Przejdź do treści

Mutyzm wybiórczy i zaburzenia lękowe u dzieci – objawy, leczenie

smutne dziecko
Fot. fasphotographic / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Wizyta u psychiatry / istock
Wizyta u psychiatry? Zobacz, jak się do niej przygotować. Wyjaśnia lek. Monika Tucholska
otolaryngolog
Ucho pływaka i inne problemy ucha zewnętrznego. Poznaj ich przyczyny i objawy
Okłady ze smalcu gęsiego - sposób Anny Lewandowskiej na przeziębienie
Anna Lewandowska poleca na przeziębienie okłady ze smalcu gęsiego. Pediatra komentuje ten sposób leczenia
Wegańskie pralinki na zdrowie
Wegańskie pralinki – zdrowsze niż klasyczne, mają znacznie mniej cukru
kettlebell
Ćwiczenia wszech czasów – tureckie wstawanie

Mutyzm wybiórczy rozwija się najczęściej między 2. a 6. rokiem życia. Nie jest klasyfikowany jako zaburzenie lękowe, jednakże jego objawy odpowiadają zaburzeniom o charakterze społecznym. Charakteryzuje się przewlekłą odmową mówienia w wybranych sytuacjach społecznych, w których oczekuje się od dziecka wypowiedzi na dany temat, pomimo prawidłowego mówienia w innych sytuacjach.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Paweł Żmuda-Trzebiatowski
lekarz

U dzieci z mutyzmem wybiórczym pozostałe formy komunikowania się, jak ekspresja mimiczna czy naśladowcza, są prawidłowe. Do rozpoznania mutyzmu selektywnego konieczne jest jednoczesne stwierdzenie prawidłowego rozumienia mowy i kompetencji w posługiwaniu się mową w komunikacji społecznej.

Przyczyny mutyzmu wybiórczego

W powstaniu mutyzmu wybiórczego odgrywają rolę zarówno czynniki biologiczne, jak i uraz psychiczny, do którego mogło dojść w okresie rozwoju mowy. Dodatkowo bierze się pod uwagę strukturę rodziny i relacje między matką a dzieckiem. W rodzinie dziecka z mutyzmem nierzadko występuje ograniczona komunikacja werbalna, czego konsekwencją może być niedostateczna stymulacja rozwoju mowy. Przyjmuje się, że jedną z głównych przyczyn mutyzmu wybiórczego jest nadaktywność części mózgowia odpowiedzialnej za odczuwanie stresu w sytuacjach społecznych. Do pozostałych przyczyn zalicza się izolację rodziny, zakaz ujawniania rodzinnych sekretów czy występowanie modelu karania milczeniem. Większość chorych dzieci ma także predyspozycje genetyczne do reagowania niepokojem w danej sytuacji.

Aby rozpoznać mutyzm wybiórczy u dzieci, muszą wystąpić określone cechy:

  • utrzymywanie objawów przez co najmniej miesiąc,
  • dziecko nie mówi w określonych sytuacjach, w których mówienie jest wymagane, a z kolei w innych mówi prawidłowo,
  • objawy nie wynikają z braku znajomości języka bądź zaburzeń komunikacji, np. jąkania,
  • zaburzenie znacznie utrudnia osiąganie sukcesów zawodowych lub edukacyjnych.

Dzieci z mutyzmem selektywnym same dobierają sobie grono osób, w których otoczeniu mówią. Należy pamiętać, że brak mówienia nie wynika ze złej woli bądź nieśmiałości. W wybranym przez siebie otoczeniu dziecko prawidłowo mówi, a nawet potrafi być hałaśliwe i gadatliwe.

Leczenie mutyzmu wybiórczego

Bardzo ważna jest wczesna diagnoza mutyzmu. Mutyzm nieprawidłowo leczony lub zbyt późno zdiagnozowany może się utrwalić. Terapia mutyzmu z udziałem logopedy i psychologa opiera się głównie na zasadach terapii behawioralnej i poznawczej. Stopniowo zachęca się dziecko do mówienia, rozpoczynając od jednej, co istotne – wybranej przez dziecko, osoby. Zawsze należy nagradzać dziecko za osiągane postępy, a następnie poszerzać zakres sytuacji, w których mówi. Prawidłowa prowadzona terapia mutyzmu może przynieść efekty już po 2–3 tygodniach. W terapii wykorzystuje się takie metody jak technika trójkąta, sliding-in czy technika 5 sekund. Jeżeli terapia nie przynosi skutku, wprowadza się leczenie farmakologiczne.

Zobacz także

Zaburzenia lękowe w postaci fobii

Wspólną cechą wszystkich fobii jest lęk wywołany określoną sytuacją lub przedmiotami zewnętrznymi, które teoretycznie nie są niebezpieczne. Jest to lęk irracjonalny, nadmierny i nieuzasadniony, o różnym natężeniu. W rozpoznaniu fobii dziecięcej należy uwzględnić powszechnie występujące specyficzne dla określonej fazy rozwoju lęki i obawy, które na ogół nie osiągają progu diagnostycznego. W okresie przedszkolnym dzieci na ogół obawiają się:

  • ciemności,
  • zwierząt,
  • obcych ludzi,
  • wyimaginowanych istot.

