Przejdź do treści

„Nie każda pacjentka stosująca HTZ zachoruje na raka piersi!”. Ginekolożka Małgorzata Nowicka o hormonalnej terapii zastępczej

menopauza i htz
Fakty i mity o hormonalnej terapii zastępczej / Getty Images
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
„Czarne stringi nie dla każdego” – alarmuje Gosia Włodarczyk. Komu mogą szkodzić?
WHO: najwięcej zgonów z powodu gruźlicy
WHO alarmuje: w 2020 roku nastąpił największy wzrost śmiertelności z powodu gruźlicy od 10 lat
„Myślałam, iż wskoczę już w jeansy przedciążowe”. Aleksandra Domańska przyznaje sobie tytuł „pierwszej naiwniaczki”
Jesteś po szczepionce Johnson&Johnson? Sprawdź, co z dawką przypominającą
Nowe wytyczne w sprawie stosowania aspiryny. Wyjaśniamy, kto nie powinien jej przyjmować

– Hormonalna terapia zastępcza (HTZ)  niesie za sobą pewne ryzyko, jeśli jednak pacjentka nie może sobie z objawami poradzić, bo co 10 minut ma zlewne poty i nie jest w stanie funkcjonować na co dzień, to trzeba jej pomóc – mówi dr n. med. Małgorzata Nowicka, specjalistka ginekologii i endokrynologii.

 

Ewa Podsiadły-Natorska: Gdy przychodzi do pani pacjentka w okresie menopauzy z wieloma dolegliwościami, to hormonalna terapia zastępcza (czy też hormonalna terapia menopauzalna, HTM) będzie pierwszym, co jej pani zaproponuje?

Dr n. med. Małgorzata Nowicka: Kiedyś wskazaniem do włączenia terapii hormonalnej były nasilone objawy menopauzy: uderzenia gorąca, zlewne poty, zawroty głowy, dolegliwości ze strony psychiki. Parę lat temu rekomendacje się jednak zmieniły. Teraz właściwe postępowanie jest takie, że jeśli pacjentka ma symptomy menopauzalne, chce stosować terapię hormonalną i nie ma do niej przeciwwskazań, to ją pacjentce proponujemy. Istnieje możliwość wdrożenia więc terapii niejako na życzenie, pacjentka musi być jednak pod stałą kontrolą lekarską.

Jakie są nieprawdziwe przekonania o HTZ?

Przede wszystkim współczesne pacjentki są coraz bardziej świadome, jeśli chodzi o zasadność stosowania terapii hormonalnej. Dopytują, od jakiego wieku mogą ją stosować, jak długo itp. Nieprawdą jest, że HTZ stosuje się przez określony czas – przy regularnych kontrolach terapię hormonalną można stosować przez wiele lat, pod warunkiem, że w międzyczasie nie pojawią się przeciwwskazania i pacjentka będzie znajdowała się pod opieką lekarza prowadzącego. A z nieprawdziwych przekonań chyba najczęściej powtarzane jest takie, że pod wpływem terapii hormonalnej się tyje.

Nie?

Nie, a wręcz z badań wynika, że przyrost masy ciała związany ze spadkiem poziomu hormonów i spowolnieniem metabolizmu przez stosowanie terapii hormonalnej można zahamować. Oczywiście liczba spożywanych kalorii w okresie menopauzalnym powinna być nieco mniejsza, a pacjentka powinna się więcej ruszać. Zaobserwowano, że kobiety, które stosują się do tych zasad i mają napęd życiowy, który daje im właśnie terapia hormonalna, notują mniejszy przyrost masy ciała – albo w ogóle on u nich nie występuje. Co więcej, pacjentki, które stosują racjonalną dietę i są aktywne fizyczne, łagodniej przechodzą menopauzę.

Faktem jest, że HTZ zwiększa ryzyko chorób zakrzepowo-zatorowych oraz raka piersi. Jeśli jednak pacjentka stosuje terapię hormonalną i znajduje się pod stałą kontrolą, to nowotwór, jeśli już wystąpi, zwykle jest wcześnie wykrywany i ma lepsze rokowania. Oczywiście trzeba pamiętać, że nie każda pacjentka stosująca HTZ zachoruje!

A z faktów o HTZ – co trzeba wiedzieć?

Faktem jest, że HTZ zwiększa ryzyko chorób zakrzepowo-zatorowych oraz raka piersi. Jeśli jednak pacjentka stosuje terapię hormonalną i znajduje się pod stałą kontrolą, to nowotwór, jeśli już wystąpi, zwykle jest wcześnie wykrywany i ma lepsze rokowania. Oczywiście trzeba pamiętać, że nie każda pacjentka stosująca HTZ zachoruje!

