TSH

Niskie TSH bądź TSH podwyższone to jeszcze nie powód do niepokoju. Na poziom TSH mają wpływ czynniki endogenne, jak wiek i płeć, oraz czynniki egzogenne, np. ciąża, stan zdrowia czy przewlekły stres. Każdy wynik TSH warto skonsultować z lekarzem i zasięgnąć indywidualnej informacji na temat znaczenia poziomu tego hormonu oraz pracy tarczycy.

Odpowiednia interpretacja wyników TSH wpływa na postawienie diagnozy i wdrożenie leczenia bądź wykluczenie choroby. Badanie TSH nie jest skomplikowane, a wynik stanowi wskazówkę o homeostazie niemal całego organizmu.

Hormon TSH

TSH to powszechnie stosowany skrót nazwy hormonu tyreotropowego lub tyreotropiny. TSH wytwarzany jest przez przysadkę mózgową, ale bezpośrednio wpływa na pracę gruczołu tarczycy, pobudzając ją do produkcji i wydzielania hormonów: tyroksyny (T4) i trójjodotyroniny (T3).

Tarczyca jest gruczołem układu endokrynnego, a jej hormony wpływają na metabolizm i gospodarkę wapniowo-fosforanową organizmu.

Od ilości produkowanego TSH zależy powodzenie i jakość procesów wydzielniczych tarczycy, równowaga rozwoju i wzrostu organizmu, przemiana materii i energii oraz praca ośrodkowego układu nerwowego.

Badanie krwi TSH

Badanie TSH zalecane jest w celach diagnostycznych pracy tarczycy pod kątem jej nadczynności lub niedoczynności, niepłodności czy jako badanie przesiewowe u noworodków. Poziom TSH w dużym stopniu uzależniony jest od aktualnego stanu zdrowia, dlatego wyniki TSH mogą być cenną wskazówką w poszukiwaniu źródła problemów ze zdrowiem.

Interpretacja wyników zawsze powinna być indywidualna, mimo że powszechnie określone są normy poziomu co do jego produkowania.

Hormon TSH wydzielany jest pulsacyjnie, a wzrost jego uwalniania odbywa się w późnych godzinach wieczornych. Z tego powodu badanie TSH zaleca się wykonywać rano lub w określonej porze w przypadku badania TSH powtarzanego. TSH wykonuje się na czczo, a sam test polega na jednorazowym pobraniu krwi z żyły łokciowej.

Prawidłowy poziom TSH, czyli normy hormonu

Informacje wskazujące prawidłowy poziom TSH zazwyczaj podawane są razem z wynikiem badania krwi. Wyniki TSH można ocenić samodzielnie i oszacować, czy przysadka mózgowa produkuje go w odpowiedniej ilości.

Wartości normy TSH mogą różnić się od siebie w zależności od punktu laboratoryjnego i metod, jakimi badanie krwi TSH zostało wykonane. Normy hormonu TSH zależne są również od wieku, płci oraz stanu somatycznego i psychicznego organizmu.

Wartości referencyjne hormonu TSH:

  • dla osoby dorosłej mogą wahać się w granicach 0,3–4,5 mj/L;
  • dla kilkumiesięcznego dziecka to 0,6–10 mj/L;
  • dla dziecka w wieku 2–5 lat to 0,4–6,0 mj/L;
  • dla dziecka w wieku 9 lat to 0,4–5,0 mj/L;
  • dla młodzieży od 14 r. ż. to wartości 0,4–4,0 mj/L.

Normy TSH w ciąży zależą od trymestru:

  • I trymestr: 0,1–2,3 mj/L;
  • II trymestr: 0,1–2,5 mj/L;
  • III trymestr: 0,1–3,0 mj/L.

Badanie TSH w ciąży zaleca się wykonywać co 3 miesiące.

Interpretacja wyników TSH

Odczytanie wyników nie powinno sprawiać problemów, ponieważ obok wartości referencyjnych podane są normy. W przypadku, kiedy badanie tarczycy daje nieprawidłowy wynik TSH lub jest niewystarczające do postawienia diagnozy, wykonuje się dodatkowe testy na TSH oraz FT3 i FT4.

Skoro prawidłowy poziom TSH dorosłego człowieka to wartość 0,3–4,5 milijednostek na litr, to:

  • poziom TSH poniżej 0,1 mj/l oznacza znaczną nadczynność tarczycy;
  • poziom TSH tuż poniżej minimalnego wskaźnika, np. 0,1–0,29 mj/l może oznaczać nadczynność tarczycy;
  • wynik TSH w przedziale normy wskazuje na prawidłową pracę gruczołu tarczycy;
  • stężenie TSH powyżej maksymalnego wskaźnika normy najczęściej dowodzi niedoczynności tarczycy.

Przy nowotworze tarczycy we wczesnym stadium rozwoju często są prawidłowe wyniki badań TSH, mieszczące się w normie. Nie sygnalizuje pacjentowi o swojej obecności, rozwija się i rozprzestrzenia, czyli staje się jeszcze bardziej niebezpieczny dla zdrowia.

O czym świadczy niskie TSH?

Niski poziom hormonu TSH wskazuje m.in. na:

Zaburzenia pracy tarczycy z nadczynności pod postacią:

  • choroby Gravesa-Basedowa – czyli wystąpienie przeciwciał przeciwko receptorom TSH, które wspólnie nadmiernie aktywizują pracę tarczycy i wzmagają wydzielanie przez nią hormonów. Z powodu nadmiaru hormonów tarczycy przysadka mózgowa zmniejsza lub zaprzestaje wydzielania TSH;
  • wola guzkowego toksycznego – miejscowo występujące guzki produkuja hormony niezależnie od tarczycy, w wyniku czego dochodzi do jej nadczynności; 

Zaburzenia pracy przysadki mózgowej pod postacią:

  • guza przysadki bądź okolicznych tkanek – przez ucisk guza na przysadkę wydzielanie hormonu TSH zostaje zaburzone;
  • zespołu Sheehana – martwica przysadki w wyniku niedokrwienia.

TSH w ciąży u 25% kobiet jest zaniżone. Może to być efekt nadczynności tarczycy wywołanej jedną z chorób tarczycy bądź stanowić przejściową postać tyreotoksykozy ciążowej ustępującej od drugiego trymestru ciąży.

O czym świadczy wysokie TSH?

Wysoki poziom hormonu TSH wskazuje na niedoczynność tarczycy wynikającą m.in. z:

Zaburzeń pracy i chorób gruczołu tarczycy:

  • choroba Hashimoto, czyli limfocytowe zapalenie tarczycy, w wyniku czego dochodzi do  niedoboru hormonów tarczycy. Przekłada się to na zwiększony poziom TSH;

Zaburzenia przysadki mózgowej:

  • postać pierwotna – przysadka mózgowa próbuje pobudzić tarczycę do produkcji i wydzielania hormonów, ale ta nie jest w stanie uwolnić ich odpowiedniej ilości;
  • gruczolaki przysadki – uwarunkowania genetyczne, zaburzenia pracy kory nadnerczy.

Najnowsze