Przejdź do treści

Różyczka u dzieci i dorosłych – objawy, leczenie i szczepienie

dziecko z wysypką
Wysypka to charakterystyczny objaw różyczki. Fot. uwimages/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kobieta
Jak wygląda kwestia szczepień na COVID-19 u ozdrowieńców? Wyjaśnia prawniczka
Co wiesz na temat alergii? Rusza kolejna edycja ogólnopolskiej akcji edukacyjnej „Skonsultuj z Farmaceutą”
Magdalena Jutrzenka: Praca mnie ratuje. Pozwala mi przez ładnych kilka godzin nie myśleć o chorobie Alexa
Magdalena Jutrzenka: Praca mnie ratuje. Pozwala mi przez ładnych kilka godzin nie myśleć o chorobie Alexa
Uważaj na barwnik E171 w produktach spożywczych. Może mieć działanie rakotwórcze i uszkadzać DNA
Kobieta
Załatwiasz się na zapas? Uważaj, przez to czekają cię częstsze wizyty w toalecie

Różyczka to wirusowa choroba zakaźna, która przenosi się drogą kropelkową i przezłożyskową. Charakterystycznym objawem choroby jest wysypka na twarzy i szyi, której mogą towarzyszyć powiększone węzły chłonne. Różyczka najczęściej pojawia się u dzieci, choć może także wystąpić u dorosłych, którzy nie byli szczepieni. Zakażenie wirusem różyczki jest szczególnie niebezpieczna dla kobiet w ciąży, ponieważ zwiększa ryzyko uszkodzenia płodu. 

Różyczka – co to za choroba?

Różyczka jest ostrą chorobą zakaźną wywoływaną przez wirusa różyczkirubella virus. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową (kaszel, kichanie, katar), poprzez kontakt z zakażonymi przedmiotami (np. krwią lub wydzieliną z nosa) lub drogą przezłożyskową. Okres wylęgania wirusa wynosi od dwóch do trzech tygodni. Chorzy mogą zarażać już siedem dni przed wystąpieniem objawów oraz siedem dni po ustąpieniu wysypki. Różyczka może wystąpić u osób w każdym wieku, jednak najczęściej pojawia się u dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym, u których ma łagodny przebieg. Wzrost zachorowań na różyczkę obserwuje się średnio co sześć-osiem lat, szczególnie w okresie zimowym i wiosennym. W ostatnich latach liczba zachorowań na różyczkę znacząco spadła. W 2010 roku było to 4197 przypadków, natomiast w 2019 – 292 przypadki.

Nazwa różyczka pochodzi od łacińskiego słowa rubella, co oznacza „mało czerwony”. Początkowo różyczkę uważano za odmianę odry lub szkarlatyny. W 1814 roku po raz pierwszy opisano ją jako odrębną chorobę w niemieckiej literaturze medycznej, stąd też powszechnie nazywano ją „niemiecką odrą”. W 1940 roku, po wybuchu epidemii różyczki, australijski okulista Norman Gregg zaobserwował występowanie zaćmy wrodzonej wśród 78 niemowląt urodzonych przez matki zakażone różyczką we wczesnym etapie ciąży, co było pierwszym opublikowanym przypadkiem wrodzonego zespołu różyczki. Wirusa różyczki po raz pierwszy wyizolowali Parkman i Weller w 1962 roku. Natomiast pierwsze szczepionki przeciwko różyczce powstały w roku 1969.

szczepionka

Objawy różyczki u dorosłych

Po dwu-, trzytygodniowym okresie inkubacji wirusa mogą pojawić się pierwsze objawy różyczki, jednak u większości pacjentów choroba przebiega łagodnie lub bezobjawowo. Początkowe objawy (tzw. objawy zwiastunowe) są mało specyficzne, występują przede wszystkim u młodzieży i osób dorosłych i obejmują:

  • ogólne osłabienie,
  • nieżyt nosa i gardła,
  • pogorszenie samopoczucia,
  • brak apetytu,
  • stany podgorączkowe,
  • bóle mięśni i głowy,
  • zapalenie gardła i spojówek.

Najbardziej charakterystycznym objawem różyczki jest różowa plamisto-grudkowa wysypka (osutka), która pojawia się u 50-80 proc. chorych. Występuje w okolicach twarzy (za uszami) i szyi, choć w późniejszym czasie może pojawić się także na innych częściach ciała. Plamki na twarzy mogą się zlewać, a na podniebieniu może wystąpić wysypka punkcikowata (tzw. plamki Forsheimera). Wysypce może towarzyszyć świąd oraz łuszczenie się skóry. Zmiany skórne znikają zazwyczaj po trzech dniach od wystąpienia, zwykle bez pozostawienia przebarwień. Na dzień przed wysypką dochodzi do powiększenia i bolesności węzłów chłonnych podpotylicznych, szyjnych i zausznych. Częste są również bóle stawów lub zapalenie stawów, zwłaszcza u kobiet (mogą dotyczyć nawet do 70 proc. przypadków).

