Celiakia

Celiakia, określana mianem choroby trzewnej, jest immunologiczną chorobą o podłożu genetycznym, która trwa całe życie. Objawy celiakii takie jak bóle brzucha, wzdęcia czy spadek masy ciała są związane z nietolerancją glutenu. Jedyną metodą terapii jest dieta bezglutenowa.

Nietolerancję na gluten nazywano kiedyś schorzeniem wieku dziecięcego, choć to stwierdzenie jest błędne. Z chorobą zmagają się również dorośli, u których celiakia uaktywnia się na skutek niewłaściwych nawyków żywieniowych. Jakie badania na celiakię trzeba wykonać?
Celiakia – co to jest?
Mimo iż większość osób wie, co to jest celiakia, to niektórzy uważają ją za chorobę dziecięcą. Jest to błędem, ponieważ celiakia jest chorobą genetyczną o podłożu immunologicznym, która może ujawnić się w każdym wieku, także u osoby dorosłej.

Przy celiakii przyczyny są oczywiste. Powodem choroby jest nietolerancja glutenu uwarunkowana genetycznie, która powoduje zanik kosmków jelitowych odpowiedzialnych za przyswajanie substancji odżywczych z pożywienia. Skutkiem tego są zaburzenia wchłaniania i związane z tym niedożywienie.

Odpowiedzialne za schorzenie predyspozycje genetyczne nie są jedyną przyczyną celiakii. Według badaczy wpływ na zachorowanie mają także czynniki środowiskowe, metaboliczne oraz immunologiczne.

Z tą chorobą żyje około 1% społeczeństwa. Większość chorych nie zdaje sobie sprawy z jej istnienia, dopóki nie pojawią się u nich pierwsze objawy celiakii. Najwięcej zdiagnozowanych przypadków jest obecnie wśród dzieci i osób dorosłych między 30. a 50. rokiem życia.
Celiakia – objawy
Początkowo celiakia może rozwijać się bezobjawowo. Występujące później dolegliwości ulegają stopniowemu nasileniu, przypominając ostry nieżyt przewodu pokarmowego. Objawy kliniczne świadczące o złym wchłanianiu pojawiają się dopiero w zaawansowanym stadium choroby.

Ze względu na objawy celiakię podzielono na trzy rodzaje: klasyczną, nietypową i bezobjawową. W postaci klasycznej dominują dolegliwości ze strony układu pokarmowego takie jak:

biegunka tłuszczowa;
bóle brzucha;
wzdecia;
anemia;
osteoporoza.

Celiakia u dzieci powoduje zaburzenia rozwoju pod postacią zahamowania wzrostu i przyrostu masy ciała. Objawy celiakii u dorosłych z kolei to nagły spadek kilogramów. Celiakia klasyczna nie jest zbyt częsta. W większości przypadków diagnozuje się atypową postać tej choroby. Symptomy w jej przebiegu są dużo poważniejsze. Pojawiają się:

charakterystyczne przy celiakii zmiany skórne – owrzodzenia, zapalenie błon śluzowych jamy ustnej;
stan zapalny i ból stawów;
zaburzenia neurologiczne pod postacią padaczki (częste w celiakii objawy u dzieci);
zaburzenia psychiatryczne – depresja, zaburzenia koncentracji;
niepłodność, podatność kobiety na poronienia;
bladość skóry;
marskość lub stłuszczenie wątroby.

Czasem choroba nie daje żadnych objawów, a jej pierwsze symptomy pojawiają się nagle zaraz po zetknięciu z czynnikiem wyzwalającym.
Celiakia – badania diagnostyczne
Przy takich chorobach jak celiakia, diagnostyka opiera się przede wszystkim na objawach charakterystycznych. Pomocne w rozpoznaniu są laboratoryjne i endoskopowe badania na celiakię. W analizie krwi określa się miano swoistych przeciwciał przeciwko endomysium mięśni gładkich, transglutaminazie tkankowej i deamidowanej gliadynie. To nie one są jednak najważniejsze.

Kluczowym badaniem jest pobranie materiału do badań mikrobiologicznych. W tym celu u chorego pobiera się fragment błony śluzowej jelita cienkiego. Można to zrobić operacyjnie lub za pomocą endoskopu.
Celiakia – leczenie
Nie ma lekarstwa na tę chorobę. Celiakia jest nieuleczalna. Jedynym sposobem, żeby zapobiec uporczywym dolegliwościom jest całkowita zmiana nawyków żywieniowych. Stosowana przy celiakii dieta powinna być pozbawiona glutenu. Niestety produkty tego typu są kosztowne i wielu osób nie stać na ich zakup. U niektórych odżywianie bezglutenowe pozostaje w sferze marzeń. Tacy ludzie muszą liczyć się z nawrotami choroby.

Produkty bezglutenowe można kupić w większych marketach oraz sklepach ekologicznych. Ich znakiem rozpoznawczym jest logo przekreślonego kłosa. Aby uzyskać fachową pomoc, można zapisać się do Stowarzyszenia celiakii.