Przejdź do treści

Płat skroniowy mózgu – budowa, funkcje, skutki uszkodzeń

Płat skroniowy mózgu – budowa, funkcje, skutki uszkodzeń Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Płat skroniowy jest zlokalizowany w bocznej, środkowej części półkul mózgowych (w okolicy uszu). Mieszczą się w nim ośrodki, które pozwalają na skuteczną komunikację z drugą osobą. Za co odpowiada płat skroniowy mózgu? Jakie skutki mogą wynikać z uszkodzenia tego obszaru?

Co to jest płat skroniowy mózgu?

Płat skroniowy mózgu jest jednym z czterech parzystych płatów kory mózgowej człowieka. Leży w bocznej, środkowej części mózgu, za skroniami (stąd jego nazwa). Podobnie jak w przypadku innych płatów tworzących korę mózgową – czołowego, ciemieniowego i potylicznego – w jego budowie wyróżniamy płat lewy i prawy, jeden w każdej z półkul mózgowych.

Budowa płata skroniowego mózgu

Płat skroniowy jest drugim pod względem wielkości płatem w mózgu człowieka (większy od niego jest tylko płat czołowy). Zajmuje obszar znajdujący się wzdłuż półkul mózgowych, poniżej płata ciemieniowego i czołowego, przed płatem potylicznym.

W obszarze płata skroniowego mózgu można wyróżnić kilka szczególnie istotnych elementów:

  • struktury układu limbicznego – w tym ciało migdałowate i hipokamp, ważne m.in. ze względu na funkcje związane z pamięcią, motywacją i odczuwaniem emocji,
  • ośrodek Wernickiego – znajduje się w górnej części kory mózgowej płata skroniowego; odpowiada za rozpoznawanie elementów mowy i umożliwia mówienie,
  • ośrodek Broki – inny obszar mózgu, którego funkcja również związana jest z komunikacją międzyludzką.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Odporność
Estabiom Junior, Suplement diety, 20 kapsułek
28,39 zł
Odporność, Good Aging, Energia, Trawienie, Beauty
Wimin Zestaw z lepszym metabolizmem, 30 saszetek
139,00 zł
Odporność
Naturell Uromaxin + C, 60 tabletek
15,99 zł
PROMOCJA
Odporność
WIMIN Odporność, 30 kaps.
20,00 zł 59,00 zł
Odporność
Estabiom Baby, Suplement diety, krople, 5 ml
28,39 zł

Za co odpowiada płat skroniowy mózgu?

Za podstawowe zadanie płata skroniowego uznaje się przetwarzanie bodźców słuchowych. Wiemy już także, że w tym obszarze mózgu znajdują się ośrodki związane z mową, pamięcią i emocjami. Przyjrzyjmy się bliżej roli, jaką pełnią płaty skroniowe w funkcjonowaniu człowieka.

Słyszenie

Bodźce słuchowe pochodzące z ucha trafiają do płata skroniowego, który pełni zasadniczą rolę w ich przetwarzaniu. Dzięki ośrodkom w tym obszarze mózgu możemy usłyszeć dźwięki, rozpoznawać je i zapamiętywać.

Mówienie i rozumienie mowy

Dwie najważniejsze funkcje pełnione przez płat skroniowy w kontekście komunikacji związane są z:

  • rozpoznawaniem i rozumieniem mowy,
  • wytwarzaniem mowy (przy zaburzeniu funkcji płata skroniowego mogą występować trudności w wypowiedzeniu słów także u osób, które wiedzą, co chciałyby powiedzieć).

Płat skroniowy umożliwia nam więc zarówno wypowiadanie słów, jak i rozumienie tego, co mówią do nas inni. Odpowiada także za umiejętność modulowania tonu głosu oraz dostosowania odpowiedniej szybkości mówienia.

Pamięć

Za sprawą znajdujących się w obrębie płata skroniowego struktur układu limbicznego (ciała migdałowatego i hipokampa) jesteśmy zdolni do tworzenia wspomnień. Dotyczy to zarówno pamięci wizualnej, jak i zapamiętywania przekazów dźwiękowych, w tym mowy.

Rozpoznawanie obiektów

Płat skroniowy umożliwia nadawanie sensu bodźcom wizualnym. Oznacza to, że dzięki niemu, kiedy zobaczymy jakiś obiekt jesteśmy w stanie określić co to jest. Ta część mózgu pozwala nam także na odróżnianie znanych przedmiotów czy osób od tych, których wcześniej nie widzieliśmy.

Przyczyny uszkodzeń płata skroniowego mózgu

Płat skroniowy bierze udział w wielu podstawowych czynnościach, bez których nie wyobrażamy sobie normalnego życia. Nieprawidłowości w tym obszarze mózgu mogą prowadzić do znacznego upośledzenia codziennego funkcjonowania.

Wśród najczęstszych przyczyn uszkodzeń płata skroniowego wymienia się:

Skutki uszkodzeń płata skroniowego mózgu

Jakie skutki może mieć uszkodzenie płata skroniowego mózgu?

