Przejdź do treści

Testy Serologiczne – na czym polegają i kiedy się je wykonuje?

Testy Serologiczne - na czym polegają i kiedy się je wykonuje?
Testy Serologiczne - na czym polegają i kiedy się je wykonuje? Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Powszechnie wykorzystywane w diagnostyce laboratoryjnej testy serologiczne pozwalają stwierdzić, czy we krwi lub innym materiale biologicznym pobranym od pacjenta występują określone antygeny lub przeciwciała. W tym artykule wyjaśniamy, jak działają takie testy i w jakich sytuacjach mogą znaleźć zastosowanie.

Na czym polega test serologiczny?

Rozpocznijmy od wyjaśnienia dwóch pojęć – antygenu i przeciwciała. Wiedza o tym, czym one są umożliwi Ci zrozumienie, na jakiej zasadzie działają testy serologiczne.

Antygenami nazywamy cząstki, których organizm nie rozpoznaje jako własnych. Ich obecność w organizmie powoduje odpowiedź układu odpornościowego nastawioną przeciwko nim. Antygenami mogą być m.in. bakterie, wirusy, grzyby, pierwotniaki, pyłki roślin i żywność. Ważną cechą każdego antygenu jest zdolność wiązania z przeciwciałami – białkami wytwarzanymi w wyniku kontaktu z antygenem. Przeciwciała wyprodukowane przez organizm w odpowiedzi na dany antygen nie „działają” na inne obce cząstki – są zawsze dla niego specyficzne.

To właśnie dzięki tej właściwości badania serologiczne mogą dać nam informacje przydatne w diagnostyce chorób. Sprawdzając poziom tych specyficznych przeciwciał we krwi możemy się dowiedzieć m.in. czy przebyliśmy zakażenie danym patogenem (np. wirusem, bakterią). Poziom przeciwciał będzie w takiej sytuacji wysoki (ponieważ w odpowiedzi na kontakt z tym antygenem organizm je produkuje).

Organizm może wytwarzać przeciwciała zaliczane do 5 klas: IgM, IgG, IgA, IgE oraz IgD. Przeciwciała IgM wytwarzane są jako pierwsze po kontakcie z antygenem. Następnie zwiększa się produkcja przeciwciał IgG.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

NOWOŚĆ
Odporność, Energia, Beauty
Naturell Witamina B Complex Vegan, 180 tabletek
79,99 zł
Zdrowie intymne i seks, Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw z SOS PMS, 30 saszetek
139,00 zł
Odporność
WIMIN Twój mikrobiom, 30 kaps.
79,00 zł
Odporność
Naturell Immuno Hot, 10 saszetek
16,48 zł
Odporność
Bloxin Żel do jamy ustnej w sprayu, 20 ml
25,99 zł
lekarka

Testy serologicznych wykorzystuje się:

  • w diagnostyce mikrobiologicznej – do wykrywania czynnika (bakterii, wirusa, grzyba) wywołującego chorobę,
  • w rozpoznawaniu chorób pasożytniczych,
  • w diagnostyce chorób autoimmunologicznych (w których organizm zaczyna postrzegać własne tkanki jako antygeny i wytwarza przeciwciała skierowane przeciwko nim), m.in. chorobie Hashimoto, celiakii,
  • w diagnostyce nadwrażliwości i alergii, np. na białka zawarte w żywności, pyłki drzew (w przebiegu tych chorób w reakcji na czynnik zewnętrzny organizm rozpoczyna niewspółmiernie nasiloną, nieprawidłową odpowiedź immunologiczną, czemu towarzyszy wytwarzanie określonych przeciwciał),
  • w transfuzjologii krwi (do określenia, czy na krwinkach czerwonych we krwi dawcy nie ma antygenów, przeciwko którym może skierować się układ odpornościowy biorcy),
  • w diagnostyce konfliktu serologicznego.

W dalszej części artykułu przyjrzymy się bliżej konkretnym zastosowaniom badań serologicznych w praktyce.

Pielęgniarka pobiera krew kobiecie

Testy serologiczne – mikrobiologia

Przykładem, który może pomóc zrozumieć, kiedy określone testy serologiczne są przydatne (a kiedy ich wynik niewiele nam powie) jest diagnostyka zapalenia żołądka i choroby wrzodowej. Zapalenie żołądka może wystąpić u wszystkich osób zakażonych bakterią Helicobacter pylori. U 70-80% chorych z chorobą wrzodową stwierdza się obecność tej bakterii.

