Przejdź do treści

Płat skroniowy mózgu – budowa, funkcje, skutki uszkodzeń

Płat skroniowy mózgu – budowa, funkcje, skutki uszkodzeń Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Jak podkręcić metabolizm, gdy organizm się starzeje? 7 kluczowych porad/fot. Pexels
Jak podkręcić metabolizm, gdy organizm się starzeje? 7 kluczowych porad
Psycholożka o pułapkach leczenia niepłodności
„Nie kupię nowej sukienki, bo za chwilę będę w ciąży”. Psycholożka Anna Wietrzykowska o pułapkach niepłodności
Koronawirus u zaszczepionych zatrzymuje się tylko kilka dni w... nosie!
Koronawirus u zaszczepionych zatrzymuje się tylko kilka dni w… nosie! Nowe ustalenia włoskich naukowców
„Nie jestem nikomu winna wyglądu” – mówi Maja Staśko, wyjaśniając zjawisko przemocy psychicznej w sieci
Zdjęcie rentgenowskie mózgu
Śmiertelna choroba mózgu wśród pracownic laboratorium. Wstrzymano badania nad prionami

Płat skroniowy jest zlokalizowany w bocznej, środkowej części półkul mózgowych (w okolicy uszu). Mieszczą się w nim ośrodki, które pozwalają na skuteczną komunikację z drugą osobą. Za co odpowiada płat skroniowy mózgu? Jakie skutki mogą wynikać z uszkodzenia tego obszaru?

Co to jest płat skroniowy mózgu?

Płat skroniowy mózgu jest jednym z czterech parzystych płatów kory mózgowej człowieka. Leży w bocznej, środkowej części mózgu, za skroniami (stąd jego nazwa). Podobnie jak w przypadku innych płatów tworzących korę mózgową – czołowego, ciemieniowego i potylicznego – w jego budowie wyróżniamy płat lewy i prawy, jeden w każdej z półkul mózgowych.

Budowa płata skroniowego mózgu

Płat skroniowy jest drugim pod względem wielkości płatem w mózgu człowieka (większy od niego jest tylko płat czołowy). Zajmuje obszar znajdujący się wzdłuż półkul mózgowych, poniżej płata ciemieniowego i czołowego, przed płatem potylicznym.

W obszarze płata skroniowego mózgu można wyróżnić kilka szczególnie istotnych elementów:

  • struktury układu limbicznego – w tym ciało migdałowate i hipokamp, ważne m.in. ze względu na funkcje związane z pamięcią, motywacją i odczuwaniem emocji,
  • ośrodek Wernickiego – znajduje się w górnej części kory mózgowej płata skroniowego; odpowiada za rozpoznawanie elementów mowy i umożliwia mówienie,
  • ośrodek Broki – inny obszar mózgu, którego funkcja również związana jest z komunikacją międzyludzką.

Za co odpowiada płat skroniowy mózgu?

Za podstawowe zadanie płata skroniowego uznaje się przetwarzanie bodźców słuchowych. Wiemy już także, że w tym obszarze mózgu znajdują się ośrodki związane z mową, pamięcią i emocjami. Przyjrzyjmy się bliżej roli, jaką pełnią płaty skroniowe w funkcjonowaniu człowieka.

Słyszenie

Bodźce słuchowe pochodzące z ucha trafiają do płata skroniowego, który pełni zasadniczą rolę w ich przetwarzaniu. Dzięki ośrodkom w tym obszarze mózgu możemy usłyszeć dźwięki, rozpoznawać je i zapamiętywać.

Mówienie i rozumienie mowy

Dwie najważniejsze funkcje pełnione przez płat skroniowy w kontekście komunikacji związane są z:

  • rozpoznawaniem i rozumieniem mowy,
  • wytwarzaniem mowy (przy zaburzeniu funkcji płata skroniowego mogą występować trudności w wypowiedzeniu słów także u osób, które wiedzą, co chciałyby powiedzieć).

Płat skroniowy umożliwia nam więc zarówno wypowiadanie słów, jak i rozumienie tego, co mówią do nas inni. Odpowiada także za umiejętność modulowania tonu głosu oraz dostosowania odpowiedniej szybkości mówienia.

Dieta dla mózgu. Co jeść, by mieć dobrą pamięć i sprawny umysł?

Pamięć

Za sprawą znajdujących się w obrębie płata skroniowego struktur układu limbicznego (ciała migdałowatego i hipokampa) jesteśmy zdolni do tworzenia wspomnień. Dotyczy to zarówno pamięci wizualnej, jak i zapamiętywania przekazów dźwiękowych, w tym mowy.

Rozpoznawanie obiektów

Płat skroniowy umożliwia nadawanie sensu bodźcom wizualnym. Oznacza to, że dzięki niemu, kiedy zobaczymy jakiś obiekt jesteśmy w stanie określić co to jest. Ta część mózgu pozwala nam także na odróżnianie znanych przedmiotów czy osób od tych, których wcześniej nie widzieliśmy.

Przyczyny uszkodzeń płata skroniowego mózgu

Płat skroniowy bierze udział w wielu podstawowych czynnościach, bez których nie wyobrażamy sobie normalnego życia. Nieprawidłowości w tym obszarze mózgu mogą prowadzić do znacznego upośledzenia codziennego funkcjonowania.

