Przejdź do treści

Testy Serologiczne – na czym polegają i kiedy się je wykonuje?

Testy Serologiczne - na czym polegają i kiedy się je wykonuje?
Testy Serologiczne - na czym polegają i kiedy się je wykonuje? Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Jak zwracać się do osób trans i niebinarnych? Stowarzyszenie „Miłość nie wyklucza” wyjaśnia
Kiedy iść do psychiatry?
Kiedy iść do psychiatry? Lekarka podpowiada, co powinno zwrócić naszą uwagę u siebie i innych
Kobieta idzie do samolotu
Jak zadbać o wzrok w trakcie podróży samolotem?
Dieta zupowa, czyli jadłospis pełen zup. Czy warto ją stosować?
Zachorowań na grypę o połowę mniej niż w zeszłym roku. Pozytywny efekt uboczny koronawirusa?

Powszechnie wykorzystywane w diagnostyce laboratoryjnej testy serologiczne pozwalają stwierdzić, czy we krwi lub innym materiale biologicznym pobranym od pacjenta występują określone antygeny lub przeciwciała. W tym artykule wyjaśniamy, jak działają takie testy i w jakich sytuacjach mogą znaleźć zastosowanie.

Na czym polega test serologiczny?

Rozpocznijmy od wyjaśnienia dwóch pojęć – antygenu i przeciwciała. Wiedza o tym, czym one są umożliwi Ci zrozumienie, na jakiej zasadzie działają testy serologiczne.

Antygenami nazywamy cząstki, których organizm nie rozpoznaje jako własnych. Ich obecność w organizmie powoduje odpowiedź układu odpornościowego nastawioną przeciwko nim. Antygenami mogą być m.in. bakterie, wirusy, grzyby, pierwotniaki, pyłki roślin i żywność. Ważną cechą każdego antygenu jest zdolność wiązania z przeciwciałami – białkami wytwarzanymi w wyniku kontaktu z antygenem. Przeciwciała wyprodukowane przez organizm w odpowiedzi na dany antygen nie „działają” na inne obce cząstki – są zawsze dla niego specyficzne.

To właśnie dzięki tej właściwości badania serologiczne mogą dać nam informacje przydatne w diagnostyce chorób. Sprawdzając poziom tych specyficznych przeciwciał we krwi możemy się dowiedzieć m.in. czy przebyliśmy zakażenie danym patogenem (np. wirusem, bakterią). Poziom przeciwciał będzie w takiej sytuacji wysoki (ponieważ w odpowiedzi na kontakt z tym antygenem organizm je produkuje).

Organizm może wytwarzać przeciwciała zaliczane do 5 klas: IgM, IgG, IgA, IgE oraz IgD. Przeciwciała IgM wytwarzane są jako pierwsze po kontakcie z antygenem. Następnie zwiększa się produkcja przeciwciał IgG.

lekarka

Testy serologicznych wykorzystuje się:

  • w diagnostyce mikrobiologicznej – do wykrywania czynnika (bakterii, wirusa, grzyba) wywołującego chorobę,
  • w rozpoznawaniu chorób pasożytniczych,
  • w diagnostyce chorób autoimmunologicznych (w których organizm zaczyna postrzegać własne tkanki jako antygeny i wytwarza przeciwciała skierowane przeciwko nim), m.in. chorobie Hashimoto, celiakii,
  • w diagnostyce nadwrażliwości i alergii, np. na białka zawarte w żywności, pyłki drzew (w przebiegu tych chorób w reakcji na czynnik zewnętrzny organizm rozpoczyna niewspółmiernie nasiloną, nieprawidłową odpowiedź immunologiczną, czemu towarzyszy wytwarzanie określonych przeciwciał),
  • w transfuzjologii krwi (do określenia, czy na krwinkach czerwonych we krwi dawcy nie ma antygenów, przeciwko którym może skierować się układ odpornościowy biorcy),
  • w diagnostyce konfliktu serologicznego.

W dalszej części artykułu przyjrzymy się bliżej konkretnym zastosowaniom badań serologicznych w praktyce.

Pielęgniarka pobiera krew kobiecie

Testy serologiczne – mikrobiologia

Przykładem, który może pomóc zrozumieć, kiedy określone testy serologiczne są przydatne (a kiedy ich wynik niewiele nam powie) jest diagnostyka zapalenia żołądka i choroby wrzodowej. Zapalenie żołądka może wystąpić u wszystkich osób zakażonych bakterią Helicobacter pylori. U 70-80% chorych z chorobą wrzodową stwierdza się obecność tej bakterii.

