Co to jest RBBB?
RBBB (ang. right bundle branch block) to blok prawej odnogi pęczka Hisa czyli zaburzenie czynności układu przewodzącego serca widoczne podczas badania elektrokardiograficznego (EKG/ECG). Pęczek Hisa nazywany też pęczkiem przedsionkowo-komorowym to element układu bodźcoprzewodzącego serca. Pęczki przechodzą z przedsionków do komór przez warstwę tkanki włóknistej. Następnie dzielą się na prawą i lewą odnogę, które na początku zaopatrują mięśnie brodawkowate, a następnie resztę mięśnia komory serca. Dzięki pęczkom przedsionkowo-komorowym i włóknom Purkinjego bodziec elektryczny inicjujący skurcz dochodzi do komór. Blok serca polega na zwolnieniu lub przerwaniu przewodzenia impulsu.
Wyróżnia się trzy rodzaje bloków:
- całkowity blok prawej odnogi pęczka Hisa – RBBB,
- niepełny lub niezupełny blok prawej odnogi pęczka Hisa – IRBBB,
- blok lewej odnogi pęczka Hisa – LBBB.
Blok prawej odnogi pęczka Hisa jest na ogół wolno postępującą chorobą zwyrodnieniową mięśnia serca. Częstość występowania RBBB wzrasta wraz z wiekiem i wynosi do 11,3 proc. osób w wieku 80 lat. RBBB jest rejestrowany około dwa razy częściej niż LBBB. Wyższe ryzyko zachorowania występuje u mężczyzn, osób chorych na cukrzycę oraz nadciśnienie tętnicze. Niepełny blok prawej odnogi pęczka Hisa obserwuje się także u sportowców.
Rolki
Przyczyny powstawania RBBB
Przyczyna RBBB u zdrowych osób pozostaje niejasna. Blok prawej odnogi pęczka Hissa u osób chorych może wystąpić z powodu:
- samoistnego włóknienia układu bodźcoprzewodzącego,
- niedokrwienia lub zawału serca,
- chorób powodujących wzrost ciśnienia w prawej komorze, np. tętniczego nadciśnienia płucnego, zatorowości płucnej,
- kardiomiopatii,
- zapalenia mięśnia sercowego,
- powiększenia komory serca w przebiegu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, astmy oskrzelowej i mukowiscydozy,
- wrodzonych wad serca np. tetralogii Fallota i anomalii Ebsteina,
- przebytych zabiegów operacyjnych na sercu,
- przyczyn jatrogennych: cewnikowania prawostronnego, które powoduje drażnienie przegrody międzykomorowej oraz ablacji alkoholowej przegrody między komorowej przeprowadzonej z powodu kardiomiopatii przerostowej.
Blok RBBB może być także wywołany przyjmowaniem niektórych leków antyarytmicznych, m.in lidokainy i amiodaronu, choć jest to zjawisko odwracalne. Niezupełny blok prawej odnogi Hisa może pojawić się z powodu przerostu mięśnia prawej komory, przemieszczenia serca w wyniku zniekształceń klatki piersiowej, zwłóknienia w obrębie serca oraz zapalenia mięśnia sercowego.
Objawy RBBB
Niepełny blok prawej odnogi pęczka uznawany jest za wariant normy, nie jest więc patologią. Symptomy RBBB u osób zdrowych mogą wcale się nie pojawić, a nieprawidłowość tę często wykrywa się przypadkowo podczas rutynowego badania EKG. Objawy bloku prawej odnogi pęczka Hisa są charakterystyczne dla choroby podstawowej, która wywołuje zaburzenia pracy serca. Mogą pojawić się duszności, w tym duszność wysiłkowa, kołatanie serca, bóle w klatce piersiowej i omdlenia.
Diagnoza i leczenie RBBB
Kryteria rozpoznania RBBB są skomplikowane i wymagają specjalistycznej wiedzy, która umożliwia lekarzowi postawienie prawidłowej diagnozy. U osób z RBBB w badaniu EKG wydłużeniu ulega czas trwania załamka QRS (≥120 ms), który odpowiada za przewodzenie impulsów przez komory serca. Zdrowi pacjenci, u których stwierdzono RBBB powinni informować lekarzy, do których się udają o nieprawidłowości w pracy serca. Sama obecność RBBB nie wymaga leczenia, ale konieczne są rutynowe kontrole stanu zdrowia. RBBB u zdrowych pacjentów nie wpływa negatywnie na jakość ich życia, nie prowadzi do zawałów ani niewydolności serca.
Pojawienie się objawów chorobowych sugerujących choroby sercowo-naczyniowe jest wskazaniem do poszerzenia diagnostyki o badanie echokardiograficzne, a w niektórych przypadkach również badanie holter EKG i podstawowe badania biochemiczne. Leczenie bloku prawej odnogi pęczka Hisa opiera się na terapii choroby podstawowej. Niektóre wady wrodzone serca można wyleczyć przy pomocy operacji chirurgicznej. Rozrusznik serca jest wszczepiany tylko w rzadkich przypadkach. Wskazaniem do stymulatora resynchronizacji może być desynchronizacja komór u osób z zaawansowaną skurczową niewydolnością serca.
Występowanie bloku prawej odnogi pęczka Hisa pogarsza rokowania dotyczące umieralności w przypadku zawału serca, niedokrwiennej choroby serca oraz przewlekłej niewydolności serca.
Bibliografia:
- Dariusz Kozłowski, „Zaburzenia przewodzenia śródkomorowego – bloki odnóg pęczka Hisa”, GERIATRIA 2012; 6: 56-62.
- Wojciech Mielczarek, „Arytmie u osób w podeszłym wieku. Część III. Zaburzenia automatyzmu i przewodzenia”, GERIATRIA 2019; 13: 157-166.
- Andrzej Szczeklik, „Choroby wewnętrzne. Przyczyny, rozpoznanie i leczenie”, tom I. Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2005.
