Zapalenie jamy ustnej

Zapaleniem jamy ustnej nazywamy stan zapalny błony śluzowej w obrębie warg i policzków. Zmiany w obrębie jamy ustnej mogą mieć charakter grudek, pęcherzy, nadżerek lub owrzodzeń. Z reguły są one bardzo bolesne i utrudniają przyjmowanie pokarmów. Ważna jest znajomość przyczyn, objawów i sposobów leczenia zmian w jamie ustnej.

Zapalenie jamy ustnej jest schorzeniem stosunkowo częstym. Może mieć ono różną etiologię- wywołują je bakterie, wirusy i grzyby, jego przyczyną mogą być zaniedbania higieniczne oraz mechaniczne uszkodzenia błony śluzowej (np. przez protezę czy aparat ortodontyczny). Choroba może wystąpić w każdym wieku, dlatego spotykamy zapalenie jamy ustnej u noworodków, dzieci i dorosłych. Istotą schorzenia jest pojawienie się zmian na błonie śluzowej policzków i warg. W zależności od nasilenia schorzenia zmiany mogą być pojedyncze lub obejmować znaczne obszary błony śluzowej jamy ustnej. Zaobserwować możemy w jamie ustnej białe naloty, czerwone grudki, pęcherzyki wypełnione treścią surowiczą, nadżerki, a także głębokie owrzodzenia.

Przyczyny zapalenia błony śluzowej jamy ustnej

Zapalenie śluzówki jamy ustnej ma wiele przyczyn. Podstawową są infekcje związane z różnymi patogenami – bakteriami, wirusami i grzybami. Spotykamy także zapalenia wynikające z zaniedbań higieny jamy ustnej oraz powstające wtórnie do urazów i uszkodzeń śluzówki (np. przez aparat ortodontyczny czy protezę). Choroby zapalne jamy ustnej pojawiają się także podczas przyjmowania antybiotyków, leczenia chemio- i radioterapeutycznego. Czasami stany zapalne jamy ustnej towarzyszą chorobom ogólnoustrojowym (np. cukrzycy), niedoborom pokarmowym i witaminowym.

Zapalenie jamy ustnej – objawy

Objawami zapalenie jamy ustnej są zmiany w jej obrębie. Mogą mieć one postać aft, białych nalotów, grudek, pęcherzyków, nadżerek i głębokich owrzodzeń. Zmiany mogą być zlokalizowane na policzkach oraz na wewnętrznej powierzchni warg. Często są bolesne, zwłaszcza jeżeli łączą się i obejmują większą powierzchnię błony śluzowej. Niezależnie od rodzaju zapalenie jamy ustnej zwykle daje znaczne dolegliwości bólowe, utrudnia jedzenie i picie. Zapaleniom jamy ustnej może towarzyszyć stan podgorączkowy lub gorączka oraz powiększenie regionalnych węzłów chłonnych.

Rodzaje zapalenia jamy ustnej

Istnieje kilka rodzajów zapalenia jamy ustnej. Do najczęstszych należą:

  • opryszczkowe zapalenie jamy ustnej,
  • aftowe zapalenie jamy ustnej,
  • grzybicze zapalenie jamy ustnej (często zapalenie jamy ustnej po antybiotyku).

Opryszczkowe zapalenie jamy ustnej

Jest rodzajem wirusowego zapalenia jamy ustnej. Najczęściej spotykamy opryszczkowe zapalenie jamy ustnej u dzieci do 6 roku życia. Czynnikiem etiologicznym jest wirus Herpes Simplex. Dzieci najczęściej zarażają się od chorujących dorosłych. Zmiany mają charakter pęcherzyków, które pękają, pokrywają się szarym włóknikiem, następnie przekształcają się w nadżerki, które zaczynają się goić po 8–10 dniach.

Aftowe zapalenie jamy ustnej

Przyczyna jego powstawania jest nieznana. Przypuszcza się podłoże autoimmunologiczne, chociaż nie zostało to w pełni potwierdzone. Charakteryzuje się ono obecnością pojedynczych lub mnogich krost w jamie ustnej o zabarwieniu białym z czerwoną otoczką. Zmiany są bardzo bolesne. Goją się samoistnie. Czasem powodują powstawanie nadżerek.

Grzybicze zapalenie jamy ustnej

Najczęściej występuje drożdżakowe zapalenie jamy ustnej, gdyż to właśnie drożdżaki z rodzaju Candida są zwykle jego przyczyną. Istotą choroby jest powstawanie tzw. pleśniawek, czyli białych nalotów przypominających wyglądem twarożek. Przyczyną stanu zapalnego są zazwyczaj zaniedbania higieniczne, rozwojowi zmian sprzyja też antybiotykoterapia. Pleśniawki mogą być pojedyncze albo obejmować znaczną część błony śluzowej.

Zapalenie jamy ustnej – leczenie

Przy zapaleniu błony śluzowej jamy ustnej leczenie należy uzależnić od czynnika etiologicznego lub przyczyny. Ze względu na dużą ilość preparatów i środków leczniczych warto wiedzieć, co na zapalenie jamy ustnej możemy bezpiecznie zastosować. Niezależnie od etiologii bardzo ważna jest higiena jamy ustnej, co wiąże się z prawidłową higieną rąk i przedmiotów codziennego użytku. Ponadto należy zadbać o odpowiednią dietę, wyrównanie niedoborów witamin i unikanie znanych alergenów w pożywieniu. Domowym sposobem na zapalenie jamy ustnej jest płukanie jej wodą po każdym posiłku. Można również używać płukanek przeciwbakteryjnych. W celu zmniejszenia dolegliwości bólowych stosuje się ogólnodostępne żele i maści działające łagodząco i chłodząco na zmiany. W przypadku utrzymywania się dolegliwości zapalenia jamy ustnej, powinny zostać zastosowane odpowiednie leki. Jeżeli lekarz stwierdzi zapalenie grzybicze, stosowane są leki przeciwgrzybicze doustnie w tabletkach lub roztwory do pędzlowania jamy ustnej. Przy zapaleniu opryszczkowym konieczne może być zastosowanie leku przeciwwirusowego, a kiedy stwierdzone zostanie zapalenie bakteryjne – antybiotyk.