Dodatni wynik testu serologicznego na obecność przeciwciał skierowanych przeciwko Helicobacter pylori w surowicy krwi i ślinie potwierdza, że pacjent miał kontakt z tą bakterią. Wynik nie pozwala jednak na stwierdzenie, czy u danej osoby występuje aktywne zakażenie, ponieważ podwyższony poziom przeciwciał może utrzymywać się we krwi nawet 6-12 miesięcy po wyeliminowaniu antygenu. Za pomocą tego badania nie jesteśmy więc w stanie odróżnić toczącej się infekcji od przebytej.

Przydatne do wykrycia aktywnego zakażenia (i oceny skuteczności leczenia) jest natomiast badanie obecności samego antygenu bakterii Helicobacter pylori. Brak antygenu w kale potwierdza (z bardzo dużym prawdopodobieństwem), że w przewodzie pokarmowym nie ma tego patogenu.

Wykonywanie badań na obecność przeciwciał jest typowym sposobem postępowania w diagnostyce wirusowego zapalenia wątroby typu C. Ujemny wynik testu serologicznego na obecność HCV – wirusa wywołującego chorobę, u większości pacjentów jest wystarczający, by wykluczyć obecność tego schorzenia.

 

Źródła:

  1. Boroń-Kaczmarska A., Wiercińska-Drapało A. (2017) Choroby zakaźne i pasożytnicze, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
  2. Lasek W., Gołąb J., Jakóbisiak M., Stokłosa T. (2017) Immunologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Leczenie biologiczne – gdy „zwykłe” leki nie działają. Na co pomaga? Komu przysługuje?

Psychosomatyczne objawy Hashimoto

Psychosomatyczne objawy Hashimoto. Przyjmujesz hormony, odstawiłaś gluten i nadal czujesz się źle? Jest jeszcze jedna rzecz, której powinnaś spróbować

bąblowica choroba przenosi się ze zwierząt na ludzi

Ostrzeżenie GIS-u przed bąblowicą. Choroba może przenosić się ze zwierząt na ludzi

Hormonami tarczycy nie da się wyleczyć otyłości

„Brzuch tarczycowy? Nie ma takiego objawu. Mylimy pojęcia” – mówi endokrynolog Maciej Jędrzejowski

Bielactwo - dermatolog obala mity dotyczące tej choroby.

Bielactwo nabyte i wrodzone – objawy, przyczyny, leczenie

Leczenie pasożytów przewodu pokarmowego

Pasożyty przewodu pokarmowego – fakty i mity

Dieta przy chorobach tarczycy. Rozmowa z dr Hanną Stolińską

Dieta przy chorobach tarczycy. Rozmowa z dr Hanną Stolińską

celiakia - ziarna zbóż

Celiakia – objawy, badania, dieta. Powikłania choroby trzewnej

Jak powinna wyglądać dieta w chorobach autoimmunologicznych

Dieta przy chorobach autoimmunologicznych. Rozmowa z dr Hanną Stolińską

Choroby autoimmunologiczne - wizyta u dietetyka

Choroby autoimmunologiczne – objawy, dieta, leczenie, lista

Czym jest toczeń i jak wygląda jego leczenie?

Toczeń rumieniowaty układowy, skórny, polekowy – objawy i sposoby leczenia

Robaczyca - objawy, zapobieganie.

Robaczyca – objawy u dzieci, dorosłych i zwierząt

Erytromelalgia - bolesny rumień kończyn

Erytromelalgia – bolesny rumień kończyn

kobieta trzymająca się w miejscu wyrostka robaczkowego

Zapalenie wyrostka robaczkowego – jakie są objawy i przyczyny?

Lekarz dotyka dłoni pacjenta

Reumatoidalne zapalenie stawów – jakie są jego przyczyny i jak leczyć?

Kolagenozy - objawy, leczenie i rokowania w przypadku choroby

Kolagenozy – objawy, leczenie i rokowania w przypadku choroby

badanie ANA - fiolka

ANA – w jakich chorobach ANA jest dodatnie? Jak pozbyć się przeciwciał ANA?

kobieta w wannie

Jak podnieść libido przy Hashimoto? Podpowiada Lidia Wójcik z Ogarnij Hashimoto

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

Bóle stawów – jak leczyć? Jak można wspomóc się dietą?

czesanie włosów

Wszy – jak przeciwdziałać, jak zwalczyć

Pełzak czerwonki i pełzak okrężnicy – charakterystyka, objawy i leczenie

Pełzak czerwonki i pełzak okrężnicy – charakterystyka, objawy i leczenie

Małgorzata Kożuchowska / Instagram.com

Małgorzata Kożuchowska od lat poważnie choruje. „Byłam wyczerpana, napuchnięta, czułam, że we wszystkim wyglądam słabo” – mówi aktorka

Włosień – pasożyt w mięsie

Włosień – pasożyt w mięsie

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Krwawię w różnych odcieniach czerwieni. Czy to powinno mnie niepokoić?