Z badań wynika, że wdrożenie ogólnoustrojowej terapii hormonalnej wiąże się z 1,3–3-krotnie większym ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (zakrzepicy żył głębokich albo zatorowości płucnej). Badania dowiodły ponadto, że prawdopodobieństwo wystąpienia powyższych chorób jest najwyższe w pierwszym roku stosowania HTZ.

Stosowanie terapii hormonalnej w postaci skojarzenia estrogenu z progestagenem albo samego estrogenu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem raka piersi. Ryzyko to jest większe u pacjentek, których matka, siostra albo babcia chorowały na raka piersi, a także u kobiet ze znaczną nadwagą.

Jak stosować HTZ rozważnie?

Terapię hormonalną w okresie okołomenopauzalnym powinno się włączyć jak najwcześniej. Uważa się, że kobieta odniesie największą korzyść z HTZ, jeśli zostanie ona wdrożona do 10 lat po menopauzie, a menopauza to fachowa nazwa ostatniej miesiączki w życiu kobiety, która w naszej szerokości geograficznej występuje w wieku 50–51 lat. Wtedy, po pierwsze, mamy wpływ na objawy menopauzalne. Po drugie, zapobiegamy osteoporozie. Dodatkowo terapia hormonalna włączona do 10 lat po ostatniej miesiączce ma korzystny wpływa na naczynia krwionośne. Nie dochodzi do zmian miażdżycowych, jest zmniejszone ryzyko choroby Alzheimera i choroby Parkinsona.

Na czym w ogóle polega stosowanie HTZ?

W pierwszym rzucie najczęściej proponuje się fitoestrogeny; znajdują się one m.in. w czerwonej koniczynie oraz w preparatach sojowych. Zawarte są one w różnych preparatach dostępnych bez recepty. Zazwyczaj pacjentki je sobie chwalą, choć nie u wszystkich są one skuteczne. Bo o ile menopauza dotyczy wszystkich kobiet, to naturalny proces w naszym życiu, to o tyle nie wiemy, jak będzie ona u danej pacjentki przebiegać. Kobieta może zakończyć miesiączkowanie i nie odczuć żadnych dolegliwości, czyli tzw. objawów wypadowych. Wiemy też, że im wcześniej symptomy się pojawią, tym będą dłużej trwały. Zatem by zredukować nasilenie objawów, pacjentce podaje się estrogeny. Czasem terapię hormonalną włącza się, kiedy kobieta jeszcze miesiączkuje, ale już ma symptomy menopauzalne.

Izabela Pajor

W jaki sposób podaje się hormony?

Drogą doustną, drogą przezskórną, a część hormonów można uzupełniać drogą dopochwową. Większość preparatów jest kombinowanych, co oznacza, że stosujemy je doustnie, dopochwowo albo w postaci plastra hormonalnego. Na początku HTZ możemy stosować między krwawieniami – to tzw. terapia sekwencyjna. Takie rozwiązanie zwykle proponuje się pacjentkom w okresie okołomenopauzalnym lub tuż po ostatniej miesiączce, natomiast w dalszym etapie możemy stosować terapię ciągłą, czyli niezależną od krwawień.

Kiedy hormony zaczynają działać? To terapia dla cierpliwych?

Musimy mieć świadomość, że HTZ to leczenie objawowe. My, stosując terapię hormonalną np. przez 2 miesiące, nie będziemy mieć efektu za 2 lata, bo uzupełniamy to, czego nasze jajniki nie produkują. Dostarczamy sobie hormonów i one działają wtedy, kiedy je stosujemy. Na początku stosowania terapii hormonalnej, co ważne, mogą pojawić się symptomy negatywne: plamienia, tkliwość piersi, uczucie gromadzenia wody. Wiąże się to z tym, że dostarczamy sobie hormonu, którego od paru lat w organizmie już nie miałyśmy – albo miałyśmy go w mniejszym stężeniu. Przecież im jesteśmy starsze, tym nasze jajniki działają gorzej zarówno w zakresie funkcji reprodukcyjnych, jak i w funkcji hormonalnej. Czasem na efekty HTZ trzeba poczekać 2–3 miesiące, choć niektóre pacjentki twierdzą, że odczuwają pozytywny efekt terapii już po kilku dniach.

Rozmowę zaczęłyśmy od tego, że współczesne pacjentki mają coraz większą świadomość dotyczącą swojego ciała i zdrowia. Nie każda jednak będzie mogła HTZ zastosować.