Wśród najczęstszych przyczyn uszkodzeń płata skroniowego wymienia się:

Skutki uszkodzeń płata skroniowego mózgu

Jakie skutki może mieć uszkodzenie płata skroniowego mózgu?

  • zmiany osobowości – związane przede wszystkim z zaburzeniem regulacji emocjonalnej oraz problemami z pamięcią dotyczącą m.in. przeżytych wydarzeń,
  • trudności w planowaniu i wykonywaniu zaplanowanych działań,
  • afazja Wernickiego – zaburzenie funkcji językowych; pacjent może wypowiadać się w normalnym tempie z odpowiednim tonem, ale często używa niewłaściwych słów i tworzy zdania, które dla innych nie mają sensu,
  • afazja Broki – zaburzenie polegające na braku zdolności do mówienia z normalną szybkością i używania właściwego tonu głosu,
  • zaburzenia w interakcjach z innymi ludźmi, które mogą wynikać m.in. z trudności w rozpoznawaniu u nich emocji,
  • epilepsja – uszkodzenia w płacie skroniowym stanowią najczęstszą przyczynę występowania nawracających napadów padaczkowych, wywołanych gwałtownymi, synchronicznymi wyładowaniami elektrycznymi komórek nerwowych.
Kobieta siedzi przy biurku

Rodzaj oraz stopień zaburzeń funkcji płata skroniowego zależy przede wszystkim od miejsca uszkodzenia oraz szybkości i skuteczności podjętego leczenia. Dokładne prognozowanie tego, jak u danego pacjenta manifestować się będą określone zmiany jest jednak bardzo trudne – u różnych pacjentów z tym samym typem uszkodzeń możemy obserwować inne nieprawidłowości.

Podobnie jak inne elementy ośrodkowego układu nerwowego, płat skroniowy nie działa w oderwaniu od innych struktur. Oznacza to, że uszkodzenia w jego obrębie mogą upośledzać funkcjonowanie innych części mózgu, a zaburzenia w innych obszarach wpływać negatywnie na role pełnione przez płat skroniowy.

 

Źródła:

  1. A. Patel, G. Biso, J. Fowler, Neuroanatomy, Temporal Lobe, StatPearls, 2020 r.
  2. B. Pascual, J. Masdeu, M. C., Hollenbeck i in., Large-Scale Brain Networks of the Human Left Temporal Pole: A Functional Connectivity MRI Study, Cerebral cortex, 25(3)/2015.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Witaminy na koncentrację – dla dzieci i pracujących umysłowo

Suplementy na pamięć – kiedy po nie sięgać, jak wybrać?

Zespół podkradania tętnicy podobojczykowej – przyczyny, objawy

Kobieta

Mgła mózgowa w Hashimoto. Jak sobie z nią poradzić? Tłumaczą autorki „Ogarnij Hashimoto”

Ela Kowalska testuje Deep Focus from Plants /fot. archiwum prywatne

Deep Focus From Plants, czyli jak pobudziłam swój mózg

implant mózgu przywraca mowę

Innowacyjny implant mózgu przywrócił „mowę” sparaliżowanemu mężczyźnie. Zamienia myśli w słowa

Półpasiec uszny – u dorosłych i dzieci. Objawy, leczenie

Kobieta

Mózg a upał. Dlaczego przez odwodnienie słabiej myślimy? Wyjaśnia psycholożka dr Milena Marczak

„Chciałam mieć dziecko, póki jeszcze jestem w pełni samodzielną osobą” – mówi 33-latka. Stwardnienie rozsiane nie jest przeciwwskazaniem do zajścia w ciążę

Wiesz, że medytacja działa na mózg i geny? Wyjaśniamy, dlaczego tak się dzieje

Kobieta

Czujesz że twój mózg potrzebuje pozytywnego doładowania? Ale jak to zrobić? Podpowiadamy

Ucho wewnętrzne – budowa, funkcje i choroby

Ucho środkowe – budowa, funkcje, zapalenie ucha

Ucho zewnętrzne – budowa, funkcje, zapalenie ucha

Układ limbiczny mózgu – budowa, funkcje, zaburzenia

Trąbka Eustachiusza – funkcje, zapalenie i niedrożność

Hipokamp – budowa, funkcje, uszkodzenie, regeneracja

Zmysły człowieka – rodzaje, funkcje i ich działanie

Płat ciemieniowy mózgu – budowa, funkcje, uszkodzenia

Płat potyliczny mózgu – budowa, funkcje, uszkodzenia

Kobieta

Szczęśliwi czasu nie liczą – jak samopoczucie wpływa na długość życia?

Tyłomózgowie – budowa, funkcje i choroby

Płat czołowy mózgu – funkcje, uszkodzenia, zaniki korowe

Rdzeń kręgowy – budowa, funkcje i skutki urazu rdzenia

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Bąbel po oparzeniu - dowiedz się, jak leczyć pęcherze

Bąbel po oparzeniu – dowiedz się, jak leczyć pęcherze

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

plamy na nogach

Czym są czerwone plamy na nogach i co może być ich przyczyną?