Przejdź do treści

Płat skroniowy mózgu – budowa, funkcje, skutki uszkodzeń

Płat skroniowy mózgu – budowa, funkcje, skutki uszkodzeń Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
6 dowodów na to, że pisanie o emocjach służy zdrowiu
6 sposobów na to, by uniknąć przeziębienia w sezonie grypowym
Jak oddychać? Kasia Bem przedstawia proste ćwiczenie, które czyni cuda
Co wspólnego mają ze sobą kobra, wkładka i Barbra Streisand? Odpowiada edukatorka ginekologiczna Aga Szuścik
Uśmiech po marchewce, grymas po jarmużu. Brytyjscy naukowcy sprawdzili preferencje żywieniowe nienarodzonych dzieci

Płat skroniowy jest zlokalizowany w bocznej, środkowej części półkul mózgowych (w okolicy uszu). Mieszczą się w nim ośrodki, które pozwalają na skuteczną komunikację z drugą osobą. Za co odpowiada płat skroniowy mózgu? Jakie skutki mogą wynikać z uszkodzenia tego obszaru?

Co to jest płat skroniowy mózgu?

Płat skroniowy mózgu jest jednym z czterech parzystych płatów kory mózgowej człowieka. Leży w bocznej, środkowej części mózgu, za skroniami (stąd jego nazwa). Podobnie jak w przypadku innych płatów tworzących korę mózgową – czołowego, ciemieniowego i potylicznego – w jego budowie wyróżniamy płat lewy i prawy, jeden w każdej z półkul mózgowych.

Budowa płata skroniowego mózgu

Płat skroniowy jest drugim pod względem wielkości płatem w mózgu człowieka (większy od niego jest tylko płat czołowy). Zajmuje obszar znajdujący się wzdłuż półkul mózgowych, poniżej płata ciemieniowego i czołowego, przed płatem potylicznym.

W obszarze płata skroniowego mózgu można wyróżnić kilka szczególnie istotnych elementów:

  • struktury układu limbicznego – w tym ciało migdałowate i hipokamp, ważne m.in. ze względu na funkcje związane z pamięcią, motywacją i odczuwaniem emocji,
  • ośrodek Wernickiego – znajduje się w górnej części kory mózgowej płata skroniowego; odpowiada za rozpoznawanie elementów mowy i umożliwia mówienie,
  • ośrodek Broki – inny obszar mózgu, którego funkcja również związana jest z komunikacją międzyludzką.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Za co odpowiada płat skroniowy mózgu?

Za podstawowe zadanie płata skroniowego uznaje się przetwarzanie bodźców słuchowych. Wiemy już także, że w tym obszarze mózgu znajdują się ośrodki związane z mową, pamięcią i emocjami. Przyjrzyjmy się bliżej roli, jaką pełnią płaty skroniowe w funkcjonowaniu człowieka.

Słyszenie

Bodźce słuchowe pochodzące z ucha trafiają do płata skroniowego, który pełni zasadniczą rolę w ich przetwarzaniu. Dzięki ośrodkom w tym obszarze mózgu możemy usłyszeć dźwięki, rozpoznawać je i zapamiętywać.

Mówienie i rozumienie mowy

Dwie najważniejsze funkcje pełnione przez płat skroniowy w kontekście komunikacji związane są z:

  • rozpoznawaniem i rozumieniem mowy,
  • wytwarzaniem mowy (przy zaburzeniu funkcji płata skroniowego mogą występować trudności w wypowiedzeniu słów także u osób, które wiedzą, co chciałyby powiedzieć).

Płat skroniowy umożliwia nam więc zarówno wypowiadanie słów, jak i rozumienie tego, co mówią do nas inni. Odpowiada także za umiejętność modulowania tonu głosu oraz dostosowania odpowiedniej szybkości mówienia.

Dieta dla mózgu. Co jeść, by mieć dobrą pamięć i sprawny umysł?

Pamięć

Za sprawą znajdujących się w obrębie płata skroniowego struktur układu limbicznego (ciała migdałowatego i hipokampa) jesteśmy zdolni do tworzenia wspomnień. Dotyczy to zarówno pamięci wizualnej, jak i zapamiętywania przekazów dźwiękowych, w tym mowy.

Rozpoznawanie obiektów

Płat skroniowy umożliwia nadawanie sensu bodźcom wizualnym. Oznacza to, że dzięki niemu, kiedy zobaczymy jakiś obiekt jesteśmy w stanie określić co to jest. Ta część mózgu pozwala nam także na odróżnianie znanych przedmiotów czy osób od tych, których wcześniej nie widzieliśmy.

Przyczyny uszkodzeń płata skroniowego mózgu

Płat skroniowy bierze udział w wielu podstawowych czynnościach, bez których nie wyobrażamy sobie normalnego życia. Nieprawidłowości w tym obszarze mózgu mogą prowadzić do znacznego upośledzenia codziennego funkcjonowania.

Wśród najczęstszych przyczyn uszkodzeń płata skroniowego wymienia się:

Skutki uszkodzeń płata skroniowego mózgu

Jakie skutki może mieć uszkodzenie płata skroniowego mózgu?