Nie, bo istnieją przeciwwskazania. U pacjentki, która jest przed 50. rokiem życia, musimy wykluczyć ciążę. Jeżeli krwawienia z dróg rodnych są nieregularne, musimy wykluczyć również to, czy nie ma tutaj przyczyn anatomicznych. Przeciwwskazania do stosowania HTZ to rozpoznanie, przechorowanie albo podejrzenie raka piersi i/lub raka endometrium, przebyta albo czynna żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, niedawno przebyta albo czynna choroba zakrzepowo-zatorowa naczyń tętniczych, porfiria, nieleczona hiperplazja endometrium, rozpoznane zaburzenia ze skłonnością do zakrzepicy, choroby wątroby (rozpoznane albo występujące w przeszłości), źle kontrolowane nadciśnienie tętnicze. U kobiet, które chorowały na oponiaka, nie można stosować gestagenów.

Terapia hormonalna włączona do 10 lat po ostatniej miesiączce ma korzystny wpływa na naczynia krwionośne. Nie dochodzi do zmian miażdżycowych, jest zmniejszone ryzyko choroby Alzheimera i choroby Parkinsona

Czy istnieją negatywne następstwa po zakończeniu HTZ? Dokuczliwe objawy wracają?

To zależy. Na corocznych kontrolach trzeba ustalić, czy są wskazania, czy nie ma przeciwwskazań do kontynuowania terapii. Tak naprawę nie jesteśmy w stanie przewidzieć, jak kobieta zareaguje na odstawienie hormonów. Dlatego zasadą jest stosowanie najniższej skutecznej dawki. Jeśli pacjentka dostaje niską dawkę hormonów, to po kilku–kilkunastu miesiącach możemy spróbować je odstawić. Zawsze staram się robić to wtedy, kiedy kobieta ma spokojny czas w życiu. Trzeba liczyć się z tym, że po zakończeniu stosowania HTZ mogą wystąpić: uderzenia gorąca, zlewne poty, drażliwość, bezsenność. Jeśli od ostatniej miesiączki upłynęło mniej niż 10 lat, można ponownie wrócić do terapii hormonalnej. Natomiast jeżeli symptomy po odstawieniu nie są uciążliwe – a wiemy, że niemal u wszystkich kobiet pojawiają się miejscowo: suchość pochwy, dyskomfort w obrębie narządu rodnego, dyskomfort przy współżyciu – to możemy stosować terapię miejscową w formie kremów albo globulek dopochwowych. Jest to leczenie zdecydowanie bezpieczniejsze, praktycznie o żadnym wpływie ogólnoustrojowym. I ma szereg korzyści w zakresie poprawy komfortu życia. Redukuje także nasilenie objawów związanych z układem moczowym – łącznie z infekcjami dróg moczowych.

Z pani doświadczenia: plusy HTZ przeważają nad minusami?

Owszem, choć terapia hormonalna powinna być zindywidualizowana. HTZ jest najskuteczniejszą metodą leczenia objawów naczynioruchowych i przynosi poprawę jakości życia w okresie menopauzy, zmniejsza zaburzenia snu, wpływa korzystnie na zaburzenia depresyjne pojawiające się w tym okresie. Znacząco zmniejsza też bóle i sztywność stawów, ale niesie za sobą pewne ryzyko, jeśli jednak pacjentka nie może sobie z dolegliwościami poradzić, bo co 10 minut ma zlewne poty i nie jest w stanie funkcjonować na co dzień, to trzeba jej pomóc. Warto pamiętać, że objawy menopauzalne występują przez ok. 7–7,5 roku. W tym czasie my, kobiety bardzo często wciąż jesteśmy aktywne zawodowo. Jeszcze ok. 200 lat temu kobiety nawet nie dożywały do tego etapu w swoim życiu!

A jeśli pacjentka łagodnie przechodzi menopauzę?

To oczywiście nie musi stosować HTZ, chyba że chce i jest świadoma ryzyka. Wskazaniem do HTZ, nawet gdy objawy nie są mocno dokuczliwe, może być np. chęć wzmocnienia włosów czy skóry poprzez hormony – estrogeny pod tym względem działają bardzo korzystnie. Wszystko zależy od nastawienia pacjentki. Ja jako lekarz ani nie namawiam, ani nie zniechęcam do terapii hormonalnej, tylko posługuję się obowiązującymi zaleceniami i polegam na badaniach. Są pacjentki, które nigdy nie będą chciały zastosować HTZ. A niektóre już w wieku 40 lat są pewne, że jeśli nie będą miały przeciwwskazań i zaczną przekwitać, to zdecydują się na terapię hormonalną. Obie postawy są prawidłowe.