Zobacz także

Objawy różyczki u dzieci

U dzieci, w przeciwieństwie do osób dorosłych, objawy zwiastunowe zazwyczaj nie występują, a pierwszym symptomem różyczki jest wysypka. Zmiany skórne są szczególnie widoczne po kąpieli lub ciepłym prysznicu. Wykwity znikają po kilku dniach, w kolejności odwrotnej do pojawiania się na ciele.

Różyczka w ciąży

Najbardziej niebezpieczne jest zakażenie wirusem w pierwszych trzech miesiącach ciąży; jeśli do zakażenia doszło na kilka tygodni przed zajściem w ciąże lub w trzecim trymestrze ciąży, uznaje się, że choroba nie stanowi zagrożenia dla rozwijającego się płodu. Różyczka w ciąży może prowadzić do poronienia, przedwczesnego porodu, martwego urodzenia oraz do wystąpienia poważnych wad wrodzonych u płodu.

Dzieci z różyczką wrodzoną rodzą się wcześniej i mają niską masę urodzeniową. Objawy różyczki nabytej noworodków/niemowląt obejmują:

  • wady słuchu –  najczęstszym objawem jest głuchota, która jest wynikiem uszkodzenia nerwu słuchowego,
  • wady wzroku – zaćma, jaskra, uszkodzenie siatkówki, niedorozwój gałki ocznej,
  • wady serca i zaburzenia krążenia,
  • problemy z mową,
  • zaburzenia neurologiczne, w tym upośledzenie umysłowe,
  • rozszczep warg i podniebienia,
  • małopłytkowość,
  • powiększenie wątroby i śledziony.

Ponadto u dzieci z różyczką może wystąpić zapalenie opon rdzeniowo-mózgowych, zapalenie nerek, wątroby i mięśni, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie śródmiąższowe płuc i skaza małopłytkowa.

Najnowsze w naszym serwisie

Różyczka – diagnostyka

Lekarz pierwszego kontaktu rozpoznaje różyczkę na podstawie przeprowadzonego wywiadu oraz badania pacjenta. Ważnym elementem różnicowym różyczki jest wykluczenie chorób z wysypką o podobnym obrazie klinicznym takich jak odra czy szkarlatyna. Badania laboratoryjne w kierunku różyczki polegają na izolacji wirusa różyczki lub wykrywaniu kwasu nukleinowego specyficznego dla wirusa różyczki za pomocą łańcuchowej reakcji polimerazy z odwrotną transkrypcją (RT-PCR).

Różyczkę w ciąży i u noworodków potwierdza się na podstawie badań serologicznych. Są to specjalistyczne testy immunologiczne oparte na interakcji między antygenem wirusa różyczki a ludzkimi przeciwciałami wydzielonymi w odpowiedzi na zakażenie. Badania serologiczne pozwalają na ocenę poziomu przeciwciał IgM i IgG skierowanych przeciwko wirusowi różyczki w surowicy krwi. W rozpoznaniu różyczki wrodzonej stosuje się metodę polegającą na izolacji wirusa lub jego materiału genetycznego z wydzieliny z gardła, nosa, moczu, krwi lub płynu mózgowo-rdzeniowego.

Kobiety, które planują ciążę, a nie były szczepione ani nie chorowały na różyczkę, powinny wykonać badanie przeciwciał klasy IgG i IgM w surowicy. Brak przeciwciał IgG oznacza, że istnieje ryzyko zakażenia. Obecność przeciwciał IgM lub wzrost stężenia przeciwciał IgG w kolejnych badaniach oznacza obecność wirusa różyczki w organizmie.

Kobieta w ciąży podczas badania USG.

Leczenie różyczki

Leczenie różyczki polega na łagodzeniu objawów choroby i zapobieganiu jej powikłaniom. W razie konieczności można stosować leki przeciwgorączkowe. Dzieci otrzymują odpowiednie syropy i czopki. Dorosłym zaleca się pozostanie w domu i leżenie w łóżku przez najbliższe siedem dni po wystąpieniu wysypki w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się wirusa. Profilaktyką różyczki jest stosowanie szczepień ochronnych.

Szczepienie na różyczkę

Wprowadzenie obowiązkowych szczepień przeciwko różyczce w 2003 roku przyczyniło się do znaczącego spadku zachorowań. Szczepionka przeciw różyczce występuje w postaci skojarzonej  i jest to szczepionka przeciw odrze, śwince i różyczce. Podawana jest wszystkim dzieciom w 12.-14. miesiącu życia oraz ponownie w wieku sześciu lat. Tylko podanie dwóch dawek szczepionki daje gwarancję pełnej ochrony.

