Przejdź do treści

Płytki krwi i ich badanie – co oznacza podwyższony i obniżony poziom?

Płytki krwi i ich badanie - co oznacza podwyższony i obniżony poziom? Sonnie Hiles/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
San Marino
San Marino oferuje turystom szczepionkę wliczoną w koszty pobytu. Jest jeden haczyk
Szczepionki
Kolejny kraj wycofuje dwie szczepionki na COVID-19. Powodem są przypadki zakrzepów u zaszczepionych
Polekowe uszkodzenie wątroby – przyczyny i leczenie
Choroby mikrokrążenia – skutki i profilaktyka zaburzeń
Kasia Dziurska
Kasia Dziurska o swoich doświadczeniach z Hashimoto: myślałam, że jestem niezniszczalna [WIDEO]

Płytki krwi, choć nie są nawet cząsteczkami, pełnią bardzo ważną funkcję w organizmie. Bez nich procesy krzepnięcia nie przebiegałyby prawidłowo. Jakie jeszcze są funkcje płytek krwi? O czym świadczy zbyt niski poziom płytek krwi, a o czym nadpłytkowość? Sprawdzamy.

Płytki krwi – co to

Płytki krwi – czyli trombocyty albo płytki krwinkowe, odpowiedzialne są za procesy krzepnięcia krwi. W wynikach badań płytki krwi bywają oznaczane skrótem PLT. Stanowią elementy morfotyczne krwi, razem z białymi krwinkami (leukocytami) i czerwonymi krwinkami (erytrocytami).

Płytki krwi – funkcje

Płytki krwi zamykają naczynia krwionośne, w których doszło do przerwania ciągłości. Osiadając na macierzy podśródbłonkowej, zlepiają się, tworząc czop płytkowy. Następnie, dzięki fibrynie, dochodzi do powstania skrzepu.

Płytki krwi mają też inne funkcje. Wpływają na przyrost tkanki mięśniowej, budowę naczyń krwionośnych i tkanki łącznej.

Płytki krwi nie mają jądra komórkowego, co oznacza, że nie stanowią funkcjonalnych komórek, ale ich fragmenty. Mają kształt soczewek o wielkości do 3 µm. Żyją do 10 dni. To krótki czas, w porównaniu z innymi krwinkami. Na przykład czerwone krwinki mogą żyć nawet 120 dni.

Czym są erytrocyty? Budowa erytrocytu, funkcje i normy objętości we krwi

Płytki krwi – norma

Badanie morfologiczne pokazuje poziomy poszczególnych krwinek. Jakie są normy płytek krwi?
Norma pytek krwi to 150-400 tys. na mikrolitr. Zazwyczaj u mężczyzn wynik płytek krwi jest wyższy niż u kobiet. Pomiary mogą być dokonywane za pomocą:

• hematocytometru
• licznika Coultera, który automatycznie przelicza liczbę płytek krwi

W zależności od laboratorium, przy okazji podawania wyników, podawane są również stosowane skale oraz oznaczenie, czy wynik jest poniżej normy, czy zgodny z normami.

Jak znaleźć idealną dietę?

Niskie płytki krwi

Co oznaczają płytki krwi poniżej normy? Jest to stan zwany małopłytkowością, czyli trombocytopenią.

Możliwe przyczyny zbyt niskich płytek krwi:

  • problem z tworzeniem płytek
  • problem ze zbyt szybkim niszczeniem płytek

Może to być powodowane przez choroby, takie jak:

Zbyt niskie płytki krwi mogą dotyczyć również pacjentów po chemioterapii, radioterapii, po niektórych lekach przeciwbólowych (paracetamol, aspiryna), po niektórych antybiotykach.

Skutkiem mogą być krwawienia z dziąseł, nosa, dróg rodnych, układu pokarmowego. Wylewy krwi do mózgu mogą prowadzić do śmierci lub trwałego kalectwa.

Słuchawki lekarskie, cyfry ułożone w 2020 i małe serce

Podwyższone płytki krwi

Jeśli liczba płytek krwi jest zbyt wysoka, taki stan nazywa się trombocytozą. Zbyt wysoki poziom płytek krwi to niebezpieczny stan, który może prowadzić do powstawania zakrzepów.

