Przejdź do treści

Testy Serologiczne – na czym polegają i kiedy się je wykonuje?

Testy Serologiczne - na czym polegają i kiedy się je wykonuje?
Testy Serologiczne - na czym polegają i kiedy się je wykonuje? Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kobieta siedzi w łóżku, trzyma się ręką za głowę
Często boli cię głowa? Lekarka wyjaśnia, kiedy powinnaś zgłosić się na pilną konsultację
Brzuch jak balon? 3 ruchy na mniejszy brzuch na już! Poleca Pani Fizjotrener
Brzuch jak balon? 3 ruchy na mniejszy brzuch na już! Poleca Pani Fizjotrener
Prof. Anna Piekarska: każdy niezaszczepiony zachoruje na COVID-19
Prof. Anna Piekarska: Każdy niezaszczepiony zachoruje na COVID-19
Trzecia dawka szczepienia przeciwko COVID-19 dla wszystkich. Wiemy, którym preparatem będzie wykonane szczepienie
Kobieta
Nowe przepisy dotyczące zasiłku chorobowego i macierzyńskiego. Zmiany wejdą w życie od 2022 roku

Powszechnie wykorzystywane w diagnostyce laboratoryjnej testy serologiczne pozwalają stwierdzić, czy we krwi lub innym materiale biologicznym pobranym od pacjenta występują określone antygeny lub przeciwciała. W tym artykule wyjaśniamy, jak działają takie testy i w jakich sytuacjach mogą znaleźć zastosowanie.

Na czym polega test serologiczny?

Rozpocznijmy od wyjaśnienia dwóch pojęć – antygenu i przeciwciała. Wiedza o tym, czym one są umożliwi Ci zrozumienie, na jakiej zasadzie działają testy serologiczne.

Antygenami nazywamy cząstki, których organizm nie rozpoznaje jako własnych. Ich obecność w organizmie powoduje odpowiedź układu odpornościowego nastawioną przeciwko nim. Antygenami mogą być m.in. bakterie, wirusy, grzyby, pierwotniaki, pyłki roślin i żywność. Ważną cechą każdego antygenu jest zdolność wiązania z przeciwciałami – białkami wytwarzanymi w wyniku kontaktu z antygenem. Przeciwciała wyprodukowane przez organizm w odpowiedzi na dany antygen nie „działają” na inne obce cząstki – są zawsze dla niego specyficzne.

To właśnie dzięki tej właściwości badania serologiczne mogą dać nam informacje przydatne w diagnostyce chorób. Sprawdzając poziom tych specyficznych przeciwciał we krwi możemy się dowiedzieć m.in. czy przebyliśmy zakażenie danym patogenem (np. wirusem, bakterią). Poziom przeciwciał będzie w takiej sytuacji wysoki (ponieważ w odpowiedzi na kontakt z tym antygenem organizm je produkuje).

Organizm może wytwarzać przeciwciała zaliczane do 5 klas: IgM, IgG, IgA, IgE oraz IgD. Przeciwciała IgM wytwarzane są jako pierwsze po kontakcie z antygenem. Następnie zwiększa się produkcja przeciwciał IgG.

lekarka

Testy serologicznych wykorzystuje się:

  • w diagnostyce mikrobiologicznej – do wykrywania czynnika (bakterii, wirusa, grzyba) wywołującego chorobę,
  • w rozpoznawaniu chorób pasożytniczych,
  • w diagnostyce chorób autoimmunologicznych (w których organizm zaczyna postrzegać własne tkanki jako antygeny i wytwarza przeciwciała skierowane przeciwko nim), m.in. chorobie Hashimoto, celiakii,
  • w diagnostyce nadwrażliwości i alergii, np. na białka zawarte w żywności, pyłki drzew (w przebiegu tych chorób w reakcji na czynnik zewnętrzny organizm rozpoczyna niewspółmiernie nasiloną, nieprawidłową odpowiedź immunologiczną, czemu towarzyszy wytwarzanie określonych przeciwciał),
  • w transfuzjologii krwi (do określenia, czy na krwinkach czerwonych we krwi dawcy nie ma antygenów, przeciwko którym może skierować się układ odpornościowy biorcy),
  • w diagnostyce konfliktu serologicznego.

W dalszej części artykułu przyjrzymy się bliżej konkretnym zastosowaniom badań serologicznych w praktyce.

