Przejdź do treści

Śródmózgowie – budowa, funkcje i uszkodzenia

Śródmózgowie – budowa, funkcje i uszkodzenia Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Śródmózgowie jest najmniejszą z trzech części tworzących mózgowie. Wchodzi w skład pnia mózgu. Struktury tworzące śródmózgowie pełnią funkcje związane ze zmysłem wzroku i słuchu, kontrolą ruchów i regulacją rytmu dobowego. Do uszkodzenia śródmózgowia może dojść m.in. w przebiegu choroby Parkinsona, stwardnienia rozsianego oraz na skutek udaru mózgu.

Co to jest śródmózgowie?

Śródmózgowie jest częścią mózgu łączącą przodomózgowie z tyłomózgowiem. Razem z mostem i rdzeniem przedłużonym tworzy pień mózgu. Śródmózgowie leży we wcięciu namiotu. Od strony tylnej przykryte jest półkulami mózgowymi i móżdżkiem.

Budowa śródmózgowia

Śródmózgowie jest najmniejszą z głównych części pnia mózgu – ma długość zaledwie dwóch cm. W przekroju poprzecznym możemy wyróżnić trzy poziomy śródmózgowia utworzone przez:

  • konary mózgu,
  • nakrywkę śródmózgowia,
  • pokrywę śródmózgowia.

Konary mózgu umiejscowione są po stronie brzusznej. Leżą powyżej mostu i tworzą jego przedłużenie ku górze. Parzyste odnogi mózgu stanowiące część konarów uwypuklają się ku przodowi. Pomiędzy nimi znajduje się dół międzykonarowy. W tym zagłębieniu z pnia mózgu wychodzą korzenie nerwu okoruchowego (III nerwu czaszkowego).

W środkowej części śródmózgowia znajduje się nakrywka, w której przebiega wodociąg mózgu otoczony przez istotę szarą okołowodociągowa. W przedniej części nakrywki leżą struktury, takie jak: jądra nerwu okoruchowego, jądro czerwienne oraz istota czarna.

Pokrywa śródmózgowia znajduje się po stronie grzbietowej. Przykrywają ją móżdżek i półkule mózgu. W tej części śródmózgowia wyróżnia się dwie pary wzgórków – górne (odpowiadające za funkcje wzrokowe) i dolne (związane z drogami słuchowymi). W miejscu powyżej wzgórków biegnie nerw bloczkowy (IV nerw czaszkowy).

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Odporność
Bloxin Żel do nosa w sprayu, 20 ml
25,99 zł
NOWOŚĆ
Odporność, Trawienie, PNOS
Nasiona trybuły ogrodowej do samodzielnego wysiania, 1 g
2,00 zł
NOWOŚĆ
Odporność, Trawienie, PNOS
Nasiona trybuły ogrodowej do samodzielnego wysiania, 1 g
2,00 zł
Odporność
WIMIN Twój mikrobiom, 30 kaps.
79,00 zł
NOWOŚĆ
Odporność, ElPol
Przecier z owoców bzu czarnego ElPol, 300 ml
19,50 zł
Wpływ COVID-19 na mózg

Funkcje śródmózgowia

Struktury tworzące śródmózgowie warunkują prawidłowy przebieg wielu istotnych czynności codziennego życia. Pełnią funkcje związane z:

  • kontrolą i wykonywaniem ruchów,
  • wzrokiem – uczestniczą m.in. w kontrolowaniu ruchów oczu i zwężaniu/rozszerzaniu źrenic,
  • słuchem,
  • hamowaniem odczuwania bólu,
  • regulacją rytmu okołodobowego,
  • układem nagrody – wpływającym znacząco na odczuwanie przyjemności, motywację, kontrolę zachowania.