W okresie szkolnym fobie zwykle dotyczą odrzucenia przez rówieśników, dostania złej oceny czy zawstydzenia w sytuacji społecznej. W okresie dorastania najczęściej mamy do czynienia z obawami dotyczącymi wyglądu.

Lęk społeczny w dzieciństwie

Lęk społeczny może dotyczyć nawet 15% populacji dziecięcej. Nierzadko jest prekursorem fobii społecznej dorosłych. Rozpoznanie stawia się, gdy objawy pojawiają się przed 6. rokiem życia, a ich stopień nasilenia utrudnia prawidłowe funkcjonowanie.

Do typowych objawów należą:

  • trwały bądź nawracający lęk w stosunku do obcych osób,
  • unikanie kontaktów,
  • nadmierna koncentracja na sobie i swoim zachowaniu,
  • prawidłowe, lecz wybiórcze przywiązanie do członków rodziny.

W leczeniu zaburzeń lękowych u dzieci stosuje się zarówno leczenie farmakologiczne, jak i psychoterapię. Chodzi przede wszystkim o terapię behawioralną z wykorzystaniem metod relaksacji, desensytyzacji, modelowania czy ekspozycji na bodziec lękowy. W leczeniu farmakologicznym stosuje się głównie selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) oraz klomipraminę.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Psychiatria, pod red. M. Jaremy i J. Rabe-Jabłońskiej, Warszawa, 2011.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

rozciągająca się kobieta

O czym może świadczyć ból żeber? Jak wyglądają objawy? Jak złagodzić ból?

Maria Konarowska / Instagram

Maria Konarowska: zamiast pouczać przerażoną młodą mamę i ją straszyć, mówmy do siebie językiem wsparcia

Chustowanie

„O chuście mówi się, że to «macica z widokiem». Dla mnie chusta jest wygodniejsza niż wózek. Przecież jest wiele miejsc, gdzie trudno jest przedostać się wózkiem” – mówi Marta Sitnik, Doradca Noszenia Dzieci

Chcesz zajść w ciążę? Najpierw zadbaj o siebie i swoją strefę emocjonalną. „Nie zajdziesz w ciążę, jeżeli będziesz traktowała to zadaniowo” – mówi psychoterapeutka Maria Król- Fijewska

Cameron Diaz została mamą

Cameron Diaz została mamą. To pierwsze dziecko 47-letniej aktorki!

Seks niepełnosprawnych

„Dla niepełnosprawnych seks jest dokładnie tak samo ważny, jak dla pełnosprawnych, ale przez to, że społeczeństwo pomija ich potrzeby, oni sami zaczynają je wypierać” – mówi Monika Rozmysłowicz, trener psycho-fizjo-seksualny

Jaglany detoks – oczyść swój organizm szybko i bezpiecznie

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kobieta stoi na dworze w grubym swetrze. W rękach trzyma kubek

Zimą też trzeba pić! Wodę oczywiście!

„Każdy widz ma w sobie to coś “miękkiego”, co w naszym teatrze może wypuścić na wolność” – mówi Agnieszka Czekierda, twórczyni Teatru Małego Widza

kobieta na porodówce

7 grzechów głównych polskich porodówek

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

omdlenie

Czym jest utrata przytomności? Udzielanie pierwszej pomocy przy omdleniu

dzieci w czapkach świętego mikołaja

Warto wierzyć w Mikołaja!

zgaga

Przyczyny zgagi – co może powodować dyskomfort i palenie za mostkiem?

naukowiec

Objawy salmonelli – jak je szybko rozpoznać?

kobieta w ciąży

Wzdęcia w ciąży – jak sobie z nimi radzić?

Pozytywna Dyscyplina

„Jeśli chcemy wychować dziecko na pewnego siebie, decyzyjnego człowieka znającego swoja wartość, to nie wymagajmy od niego, żeby było zawsze posłuszne tu i teraz” – mówi Katarzyna Kamionka, prowadząca warsztaty o Pozytywnej Dyscyplinie

„Dziewczynka, którą surowo karano za okazywanie złości, w dorosłym życiu może odczuwać druzgoczącą niemoc i bezsilność”. O toksycznej matce i jej wpływie na życie córki mówi mediatorka Patrycja Juszkat

Eko Matka Lekarka

„Lekarz nie powinien krytykować naszych wyborów osobistych. Jeśli chcemy karmić długo piersią, nie powinien na nas krzywo patrzeć” – mówi Aleksandra Jagłowska-Pietraszek, założycielka grupy na FB „Eko Matka Lekarka”

ból

Co stres robi z naszymi stawami? Będziesz zaskoczona

katar u dzieci

Katar i kaszel nie chcą zniknąć? Może to nie przeziębienie, ale alergia?

Jak rozmawiać z dziećmi o śmierci

Jak rozmawiać z dzieckiem o śmierci? Wyjaśnia psychoterapeutka

Mum and the city

„Obraz macierzyństwa był lukrowany. Teraz coraz więcej matek nie boi się mówić, że nie zawsze jest kolorowo i cudownie” – mówi Ilona Kostecka z bloga „Mum and the city”

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kleszcze

Borelioza: objawy po wielu latach. Jak można wykryć chorobę?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

8 sposobów na podniesienie libido

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Żelatyna na stawy

Żelatyna na stawy – czy rzeczywiście jest skuteczna w walce z bólem stawów?