  • zmiany osobowości – związane przede wszystkim z zaburzeniem regulacji emocjonalnej oraz problemami z pamięcią dotyczącą m.in. przeżytych wydarzeń,
  • trudności w planowaniu i wykonywaniu zaplanowanych działań,
  • afazja Wernickiego – zaburzenie funkcji językowych; pacjent może wypowiadać się w normalnym tempie z odpowiednim tonem, ale często używa niewłaściwych słów i tworzy zdania, które dla innych nie mają sensu,
  • afazja Broki – zaburzenie polegające na braku zdolności do mówienia z normalną szybkością i używania właściwego tonu głosu,
  • zaburzenia w interakcjach z innymi ludźmi, które mogą wynikać m.in. z trudności w rozpoznawaniu u nich emocji,
  • epilepsja – uszkodzenia w płacie skroniowym stanowią najczęstszą przyczynę występowania nawracających napadów padaczkowych, wywołanych gwałtownymi, synchronicznymi wyładowaniami elektrycznymi komórek nerwowych.
Kobieta siedzi przy biurku

Rodzaj oraz stopień zaburzeń funkcji płata skroniowego zależy przede wszystkim od miejsca uszkodzenia oraz szybkości i skuteczności podjętego leczenia. Dokładne prognozowanie tego, jak u danego pacjenta manifestować się będą określone zmiany jest jednak bardzo trudne – u różnych pacjentów z tym samym typem uszkodzeń możemy obserwować inne nieprawidłowości.

Podobnie jak inne elementy ośrodkowego układu nerwowego, płat skroniowy nie działa w oderwaniu od innych struktur. Oznacza to, że uszkodzenia w jego obrębie mogą upośledzać funkcjonowanie innych części mózgu, a zaburzenia w innych obszarach wpływać negatywnie na role pełnione przez płat skroniowy.

 

Źródła:

  1. A. Patel, G. Biso, J. Fowler, Neuroanatomy, Temporal Lobe, StatPearls, 2020 r.
  2. B. Pascual, J. Masdeu, M. C., Hollenbeck i in., Large-Scale Brain Networks of the Human Left Temporal Pole: A Functional Connectivity MRI Study, Cerebral cortex, 25(3)/2015.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta ma orgazm

Orgazm – szczytowanie mózgu. Dlaczego warto w życiu mieć setki orgazmów?

Niedosłuch i szumy uszne – główne przyczyny i postępowanie laryngologiczne 

Wybiórczy słuch / pexels

„Ile razy mam to jeszcze powtarzać?”, czyli dlaczego czasem naprawdę nie chcemy słyszeć

Badanie ABR – czym jest i jak przygotować się do badania słuchu

Jak działać i pracować efektywnie, by nie przesadzić i nie stać się więźniem własnych celów, radzi psycholog Monika Romanowska: „Do tego trzeba uruchomić swój wewnętrzny barometr”

„Wspomnienia wywołane obrazem albo dźwiękiem są emocjonalnie znacznie mniej nasycone niż te wywołane przez zapachy” – mówi prof. Ewa Czerniawska

Lekarka na sali operacyjnej

Niezwykła operacja mózgu na przytomnej pacjentce. Na sali potrzebny był tłumacz

14-letnia Leanne Fan wynalazła słuchawki, które oprócz tego, że odtwarzają muzykę, to jeszcze... wykrywają i leczą infekcje ucha

14-latka wynalazła słuchawki, które oprócz tego, że odtwarzają muzykę, to jeszcze… wykrywają i leczą infekcje ucha

ilustracja mózgu w 3D

Torbiel pajęczynówki – objawy i leczenie. Czy torbiel jest groźna i musi być operowana?

Jakie zmiany zachodzą w mózgu podczas ćwiczeń? Na to pytanie odpowiada lek. Joanna Adamiak, psychiatra / istock

Jakie zmiany zachodzą w mózgu podczas ćwiczeń? Na to pytanie odpowiada lek. Joanna Adamiak, psychiatra

We Włoszech odbyła się nietypowa operacja usunięcia guza mózgu. Pacjent był świadomy i grał na saksofonie

We Włoszech odbyła się nietypowa operacja usunięcia guza mózgu. Pacjent był świadomy i grał na saksofonie

Płyn mózgowo-rdzeniowy – funkcje, wskazania do badania i interpretacja wyniku

zdrowy mózg

7 rzeczy, za które twój mózg będzie ci wdzięczny

Zespół Hakima – wodogłowie normotensyjne, które można skutecznie leczyć 

Coraz więcej Polek choruje na Alzheimera /fot. Getty Images

„Do gabinetu przyprowadzają mężów, u których zauważyły kłopoty z pamięcią, a okazuje się, że problem dotyczy także ich”. Coraz więcej Polek choruje na Alzheimera

Dr Howard Tucke

Jest najstarszym neurologiem na świecie. Radzi, jak utrzymać mózg w dobrej kondycji przez lata

Julie Chin

Dostała udaru podczas programu na żywo. „Przepraszam, coś się ze mną dziś dzieje”

Opryszczkowe zapalenie mózgu – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Neuroplastyczność mózgu – ćwiczenia. Jak ją zwiększyć?

Miała 18 lat, kiedy usłyszała, że został jej rok życia. Dziś chce nam przekazać 5 ważnych lekcji

Neurogeneza w wieku płodowym i dorosłym – jak ją aktywować?

Dr n. med. Maria Maliszewska / fot. neurosphera

„Po czwartej, piątej dekadzie życia wzrasta zachorowalność na depresję”. O wpływie menopauzy na mózg mówi dr n. med. Maria Maliszewska

Sławomir Prusakowski

„Sny mogą zwiększyć naszą samoświadomość i uważność na to, kim jesteśmy, czego doświadczamy, co jest dla nas ważne”. O znaczeniach snów mówi psycholog Sławomir Prusakowski

Kobiecy mózg – jaki jest naprawdę?

×