Przejdź do treści

Testy Serologiczne – na czym polegają i kiedy się je wykonuje?

Testy Serologiczne - na czym polegają i kiedy się je wykonuje?
Testy Serologiczne - na czym polegają i kiedy się je wykonuje? Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Białka jaj – czy naprawdę są zdrowsze od żółtek?
Białko czy żółtko jaja kurzego – co jest zdrowsze?
Dziewczyna siedzi na parapecie i pali papierosa
Co dzieje się w organizmie, gdy rzucisz palenie? Wyjaśnia dietetyk Julian Sobiech
Kobieta na balkonie
Jak czytać oznaczenia kosmetyków przeciwsłonecznych zagranicznych producentów? Wyjaśnia Ekspert Kosmetyczny
Dieta matki karmiącej. Co jeść, czego unikać, przepisy
Dieta matki karmiącej. Co jeść, czego unikać, przepisy
Wskaźnik BMR. Oblicz swoje dzienne zapotrzebowanie energetyczne
Wskaźnik BMR. Oblicz swoje dzienne zapotrzebowanie energetyczne

Powszechnie wykorzystywane w diagnostyce laboratoryjnej testy serologiczne pozwalają stwierdzić, czy we krwi lub innym materiale biologicznym pobranym od pacjenta występują określone antygeny lub przeciwciała. W tym artykule wyjaśniamy, jak działają takie testy i w jakich sytuacjach mogą znaleźć zastosowanie.

Na czym polega test serologiczny?

Rozpocznijmy od wyjaśnienia dwóch pojęć – antygenu i przeciwciała. Wiedza o tym, czym one są umożliwi Ci zrozumienie, na jakiej zasadzie działają testy serologiczne.

Antygenami nazywamy cząstki, których organizm nie rozpoznaje jako własnych. Ich obecność w organizmie powoduje odpowiedź układu odpornościowego nastawioną przeciwko nim. Antygenami mogą być m.in. bakterie, wirusy, grzyby, pierwotniaki, pyłki roślin i żywność. Ważną cechą każdego antygenu jest zdolność wiązania z przeciwciałami – białkami wytwarzanymi w wyniku kontaktu z antygenem. Przeciwciała wyprodukowane przez organizm w odpowiedzi na dany antygen nie „działają” na inne obce cząstki – są zawsze dla niego specyficzne.

To właśnie dzięki tej właściwości badania serologiczne mogą dać nam informacje przydatne w diagnostyce chorób. Sprawdzając poziom tych specyficznych przeciwciał we krwi możemy się dowiedzieć m.in. czy przebyliśmy zakażenie danym patogenem (np. wirusem, bakterią). Poziom przeciwciał będzie w takiej sytuacji wysoki (ponieważ w odpowiedzi na kontakt z tym antygenem organizm je produkuje).

Organizm może wytwarzać przeciwciała zaliczane do 5 klas: IgM, IgG, IgA, IgE oraz IgD. Przeciwciała IgM wytwarzane są jako pierwsze po kontakcie z antygenem. Następnie zwiększa się produkcja przeciwciał IgG.

lekarka

Testy serologicznych wykorzystuje się:

  • w diagnostyce mikrobiologicznej – do wykrywania czynnika (bakterii, wirusa, grzyba) wywołującego chorobę,
  • w rozpoznawaniu chorób pasożytniczych,
  • w diagnostyce chorób autoimmunologicznych (w których organizm zaczyna postrzegać własne tkanki jako antygeny i wytwarza przeciwciała skierowane przeciwko nim), m.in. chorobie Hashimoto, celiakii,
  • w diagnostyce nadwrażliwości i alergii, np. na białka zawarte w żywności, pyłki drzew (w przebiegu tych chorób w reakcji na czynnik zewnętrzny organizm rozpoczyna niewspółmiernie nasiloną, nieprawidłową odpowiedź immunologiczną, czemu towarzyszy wytwarzanie określonych przeciwciał),
  • w transfuzjologii krwi (do określenia, czy na krwinkach czerwonych we krwi dawcy nie ma antygenów, przeciwko którym może skierować się układ odpornościowy biorcy),
  • w diagnostyce konfliktu serologicznego.

W dalszej części artykułu przyjrzymy się bliżej konkretnym zastosowaniom badań serologicznych w praktyce.

Pielęgniarka pobiera krew kobiecie

Testy serologiczne – mikrobiologia

Przykładem, który może pomóc zrozumieć, kiedy określone testy serologiczne są przydatne (a kiedy ich wynik niewiele nam powie) jest diagnostyka zapalenia żołądka i choroby wrzodowej. Zapalenie żołądka może wystąpić u wszystkich osób zakażonych bakterią Helicobacter pylori. U 70-80% chorych z chorobą wrzodową stwierdza się obecność tej bakterii.