Dr n. med. Małgorzata Nowicka – specjalistka ginekologii i położnictwa oraz endokrynologii. Pracuje w Warszawie, zajmuje się pacjentkami z zaburzeniami hormonalnymi w wieku od dojrzewania do okresu pomenopauzalnego. Mama dwóch synów i córki.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

19-letnia aktorka z serialu hitu "Ania, nie Anna" choruje na raka piersi

19-letnia aktorka z netfliksowego hitu „Ania, nie Anna” choruje na raka piersi. „Bez włosów wciąż czuję się piękna”

Choroby podwzgórza – objawy, diagnostyka i leczenie

kobieta, rak piersi

„Mężczyzna nie może tylko stać z boku i ewentualnie asystować kobiecie w chorobie” – mówi onkolożka dr Agnieszka Jagiełło-Gruszfeld

Shannen Doherty ma nawrót choroby nowotworowej

Shannen Doherty o nawrocie choroby nowotworowej. „Cały czas walczę, żeby pozostać żywą”

Niedoczynność przytarczyc – przyczyny, objawy i leczenie

Małgorzata K. Nowakowska

Polka dowodzi, że statyny mogą wydłużać życie chorych na raka piersi. „To nadzieja, że na horyzoncie jest skuteczna terapia” – mówi Małgorzata K. Nowakowska

Dr n. med. Ewa Kempisty-Jeznach / Archiwum prywatne

„W Hashimoto trzeba zadbać o całą paletę hormonów, nie tylko tarczycy, żeby znów cieszyć się seksem” – mówi dr n. med. Ewa Kempisty-Jeznach

Nadczynność przytarczyc – przyczyny, objawy, leczenie

Dorota Szelągowska

Dorota Szelągowska w wyjątkowy sposób uczciła swoje 41. urodziny. Wybrała się na mammografię!

Jest nowa metoda diagnozowania raka piersi. Może być nawet o 37 proc. bardziej skuteczna od tradycyjnych sposobów

Jest nowa metoda wykrywania raka piersi. Może podnieść skuteczność diagnozy nawet o 37 proc.

"Znamy przypadki, kiedy tarczyca zaczyna się regenerować i odrastać. Same jesteśmy w takiej sytuacji" - podkreślają autorki profilu Ogarnij Hashimoto

„Znamy przypadki, kiedy tarczyca zaczyna się regenerować i odrastać. Same jesteśmy w takiej sytuacji” – podkreślają autorki profilu Ogarnij Hashimoto

Kobieta przy laptopie

Nocne światło psuje nam zdrowie. Dlaczego potrzebujemy ciemności?

Wirus, który niszczy najbardziej agresywne nowotwory? To może być przełom w onkologii

Odkryto wirusa, który unieszkodliwia najbardziej agresywne nowotwory. To może być przełom w onkologii

Ericka Hart pokazała na wybiegu blizny po mastektomii. Prawdziwa rewolucja na tygodniu mody w Nowym Jorku

Jak brak snu wpływa na poziom TSH i hormonów tarczycy? Wyjaśnia Emilia Cesarek

Jak brak snu wpływa na poziom TSH i hormonów tarczycy? Wyjaśnia Emilia Cesarek

Jakie hormony odpowiadają za spadek libido? Wyjaśnia Michał Kot

Nie masz ochoty na seks? Michał Kot wyjaśnia, z czego to może wynikać

Dorota Gardias ma nowotwór piersi

Dorota Gardias ma nowotwór piersi. „Nie ignorujcie żadnych niepokojących symptomów, bo mamy dla kogo żyć”

Nie żyje Sarah Harding. "Nie chciałaby, by ją zapamiętano ze względu na walkę z tą okropną chorobą"

Nie żyje Sarah Harding. „Nie chciałaby, by ją zapamiętano ze względu na walkę z tą okropną chorobą”

psycholog na porodówce

Psycholog będzie obecny na każdej porodówce. To efekt krytycznego raportu NIK

Leki używane wcześniej w walce z cholesterolem mogą wydłużyć życie kobiet chorych na raka piersi

Leki stosowane do obniżania poziomu cholesterolu mogą wydłużyć życie kobiet chorych na raka piersi

Dr Beata Wróbel: Wietrzenie pochwy i noszenie długich spódnic mamy już za sobą

Mogą „udawać” nasze hormony i zaburzać ich działanie. Uważaj na związki endokrynnie czynne – są tam, gdzie się nie spodziewasz

Pomacaj Się

„Nie wiem, co sobie wyobrażałam? Że dostanę SMS-a z ostrzeżeniem: 'hello, jak się nie zbadasz, to za pół roku będziesz miała raka?'” – mówi Magda, jedna z bohaterek akcji „Pomacaj Się”

Agnieszka Żalińska

Atrofia pochwy to „cicha epidemia”, chorują też młode kobiety. „Ulgę może przynieść… regularny seks” – wyjaśnia Agnieszka Żalińska, ginekolożka

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

przeziębiona kobieta

Żółty katar – objaw infekcji, którą trzeba leczyć. Jak pomóc dziecku a jak dorosłemu?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?