Przejdź do treści

Soczewka oka – budowa, funkcje, schorzenia i leczenie

Soczewka oka - budowa, funkcje, schorzenia i leczenie Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
"Możesz założyć t-shirt powyżej pępka, bo taki lubisz. I to nie jest zaproszenie na wspólny seks" - podkreśla Pani Seksuolog
„Możesz założyć t-shirt powyżej pępka, bo taki lubisz. I to nie jest zaproszenie na wspólny seks” – podkreśla Pani Seksuolog
Choroby tarczycy a anemia
Choroby tarczycy a anemia. „Niedokrwistość jest częstym stanem klinicznym towarzyszącym chorobom tarczycy”
Będzie nowa szczepionka? Wyniki badań nad szczepionką koncernów Sanofi i GSK są bardzo optymistyczne
Będzie nowa szczepionka? Wyniki badań nad preparatem koncernów Sanofi i GSK są bardzo optymistyczne
Książka „Jak pokonać insulinooporność, główną przyczynę chorób naszych czasów” Benjamina Bikmana już dostępna! Hello Zdrowie patronem medialnym
„Indyjska odmiana COVID-19 może rozprzestrzeniać się jak ogień wśród niezaszczepionych grup” – ostrzega brytyjski minister zdrowia
„Indyjska odmiana COVID-19 może rozprzestrzeniać się jak ogień wśród niezaszczepionych grup” – ostrzega brytyjski minister zdrowia

Soczewka oka to jedna z najważniejszych wewnętrznych struktur oka. Jej elastyczność dostosowuje oko do wyraźnego widzenia przedmiotów znajdujących się w różnych odległościach. Fizjologiczna utrata elastyczności soczewki, postępująca wraz z wiekiem, łączy się z utratą zdolności akomodacyjnych oka. Takie zaburzenie określane jest mianem prezbiopii. Z kolei zmętnienie soczewki to zaćma, która może prowadzić do całkowitej utraty widzenia.

Budowa i funkcje soczewki oka

Soczewka to przezroczysta struktura widoczna w obrębie źrenicy. Soczewka zawieszona jest na obwódce rzęskowej, wyrastającej z ciała rzęskowego. Napięcie włókien obwódki rzęskowej regulowane jest przez mięsień rzęskowy – skurczowi mięśnia towarzyszy rozluźnienie włókien obwódki. Soczewka przyjmuje bardziej kulisty kształt i zwiększa moc optyczną, pozwalając na wyraźne widzenie przedmiotów położonych blisko.

Soczewka oka pełni podobną funkcję jak soczewka aparatu fotograficznego. Umożliwia odpowiednie załamywanie promieni świetlnych i przepuszczanie ich dalej – na powierzchnię siatkówki. Soczewka jest strukturą oka odpowiadającą za akomodację oka, czyli dopasowanie do wyraźnego widzenia obiektów zlokalizowanych zarówno blisko, jak i daleko.

Prezbiopia, czyli utrata zdolności akomodacyjnych soczewki

Soczewka oka, zlokalizowana zaraz za tęczówką, pomaga w załamywaniu promieni świetlnych w oku i przepuszczaniu światła na siatkówkę. Gdy wraz z wiekiem traci ona elastyczność, zdolność oka do widzenia na różne odległości ulega stopniowemu upośledzeniu. Prezbiopia, czyli starczowzroczność, to proces zmniejszenia, lub utraty zdolności akomodacji oka. Zjawisko to zachodzi fizjologicznie po 40 r.ż. Zaburzenia akomodacji oka generują pogorszenie fizjologicznych funkcji narządu wzroku. Główną manifestacją prezbiopii jest trudność z widzeniem z bliska, dlatego też starczowzroczność często mylona jest z dalekowzrocznością, jednak prezbiopia nigdy nie występuje przed 40 r.ż. a dalekowzroczność – owszem.

Objawy prezbiopii to:

  • zamazane widzenie,
  • bóle głowy,
  • zmęczenie oczu,
  • problemy z czytaniem drobnego druku – pojawia się tzw. syndrom „krótkich rąk”, czyli konieczność odsuwania książki z drobnym drukiem.
Oko kobiety

Jak skorygować prezbiopię?

Prezbiopię można korygować przy pomocy odpowiednich soczewek kontaktowych lub okularów. Soczewki progresywne, czyli multifokalne, dzięki unikatowej konstrukcji umożliwiają widzenie niezależnie od odległości. Oferują one stopniowe przejście między mocą korekcyjną do dali, a mocą do bliży. Obecnie oferowane są trzy typy soczewek progresywnych, różniących się konstrukcją:

  • soczewki podzielone poziomo na dwie części o różnych ogniskowych,
  • soczewki z podziałem centrycznym- środkowa część służy do patrzenia do bliży, a obwodowa – do dali,
  • soczewka dwuogniskowa powstała przez nałożenie na siebie obu rodzajów soczewek.

Możliwe jest ponadto laserowe korygowanie prezbiopii. Taki zabieg polega na częściowej kompensacji utraconych zdolności akomodacyjnych – nie jest to jednak metoda pozwalająca na zlikwidowanie prezbiopii. Inna metoda leczenia zabiegowego to wymiana soczewki wewnątrzgałkowej – w miejsce naturalnej soczewki wszczepiana jest sztuczna soczewka.

Skąd się bierze zaćma, czyli zmętnienie soczewki oka?

