Białaczka

Białaczka to złośliwy nowotwór układu krwiotwórczego, który prowadzi do ilościowych i jakościowych zmian w obrębie komórek krwi obwodowej. Najczęstsza postać białaczki u osób dorosłych to przewlekła białaczka limfatyczna. U dzieci dominuje ostra białaczka limfoblastyczna. Podstawowymi metodami leczenia nowotworów, jakimi są białaczka szpikowa oraz białaczka limfatyczna, są chemioterapia oraz leczenie biologiczne.

Ze względu na duże zróżnicowanie typów białaczek stosuje się osobne kryteria rozpoznania oraz odmienne postępowania terapeutyczne w przypadku białaczki ostrej i przewlekłej. Badania na białaczkę obejmują przede wszystkim morfologię krwi obwodowej oraz biopsję szpiku. Białaczka szpikowa może dawać objawy anemii, czyli niedokrwistości.

Co to jest białaczka? Przyczyny i rodzaje białaczki

Białaczka (łac. leucaemia) to grupa złośliwych nowotworów, które charakteryzują się zaburzonym wzrostem i procesem dojrzewania komórek układu krwiotwórczego w szpiku kostnym, węzłach chłonnych, wątrobie, śledzionie i innych tkankach. Ze względu na różny przebieg, białaczki tradycyjnie dzieli się na ostre oraz przewlekłe. Do białaczek ostrych należy ostra białaczka szpikowa oraz ostra białaczka limfoblastyczna. Pierwsza z nich stanowi aż 80% białaczek ostrych u osób dorosłych, natomiast u dzieci dominuje ostra białaczka limfoblastyczna. Ciężko podać dokładną przyczynę białaczki. Mówi się raczej o udokumentowanych czynnikach ryzyka, czyli czynnikach zwiększających prawdopodobieństwo rozwinięcia nowotworu. Do najczęściej wymienianych należy nadmierna ekspozycja na promieniowanie jonizujące, narażenie na rakotwórcze substancje czy predysponujące mutacje genowe. Podobne czynniki ryzyka wymienia się w przypadku białaczek przewlekłych, do których należy przewlekła białaczka szpikowa oraz przewlekła białaczka limfatyczna. Zgodnie z aktualną klasyfikacją przewlekła białaczka szpikowa zaliczana jest do zespołów mieloproliferacyjnych, czyli chorób charakteryzujących się nadprodukcją jednego morfotycznego elementu krwi lub kilku. Do tej grupy chorób zaliczana jest także przewlekła białaczka mielomonocytowa.

Białaczka – objawy, morfologia

Pierwsze objawy białaczki mogą dotyczyć nieprawidłowości w badaniach krwi i powiększenia węzłów chłonnych lub śledziony. Objawy występujące w białaczkach ostrych są podobne, jednak w przypadku białaczki szpikowej rzadziej obserwuje się powiększenie węzłów chłonnych lub śledziony, natomiast objawy niedokrwistości i małopłytkowości są bardziej nasilone niż w białaczce limfoblastycznej. Upośledzenie odporności, przejawiające się zwiększoną podatnością na infekcje wirusowe, bakteryjne i grzybicze, to typowy objaw, jaki daje białaczka. Objawy skórne to z kolei wynik niedoboru trombocytów (płytek krwi). Białaczka wiąże się także z większą skłonnością do krwawień w obrębie tkanek i narządów czynnościowych, co może dawać objawy takie, jak siniaki na nogach. Białaczka przewlekła może mieć podobny obraz kliniczny. Należy pamiętać, że badania na białaczkę, w tym wyniki krwi świadczące o białaczce i różnicujące jej rodzaje, należy potwierdzić badaniami pomocniczymi.

Białaczka – leczenie

Leczenie przeciwnowotworowe ma z reguły charakter skojarzony, łączy się metody operacyjne, radioterapię i leczenie systemowe (hormonoterapię, chemioterapię i leczenie biologiczne). W przypadku nowotworu, jakim jest białaczka, chemioterapia oraz leczenie biologiczne należą do podstawowych metod terapeutycznych.

W nowotworach, takich jak ostra białaczka szpikowa oraz ostra białaczka limfoblastyczna, stosowana jest głównie chemioterapia, która przebiega w 4 następujących etapach: leczenie indukujące remisję, konsolidacja remisji, reindukcja oraz leczenie podtrzymujące. Dwa ostatnie etapy czasem bywają pomijane.

Przewlekła białaczka szpikowa wymaga bardziej kompleksowego podejścia, oprócz chemioterapii stosuje się leczenie biologiczne oraz tzw. allogeniczne przeszczepienie komórek krwiotwórczych. Obecnie inhibitory kinaz tyrozynowych (np. imatynib, dazatynib, nilotynib) to leki pierwszego rzutu w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej. Spośród chemioterapeutyków stosuje się hydroksymocznik oraz interferon α. Przewlekła białaczka limfocytowa wymaga dodatkowo leczenia wspomagającego, opartego na profilaktyce zakażeń i zespołu rozpadu nowotworu.

Planując farmakoterapię białaczki, należy wziąć pod uwagę typ nowotworu, jego podatność na leczenie oraz ogólną sprawność chorego. Współczesna chemioterapia opiera się na równoległym stosowaniu 2–3 leków przeciwnowotworowych w pewnym odstępie czasowym. W razie postępu choroby wdraża się nowy schemat leczenia.

Zobacz także: Białaczka limfoblastyczna u dzieci – jakie daje objawy? Jak leczyć białaczkę u dziecka?

Anemia a białaczka

Anemia i białaczka to pojęcia, które często bywają mylone. Pojęciem anemia określa się zaburzenia układu krwiotwórczego, związane ze zmianami ilościowymi i jakościowymi w obrębie czerwonych krwinek (erytrocytów), a także obniżeniem poziomu hemoglobiny, czerwonego barwnika krwi. Ostra i przewlekła białaczka szpikowa zwykle prowadzi do niedoboru erytrocytów we krwi obwodowej, co daje typowe objawy anemii (czyli niedokrwistości), ponadto przejawia się osłabieniem, szybką męczliwością oraz bladością skóry.

Najnowsze