Przejdź do treści

Mutyzm wybiórczy i zaburzenia lękowe u dzieci – objawy, leczenie

smutne dziecko
Fot. fasphotographic / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Choroby oczu i wady wzroku - sprawdź najczęstsze dolegliwości
Choroby oczu i wady wzroku – sprawdź najczęstsze dolegliwości
Porodówka
„Położne dla Ciebie” – w czasie pandemii specjalistki chcą otoczyć szczególną opieką przyszłe i świeżo upieczone mamy
Pluskwa domowa - domowe sposoby na zwalczanie, gdy się pojawią
Pluskwa domowa – domowe sposoby na zwalczanie, gdy się pojawią
lekarka w masce ochronnej
Personel medyczny powinien mieć pierwszeństwo. Internauci propagują ideę #MedykBezKolejki
Czereśnie na talerzu
„Czysta 15-stka” i „Brudna 12-stka”. Które owoce i warzywa są najbardziej, a które najmniej zanieczyszczone? Mamy najnowsze listy na 2020 rok!

Mutyzm wybiórczy rozwija się najczęściej między 2. a 6. rokiem życia. Nie jest klasyfikowany jako zaburzenie lękowe, jednakże jego objawy odpowiadają zaburzeniom o charakterze społecznym. Charakteryzuje się przewlekłą odmową mówienia w wybranych sytuacjach społecznych, w których oczekuje się od dziecka wypowiedzi na dany temat, pomimo prawidłowego mówienia w innych sytuacjach.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Paweł Żmuda-Trzebiatowski
lekarz

U dzieci z mutyzmem wybiórczym pozostałe formy komunikowania się, jak ekspresja mimiczna czy naśladowcza, są prawidłowe. Do rozpoznania mutyzmu selektywnego konieczne jest jednoczesne stwierdzenie prawidłowego rozumienia mowy i kompetencji w posługiwaniu się mową w komunikacji społecznej.

Przyczyny mutyzmu wybiórczego

W powstaniu mutyzmu wybiórczego odgrywają rolę zarówno czynniki biologiczne, jak i uraz psychiczny, do którego mogło dojść w okresie rozwoju mowy. Dodatkowo bierze się pod uwagę strukturę rodziny i relacje między matką a dzieckiem. W rodzinie dziecka z mutyzmem nierzadko występuje ograniczona komunikacja werbalna, czego konsekwencją może być niedostateczna stymulacja rozwoju mowy. Przyjmuje się, że jedną z głównych przyczyn mutyzmu wybiórczego jest nadaktywność części mózgowia odpowiedzialnej za odczuwanie stresu w sytuacjach społecznych. Do pozostałych przyczyn zalicza się izolację rodziny, zakaz ujawniania rodzinnych sekretów czy występowanie modelu karania milczeniem. Większość chorych dzieci ma także predyspozycje genetyczne do reagowania niepokojem w danej sytuacji.

Aby rozpoznać mutyzm wybiórczy u dzieci, muszą wystąpić określone cechy:

  • utrzymywanie objawów przez co najmniej miesiąc,
  • dziecko nie mówi w określonych sytuacjach, w których mówienie jest wymagane, a z kolei w innych mówi prawidłowo,
  • objawy nie wynikają z braku znajomości języka bądź zaburzeń komunikacji, np. jąkania,
  • zaburzenie znacznie utrudnia osiąganie sukcesów zawodowych lub edukacyjnych.

Dzieci z mutyzmem selektywnym same dobierają sobie grono osób, w których otoczeniu mówią. Należy pamiętać, że brak mówienia nie wynika ze złej woli bądź nieśmiałości. W wybranym przez siebie otoczeniu dziecko prawidłowo mówi, a nawet potrafi być hałaśliwe i gadatliwe.

Leczenie mutyzmu wybiórczego

Bardzo ważna jest wczesna diagnoza mutyzmu. Mutyzm nieprawidłowo leczony lub zbyt późno zdiagnozowany może się utrwalić. Terapia mutyzmu z udziałem logopedy i psychologa opiera się głównie na zasadach terapii behawioralnej i poznawczej. Stopniowo zachęca się dziecko do mówienia, rozpoczynając od jednej, co istotne – wybranej przez dziecko, osoby. Zawsze należy nagradzać dziecko za osiągane postępy, a następnie poszerzać zakres sytuacji, w których mówi. Prawidłowa prowadzona terapia mutyzmu może przynieść efekty już po 2–3 tygodniach. W terapii wykorzystuje się takie metody jak technika trójkąta, sliding-in czy technika 5 sekund. Jeżeli terapia nie przynosi skutku, wprowadza się leczenie farmakologiczne.

Zobacz także

Zaburzenia lękowe w postaci fobii

Wspólną cechą wszystkich fobii jest lęk wywołany określoną sytuacją lub przedmiotami zewnętrznymi, które teoretycznie nie są niebezpieczne. Jest to lęk irracjonalny, nadmierny i nieuzasadniony, o różnym natężeniu. W rozpoznaniu fobii dziecięcej należy uwzględnić powszechnie występujące specyficzne dla określonej fazy rozwoju lęki i obawy, które na ogół nie osiągają progu diagnostycznego. W okresie przedszkolnym dzieci na ogół obawiają się:

  • ciemności,
  • zwierząt,
  • obcych ludzi,
  • wyimaginowanych istot.

W okresie szkolnym fobie zwykle dotyczą odrzucenia przez rówieśników, dostania złej oceny czy zawstydzenia w sytuacji społecznej. W okresie dorastania najczęściej mamy do czynienia z obawami dotyczącymi wyglądu.

