Przejdź do treści

Omdlenia odruchowe – przyczyny, diagnostyka i leczenie

Omdlenia odruchowe – przyczyny, diagnostyka i leczenie Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Kąpiel z dreszczykiem, czyli co na nas czeka na publicznych kąpieliskach?
Masz problemy z jelitami? Wypróbuj „Metodę 5R”, czyli plan naprawczy polecany przez dietetyka
5 razy TAK dla wakacyjnego seksu
„Treść, która ma trafić do polskich szkół, krzywdzi, szkaluje i poniża”. Małgorzata Rozenek-Majdan o nowym podręczniku HiT
Łódzcy lekarze uratowali bliźniaki z syndromem podkradania. Ich matka uciekła przed wojną

Omdlenia odruchowe powstają w odpowiedzi na czynniki wyzwalające, które mogą być związane m.in. ze stanem emocjonalnym lub pojawieniem się określonych bodźców (np. wysokiej temperatury, bólu). Stanowią najczęściej rozpoznawany typ omdleń, odpowiedzialny za około połowę wszystkich przypadków. Jakie są główne przyczyny omdleń odruchowych i co zrobić, żeby zapobiegać związanym z nimi epizodom utraty przytomności?

Czym są omdlenia odruchowe?

Omdlenie odruchowe (inaczej nazywane neurokardiogennym) to krótkotrwała utrata przytomności pojawiająca się na skutek nieprawidłowego działania odruchów związanych z kontrolą ciśnienia tętniczego krwi i/lub tętna przez układ nerwowy. Te zaburzenia prowadzą do przejściowego zmniejszenia przepływu krwi przez mózg. Dochodzi wtedy do jego niedotlenienia, co wywołuje omdlenie.

Szacuje się, że w ciągu życia około 40 proc. osób przynajmniej raz doświadcza omdlenia. Typ odruchowy jest ich najczęściej występującym rodzajem – odpowiada za około połowę wszystkich przypadków.

Przyczyny omdleń odruchowych

Omdlenia odruchowe możemy podzielić na kilka grup różniących się przyczyną występowania:

  • omdlenia wazowagalne,
  • omdlenia sytuacyjne,
  • omdlenia związane z zespołem zatoki szyjnej,
  • postać atypową omdleń.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Kobieta cierpiąca na zapaść sięgająca po wodę

Omdlenia wazowagalne powstają na skutek nadmiernej reakcji na wybrane czynniki wyzwalające, takie jak strach, wysoka temperatura otoczenia, przebywanie w zatłoczonym miejscu, ból lub stres.

Omdlenia sytuacyjne mogą być wywołane przez stymulację żołądka i jelit (np. połykanie, oddawanie stolca), kaszel lub kichanie, oddawanie moczu, śmiech albo śpiewanie. Czasami do tej grupy zaliczane są również omdlenia pojawiające się po wysiłku fizycznym.

Omdlenia związane z zespołem zatoki szyjnej powstają na skutek ucisku okolicy bocznej szyi, np. przez ciasny kołnierz, ruchy głowy, golenie.

Omdlenia atypowe rozpoznaje się, gdy czynnik wyzwalający nie został jasno określony.

Objawy omdlenia odruchowego

Do omdlenia odruchowego dochodzi zazwyczaj w pozycji stojącej lub siedzącej. Epizod trwa średnio od jednej do dwóch minut. Po odzyskaniu przytomności pacjent może odczuwać silne zmęczenie.

Epizodom omdleń odruchowych czasami towarzyszą objawy, takie jak:

  • zawroty głowy,
  • uczucie gorąca lub zimna,
  • pocenie się,
  • kołatanie serca,
  • nudności,
  • uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej,
  • zaburzenia widzenia (rozmazany obraz, zaciemnienie pola widzenia lub widzenie na biało),
  • zaburzenia słuchu (osłabienie słuchu lub słyszenie nietypowych dźwięków, np. świstu),
  • bladość skóry.

Diagnostyka omdleń odruchowych

Podstawą rozpoznania omdlenia odruchowego (i wykluczenia innych przyczyn epizodu utraty przytomności) jest przeprowadzenie dokładnego wywiadu z pacjentem oraz badania fizykalnego. Należy również wykonać elektrokardiogram (EKG). U osób z omdleniem typu odruchowego wynik EKG z reguły świadczy o braku zaburzeń, jednak przeprowadzenie tego badania pozwala upewnić się, że epizod nie wynikał z występowania choroby serca wymagającej dalszej diagnostyki, monitorowania i/lub leczenia.

W celu rozpoznania lub wykluczenia omdlenia odruchowego dodatkowo u niektórych pacjentów wykonuje się tzw. test pionizacyjny oraz EKG Holtera.

kobieta opiera się o ścianę z powodu osłabienia organizmu

Leczenie omdleń odruchowych

W zdecydowanej większości przypadków pojawianie się omdleń odruchowych ma łagodną postać i nie wymaga podejmowania leczenia. Pacjentom doradza się, by (jeśli to możliwe) unikali czynników wyzwalających epizody utraty przytomności. Uczy się ich również rozpoznawania i szybkiego reagowania na objawy, po których może nastąpić omdlenie (np. zawroty głowy, zaburzenia widzenia i/lub słuchu) – w przypadku ich wystąpienia należy od razu przejść do pozycji leżącej.

