Przejdź do treści

Jelito grube – budowa, funkcje w organizmie, choroby

Jelito grube - budowa, funkcje w organizmie, choroby Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Lockdown w kolejnym województwie
Lockdown w kolejnym województwie. „Zamknięte będą hotele, ograniczona działalność galerii handlowych, kin, teatrów” – ogłosił minister zdrowia
Propriocepcja – czym jest, zaburzenia, ćwiczenia
Biofeedback – co to jest, rodzaje, przeciwwskazania, cena
Jak się kochać, gdy chore są jelita? Wielu problemom można zaradzić
Minister zdrowia: "czas, by przywracać normalne leczenie". Teleporady zostaną ograniczone
Minister zdrowia: „czas, by przywracać normalne leczenie”. Teleporady zostaną ograniczone

Jelito grube to końcowy odcinek przewodu pokarmowego, którego podstawową funkcją w organizmie jest zagęszczenie resztek pokarmowych na drodze wchłaniania wody. To właśnie w jelicie grubym formowany jest stolec, a fizjologiczna flora bakteryjna jelita grubego odpowiada za ograniczenie namnażania chorobotwórczych drobnoustrojów i uczestniczy w procesie syntezy witaminy K. Badanie jelita grubego, pozwalające na określenie nieprawidłowości w budowie jelita grubego oraz zdiagnozowanie chorób jelita, to kolonoskopia. Coraz większe zainteresowanie wzbudza kwestia, jak oczyścić jelita ze złogów – i w tym celu stosowane są m.in. zabiegi hydrokolonoskopii, które nie są uznawane za bezpieczne.

Budowa jelita grubego

Jelito grube stanowi końcowy odcinek przewodu pokarmowego; długość jelita grubego to około półtora – dwa metry. Na całej długości ściana jelita grubego wbudowana jest z trzech warstw. Najbardziej zewnętrzna to otrzewna, warstwa środkowa to mięśniówka gładka odpowiedzialna za ruchy perystaltyczne jelita, a warstwa wewnętrzna do błona śluzowa wyścielająca światło jelita grubego.

W skład jelita grubego wchodzą następujące struktury anatomiczne:

  • kątnica to pierwszy odcinek jelita grubego, leżącą w okolicy prawego dołu biodrowego i ciągnącą się wzdłuż prawej strony jamy brzusznej; jest to najgrubszy odcinek jelita grubego; od kątnicy odchodzi wyrostek robaczkowy, czyli skupisko tkanki limfatycznej o długości 8-10 centymetrów,
  • okrężnica składa się z trzech odcinków: wstępnicy, poprzecznicy oraz zstępnicy; wstępnica biegnie w kierunku wątroby, gdzie zagina się i przechodzi w poprzecznicę; w okolicy śledziony i lewego łuku żebrowego jelito grube ponownie się zagina, a powstała w ten sposób zstępnica ciągnie się wzdłuż lewej strony jamy brzusznej, docierając do lewego dołu biodrowego i przechodząc w esicę,
  • esica to najbardziej kręty odcinek jelita grubego, o długości około 15 cm, zlokalizowany wzdłuż kości krzyżowej,
  • odbytnica to ostatni odcinek jelita grubego, zakończony odbytem; mięsień zwieracz odbytu zatrzymuje stolec w świetle jelita grubego i umożliwia kontrolowanie procesu wypróżniania.
kapusta kiszona

Funkcje jelita grubego

Ściana jelita grubego zbudowana jest z tych samych warstw co ściana jelita cienkiego, jednak różnice w budowie śluzówki świadczą o odmiennych funkcjach tych dwóch odcinków jelita. W jelicie cienkim obecne są kosmki jelitowe, odpowiedzialne za wchłanianie związków pokarmowych. Z kolei w jelicie grubym dominują komórki kubkowe wydzielające śluz, co ma ułatwić przesuwanie się mas kałowych. Przepychanie treści jelitowej umożliwiają ponadto taśmy okrężnicy, czyli trzy zbite pasma mięśniówki gładkiej. Perystaltyka jelita grubego regulowana jest przez takie hormony jak cholecystokinina czy aminy katecholowe.

Przesuwanie mas kałowych w kierunku odbytnicy to nie jedyna rola jelita grubego. Ten odcinek jelita odpowiada za wchłanianie zwrotne wody i elektrolitów – to tu wchłania się nawet 90 proc. wody z treści pokarmowej.

Flora bakteryjna jelita grubego

Jelito grube wyróżnia się występowaniem obfitej flory bakteryjnej – jej łączna masa może przekraczać półtorej kilograma. Najliczniej występują takie bakterie beztlenowe jak Bacteroides fragilis oraz Clostridium. Z kolei bakterie tlenowe są najliczniej reprezentowane przez Escherichia coli. Funkcją flory bakteryjnej jelita grubego jest przede wszystkim synteza witamin z grupy B i witaminy K, uczestnictwo w procesie rozkładu białek, a także udział w procesach fermentacyjnych. Fermentacji resztek pokarmowych towarzyszy powstanie żelu, który zmiękcza stolec i usprawnia pasaż jelitowy.