Pielęgniarka pobiera krew kobiecie

Testy serologiczne – mikrobiologia

Przykładem, który może pomóc zrozumieć, kiedy określone testy serologiczne są przydatne (a kiedy ich wynik niewiele nam powie) jest diagnostyka zapalenia żołądka i choroby wrzodowej. Zapalenie żołądka może wystąpić u wszystkich osób zakażonych bakterią Helicobacter pylori. U 70-80% chorych z chorobą wrzodową stwierdza się obecność tej bakterii.

Dodatni wynik testu serologicznego na obecność przeciwciał skierowanych przeciwko Helicobacter pylori w surowicy krwi i ślinie potwierdza, że pacjent miał kontakt z tą bakterią. Wynik nie pozwala jednak na stwierdzenie, czy u danej osoby występuje aktywne zakażenie, ponieważ podwyższony poziom przeciwciał może utrzymywać się we krwi nawet 6-12 miesięcy po wyeliminowaniu antygenu. Za pomocą tego badania nie jesteśmy więc w stanie odróżnić toczącej się infekcji od przebytej.

Przydatne do wykrycia aktywnego zakażenia (i oceny skuteczności leczenia) jest natomiast badanie obecności samego antygenu bakterii Helicobacter pylori. Brak antygenu w kale potwierdza (z bardzo dużym prawdopodobieństwem), że w przewodzie pokarmowym nie ma tego patogenu.

Wykonywanie badań na obecność przeciwciał jest typowym sposobem postępowania w diagnostyce wirusowego zapalenia wątroby typu C. Ujemny wynik testu serologicznego na obecność HCV – wirusa wywołującego chorobę, u większości pacjentów jest wystarczający, by wykluczyć obecność tego schorzenia.

 

Źródła:

  1. Boroń-Kaczmarska A., Wiercińska-Drapało A. (2017) Choroby zakaźne i pasożytnicze, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
  2. Lasek W., Gołąb J., Jakóbisiak M., Stokłosa T. (2017) Immunologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Anisakioza – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Trichurioza – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Orbitopatia tarczycowa – objawy i leczenie oftalmopatii

Balantidioza – objawy i leczenie zakażenia Balantidium coli

Węgorczyca (strongyloidoza) – objawy i leczenie choroby

Tęgoryjczyca – objawy i leczenie zakażenia tęgoryjcem

Biegunka podróżnych – przyczyny, objawy, leczenie

Giardioza – objawy i leczenie zakażenia Giardia lamblia

choroba leśniowskiego-crohna

„Brak toalety na wyłączność jest dla mnie dyskomfortem. Niechętnie dzielę się nią nawet z przyjaciółmi czy rodziną”. O codzienności osób z chorobą Leśniowskiego-Crohna

Bielactwo - dermatolog obala mity dotyczące tej choroby.

Bielactwo nabyte i wrodzone – u dzieci i dorosłych

Choroba Morgellonów – przyczyny, objawy, leczenie

Badanie IgG, IgM – jak przeprowadzić, wynik, interpretacja

Kamila Bogucka i Lidia Wójcik, "Ogarnij Hashimoto”/ Archiwum prywatne

„Hashimoto pojawia się po coś. To sygnał ciała, że nie jesteśmy dla siebie numerem jeden” – uważają Lidia Wójcik i Kamila Bogucka z „Ogarnij Hashimoto”

kobieta na łące

Kleszcze – obalamy mity. Co trzeba wiedzieć o kleszczach?

Kobieta leży na łóżku

Leki na tarczycę można przyjmować na noc? Dlaczego niektórzy pomimo leków wciąż czują się źle? Wyjaśniają autorki „Ogarnij Hashimoto”

Babeszjoza – źródła zakażenia, objawy, leczenie, powikłania

Nużyca – źródła zakażenia, objawy, diagnostyka i leczenie

Glistnica – drogi zakażenia, objawy, leczenie i powikłania

Sarkocystoza – objawy, diagnostyka, leczenie i profilaktyka

Blastocystoza – objawy, przyczyny, leczenie i profilaktyka

Fascjoloza – przyczyny, objawy, leczenie i profilaktyka

Badanie kału – na pasożyty, ogólne, posiew. Jak pobrać kał?

choroby tarczycy

Czy osoby z chorobami tarczycy mogą oddawać krew?

Łuszczyca

„Łuszczyca w niczym nas nie ogranicza, możemy spełniać swoje marzenia, realizować się zawodowo, żyć normalnie”

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

przeziębiona kobieta

Żółty katar – objaw infekcji, którą trzeba leczyć. Jak pomóc dziecku a jak dorosłemu?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?