Uszkodzenia śródmózgowia

Uszkodzenia śródmózgowia mają wiele możliwych przyczyn i dają bardzo różnorodne objawy. Udary mózgu i inne zaburzenia naczyniowe, procesy neurodegeneracyjne, zmiany demielinizacyjne, guzy mózgu, infekcje – wszystkie te nieprawidłowości mogą obejmować struktury śródmózgowia i manifestować się problemami wynikającymi z występowania zaburzeń funkcji tej części mózgu.

pizza

Choroba Parkinsona

W przebiegu choroby Parkinsona dochodzi do obumierania produkujących dopaminę komórek nerwowych, które znajdują się w istocie czarnej śródmózgowia. To schorzenie neurodegeneracyjne o charakterze progresywnym – początkowo objawy są często niezauważalne, w ciągu kolejnych miesięcy i lat dochodzi jednak do stopniowego pogarszania się stanu pacjenta. Choroba Parkinsona najczęściej dotyka osób po 60 r.ż., jednak wyróżnia się także postaci schorzenia, które występują u osób w bardzo młodym wieku (około 20-30 lat).

Do objawów choroby Parkinsona zalicza się m.in.:

  • zaburzenia ruchowe – sztywność, drżenie, spowolnienie ruchów,
  • zaburzenia poznawcze,
  • trudności w połykaniu,
  • zaburzenia mowy,
  • chudnięcie.

Stwardnienie rozsiane

Przyczyną stwardnienia rozsianego jest uszkadzanie mieliny – osłonki włókien nerwowych mózgu, rdzenia kręgowego i/lub oczu. Proces zachodzi przy udziale własnego układu immunologicznego pacjenta, który rozpoznaje mielinę jako substancję obcą i ją niszczy.

W przypadku, gdy u osoby chorej na stwardnienie rozsiane dochodzi do demielinizacji w obrębie pnia mózgu (w którego skład wchodzi śródmózgowie) mogą wystąpić objawy, takie jak:

  • zaburzenia widzenia (często widzenie podwójne),
  • trudności w mówieniu,
  • zaburzenia koordynacji ruchowej,
  • problemy z połykaniem,
  • ból głowy.

Choroba ta częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn. Zapadają na nią przede wszystkim osoby w wieku 20-40 lat.

Kiedy twój mózg starzeje się szybciej?

Porażenie nerwu okoruchowego

Do porażenia nerwu okoruchowego może dojść na skutek zmian w naczyniach krwionośnych w obszarze śródmózgowia w przebiegu chorób, takich jak cukrzyca i nadciśnienie. Innymi przyczynami tej nieprawidłowości są udar mózgu oraz ucisk nerwu wywołany obecnością guza albo tętniaka mózgu.

Porażenie nerwu okoruchowego objawia się:

  • rozszerzeniem źrenicy, brakiem reakcji źrenicy na światło,
  • upośledzeniem ruchów gałki ocznej,
  • ustawieniem gałki ocznej na zewnątrz i w dół,
  • opadaniem powieki,
  • podwójnym widzeniem.

Porażenie nerwu bloczkowego

Zaburzenia w obrębie śródmózgowia mogą być związane także z porażeniem nerwu bloczkowego. Do objawów tej nieprawidłowości zalicza się:

  • odchylenie gałki ocznej do góry,
  • niewyraźne widzenie,
  • podwójne widzenie,
  • przechylanie głowy na stronę przeciwną do porażenia.

Porażenie nerwu bloczkowego – szczególnie izolowane, niezwiązane z uszkodzeniami innych nerwów czaszkowych – w wielu przypadkach jest problemem wrodzonym. W przypadku pacjentów, u których nieprawidłowość ma charakter nabyty, przyczynami są najczęściej choroby naczyń krwionośnych lub urazy.

 

Bibliografia:

  1. Sokołowska-Pituchowa J. (red.; 2011) Anatomia człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
  2. Jaracz K., Kozubski W. (red.; 2012) Pielęgniarstwo neurologiczne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
  3. Federico P. (2017) The clinical variability of midbrain lesions, Journal of Neurosciences in Rural Practice, 8: 5-6.
  4. Caminero F., Cascella M. (2020) Neuroanatomy, Mesencephalon Midbrain, StatPearls.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Torbiel Tarlova – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie /fot. Adobe Stock

Torbiel Tarlova – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie zmian na kręgosłupie

Kobieta ma orgazm

Orgazm – szczytowanie mózgu. Dlaczego warto w życiu mieć setki orgazmów?