Zbyt wysoki poziom płytek krwi – przyczyny:

  • infekcje
  • samoistna nadpłytkowość
  • choroby nowotworowe
  • choroby szpiku, zespoły mieloproliferacyjne
  • nowotwory szpiku kostnego
  • zbyt intensywna aktywność fizyczna
  • niedawno przebyty poród
  • usunięcie śledziony

O czym może świadczyć zbyt wysoki poziom płytek krwi? Czym może być to spowodowane?

Kardiolog dr n. med. Andrzej Głuszak wyjaśnia:

Po pierwsze, u pacjenta może istnieć tzw. peudonadpłytkowość. Oznacza to, że choć liczba płytek krwi jest prawidłowa, rozpadają się na kawałki. Wówczas w badaniu każda płytka liczona jest podwójnie lub nawet potrójnie. Dlatego diagnostykę należy zacząć od sprawdzenia, czy problemem pacjenta jest rzeczywista nadpłytkowość, czy rzekoma, tzw. pseudonadpłytkowość.

Gdy wyjaśnimy, że to jest rzeczywista nadpłytkowość, to może być nadpłytkowość samoistna, czyli choroba układu krwi. Nadprodukcja może wiązać się z procesami nowotworowymi. Taka nadpłytkowość może zapowiadać choroby takie jak białaczki (choć w białaczkach znacznie częściej występuje małopłytkowość) – zwraca uwagę lekarz. – Nadpłytkowość bywa w chorobach rozrostowych krwi, występuje w czerwienicy prawdziwej, gdzie wzrasta liczba krwinek czerwonych i może wzrastać liczba płytek krwi i krwinek białych, w odróżnieniu od czerwienicy rzekomej.

Nadpłytkowość może mieć również inne podłoże:

Wysoka ilość trombocytów jest wskaźnikiem aktywności zapalenia w reumatoidalnym zapaleniu stawów. Przejściowa nadpłytkowość może być skutkiem ostrego krwawienia jako mechanizm obronny. Niekiedy krwawienia np. w przewodzie pokarmowym można przeoczyć. Po tym krwawieniu organizm będzie się bronić, produkując większą ilość płytek krwi. Usunięcie śledziony, w której dochodzi do filtracji krwi i usuwania „starych” płytek, może prowadzić do znacznej nadpłytkowości. Często występują tzw. śledziony dodatkowe i one mogą przejąć funkcję narządu – dodaje lekarz.

Dr Głuszak podkreśla, że istotna jest również skala problemu: – Jeśli ktoś ma 500 tysięcy płytek przy normie 400 tys., to nic większego się nie dzieje. Jeśli ktoś ma milion czy półtora miliona płytek, to te płytki mogą wykazywać cechy agregacji, czyli łączenia się, zlepiania, a przez to mogą powodować zaburzenia w układzie krzepnięcia.

Czy nadpłytkowość można uznać za poważną chorobę? – Nie wiadomo, czego się bardziej bać: czy powikłań zakrzepowych związanych z nadpłytkowością, czy tego, że one są objawem w przebiegu chorób zapalnych, nowotworowych, czy tych krwawień – zauważa lekarz. – W swojej praktyce powikłań zakrzepowych związanych z nadpłytkowością nie widziałem zbyt wiele, jest to bardzo rzadkie. Natomiast bardzo często, mając nadpłytkowość, musimy szukać innych stanów, które tę nadpłytkowość wywołują.

– Znacznie częściej występuje obniżona ilość płytek krwi. Jak każde odchylenie od normy, wymaga przede wszystkim starannej diagnostyki, poszukiwania przyczyny – podkreśla kardiolog.

Miesiączka / istock

Płytki krwi – badanie

Oznaczenie płytek krwi jest wykonywane w ramach standardowego badania morfologicznego.
Powinno się wykonywać takie badanie co najmniej raz w roku (lub częściej, zgodnie z opinią lekarza prowadzącego).

Oznaczane są wówczas przy okazji sprawdzania poziomów innych krwinek. Zdarza się, że niezbędne jest poszerzenie diagnostyki związanej z układem krzepnięcia i oznaczenie m.in. D-dimerów.