Dodatni wynik testu serologicznego na obecność przeciwciał skierowanych przeciwko Helicobacter pylori w surowicy krwi i ślinie potwierdza, że pacjent miał kontakt z tą bakterią. Wynik nie pozwala jednak na stwierdzenie, czy u danej osoby występuje aktywne zakażenie, ponieważ podwyższony poziom przeciwciał może utrzymywać się we krwi nawet 6-12 miesięcy po wyeliminowaniu antygenu. Za pomocą tego badania nie jesteśmy więc w stanie odróżnić toczącej się infekcji od przebytej.

Przydatne do wykrycia aktywnego zakażenia (i oceny skuteczności leczenia) jest natomiast badanie obecności samego antygenu bakterii Helicobacter pylori. Brak antygenu w kale potwierdza (z bardzo dużym prawdopodobieństwem), że w przewodzie pokarmowym nie ma tego patogenu.

Wykonywanie badań na obecność przeciwciał jest typowym sposobem postępowania w diagnostyce wirusowego zapalenia wątroby typu C. Ujemny wynik testu serologicznego na obecność HCV – wirusa wywołującego chorobę, u większości pacjentów jest wystarczający, by wykluczyć obecność tego schorzenia.

 

Źródła:

  1. Boroń-Kaczmarska A., Wiercińska-Drapało A. (2017) Choroby zakaźne i pasożytnicze, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
  2. Lasek W., Gołąb J., Jakóbisiak M., Stokłosa T. (2017) Immunologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Robaczyca - objawy, zapobieganie.

Robaczyca – objawy u dzieci, dorosłych i zwierząt

Erytromelalgia - bolesny rumień kończyn

Erytromelalgia – bolesny rumień kończyn

Kolagenozy - objawy, leczenie i rokowania w przypadku choroby

Kolagenozy – objawy, leczenie i rokowania w przypadku choroby

kobieta w wannie

Jak podnieść libido przy Hashimoto? Podpowiada Lidia Wójcik z Ogarnij Hashimoto

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

jedzenie

Choroby autoimmunologiczne. Co robić, gdy organizm atakuje sam siebie? Czy dietetyk pomoże?

Bóle stawów – jak leczyć? Jak można wspomóc się dietą?

czesanie włosów

Wszy – jak przeciwdziałać, jak zwalczyć

Pełzak czerwonki i pełzak okrężnicy – charakterystyka, objawy i leczenie

Pełzak czerwonki i pełzak okrężnicy – charakterystyka, objawy i leczenie

Małgorzata Kożuchowska / Instagram.com

Małgorzata Kożuchowska od lat poważnie choruje. „Byłam wyczerpana, napuchnięta, czułam, że we wszystkim wyglądam słabo” – mówi aktorka

Włosień – pasożyt w mięsie

Włosień – pasożyt w mięsie

Co to jest toksokaroza?

Co to jest toksokaroza?

Nieswoiste zapalenie jelit — przyczyny, objawy, leczenie

Nieswoiste zapalenie jelit – przyczyny, objawy, leczenie

Motylica wątrobowa - czym jest i co powoduje

Motylica wątrobowa – czym jest i co powoduje?

Joanna Brejecka-Pamungkas / arch. prywatne

Pasożyty w naszym organizmie. Jak się ich pozbyć? Wyjaśnia Joanna Brejecka-Pamungkas, naturoterapeutka i dietetyczka holistyczna

Toczeń: podstępna choroba. Co warto o niej wiedzieć?

hashimoto tarczyca

Problem z Hashimoto – wszystko, co musisz wiedzieć

Jak wzmocnić odporność przed sezonem infekcyjnym? Wyjaśnia farmaceutka, Zofia Winczewska

pexels.com

5 faktów o odczulaniu

lewandowska

Dieta a Hashimoto. Czy można się wyleczyć dietą? Odpowiada Agata Lewandowska, dietetyk i autorka książki „Hashimoto. Dieta i styl życia w chorobie”

„W dniu swoich urodzin dowiedziałam się, że mam cukrzycę. Dostałam przepiękny prezent w postaci skierowania do natychmiastowego stawienia się w szpitalu” – mówi Sandra Kaczmarska, młoda diabetyczka typu 1

Kobieta leży u lekarza, ma badaną tarczycę

Choroba Gravesa-Basedowa jest chorobą gruczołu tarczowego o podłożu autoimmunologicznym. W jaki sposób się objawia?

Kobieta leży w łózku i trzyma się za gardło

Co to jest zespół Sjörgena? Przyczyny, objawy i leczenie zespołu związanego ze zmniejszonym wydzielaniem gruczołów łzowych, śluzówek i ślinianek

kobieta mająca problemy skórne

Pęcherzyca – rodzaje, objawy, diagnostyka i leczenie schorzenia skóry i błon śluzowych

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Policzek kobiety z włókniakiem miękkim

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się pozbyć takich zmian?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?