  • zmiany osobowości – związane przede wszystkim z zaburzeniem regulacji emocjonalnej oraz problemami z pamięcią dotyczącą m.in. przeżytych wydarzeń,
  • trudności w planowaniu i wykonywaniu zaplanowanych działań,
  • afazja Wernickiego – zaburzenie funkcji językowych; pacjent może wypowiadać się w normalnym tempie z odpowiednim tonem, ale często używa niewłaściwych słów i tworzy zdania, które dla innych nie mają sensu,
  • afazja Broki – zaburzenie polegające na braku zdolności do mówienia z normalną szybkością i używania właściwego tonu głosu,
  • zaburzenia w interakcjach z innymi ludźmi, które mogą wynikać m.in. z trudności w rozpoznawaniu u nich emocji,
  • epilepsja – uszkodzenia w płacie skroniowym stanowią najczęstszą przyczynę występowania nawracających napadów padaczkowych, wywołanych gwałtownymi, synchronicznymi wyładowaniami elektrycznymi komórek nerwowych.
Kobieta siedzi przy biurku

Rodzaj oraz stopień zaburzeń funkcji płata skroniowego zależy przede wszystkim od miejsca uszkodzenia oraz szybkości i skuteczności podjętego leczenia. Dokładne prognozowanie tego, jak u danego pacjenta manifestować się będą określone zmiany jest jednak bardzo trudne – u różnych pacjentów z tym samym typem uszkodzeń możemy obserwować inne nieprawidłowości.

Podobnie jak inne elementy ośrodkowego układu nerwowego, płat skroniowy nie działa w oderwaniu od innych struktur. Oznacza to, że uszkodzenia w jego obrębie mogą upośledzać funkcjonowanie innych części mózgu, a zaburzenia w innych obszarach wpływać negatywnie na role pełnione przez płat skroniowy.

 

Źródła:

  1. A. Patel, G. Biso, J. Fowler, Neuroanatomy, Temporal Lobe, StatPearls, 2020 r.
  2. B. Pascual, J. Masdeu, M. C., Hollenbeck i in., Large-Scale Brain Networks of the Human Left Temporal Pole: A Functional Connectivity MRI Study, Cerebral cortex, 25(3)/2015.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Płyn mózgowo-rdzeniowy – funkcje, wskazania do badania i interpretacja wyniku

zdrowy mózg

7 rzeczy, za które twój mózg będzie ci wdzięczny

Zespół Hakima – wodogłowie normotensyjne, które można skutecznie leczyć 

Dr Howard Tucke

Jest najstarszym neurologiem na świecie. Radzi, jak utrzymać mózg w dobrej kondycji przez lata

Julie Chin

Dostała udaru podczas programu na żywo. „Przepraszam, coś się ze mną dziś dzieje”

Opryszczkowe zapalenie mózgu – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Neuroplastyczność mózgu – ćwiczenia. Jak ją zwiększyć?

Miała 18 lat, kiedy usłyszała, że został jej rok życia. Dziś chce nam przekazać 5 ważnych lekcji

Neurogeneza w wieku płodowym i dorosłym – jak ją aktywować?

Dr n. med. Maria Maliszewska / fot. neurosphera

„Po czwartej, piątej dekadzie życia wzrasta zachorowalność na depresję”. O wpływie menopauzy na mózg mówi dr n. med. Maria Maliszewska

Sławomir Prusakowski

„Sny mogą zwiększyć naszą samoświadomość i uważność na to, kim jesteśmy, czego doświadczamy, co jest dla nas ważne”. O znaczeniach snów mówi psycholog Sławomir Prusakowski

Kobiecy mózg – jaki jest naprawdę?

Ashton Kutcher przyznał, że chorował na poważną chorobę immunologiczną. "Mam szczęście, że żyje po tej przerażającej podróży"

Ashton Kutcher przyznał, że chorował na poważną chorobę immunologiczną. „Mam szczęście, że żyję po tej przerażającej podróży”

„Kiedyś lekarze mówili, że parkinson lubi spokój. Teraz zmieniają zdanie. Po diagnozie trzeba się szybko otrząsnąć”

12-latek może zostać odłączony od aparatury podtrzymującej życie. Rodzice przegrali walkę z brytyjskim Sądem Najwyższym

12-latek miał być odłączony od aparatury podtrzymującej życie. Sądowa batalia rodziców z lekarzami

Skrzypaczka operowa w trakcie operacji usunięcia guza mózgu... grała na skrzypcach. To wideo trzeba zobaczyć!

Pacjentka grała na skrzypcach w trakcie operacji usunięcia guza mózgu. „Niesamowity pokaz mocy nauki!”

"W pewnym momencie nie mogłam sobie przypomnieć nawet własnego imienia. Były takie chwile, że nie chciałam żyć" - mówi Emilia Clerke o afazji

„Nie mogłam sobie przypomnieć nawet własnego imienia. Były takie chwile, że nie chciałam żyć” – mówi Emilia Clarke o afazji

Kąpał się w jeziorze. Doszło do zakażenia amebą „zżerającą mózg”

Choroba seniorów? „Najmłodszy pacjent z chorobą Alzheimera miał zaledwie 7 lat” – zauważa prof. Bogusław Paradowski

Pień mózgu – budowa, funkcje, choroby i badania. Jakie objawy wskazują na jego uszkodzenie?

Skan mózgu pozwoli na wykrycie alzheimera / istock

Chorobę Alzheimera można zdiagnozować za pomocą pojedynczego skanu mózgu. Nowe odkrycie naukowców

Dieta bogata w kwasy omega-3 może ochronić przed chorobą Alzheimera? Wyniki najnowszego badania są jednoznaczne

Dieta bogata w kwasy omega-3 może chronić przed chorobą Alzheimera? Wyniki najnowszego badania są jednoznaczne

25-latka była pewna, że jej synek cierpi na zaparcia. Badania pokazały, że problem jest o wiele bardziej poważny

25-latka była pewna, że jej dziecko cierpi na zaparcia. Badania pokazały, że problem jest o wiele bardziej poważny

Gen-przełącznik pomoże przywrócić słuch. Co wiemy o TBX2?

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

×