Lęk społeczny w dzieciństwie

Lęk społeczny może dotyczyć nawet 15% populacji dziecięcej. Nierzadko jest prekursorem fobii społecznej dorosłych. Rozpoznanie stawia się, gdy objawy pojawiają się przed 6. rokiem życia, a ich stopień nasilenia utrudnia prawidłowe funkcjonowanie.

Do typowych objawów należą:

  • trwały bądź nawracający lęk w stosunku do obcych osób,
  • unikanie kontaktów,
  • nadmierna koncentracja na sobie i swoim zachowaniu,
  • prawidłowe, lecz wybiórcze przywiązanie do członków rodziny.

W leczeniu zaburzeń lękowych u dzieci stosuje się zarówno leczenie farmakologiczne, jak i psychoterapię. Chodzi przede wszystkim o terapię behawioralną z wykorzystaniem metod relaksacji, desensytyzacji, modelowania czy ekspozycji na bodziec lękowy. W leczeniu farmakologicznym stosuje się głównie selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) oraz klomipraminę.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Psychiatria, pod red. M. Jaremy i J. Rabe-Jabłońskiej, Warszawa, 2011.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Niemowlę w łóżeczku

W jaki sposób niemowlę sygnalizuje głód, zanim zacznie płakać? Wyjaśnia lekarka

5 powodów, dla których warto dbać o mleczaki

5 powodów, dla których warto dbać o mleczaki

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Jak rozmawiać z dziećmi o koronawirusie, by nie narastał w nich strach? Wyjaśnia psycholożka

Jak rozmawiać z dziećmi o koronawirusie, by nie narastał w nich strach? Wyjaśnia psycholożka

zdziwiony niemowlak

Babcia zwraca uwagę, by maluch nie patrzył „za siebie”? Ma rację. Lepsze „sprowadzanie wzroku w dół”

Izabela Dembińska / fot. Monika Ostrowska

,,Pierwsze chwile z noworodkiem” autorstwa położnej Izabeli Dembińskiej to spojrzenie na świat nowonarodzonego człowieka z jego perspektywy. Premiera książki już 11 marca 2020 r.!

BLW, czyli Bobas Lubi Wybór, to popularna ostatnio metoda rozszerzania diety, Emely/Getty Images

BLW, czyli dlaczego Bobas Lubi Wybór opowiada Ania Kozłowska, BLW Mama, terapeutka integracji sensorycznej

nastolatka ukryta za różowym balonem

Dojrzewanie – co to takiego? Jak traktować nastolatka?

Noworodek w szpitalu

Pobranie krwi u noworodka. Jak wygląda? Skąd się pobiera? Wyjaśnia położna

Kobieyta karmi noworodka piersią

Wskaźniki skutecznego karmienia piersią. Skąd wiadomo, że dziecko się najada? Lekarka wyjaśnia

przedszkolak, dziekco w domu, choroba

Dlaczego przedszkolaki tak często chorują? Sprawdź, kiedy szczególnie dzieci są narażone na zarazki

Sala na onkologii dziecięcej. Rodzice w małym pomieszczeniu śpią na podłodze, czuwając przy chorych dzieciach

Jak wygląda onkologia dziecięca w Polsce? Przepełnione sale, dzieci z chemioterapią na korytarzach, rodzice śpią na podłodze

Chłopiec w masce antysmogowej

Smog w polskich miastach – dokąd przed nim uciec?

Jak rozpoznać zawał i pomóc osobie, która go przechodzi? Poznaj porady ratownika medycznego!

kąpiel niemowlęcia

Wiaderko do kąpieli noworodka. Położna Kasia tłumaczy, dlaczego warto je wypróbować

Dziewczynka w kurtce i czapce

Odporność dzieci. Jak dobrze hartować dziecko? Jakie błędy najczęściej popełniają rodzice?

noworodek

Cesarskie cięcie – dlaczego co drugie dziecko w Polsce rodzi się w ten sposób? Oto możliwe powody

Jerzy Stuhr

Jerzy Stuhr w poruszającej kampanii dla dzieci chorych onkologicznie

Ratownik medyczny z manekinem dziecka pokazuje jak udzielić pierwszej pomocy, kiedy dziecko się zadławi

Zadławienie u dziecka. Jak udzielić pierwszej pomocy? Wyjaśnia ratownik medyczny Adrian Zadorecki

Żelki – pyszne, zdrowe, bo domowe! I tak niewiele potrzeba, żeby je zrobić

rozciągająca się kobieta

O czym może świadczyć ból żeber? Jak wyglądają objawy? Jak złagodzić ból?

Maria Konarowska / Instagram

Maria Konarowska: zamiast pouczać przerażoną młodą mamę i ją straszyć, mówmy do siebie językiem wsparcia

Chustowanie

„O chuście mówi się, że to «macica z widokiem». Dla mnie chusta jest wygodniejsza niż wózek. Przecież jest wiele miejsc, gdzie trudno jest przedostać się wózkiem” – mówi Marta Sitnik, Doradca Noszenia Dzieci

Chcesz zajść w ciążę? Najpierw zadbaj o siebie i swoją strefę emocjonalną. „Nie zajdziesz w ciążę, jeżeli będziesz traktowała to zadaniowo” – mówi psychoterapeutka Maria Król- Fijewska

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

cynk w migdałach

Cynk – gdzie go szukać? Poznaj 5 naturalnych źródeł cynku

Kobieta z grypą hiszpanką leży w łóżku

Grypa hiszpanka – przyczyny i objawy. Historia największej pandemii na świecie.

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta trzymająca się za plecy na dole z powodu bólu pleców

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta trzymająca się obiema rękami z okolice mostka

Co oznacza ból w mostku? Charakter i różne przyczyny dolegliwości

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.