Przejdź do treści

Różyczka u dzieci i dorosłych – objawy, leczenie i szczepienie

dziecko z wysypką
Wysypka to charakterystyczny objaw różyczki. Fot. uwimages/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Co łączy labradora, cipkę i marchewkę? Być może pozornie nic, ale tak naprawdę mają jedną, bardzo istotną wspólną cechę
Sprawdź, czy prawidłowo sikasz! Dawid Polak wyjaśnia, jak nie popełniać częstych błędów
Jak podkręcić metabolizm, gdy organizm się starzeje? 7 kluczowych porad
Będzie dostępna szczepionka na boreliozę? Niedługo kluczowy etap badań
W szczecińskim szpitalu wykryto zarażenie błonicą. Pacjent nie żyje

Różyczka to wirusowa choroba zakaźna, która przenosi się drogą kropelkową i przezłożyskową. Charakterystycznym objawem choroby jest wysypka na twarzy i szyi, której mogą towarzyszyć powiększone węzły chłonne. Różyczka najczęściej pojawia się u dzieci, choć może także wystąpić u dorosłych, którzy nie byli szczepieni. Zakażenie wirusem różyczki jest szczególnie niebezpieczna dla kobiet w ciąży, ponieważ zwiększa ryzyko uszkodzenia płodu. 

Różyczka – co to za choroba?

Różyczka jest ostrą chorobą zakaźną wywoływaną przez wirusa różyczkirubella virus. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową (kaszel, kichanie, katar), poprzez kontakt z zakażonymi przedmiotami (np. krwią lub wydzieliną z nosa) lub drogą przezłożyskową. Okres wylęgania wirusa wynosi od dwóch do trzech tygodni. Chorzy mogą zarażać już siedem dni przed wystąpieniem objawów oraz siedem dni po ustąpieniu wysypki. Różyczka może wystąpić u osób w każdym wieku, jednak najczęściej pojawia się u dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym, u których ma łagodny przebieg. Wzrost zachorowań na różyczkę obserwuje się średnio co sześć-osiem lat, szczególnie w okresie zimowym i wiosennym. W ostatnich latach liczba zachorowań na różyczkę znacząco spadła. W 2010 roku było to 4197 przypadków, natomiast w 2019 – 292 przypadki.

Nazwa różyczka pochodzi od łacińskiego słowa rubella, co oznacza „mało czerwony”. Początkowo różyczkę uważano za odmianę odry lub szkarlatyny. W 1814 roku po raz pierwszy opisano ją jako odrębną chorobę w niemieckiej literaturze medycznej, stąd też powszechnie nazywano ją „niemiecką odrą”. W 1940 roku, po wybuchu epidemii różyczki, australijski okulista Norman Gregg zaobserwował występowanie zaćmy wrodzonej wśród 78 niemowląt urodzonych przez matki zakażone różyczką we wczesnym etapie ciąży, co było pierwszym opublikowanym przypadkiem wrodzonego zespołu różyczki. Wirusa różyczki po raz pierwszy wyizolowali Parkman i Weller w 1962 roku. Natomiast pierwsze szczepionki przeciwko różyczce powstały w roku 1969.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Objawy różyczki u dorosłych

Po dwu-, trzytygodniowym okresie inkubacji wirusa mogą pojawić się pierwsze objawy różyczki, jednak u większości pacjentów choroba przebiega łagodnie lub bezobjawowo. Początkowe objawy (tzw. objawy zwiastunowe) są mało specyficzne, występują przede wszystkim u młodzieży i osób dorosłych i obejmują:

  • ogólne osłabienie,
  • nieżyt nosa i gardła,
  • pogorszenie samopoczucia,
  • brak apetytu,
  • stany podgorączkowe,
  • bóle mięśni i głowy,
  • zapalenie gardła i spojówek.

Najbardziej charakterystycznym objawem różyczki jest różowa plamisto-grudkowa wysypka (osutka), która pojawia się u 50-80 proc. chorych. Występuje w okolicach twarzy (za uszami) i szyi, choć w późniejszym czasie może pojawić się także na innych częściach ciała. Plamki na twarzy mogą się zlewać, a na podniebieniu może wystąpić wysypka punkcikowata (tzw. plamki Forsheimera). Wysypce może towarzyszyć świąd oraz łuszczenie się skóry. Zmiany skórne znikają zazwyczaj po trzech dniach od wystąpienia, zwykle bez pozostawienia przebarwień. Na dzień przed wysypką dochodzi do powiększenia i bolesności węzłów chłonnych podpotylicznych, szyjnych i zausznych. Częste są również bóle stawów lub zapalenie stawów, zwłaszcza u kobiet (mogą dotyczyć nawet do 70 proc. przypadków).