Zaćma (katarakta) to zmętnienie soczewki oka prowadzące do postępującego pogorszenia wzroku, a nawet jego całkowitej utraty.  Podstawowym czynnikiem sprzyjającym rozwojowi zaćmy jest postępujący wiek i zaburzenia metaboliczne przyczyniające się do utraty przejrzystości soczewki. Zaćma starcza rozwija się zazwyczaj około 50 roku życia i może obejmować jedno oko lub występować obustronnie. Poza wiekiem, czynnikami ryzyka mogą być: palenie papierosów, ekspozycja na słońce, cukrzyca. W zależności od lokalizacji zmętnienia w obrębie soczewki, wyróżnić można następujące postacie zaćmy starczej:

  • zaćma jądrowa,
  • zaćma korowa,
  • zaćma podtorebkowa.

Inną postacią zaćmy jest zaćma wrodzona, mogąca rozwijać się na etapie rozwoju płodowego lub w pierwszych latach życia. Przyczyna rozwoju zaćmy wrodzonej może być zakażenie wewnątrzmaciczne toksoplazmozą, opryszczką czy różyczką, narażenie na działanie niektórych leków (glikokortykosteroidy) oraz nieprawidłowości chromosomalne. Zaćma wrodzona może przyjmować następujące postacie:

  • całkowita,
  • warstwowa,
  • jądrowa,
  • błoniasta,
  • biegunowa,
  • torebkowa przednia i tylna.
Sól fizjologiczna do oczu / rawpixel

Jakie są objawy zaćmy?

W przebiegu zaćmy starczej objawy pojawiają się stopniowo, co prowadzi do postępującego pogorszenia wzroku. Rodzaj zaburzeń wzroku zależy w dużej mierze od rodzaju zaćmy. Postać korowa charakteryzuje się pogorszeniem ostrości wzroku i podwójnym widzeniem, w przebiegu zaćmy jądrowej pojawia się krótkowzroczność, a zaćma podtorebkowa cechuje się zwiększoną wrażliwością na światło. Z czasem gołym okiem można zaobserwować zmętnienie soczewki. W przypadku zaćmy wrodzonej widoczne jest szarawe zmętnienie soczewki, ponadto dziecko często pociera oczy piąstkami.

Zaćma – leczenie operacyjne i farmakologiczne

Mniej zaawansowane postacie zaćmy starczej można leczyć farmakologicznie – stosowane są krople do oczu dostępne na receptę. Związkami czynnymi zawartymi w kroplach są m.in. jodek sodu i jodek potasu, pirenoksyna czy azapentacen, odpowiadające za spowolnienie procesu mętnienia soczewki. Operacyjne leczenie zaćmy stosowane jest w przypadku zaćmy wrodzonej oraz zaawansowanej zaćmie starczej. Zabieg polega na usunięciu zmętniałej soczewki i zastąpieniu jej sztuczną soczewką.

 

Bibliografia:

  1. D. Szumny, P. Krzyżanowska – Derkowska P., Co farmaceuta powinien wiedzieć o zaćmie?, Farmacja Polska, 2010, 66(1)
  2. R. Dickson i in., Management of cataract, Quality in Health Care, 1996, 5(3)
  3. R. Davis, Determining multifocal parameters for a better fit, Review of optometry, 2016.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Twardówka – budowa, funkcje, zapalenie twardówki oka

Tęczówka – budowa, funkcje i zapalenie tęczówki oka

Zmęczone oczy po ciężkim dniu? Mamy na to sposób – joga oczu

Zmysły człowieka – rodzaje, funkcje i ich działanie

Ciało szkliste oka – funkcje, zmętnienie, leczenie

Rogówka oka – budowa, funkcje, uszkodzenie i choroby

Płat potyliczny mózgu – budowa, funkcje, uszkodzenia

Plamka ślepa – czym jest, wpływ na widzenie, test

Siatkówka oka – budowa, funkcje, zwyrodnienia

Plamka żółta – czym jest, choroby, przyczyny, leczenie

Kobieta leży na łóżku

Twój mózg co jakiś czas potrzebuje odpoczynku i relaksu. Podpowiadamy, jak to zrobić

Czy można spać w soczewkach kontaktowych? Optometrystka odpowiada

Neuron – budowa, funkcje i choroby komórki nerwowej

Oko – budowa, funkcje, astygmatyzm i inne wady wzroku

syndrom MADE

Syndrom MADE, czyli dlaczego w pandemii cierpimy częściej na zespół suchego oka

„Osoby niewidome są dużo aktywniejsze niż osoby widzące. Więcej chcą od życia, mają bardzo wysokie kompetencje” – mówią twórczynie projektu Wielozmysły

Kobieta przyzdoboona kwiatkami na czole

Nie pocieraj oczu! Nawet podczas demakijażu. Optometrystka wyjaśnia, co ci grozi

„Słyszałam, że jak mam astygmatyzm, to nie mogę nosić soczewek kontaktowych". Optyczka odpowiada, czy tak rzeczywiście jest

„Słyszałam, że jak mam astygmatyzm, to nie mogę nosić soczewek kontaktowych”. Optyczka odpowiada, czy tak rzeczywiście jest

Utrata wzroku – chwilowa i nagła. Przyczyny nagłej ślepoty

Makijaż permanentny zabójczy dla oczu? Optyczka Justyna Mater ostrzega

Makijaż permanentny zabójczy dla oczu? Optyczka Justyna Mater ostrzega

Kobieta patrzy się w obiektyw. Przy twarzy ma kwiatki

Optometrystka Justyna Nater: żadne komputerowe badanie, ani jego wynik, nie jest receptą na okulary

Twarde soczewki, które zakładasz przed snem? To ortokorekcja

Dziewczynka w okularach

Rozwój wady wzroku u dziecka – jak wygląda w późniejszych latach? Wyjaśnia optometrystka

kobieta podczas badania oczu

Zez zbieżny i rozbieżny – przyczyny, objawy i leczenie

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?