Dodatni wynik testu serologicznego na obecność przeciwciał skierowanych przeciwko Helicobacter pylori w surowicy krwi i ślinie potwierdza, że pacjent miał kontakt z tą bakterią. Wynik nie pozwala jednak na stwierdzenie, czy u danej osoby występuje aktywne zakażenie, ponieważ podwyższony poziom przeciwciał może utrzymywać się we krwi nawet 6-12 miesięcy po wyeliminowaniu antygenu. Za pomocą tego badania nie jesteśmy więc w stanie odróżnić toczącej się infekcji od przebytej.

Przydatne do wykrycia aktywnego zakażenia (i oceny skuteczności leczenia) jest natomiast badanie obecności samego antygenu bakterii Helicobacter pylori. Brak antygenu w kale potwierdza (z bardzo dużym prawdopodobieństwem), że w przewodzie pokarmowym nie ma tego patogenu.

Wykonywanie badań na obecność przeciwciał jest typowym sposobem postępowania w diagnostyce wirusowego zapalenia wątroby typu C. Ujemny wynik testu serologicznego na obecność HCV – wirusa wywołującego chorobę, u większości pacjentów jest wystarczający, by wykluczyć obecność tego schorzenia.

 

Źródła:

  1. Boroń-Kaczmarska A., Wiercińska-Drapało A. (2017) Choroby zakaźne i pasożytnicze, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
  2. Lasek W., Gołąb J., Jakóbisiak M., Stokłosa T. (2017) Immunologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Caroline Wozniacki

Caroline Wozniacki: „Byłam u sześciu lekarzy, zanim usłyszałam diagnozę”. Specjaliści bagatelizowali jej objawy

Rozebrana kobieta trzyma się za ięśnie grzbietu, które zaznaczone są na czerowono. Ma długie ciemne włosy.

Zapalenie mięśni – objawy i rokowania. Kiedy konieczna jest rehabilitacja?

5 sposobów na pogorszenie własnej odporności na jesień

Czym możesz zarazić się od swojego zwierzaka i czym on może zarazić się od ciebie. „Powszechne przekonanie, że psia ślina wyleczy ludzką ranę, jest mitem”

Kamila Bogucka i Lidia Wójcik, "Ogarnij Hashimoto”/ Archiwum prywatne

„Hashimoto pojawia się po coś. To sygnał ciała, że nie jesteśmy dla siebie numerem jeden” – uważają Lidia Wójcik i Kamila Bogucka z „Ogarnij Hashimoto”

Książeczka sanepidowska – co to? Jak i gdzie wyrobić dokument potrzebny w wielu zawodach

Ashton Kutcher przyznał, że chorował na poważną chorobę immunologiczną. "Mam szczęście, że żyje po tej przerażającej podróży"

Ashton Kutcher przyznał, że chorował na poważną chorobę immunologiczną. „Mam szczęście, że żyję po tej przerażającej podróży”

ACTH – czym jest? Badanie i wskazania do niego, normy

Choroba Devica – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Eozynofilia – przyczyny, objawy, normy i leczenie

Czy powinniśmy się profilaktycznie odrobaczać? Eksperci przedstawiają fakty i mity na temat pasożytów chorobotwórczych

Czy powinniśmy się profilaktycznie odrobaczać? Lekarka przedstawia fakty i mity na temat pasożytów chorobotwórczych

Mleko bez laktozy

Mleko bez laktozy – uczulenie i nietolerancja na składnik

Sposób na leczenie bąblowicy

Bąblowica – objawy i leczenie zarażenia tasiemcem

Kobieta na festiwalu

Trądzik – przyczyny, rodzaje. Jak pozbyć się trądziku?

Lekarz dotyka dłoni pacjenta

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) – przyczyny, objawy, leczenie

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

Choroby autoimmunologiczne - wizyta u dietetyka

Choroby autoimmunologiczne – objawy, dieta, leczenie, lista

Kobieta w ciąży

Hashimoto a ciąża – planowanie ciąży w chorobie

Czy można jeść pomidory w Hashimoto?

Masz Hashimoto albo problemy jelitowe? Ogranicz w swojej diecie pomidory

Odporność na COVID-19 zapisana w genach? W badania zaangażowani są polscy naukowcy

maseczka

Trzecia dawka szczepienia przeciwko COVID-19 dla wszystkich. Wiemy, którym preparatem będzie wykonane szczepienie

Zespół pustego siodła – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie

„To wszystko, co zgotowała nam pandemia, bardzo negatywnie przełożyło się na naszą rzeczywistość”. O sytuacji osób z astmą mówi dr Piotr Dąbrowiecki

Kobieta zakażona glistą ludzką leży skulona i trzyma się za brzuch.

Glista ludzka – objawy, leczenie, drogi zakażenia glistnicą

×