Które dzieci mogą korzystać ze wczesnego wspomagania?
Program wczesnego wspomagania jest przeznaczony dla dzieci niepełnosprawnych oraz ich rodzin od chwili stwierdzenia niepełnosprawności do czasu rozpoczęcia nauki w szkole. Z reguły terapia przypada na wiek okołoprzedszkolny, ponieważ w tym czasie mały człowiek jest już skłonny do ukierunkowanej interakcji. Wśród przyczyn niepełnosprawności uprawniających do korzystania ze wczesnego wspomagania można wymienić:
- spektrum autyzmu,
- zaburzenia słuchu, wzroku lub mowy,
- niepełnosprawność intelektualną.
Decyzję w zakresie zasadności objęcia dziecka opieką wydają specjalne zespoły orzekające, składające się z pedagoga, psychologa i logopedy, ewentualnie również innych specjalistów działających w ramach poradni psychologiczno-pedagogicznych.
Ważne jest, aby zaburzenia rozwojowe zostały stwierdzone możliwe najwcześniej. Dzięki temu maluch zyskuje większą szansę na prawidłowy rozwój. Decyzja jest wydawana po przeprowadzeniu obserwacji pacjenta i na wniosek rodzica. Dlatego to opiekunowie powinni zwracać szczególną uwagę na niepokojące zachowania.
Rolki
Jak wybierać ćwiczenia we wczesnym wspomaganiu rozwoju dziecka?
Dobór ćwiczeń w ramach wspierania wczesnego rozwoju dziecka zawsze powinien być podyktowany indywidualnymi potrzebami małoletniego. Wśród przykładowych zabaw można wymienić:
- wyszukiwanie słów zaczynających się na określoną sylabę poprzez identyfikację obrazków,
- układanie grafik w odpowiedniej kolejności (np. czynności kojarzących się z konkretną porą dnia),
- rozwiązywanie prostych zagadek logicznych (np. przewidywanie następnego obiektu w szeregu),
- kolorowanki,
- masaż twarzy.
Nie ma jednego, uniwersalnego zestawu ćwiczeń dla wszystkich dzieci. W każdym przypadku deficyty i stopień ich natężenia będzie wyglądał nieco inaczej, podobnie jak zalecana aktywność.
Gdzie prowadzone są terapie w ramach wczesnego wspomagania rozwoju dziecka?
Dla rodziców dziecka ze specjalnymi potrzebami dobrą wiadomością jest to, że zajęcia wspierające są prowadzone w wielu różnych placówkach (zarówno publicznych, jak i niepublicznych), w tym:
- przedszkolach i szkołach podstawowych,
- specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych i wychowawczych,
- ośrodkach rewalidacyjno-wychowawczych,
- poradniach psychologiczno-pedagogicznych.
W jakim wymiarze prowadzone są zajęcia z wczesnego wspomagania rozwoju dziecka?
Zasadniczo zajęcia z wczesnego wspomagania dziecka są realizowane w wymiarze od 4 do 8 godzin w miesiącu. W szczególnie uzasadnionych przypadkach czas ten może zostać wydłużony. Wymaga to jednak wyrażenia zgody przez organ prowadzący jednostkę systemu oświaty.
W praktyce rodzice, chcąc zadbać o prawidłowy rozwój dziecka, powinni stosować również odpowiednie ćwiczenia w domu. Warto skonsultować z psychologiem dziecięcym rekomendowane zabawy i metody interakcji, aby w możliwie największym stopniu dopasować je do indywidualnych potrzeb. Zajęcia w ramach terapii wczesnego wspomagania rozwoju są całkowicie bezpłatne.
W jaki sposób wczesne wspomaganie rozwoju wspiera dziecko?
Zajęcia zakresu wczesnego wspomagania rozwoju w przedszkolu, szkole lub innej placówce mają przede wszystkim na celu wesprzeć dziecko w pełnym wykorzystaniu potencjału, jakim dysponuje w zakresie funkcji poznawczych, nawiązywania więzi czy komunikacji. Dzięki temu docelowo dąży się do stworzenia możliwości samodzielnego funkcjonowania w społeczeństwie. Poprzez odpowiedni dobór aktywności specjaliści dbają, aby deficyty nie ulegały pogłębianiu i nie pociągały za sobą występowania kolejnych dysfunkcji.
Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka to także pomoc dla rodziców. Z jednej strony uczą się oni, jak wspierać swoją latorośl w towarzyszących jej trudnościach. Z drugiej opanowują techniki zarządzania kryzysem emocjonalnym związanym z niepełnosprawnością. Tak naprawdę więc na zajęciach wczesnego wspomagania rozwoju zyskuje cała rodzina, jako komórka społeczna.
Bibliografia:
- https://www.gov.pl/web/edukacja/wczesne-wspomaganie-rozwoju [dostęp 26.02.2025].
- Rafał-Łuniewska J. [red.], Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka w teorii i praktyce, Ośrodek Rozwoju Edukacji Warszawa 2017.
- Walkiewicz-Krutak M. [red.], Wczesne wspomaganie rozwoju dzieci i wsparcie rodzin, Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej, Warszawa 2023.