Zobacz także

Objawy różyczki u dzieci

U dzieci, w przeciwieństwie do osób dorosłych, objawy zwiastunowe zazwyczaj nie występują, a pierwszym symptomem różyczki jest wysypka. Zmiany skórne są szczególnie widoczne po kąpieli lub ciepłym prysznicu. Wykwity znikają po kilku dniach, w kolejności odwrotnej do pojawiania się na ciele.

Różyczka w ciąży

Najbardziej niebezpieczne jest zakażenie wirusem w pierwszych trzech miesiącach ciąży; jeśli do zakażenia doszło na kilka tygodni przed zajściem w ciąże lub w trzecim trymestrze ciąży, uznaje się, że choroba nie stanowi zagrożenia dla rozwijającego się płodu. Różyczka w ciąży może prowadzić do poronienia, przedwczesnego porodu, martwego urodzenia oraz do wystąpienia poważnych wad wrodzonych u płodu.

Dzieci z różyczką wrodzoną rodzą się wcześniej i mają niską masę urodzeniową. Objawy różyczki nabytej noworodków/niemowląt obejmują:

  • wady słuchu –  najczęstszym objawem jest głuchota, która jest wynikiem uszkodzenia nerwu słuchowego,
  • wady wzroku – zaćma, jaskra, uszkodzenie siatkówki, niedorozwój gałki ocznej,
  • wady serca i zaburzenia krążenia,
  • problemy z mową,
  • zaburzenia neurologiczne, w tym upośledzenie umysłowe,
  • rozszczep warg i podniebienia,
  • małopłytkowość,
  • powiększenie wątroby i śledziony.

Ponadto u dzieci z różyczką może wystąpić zapalenie opon rdzeniowo-mózgowych, zapalenie nerek, wątroby i mięśni, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie śródmiąższowe płuc i skaza małopłytkowa.

Najnowsze w naszym serwisie

Różyczka – diagnostyka

Lekarz pierwszego kontaktu rozpoznaje różyczkę na podstawie przeprowadzonego wywiadu oraz badania pacjenta. Ważnym elementem różnicowym różyczki jest wykluczenie chorób z wysypką o podobnym obrazie klinicznym takich jak odra czy szkarlatyna. Badania laboratoryjne w kierunku różyczki polegają na izolacji wirusa różyczki lub wykrywaniu kwasu nukleinowego specyficznego dla wirusa różyczki za pomocą łańcuchowej reakcji polimerazy z odwrotną transkrypcją (RT-PCR).

Różyczkę w ciąży i u noworodków potwierdza się na podstawie badań serologicznych. Są to specjalistyczne testy immunologiczne oparte na interakcji między antygenem wirusa różyczki a ludzkimi przeciwciałami wydzielonymi w odpowiedzi na zakażenie. Badania serologiczne pozwalają na ocenę poziomu przeciwciał IgM i IgG skierowanych przeciwko wirusowi różyczki w surowicy krwi. W rozpoznaniu różyczki wrodzonej stosuje się metodę polegającą na izolacji wirusa lub jego materiału genetycznego z wydzieliny z gardła, nosa, moczu, krwi lub płynu mózgowo-rdzeniowego.

Kobiety, które planują ciążę, a nie były szczepione ani nie chorowały na różyczkę, powinny wykonać badanie przeciwciał klasy IgG i IgM w surowicy. Brak przeciwciał IgG oznacza, że istnieje ryzyko zakażenia. Obecność przeciwciał IgM lub wzrost stężenia przeciwciał IgG w kolejnych badaniach oznacza obecność wirusa różyczki w organizmie.

Kobieta w ciąży podczas badania USG.

Leczenie różyczki

Leczenie różyczki polega na łagodzeniu objawów choroby i zapobieganiu jej powikłaniom. W razie konieczności można stosować leki przeciwgorączkowe. Dzieci otrzymują odpowiednie syropy i czopki. Dorosłym zaleca się pozostanie w domu i leżenie w łóżku przez najbliższe siedem dni po wystąpieniu wysypki w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się wirusa. Profilaktyką różyczki jest stosowanie szczepień ochronnych.

Szczepienie na różyczkę

Wprowadzenie obowiązkowych szczepień przeciwko różyczce w 2003 roku przyczyniło się do znaczącego spadku zachorowań. Szczepionka przeciw różyczce występuje w postaci skojarzonej  i jest to szczepionka przeciw odrze, śwince i różyczce. Podawana jest wszystkim dzieciom w 12.-14. miesiącu życia oraz ponownie w wieku sześciu lat. Tylko podanie dwóch dawek szczepionki daje gwarancję pełnej ochrony.