Do badania płytek krwi nie trzeba być na czczo. Wskazane jest unikanie intensywnego wysiłku fizycznego w przededniu, ponieważ może to rzutować na wyniki.

Do zbadania układu krzepnięcia oraz pełnej morfologii, powinna skłaniać:

  • skłonność do pojawiania się siniaków
  • sine plamy na skórze
  • pękające naczynka
  • czerwone wybroczyny
  • zbyt silne krwawienie po skaleczeniu (co może świadczyć m.in. o zaburzeniach krzepnięcia, niewydolności żylnej, ale nawet o rozwoju niektórych nowotworów)
  • częste krwotoki z nosa, które mogą być objawem zaburzeń krzepnięcia, nieprawidłowej budowy jamy nosowej/przegrody, obecności polipów w nosie, skutkiem chorób nowotworowych, osłabienia, chorób zatok, infekcji układu oddechowego i innych chorób. Poszerzone badania pozwolą odpowiedzieć na pytanie, jakie są przyczyny nieprawidłowych reakcji organizmu.
  • obfite miesiączki (które mogą mieć również źródło m.in. w nieprawidłowej budowie narządów rodnych oraz podczas chorób, takich jak mięśniaki macicy lub zmiany nowotworowe)
  • Koniecznie należy weryfikować u specjalisty takie sytuacje, jak krwawienia z układu pokarmowego lub odbytu czy też obecność krwi w kale.

Badając płytki krwi warto również uwzględnić także średnią objętość płytki krwi (MPV), zmienność objętości płytek krwi (PDW) oraz to, jaki procent stanowią płytki krwi wśród wszystkich trombocytów.

Wyniki nieprawidłowe, budzące wątpliwości lub niepokój pacjenta powinny być konsultowane ze specjalistą. Należy je interpretować w kontekście wyników innych badań i całościowego obrazu stanu zdrowia pacjenta.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Upadek z wysokości – udzielenie pierwszej pomocy

Najczęstsze wrodzone wady serca u dorosłych i dzieci

Zastawka aortalna – niedomykalność, zwężenie, wymiana

Krwawienie z przewodu pokarmowego – przyczyny i leczenie

Uraz głowy – rodzaje i udzielanie pierwszej pomocy

Wypadek drogowy – postępowanie i pierwsza pomoc

Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic – objawy i leczenie

Rany i rozcięcia – rodzaje i pierwsza pomoc

Choroba Takayasu – przyczyny, objawy, diagnoza i leczenie

Skleroterapia – co to jest, efekty i skutki uboczne

Granulocyty – czym są, budowa i normy na leukocyty

Limfa (chłonka) – funkcje i choroby układu limfatycznego

"Krew nas zalewa", manifestacja 8 marca 2021 w Warszawie/fot. materiały prasowe

Ewa Szymera: Krew kobiet i mężczyzn nigdy nie była traktowana równo. O krwi kobiecej – połogowej i menstruacyjnej – nie mówi się, każe się nam ją ukrywać

Pulsoksymetr – jak działa, co bada, jaki wybrać i jak używać

Pulsoksymetr – jak działa, co bada, jaki wybrać i jak używać

Nefron – budowa i funkcje, zaburzenia funkcjonowania

Komórki glejowe – czym są, rodzaje i funkcje

Dr n. med. Aleksandra Gąsecka-van der Pol: pacjentom kardiologicznym brakuje pomocy psychologa. Wiele czynników ryzyka zawału serca wynika z innych problemów

Endarterektomia – co to jest, przebieg zabiegu, wskazania

Zespół Fanconiego

Zespół Fanconiego – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

Hepcydyna – co to jest, rola w organizmie, nadmiar i niedobór

łóżko para nóg

Jak wywabić plamy po seksie z pościeli? Poznaj kilka przydatnych trików

Tomografia komputerowa serca – jak wygląda? Wskazania, cena

Pletyzmografia – rodzaje, wskazania, przygotowanie do badania

Choroba popromienna – przyczyny, objawy, leczenie

Najpopularniejsze

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?