Pleśniawki

Pleśniawki to zmiany w jamie ustnej wywołane przez infekcję grzybiczą. Najczęstszym patogenem są drożdżaki z gatunku Candida. Naloty mają postać pojedynczych białych plamek lub łączą się w większe grupy, obejmujące czasem znaczną powierzchnię błony śluzowej jamy ustnej. Najczęstszą przyczyną pleśniawek są zaniedbania higieniczne.

Pleśniawki to często spotykany problem. Są one przejawem zapalenia błony śluzowej jamy ustnej o etiologii grzybiczej. Najczęstszym patogenem odpowiedzialnym za ich powstawanie są drożdżaki z gatunku Candida. Grzyby te są szeroko rozpowszechnione w otoczeniu, dlatego nie dziwi fakt, iż kontakt z nimi może prowadzić do infekcji. Pleśniawki występują w każdym wieku. Pleśniawki u noworodka są przejawem zakażenia w trakcie porodu (w przypadku niewyleczonej infekcji grzybiczej u matki), pleśniawkom u niemowląt sprzyja niedojrzałość układu odpornościowego, z kolei pleśniawki u starszych dzieci wynikają najczęściej z zaniedbań higienicznych. Również pleśniawki u dorosłych występują na ogół wskutek niedostatecznej higieny, ale też po stosowaniu leków w aerozolach doustnych czy antybiotyków.

Przyczyny pleśniawek

Przyczyn pleśniawek jamy ustnej jest wiele. Podstawową stanowią błędy w higienie jamy ustnej. Mogą one wynikać zarówno z niedostatecznie częstego mycia zębów, ale również z zaniedbań higienicznych w czasie używania aparatu ortodontycznego czy protezy. Pleśniawki u dziecka często związane są z wkładaniem do ust zabawek i innych przedmiotów, których czystość jest wątpliwa. Pleśniawki u niemowlaka mogą mieć związek z niedojrzałością układu odpornościowego lub zaburzeniami składu flory bakteryjnej właściwej dla jamy ustnej, np. po antybiotykoterapii. Zdarza się również zakażenie przez smoczek, który wcześniej znajdował się w ustach osoby cierpiącej na grzybicze zapalenie jamy ustnej. Dodatkowo zakażeniom sprzyjają wszelkie stany chorobowe upośledzające pracę układu immunologicznego.

Jak wyglądają pleśniawki?

Pleśniawki zazwyczaj występują w postaci drobnych, białych plamek, które wyglądem i konsystencją przypominają twarożek lub pozostałości osadu mleka. Mogą być to zmiany pojedyncze, ale spotykamy także pleśniawki, które obejmują większą powierzchnię błony śluzowej jamy ustnej. Najczęściej obserwowane są pleśniawki na języku oraz na błonie śluzowej policzków. Spotka się także pleśniawki na ustach, a w zasadzie na wewnętrznej powierzchni warg.

Afty i pleśniawki: czy jest jakaś różnica?

Afty i pleśniawki w jamie ustnej często są mylone ze względu na podobny wygląd wykwitów. Nie stanowią one tej samej choroby, mają różną patogenezę i odmienne sposoby leczenia. Afty to drobne owrzodzenia, które pojawiają się często na błonie śluzowej warg i policzków. Są białoszarego koloru, otacza je czerwona obwódka i z reguły towarzyszą im znaczne dolegliwości bólowe, utrudniające przyjmowanie pokarmów. Nie mają bezpośredniego związku z żadnym czynnikiem infekcyjnym, uważa się, iż predysponują do nich urazy mechaniczne błony śluzowej, oparzenia, a także niedobory witaminowe. Afty zwykle ustępują samoistnie po 6–8 dniach i ich jednorazowy epizod nie wymaga leczenia.

Lek na pleśniawki

Domowe sposoby na pleśniawki powinny obejmować dbałość o prawidłową higienę jamy ustnej. Dorośli i starsze dzieci powinni myć zęby po każdym posiłku oraz płukać jamę ustną (choćby wodą) po każdym słodkim napoju i zjedzonej przekąsce. Noworodkom i niemowlętom powinno się oczyszczać jamę ustną mechanicznie – na palec umytej ręki nałożyć mokry gazik i delikatnie oczyścić buzię. Butelki i smoczki powinny być każdorazowo starannie myte. Można także zastosować napary ziołowe na pleśniawki w postaci herbatki do picia lub przemywania jamy ustnej. Sprawdzą się m.in. rumianek i szałwia.

W aptekach dostępnych jest obecnie wiele gotowych preparatów na pleśniawki. Likwidują stan zapalny i ułatwiają regenerację błony śluzowej. Niektóre preparaty oprócz czynników leczniczych (wyciągu z szałwi, tymianku, mięty) mają substancje znieczulające, wykazują zatem działanie przeciwbólowe, co jest istotne, jeżeli dziecko skarży się na takie dolegliwości. W przypadku utrzymywania się zmian w jamie ustnej mimo zastosowania tych sposobów i preparatów konieczna jest konsultacja z lekarzem, który oceni zmiany i zadecyduje o ewentualnej konieczności włączenia leku przeciwgrzybiczego. Leki na pleśniawki mają postać tabletek lub kapsułek, ale także zawiesin do pędzlowania jamy ustnej.