Szczepienie może wiązać się z przejściowymi skutkami ubocznymi. Przyjęcie szczepionki może powodować ból w miejscu podania, zaczerwienienie i obrzęk. U dzieci może wystąpić łagodne powiększenie węzłów chłonnych, podwyższona temperatura ciała i wysypka. U dorosłych może dodatkowo pojawić się ból stawów. Szczepionki nie należy podawać osobom uczulonym na którykolwiek składnik preparatu, kobietom w ciąży, osobom gorączkującym, osobom przyjmującym leki zmniejszające aktywność układu odpornościowego oraz chorym na nowotwory i choroby krwi.

Różyczka – powikłania

Powikłania różyczki występują rzadko. Należą do nich:

  • zapalenie mózgu, serca, nerwu wzrokowego,
  • plamica różyczkowa,
  • zapalenie stawów,
  • małopłytkowość, objawiająca się krwawieniem z dziąseł, krwiomoczem, wybroczynami, krwawieniem z układu pokarmowego.

 

Bibliografia:

  1. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, “Szczepionka przeciw różyczce”, 2020. [Online]. Available: https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/rozyczka/3/. [Accessed: 10-Sep-2020].
  2. Jan e. Drutz, “Różyczka”, Pediatr. po Dyplomie, vol. 15, no. 3, 2011.
  3. T. Lanzieri, S. Redd, E. Abernathy, and J. Icenogle, “VPD Surveillance Manual: chapter 14: Rubella”, [Online]. Available: https://www.cdc.gov/vaccines/pubs/surv-manual/chpt14-rubella.pdf. [Accessed: 13-Sep-2020].
  4. N. Lambert, P. Strebel, W. Orenstein, J. Icenogle, and G. A. Poland, “Rubella”, in The Lancet, 2015, vol. 385, no. 9984, pp. 2297–2307, 2015.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta i mężczyzna ćwiczą

Ćwiczenia na kręgosłup dla każdego, czyli sposób na zdrowe plecy. Jak właściwie dobrać zestaw ćwiczeń?

Szczepienie

Prof. Horban o szczepieniach na COVID-19: być może trzeba będzie wprowadzić obowiązek szczepień

Sukces szczepionki przeciwko malarii. Najnowsze badania wskazują na skuteczność na poziomie 77 proc.

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Utraciliśmy już odporność populacyjną na odrę. „Wybuch epidemii będzie miał katastrofalne skutki”

Przyczyna powstawania zakrzepów krwi po przyjęciu szczepionki AstraZeneca jest już znana – twierdzą naukowcy

Mama i dziekco

Znaczny spadek zachorowań na ospę wietrzną w Polsce

Przelewanie w brzuchu – czy jest normalne? Co może oznaczać uczucie przelewania wody w brzuchu?

Lekarz niesie dziecko na rękach

Ebola znów w Gwinei. Pierwsze przypadki od tragicznej epidemii sprzed 5 lat

Meteopaci to osoby chore na pogodę. Jakie są przyczyny, objawy i sposoby leczenia meteopatii?

Grozi nam kolejna epidemia? Wirus Nipah może zabić 75 proc. zakażonych

Suchość pochwy – problem kobiet z niskim poziomem estrogenów. Jak sobie radzić z tą dolegliwością?

Jaglany detoks – oczyść swój organizm szybko i bezpiecznie

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Ratownik medyczny: skoro tężec jest tak groźny, to dlaczego w Polsce dochodzi tylko do ok. 20 przypadków rocznie? Bo mamy szczepionki przeciwko tężcowi

Szpital

Lek. Bartosz Fiałek: Szpitalny oddział ratunkowy jest miejscem, do którego zgłaszamy się w stanie bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia. Nie w celu diagnostyki

Po jakim czasie wykonać test na HIV od ekspozycji na zakażenie? Rodzaje testów na HIV

Czyrak gromadny – co to jest, objawy, leczenie, powikłania

Gruźlica prosówkowa – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Antybiotyki to nie cukierki

„Antybiotyki to nie cukierki” – przypomina Magdalena Jutrzenka. „Ani przeziębienia, ani grypy, ani COVID-19 nie leczy się antybiotykami”

prof. Krzysztof J. Filipiak

Prof. Krzysztof J. Filipiak: „Wielu z nas zdaje sobie sprawę, że szczepionki znajdą się w Polsce najwcześniej jesienią 2021 r. Nadal więc czeka nas trudny rok walki z pandemią”

szczepienie przeciw odrze

Odra znów w natarciu za sprawą antyszczepionkowców. WHO alarmuje – statystyki są niepokojące

cesarskie cięcie, krew pępowinowa

Krew pępowinowa – pobierać czy nie?

Szczepionka na koronawirusa w styczniu. Kto i na jakich zasadach ją dostanie?

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?