwica lękowa – czym jest, jak się objawia i jak sobie z nią radzić?

„Toksyczna pozytywność to rodzaj filtra blokującego rzeczywistość” – mówi Tomasz Żółtak, psycholog i psychoterapeuta

Beata Pawlikowska „przeprasza urażonych”. Psychiatrka Maja Herman: „Tak się nie przeprasza. Będzie postępowanie”

Michał Malitowski

„Ludzie chorują na nadciśnienie, na astmę, na wrzody żołądka, a mnie dopadło akurat to”. Michał Malitowski opowiada o swoich zmaganiach z chorobą afektywną dwubiegunową

„Dość!”. Po jej ostatnim nagraniu na temat „szkodliwości leków antydepresyjnych” będzie pozew przeciwko szerzeniu nieprawdy przez Beatę Pawlikowską

Czy antydepresanty uzależniają? Z popularnym mitem rozprawia się lekarka Joanna Adamiak

Aleksandra Kwaśniewska

Aleksandra Kwaśniewska w mocnych słowach o śmierci przyjaciela. „Depresja nie omija sławnych i bogatych”

Nabici w butelkę traumy prenatalnej. „To nie jest tak, że matka jest 'czemuś winna’, bo 'za bardzo przeżywa'”

Kobieta

Międzynarodowy zespół bada depresję poporodową u uchodźczyń z Ukrainy

Na Ralpha Kamińskiego spadła fala krytyki po tym, jak opowiedział o swojej depresji

Na Ralpha Kamińskiego spadła fala krytyki po tym, jak opowiedział o swojej depresji. „Nie powinien wypowiadać się na ten temat”

Nerwica eklezjogenna, czyli jak religia wpływa na zdrowie psychiczne - wyjaśnia Dominik Haak

„Nerwica eklezjogenna”, czyli jak religia wpływa na zdrowie psychiczne – wyjaśnia Dominik Haak

Dłonie człowieka, który znajduje się pod wodą

„Ludzie przyjmujący leki na depresję również odbierają sobie życie” – ostrzega psycholożka

Patricia Kazadi

Patricia Kazadi o endometriozie: „Ból był już codzienny, promieniujący do lędźwi, a z czasem uniemożliwiał mi chodzenie”

Jak pomóc bliskiej osobie w depresji? "Ludzie często mówią, że to jedyne, co trzymało ich przy życiu i dawało jakąkolwiek nadzieję"

Jak pomóc bliskiej osobie w depresji? „Ludzie często mówią, że to jedyne, co trzymało ich przy życiu i dawało jakąkolwiek nadzieję”

Po czym poznać, że ktoś może zmagać się z depresją? Zwróć uwagę na kilka objawów / gettyimages

Po czym poznać, że ktoś bliski może zmagać się z depresją? Zwróć uwagę na kilka objawów

"INNI, którzy zgłaszają się na psychoterapię, są bardziej chorzy, zaburzeni, cierpiący?". Anna Kluczńska wyjaśnia dlaczego takie myślenie to droga donikąd

„Inni, którzy zgłaszają się na psychoterapię, są bardziej chorzy, zaburzeni, cierpiący?”. Anna Kluczyńska wyjaśnia, dlaczego takie myślenie to droga donikąd

„Całe życie towarzyszył mi natłok myśli. Jakby w mojej głowie grało radio” – mówi Paulina Pietrzak, psycholożka z diagnozą ADHD

„Świat wydaje się po prostu bezbarwny”. Milena Wojnarowska wyjaśnia, czym jest anhedonia i dlaczego nie wolno jej bagatelizować

"Nie chodzi o to, żeby czytać i oglądać wszystko, chociaż tak nam będzie podpowiadał lęk". Psychotraumatolożka mówi, jak sobie z nim radzić po informacjach o wybuchu rakiety na polskim terytorium

„Nie chodzi o to, żeby czytać i oglądać wszystko, chociaż tak nam będzie podpowiadał lęk”. Psychotraumatolożka mówi, jak sobie z nim radzić po wybuchu rakiety w Przewodowie

Brain zaps, czyli wyładowania w mózgu. Mogą się pojawić, gdy odstawisz antydepresanty

Kobieta

„Głębokie oddychanie może nam pomóc wtedy, kiedy chcemy się ożywić, a nie uspokoić”. Psycholożka wyjaśnia, jak oddychać, by ostudzić emocje

„Latałam z wywieszonym jęzorem, nie lubiłam siebie i jeszcze sobie dowalałam, że jestem beznadziejna”. O wychodzeniu z depresji i pracoholizmu opowiada Dagny Kurdwanowska

Fobia – zaburzenie, które dezorganizuje życie /fot. GettyImages

„Przez fobię nie czuję się panią swojego życia. To ona nim steruje”. Fobia – zaburzenie, które dezorganizuje życie

Najnowsze odkrycie pozwoli zdiagnozować depresję poporodową, gdy kobieta jest jeszcze w ciąży? Wystarczy do tego badanie krwi / gettyimages

Najnowsze odkrycie pozwoli zdiagnozować depresję poporodową, gdy kobieta jest jeszcze w ciąży? Wystarczy do tego badanie krwi

Najpopularniejsze

Grypa typu A/iStock

Grypa typu A – leczenie, objawy i charakterystyka wirusa

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Grypa typu B - objawy, charakterystyka

Grypa typu B – przyczyny, objawy i leczenie

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

Jak odetkać ucho zatkane woskowiną, katarem i wodą? Domowe sposoby

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Dobry seks to taki w kontakcie z własnym ciałem, emocjami i drugim człowiekiem. Nawet jeżeli miedzy kochankami nie ma miłości” – mówi Marta Niedźwiecka, psycholożka i sex coach

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

ilustracja mózgu w 3D

Torbiel pajęczynówki – objawy i leczenie. Czy torbiel jest groźna i musi być operowana?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?