Jakie są objawy i przyczyny chorób neurodegeneracyjnych? Przykłady i sposoby leczenia

Stwardnienie rozsiane – jakie znaczenie ma dieta? Przykłady jadłospisu

Kość ramienna – budowa i funkcje. Objawy złamania kości ramieniowej

Jak działać i pracować efektywnie, by nie przesadzić i nie stać się więźniem własnych celów, radzi psycholog Monika Romanowska: „Do tego trzeba uruchomić swój wewnętrzny barometr”

„Wspomnienia wywołane obrazem albo dźwiękiem są emocjonalnie znacznie mniej nasycone niż te wywołane przez zapachy” – mówi prof. Ewa Czerniawska

Lekarka na sali operacyjnej

Niezwykła operacja mózgu na przytomnej pacjentce. Na sali potrzebny był tłumacz

Nerw sromowy – budowa, funkcje, przyczyny neuralgii nerwu sromowego

ilustracja mózgu w 3D

Torbiel pajęczynówki – objawy i leczenie. Czy torbiel jest groźna i musi być operowana?

Gęsia stopka – co to jest, jak długo boli, jak wyleczyć stan zapalny kolan

Jakie zmiany zachodzą w mózgu podczas ćwiczeń? Na to pytanie odpowiada lek. Joanna Adamiak, psychiatra / istock

Jakie zmiany zachodzą w mózgu podczas ćwiczeń? Na to pytanie odpowiada lek. Joanna Adamiak, psychiatra

We Włoszech odbyła się nietypowa operacja usunięcia guza mózgu. Pacjent był świadomy i grał na saksofonie

We Włoszech odbyła się nietypowa operacja usunięcia guza mózgu. Pacjent był świadomy i grał na saksofonie

„Ważny jest ruch, ale równie istotne jest to, jaki on pozostawia w nas ślad”. O Metodzie Feldenkraisa i edukacji ruchowej jako drogi do samopoznania mówi Marta Górna-Wiszniewska

Akatyzja – gdy bezruch staje się wyzwaniem. Jak leczy się zespół niepokoju ruchowego?

Złamanie kości śródstopia – objawy, rodzaje, leczenie

Bunionette – czym się charakteryzuje i jak leczyć haluks małego palca?

Płyn mózgowo-rdzeniowy – funkcje, wskazania do badania i interpretacja wyniku

zdrowy mózg

7 rzeczy, za które twój mózg będzie ci wdzięczny

Zespół Hakima – wodogłowie normotensyjne, które można skutecznie leczyć 

Coraz więcej Polek choruje na Alzheimera /fot. Getty Images

„Do gabinetu przyprowadzają mężów, u których zauważyły kłopoty z pamięcią, a okazuje się, że problem dotyczy także ich”. Coraz więcej Polek choruje na Alzheimera

Dr Howard Tucke

Jest najstarszym neurologiem na świecie. Radzi, jak utrzymać mózg w dobrej kondycji przez lata

Julie Chin

Dostała udaru podczas programu na żywo. „Przepraszam, coś się ze mną dziś dzieje”

Opryszczkowe zapalenie mózgu – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Najpopularniejsze

Grypa typu A/iStock

Grypa typu A – leczenie, objawy i charakterystyka wirusa

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Jak odetkać ucho zatkane woskowiną, katarem i wodą? Domowe sposoby

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Grypa typu B - objawy, charakterystyka

Grypa typu B – przyczyny, objawy i leczenie

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

„Dobry seks to taki w kontakcie z własnym ciałem, emocjami i drugim człowiekiem. Nawet jeżeli miedzy kochankami nie ma miłości” – mówi Marta Niedźwiecka, psycholożka i sex coach

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

×