Szczepienie może wiązać się z przejściowymi skutkami ubocznymi. Przyjęcie szczepionki może powodować ból w miejscu podania, zaczerwienienie i obrzęk. U dzieci może wystąpić łagodne powiększenie węzłów chłonnych, podwyższona temperatura ciała i wysypka. U dorosłych może dodatkowo pojawić się ból stawów. Szczepionki nie należy podawać osobom uczulonym na którykolwiek składnik preparatu, kobietom w ciąży, osobom gorączkującym, osobom przyjmującym leki zmniejszające aktywność układu odpornościowego oraz chorym na nowotwory i choroby krwi.

Różyczka – powikłania

Powikłania różyczki występują rzadko. Należą do nich:

  • zapalenie mózgu, serca, nerwu wzrokowego,
  • plamica różyczkowa,
  • zapalenie stawów,
  • małopłytkowość, objawiająca się krwawieniem z dziąseł, krwiomoczem, wybroczynami, krwawieniem z układu pokarmowego.

 

Bibliografia:

  1. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, “Szczepionka przeciw różyczce”, 2020. [Online]. Available: https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/rozyczka/3/. [Accessed: 10-Sep-2020].
  2. Jan e. Drutz, “Różyczka”, Pediatr. po Dyplomie, vol. 15, no. 3, 2011.
  3. T. Lanzieri, S. Redd, E. Abernathy, and J. Icenogle, “VPD Surveillance Manual: chapter 14: Rubella”, [Online]. Available: https://www.cdc.gov/vaccines/pubs/surv-manual/chpt14-rubella.pdf. [Accessed: 13-Sep-2020].
  4. N. Lambert, P. Strebel, W. Orenstein, J. Icenogle, and G. A. Poland, “Rubella”, in The Lancet, 2015, vol. 385, no. 9984, pp. 2297–2307, 2015.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Ożywianie komórek życiowych u świni / gettyimages

Rewolucja w medycynie. Naukowcy ożywili część komórek u świni, która już nie żyła

Zgony z powodu małpiej ospy / gettyimages

Małpia ospa w Europie. Pierwsze zgony poza Afryką

Obowiązek izolacji przy małpiej ospie / istock

Będzie obowiązek izolacji przy małpiej ospie. Zmiany mają spowodować ograniczenie rozprzestrzeniania się choroby w Polsce

Małpia ospa jest już globalnym zagrożeniem / istock

Małpia ospa jest globalnym zagrożeniem. WHO wprowadziła najwyższy stopień zagrożenia epidemicznego

Wirus małpiej ospy jest niebezpieczny dla dzieci / istock

Małpia ospa może uderzyć w dzieci. Najmłodsi zaczną chorować jeszcze w tym roku?

Probówki z krwią pobraną do badań

Potwierdzono nowe przypadki wąglika w Europie. Wśród zakażonych są dzieci

AOS. Czym jest ambulatoryjna opieka specjalistyczna, jakie obejmuje świadczenie i kto może z niej skorzystać?

Szczepienie

W tym kraju ruszyły szczepienia na małpią ospę. Zainteresowani mogą umawiać się na wizytę anonimowo

Choroba zabrała jej cztery narządy / istock

Choroba zabrała jej cztery narządy. „Każdy może złapać meningokoki. Jesteśmy narażeni na nie w każdym wieku”

Wirus Marburg w Afryce / istock

Wirus Marburg znów atakuje – dwie osoby zmarły. Przypadki nie były ze sobą powiązane

Opiekun medyczny – jakie zmiany po nowelizacji ustawy o niektórych zawodach medycznych?

Dwulatek na OIOM-ie. Groźna choroba z ubiegłego stulecia powróciła

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź, jak się zachować krok po kroku

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź krok po kroku, jak się zachować

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

Kobieta w laboratorium

Wirus polio wykryty w londyńskich ściekach! To pierwszy taki przypadek od lat

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. "Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne"

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. „Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne”

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowa ustawa o zarządzaniu kryzysowym?

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowy projekt ustawy o zarządzaniu kryzysowym?

Plamienie zamiast miesiączki – co oznacza?

Epidemia czerwonki i cholery w Mariupolu / gettyimages

Czerwonka i cholera w Mariupolu. „Na ulicach gniją odpadki, a skażenie mogą wywołać prowizoryczne groby”

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej w Polsce

Kleszcze wędrowne u granic Polski / istock

Groźne kleszcze przy polskiej granicy. Są nosicielami wirusa wywołującego gorączkę krwawiących oczu

Polska przygotowuje się na małpią ospę. Rozporządzenie ministra zdrowia

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

×