Oprócz tego pacjentom zaleca się unikanie nadmiernej konsumpcji kofeiny, włączenie do codziennego życia aktywności fizycznej o umiarkowanej intensywności oraz dbanie o odpowiedni stan nawodnienia organizmu (co oznacza picie co najmniej dwóch litrów płynów dziennie).

Badania wykazały, że tego rodzaju podstawowa edukacja pacjentów istotnie zmniejsza częstość występowania epizodów omdleń i urazów powstających na skutek utraty przytomności.

Dostępne opcje terapii omdleń odruchowych obejmują również leczenie farmakologiczne oraz wszczepienie rozrusznika serca. Wymienione metody są jednak bardzo rzadko stosowane w tej grupie pacjentów.

 

Bibliografia:

  1. Sutton R., Reflex syncope: Diagnosis and treatment, Journal of Arrhythmia, 33(6): 545-552, 2017.
  2. Benditt D., Kowey P., Yeon S. B., Reflex syncope in adults and adolescents: Clinical presentation and diagnostic evaluation, UpToDate, 2019.
  3. Brignole M., Moya A., de Lange F. i wsp., ESC Guidelines for the diagnosis and management of syncope, European Heart Journal, 39 (21): 1883-1948, 2018.
  4. Runser L. A., Gauer R. L., Houser A. i wsp., Syncope: Evaluation and Differential Diagnosis, American Family Physician, 95(5): 303-312B, 2017.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Nerw błędny – budowa, przebieg, uszkodzenie i leczenie. Dlaczego nazywa się go „wędrowcem”?

„Kobiety uczą się zachowań społecznych na zasadzie kopiuj-wklej, aż osiągają biegłość, która czyni ich autyzm niewidzialnym”. O życiu i kobiecości ze spektrum autyzmu mówi psycholożka i nauczycielka jogi Agata Ucińska

Kobieta trzyma pęsetą tatuaż grafenowy

Ciśnieniomierze odejdą w zapomnienie? Grafenowy tatuaż sam zmierzy ciśnienie krwi

Mylona z alzheimerem, parkinsonem, uważana za chorobę dzieci. Jak rozpoznać i leczyć padaczkę u seniorów, mówi dr n. med. Maria Maliszewska

Przekazując diagnozę rodzicom, mówi: „Gratuluję, mają państwo dziecko z zespołem Aspergera”. O różnorodności, która występuje w spektrum autyzmu, mówi Tony Attwood

Jak naturalnie obniżyć ciśnienie – jaka dieta jest najlepsza?

Tych reklam w szkole rodzenia już nie zobaczysz. Ministerstwo Zdrowia powiedziało pass

„To jest gonitwa myśli w głowie, wrażenie umierania, duszenia się, zasłabnięcia”. Polska influencerka opowiedziała o atakach paniki

„Samodzielność dla osób ze spektrum autyzmu to wolność i godne życie” – mówi Monika Kłeczek, prezeska stowarzyszenia AS

Leczenie nerwobóli będzie prostsze? Australijscy naukowcy na drodze do stworzenia innowacyjnych leków

Choroba Devica – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Naprawią serca i oczy. Innowacyjne syntetyczne neurony zrewolucjonizują świat?

Haptoglobina – rola w organizmie, badanie i interpretacja. Objawy hemolizy

Tachykardia zatokowa – co to jest, objawy, czy jest groźna?

Bruce Willis

Bruce Willis kończy karierę. Zdiagnozowano u niego ciężką chorobę

Hipotonia ortostatyczna – przyczyny, objawy i leczenie nagłego spadku ciśnienia tętniczego krwi

Niedokrwistość z niedoboru żelaza. Jakie są przyczyny i objawy anemii, jak ją leczyć, jakie badania wykonać?

Wypalenie zawodowe

Wypalenie zawodowe – przyczyny, objawy i radzenie sobie z brakiem przyjemności przy wykonywaniu codziennych obowiązków

Przy wahaniach ciśnienia może pojawić się ból głowy

Nadciąga antycyklon. Oliver i Peter podniosą Polakom ciśnienie?

"Dieta realnie przekłada się na kondycję zdrowia psychicznego" - podkreśla farmeceutka. Co jeść, żeby zadbać o układ nerwowy?

„Dieta realnie przekłada się na kondycję zdrowia psychicznego” – podkreśla Zofia Winczewska. Co jeść, żeby zadbać o układ nerwowy?

Trening Jacobsona – skuteczny sposób walki ze stresem, nerwami i napięciem mięśni

laboratorium

Makrofagi – co to, funkcje w organizmie, aktywacja makrofagów

badanie laboratoryjne

Zasadowica metaboliczna – przyczyny, objawy, rozpoznanie, leczenie

Eozynofilia – przyczyny, objawy, normy i leczenie

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

×