Choroby jelita grubego

W obrębie jelita grubego może dojść do rozwoju licznych schorzeń. Choroby jelita grubego prowadzić mogą do dysfunkcji jelita i wystąpienia charakterystycznych objawów. Niekiedy schorzenia te – zwłaszcza nieleczone – mogą wiązać się z występowaniem poważnych powikłań. Przykłady chorób jelita grubego to:

  • wrzodziejące zapalenie jelita grubego, mogące prowadzić do perforacji ściany jelita,
  • choroba Leśniowskiego – Crohna, w przebiegu której może dojść do powstania przetoki lub niedrożności jelit,
  • rzekomobłoniaste zapalenie jelit rozwijające się w efekcie zakażenia bakterią Clostridium difficile,
  • zespół jelita nadwrażliwego, stanowiący zaburzenie czynnościowe,
  • nowotwór jelita grubego, stanowiący jeden z najczęstszych nowotworów złośliwych i rozpoznawany głównie u osób powyżej 50. roku życia.

Choroby jelita grubego mogą dawać szereg niespecyficznych objawów, takich jak ból brzucha, zaparcia, biegunki, gorączka. Badanie jelita grubego, które umożliwia ocenę budowy jelita to kolonoskopia. Co to jest kolonoskopia? Jest to badanie obrazowe polegające na wprowadzeniu przez odbyt elastycznego przewodu zakończonego mikroskopijna kamerą. Niekiedy konieczne jest wykonanie dalszej diagnostyki – biopsji wycinka jelita, tomografii komputerowej. Leczenie chorób jelita grubego uwarunkowane jest ich charakterem i może obejmować farmakoterapię oraz leczenie zabiegowe.

Jak oczyścić jelita ze złogów?

W świetle jelita grubego mogą gromadzić się niewydalone resztki pokarmowe, które zalegają w świetle jelita. Do ich powstania przyczynia się dieta uboga w błonnik i obfitująca w żywność przetworzoną, która sprzyja zaparciom. O obecności złogów kałowych mogą świadczyć bóle brzucha, nudności i wzdęcia, brak apetytu, ból głowy, chroniczne zmęczenie, pogorszenie kondycji skóry czy ból podczas wypróżnienia.

Jak oczyścić jelito ze złogów kałowych? Najlepiej jest zmodyfikować sposób żywienia, włączając do diety takie źródła błonnika jak pełne ziarna zbóż, warzywa, orzechy czy nasiona. Jednocześnie należy zadbać o nawodnienie organizmu, wypijając co najmniej 2 litry wody dziennie. Przyda się także regularna aktywność fizyczna. Pomocniczo można sięgać po kiszonki i jogurty, napary z siemienia lnianego czy napary ziołowe z mięty, mniszka lekarskiego czy pokrzywy. Nie poleca się stosować hydrokolonoskopii, czyli wtłaczania dużej ilości płynów przez odbyt do jelita grubego, gdyż może dojść do perforacji ściany jelita. Zabieg ten nie jest polecany zwłaszcza wtedy, gdy wykonuje go niewykwalifikowana osoba.

Bibliografia:

  1. Gołąb B., Podstawy anatomii człowieka; PZWL 2012
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Agata Młynarska / zdj. Andreas Szilagyi, MWMEDIA

„Nie chcę, żeby było po mnie widać chorobę” – mówi Agata Młynarska, która zmaga się z chorobą Leśniowskiego-Crohna

Jesz błonnik, ruszasz się i pijesz dużo wody, a mimo to cierpisz na zaparcia? Powody mogą być mniej oczywiste

Atropina – działanie, przeciwwskazania i skutki uboczne

Stres, niepokój i lęk vs jelita i probiotyki. Biotechnolożka wyjaśnia, jaki to ma związek

kapusta kiszona

10 rzeczy, za które pokochają cię twoje jelita. Zadbaj o nie, zanim zaczną strajkować

Jelito cienkie – długość, budowa, funkcje. Jak o nie dbać?

Drogi żółciowe – budowa, rola w organizmie, choroby

Gardło – budowa, funkcje, dolegliwości i choroby gardła

Wypadanie odbytnicy – przyczyny, objawy, leczenie

Cholecystokinina – funkcje, badanie, norma i interpretacja

Bezoar – przyczyny, objawy, leczenie i zapobieganie

Jesteś aktywna fizycznie? Twoje jelita też na tym korzystają

6 sposobów na poprawę trawienia bez wyrzeczeń

Przetoka odbytu – przyczyny, objawy, diagnostyka i leczenie

Gdy jelita stają się leniwe. Jak je rozruszać, by poczuć się dobrze?

Płukanie żołądka – na czym polega zabieg, wskazania, powikłania

Leptospiroza – objawy, diagnostyka, leczenie i powikłania

Jersinioza – objawy, leczenie i powikłania zakażenia yersinią

Odynofagia – objawy towarzyszące, przyczyny, badania, leczenie

Tomografia komputerowa jamy brzusznej – ile trwa, kontrast

Glistnica – drogi zakażenia, objawy, leczenie i powikłania

Zapalenie przełyku – przyczyny, rodzaje, objawy i leczenie

Sarkocystoza – objawy, diagnostyka, leczenie i profilaktyka

Blastocystoza – objawy, przyczyny, leczenie i profilaktyka

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

para w łóżku

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

test ciążowy

Brak okresu, test negatywny. Kiedy wykonać test ciążowy?