Przejdź do treści

Mutyzm wybiórczy i zaburzenia lękowe u dzieci – objawy, leczenie

smutne dziecko
Fot. fasphotographic / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
istockphoto.com
Masz trądzik? Wszystkiemu winne może być to, co jesz!
Beata Pawlikowska
Beata Pawlikowska: myślałam, że jestem więźniem swojego ciała i nie podobało mi się to, że podlegam miesięcznemu cyklowi
istockphoto.com
Zakażenie wirusem HPV może dotyczyć nawet co drugiej aktywnej seksualnie osoby. Jak się przed nim chronić?
istockphoto.com
Wróciłaś z urlopu, a na twojej skórze pojawiło się więcej znamion i piegów? Sprawdź, czy nie są groźne
żywność w supermarkecie
Koniec z marnowaniem żywności w marketach. Zaczyna obowiązywać nowa ustawa

Mutyzm wybiórczy rozwija się najczęściej między 2. a 6. rokiem życia. Nie jest klasyfikowany jako zaburzenie lękowe, jednakże jego objawy odpowiadają zaburzeniom o charakterze społecznym. Charakteryzuje się przewlekłą odmową mówienia w wybranych sytuacjach społecznych, w których oczekuje się od dziecka wypowiedzi na dany temat, pomimo prawidłowego mówienia w innych sytuacjach.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Paweł Żmuda-Trzebiatowski
lekarz

U dzieci z mutyzmem wybiórczym pozostałe formy komunikowania się, jak ekspresja mimiczna czy naśladowcza, są prawidłowe. Do rozpoznania mutyzmu selektywnego konieczne jest jednoczesne stwierdzenie prawidłowego rozumienia mowy i kompetencji w posługiwaniu się mową w komunikacji społecznej.

Przyczyny mutyzmu wybiórczego

W powstaniu mutyzmu wybiórczego odgrywają rolę zarówno czynniki biologiczne, jak i uraz psychiczny, do którego mogło dojść w okresie rozwoju mowy. Dodatkowo bierze się pod uwagę strukturę rodziny i relacje między matką a dzieckiem. W rodzinie dziecka z mutyzmem nierzadko występuje ograniczona komunikacja werbalna, czego konsekwencją może być niedostateczna stymulacja rozwoju mowy. Przyjmuje się, że jedną z głównych przyczyn mutyzmu wybiórczego jest nadaktywność części mózgowia odpowiedzialnej za odczuwanie stresu w sytuacjach społecznych. Do pozostałych przyczyn zalicza się izolację rodziny, zakaz ujawniania rodzinnych sekretów czy występowanie modelu karania milczeniem. Większość chorych dzieci ma także predyspozycje genetyczne do reagowania niepokojem w danej sytuacji.

Aby rozpoznać mutyzm wybiórczy u dzieci, muszą wystąpić określone cechy:

  • utrzymywanie objawów przez co najmniej miesiąc,
  • dziecko nie mówi w określonych sytuacjach, w których mówienie jest wymagane, a z kolei w innych mówi prawidłowo,
  • objawy nie wynikają z braku znajomości języka bądź zaburzeń komunikacji, np. jąkania,
  • zaburzenie znacznie utrudnia osiąganie sukcesów zawodowych lub edukacyjnych.

Dzieci z mutyzmem selektywnym same dobierają sobie grono osób, w których otoczeniu mówią. Należy pamiętać, że brak mówienia nie wynika ze złej woli bądź nieśmiałości. W wybranym przez siebie otoczeniu dziecko prawidłowo mówi, a nawet potrafi być hałaśliwe i gadatliwe.

Leczenie mutyzmu wybiórczego

Bardzo ważna jest wczesna diagnoza mutyzmu. Mutyzm nieprawidłowo leczony lub zbyt późno zdiagnozowany może się utrwalić. Terapia mutyzmu z udziałem logopedy i psychologa opiera się głównie na zasadach terapii behawioralnej i poznawczej. Stopniowo zachęca się dziecko do mówienia, rozpoczynając od jednej, co istotne – wybranej przez dziecko, osoby. Zawsze należy nagradzać dziecko za osiągane postępy, a następnie poszerzać zakres sytuacji, w których mówi. Prawidłowa prowadzona terapia mutyzmu może przynieść efekty już po 2–3 tygodniach. W terapii wykorzystuje się takie metody jak technika trójkąta, sliding-in czy technika 5 sekund. Jeżeli terapia nie przynosi skutku, wprowadza się leczenie farmakologiczne.

Zobacz także

Zaburzenia lękowe w postaci fobii

Wspólną cechą wszystkich fobii jest lęk wywołany określoną sytuacją lub przedmiotami zewnętrznymi, które teoretycznie nie są niebezpieczne. Jest to lęk irracjonalny, nadmierny i nieuzasadniony, o różnym natężeniu. W rozpoznaniu fobii dziecięcej należy uwzględnić powszechnie występujące specyficzne dla określonej fazy rozwoju lęki i obawy, które na ogół nie osiągają progu diagnostycznego. W okresie przedszkolnym dzieci na ogół obawiają się:

  • ciemności,
  • zwierząt,
  • obcych ludzi,
  • wyimaginowanych istot.

W okresie szkolnym fobie zwykle dotyczą odrzucenia przez rówieśników, dostania złej oceny czy zawstydzenia w sytuacji społecznej. W okresie dorastania najczęściej mamy do czynienia z obawami dotyczącymi wyglądu.

Lęk społeczny w dzieciństwie

Lęk społeczny może dotyczyć nawet 15% populacji dziecięcej. Nierzadko jest prekursorem fobii społecznej dorosłych. Rozpoznanie stawia się, gdy objawy pojawiają się przed 6. rokiem życia, a ich stopień nasilenia utrudnia prawidłowe funkcjonowanie.

Do typowych objawów należą:

  • trwały bądź nawracający lęk w stosunku do obcych osób,
  • unikanie kontaktów,
  • nadmierna koncentracja na sobie i swoim zachowaniu,
  • prawidłowe, lecz wybiórcze przywiązanie do członków rodziny.

W leczeniu zaburzeń lękowych u dzieci stosuje się zarówno leczenie farmakologiczne, jak i psychoterapię. Chodzi przede wszystkim o terapię behawioralną z wykorzystaniem metod relaksacji, desensytyzacji, modelowania czy ekspozycji na bodziec lękowy. W leczeniu farmakologicznym stosuje się głównie selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) oraz klomipraminę.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Psychiatria, pod red. M. Jaremy i J. Rabe-Jabłońskiej, Warszawa, 2011.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Mleko – pić czy nie pić? Rozwiewamy wątpliwości

brzuch ciężarnej

Skóra a ciąża. Dermatolożka podpowiada, jak dbać o skórę w trakcie ciąży

Piersią Zdrowiej! Zobacz najlepsze zdjęcia pokazane na Instagramie z okazji Światowego Tygodnia Karmienia Piersią

woda dzieci

Odwodnienie u dziecka – jak mu skutecznie zapobiec?

kobieta przed komputerem

„Im bardziej napinasz szyję, tym mocniej „ciągniesz” również za nerwy, które przechodzą przez nadgarstek”. Fizjoterapeuta o syndromie biurowego nadgarstka

istockphoto.com

5 codziennych zagrożeń dla kręgosłupa

5 sposobów, jak chronić skórę dziecka podczas upałów

Masz wklęsłe brodawki? Sprawdź, czy jako młoda mama powinnaś się martwić

„Dziękuję Bogu, że tak się to skończyło, że nie mam kawałka stopy. Inaczej pewnie bym się nie ogarnęła” – mówi Michalina Wesołowska. Pięć lat temu powiedzieli jej, że będzie miała problemy z chodzeniem, dziś… tańczy twerk

klimatyzacja

Klimatyzacja – poznaj jej plusy i minusy

swędząca skóra

Dlaczego skóra swędzi? Sprawdź, jaka może być przyczyna problemu

zapalenie ucha

Zapalenie ucha u dzieci – jak wyglądają objawy? Czy są domowe sposoby leczenia?

paznokcie

Paznokcie mówią wiele o twoim zdrowiu. Sprawdź, jakie ostrzeżenia mogą ci wysyłać

O co pytasz swoje dziecko, kiedy odbierasz je z przedszkola? Psycholog wyjaśnia, których pytań lepiej unikać

Jak chronić dziecko przed upałem?

kobieta ucząca się reanimacji

Reanimacja a resuscytacja. Jaka jest różnica? Jak je przeprowadzić?

Dziewczynka w basenie

Martwisz się o swoje dziecko? Nie pozwalaj mu pływać w dmuchanych akcesoriach

„Gdyby w jednym miejscu spotkały się wszystkie matki, nie byłoby już więcej wojen”. Dobrze powiedziane. Poznaj jeszcze inne budujące cytaty o macierzyństwie

kobieta w ciąży pije kawę

„Poproszę kawę dla ciężarnej”, czyli kofeinowy dylemat kobiety w ciąży

„Osoby niewidome są dużo aktywniejsze niż osoby widzące. Więcej chcą od życia, mają bardzo wysokie kompetencje. Same się od nich wiele uczymy” – mówią twórczyni projektu Wielozmysły

Pierwsza transpłciowa, niepełnosprawna modelka z porażeniem mózgowym na wybiegu. Kolejny przełom w świecie mody!

W jakiej wannie kąpać niemowlaka? Wanienki z wyprofilowanym kształtem zrobią dziecku krzywdę? Tłumaczy fizjoterapeutka niemowląt

„Nie powinny odkładać ciąży kobiety ze schorzeniami ginekologicznymi – endometriozą, zaburzeniami endokrynologicznymi, na przykład zespołem policystycznych jajników” – mówi prof. Marzena Dębska

Migrena na talerzu. Czego nie jeść, by uniknąć bólu głowy?