Wrzód miękki – możesz z nim wrócić po… współżyciu w tropikach 

Jak powstaje wrzód miękki? 

Wrzód miękki (łac. ulcus molle) jest dolegliwością przenoszoną drogą płciową, dlatego nazywany bywa też wrzodem wenerycznym. Za rozwój patologii odpowiadają bakterie Gram-ujemne Haemophilus ducrey, które przenikają przez mikrouszkodzenia naskórka (np. otarcia podczas stosunku seksualnego). 

Czas inkubacji (wylęgania się) trwa zwykle od 3 do 7 dni. Po tym okresie pojawia się grudka lub krostka na zarumienionej tkance. Po upływie 4-7 dni przeobraża się w krostki, które po kolejnych 2-3 dniach przybierają postać owrzodzenia, czyli otwartej rany o zaokrąglonym kształcie i czerwonej obwódce. Nierzadko z owrzodzenia wypływa krew lub płyn surowiczy, a gdy dojdzie do zakażenia zmienionej tkanki, pojawia się ropa. Wrzód miękki powstaje w okolicach intymnych (na skórze i błonach śluzowych).  

Bardzo rzadko, po odbyciu oralnego stosunku seksualnego, zmiany mogą pojawić się w jamie ustnej. Wywołują wtedy dyskomfort lub ból. Do przeniesienia się patogenu z osoby chorej na zdrową dochodzi podczas stosunków seksualnych bez odpowiedniego zabezpieczenia.  

Kto jest szczególnie narażony na powstanie wrzodu miękkiego? 

Najwyższy odsetek zachorowań notuje się w regionach ubogich (w Afryce, Azji czy na Karaibach), gdzie jest słaby dostęp do opieki zdrowotnej i prezerwatyw. Ponadto zakażeniom sprzyja niewystarczająca higiena osobista (po dokładnym wymyciu okolic intymnych niedługo po ekspozycji na patogeny, zmniejsza się ryzyko zachorowania).  

Co ciekawe, obrzezanie zmniejsza ryzyko zakażenia. W końcu ułatwia mężczyznom dbanie o higienę intymną. To ważne, zważywszy na fakt, że to właśnie panowie chorują częściej niż kobiety, a średnia wieku pacjentów to 30 lat. Ryzyko zakażenia jest wysokie, wynosi 35-70 proc. Właśnie dlatego każdego roku chorobę diagnozuje się u nawet 7. mln ludzi na całym świecie. 

Jakie objawy wywołuje wrzód miękki? 

Pojawieniu się wrzodu miękkiego towarzyszy ból, co jest efektem powstania owrzodzenia. W 50 proc. przypadków rozwija się również zapalenie węzłów chłonnych w pachwinach, przeważnie jednostronnie. Powstały obrzęk może pękać, jeśli nie zostanie właściwie nakłuty i oczyszczony z ropy w warunkach ambulatoryjnych. Z owrzodzeniem mogą też występować: 

• ból podczas oddawania moczu, 
• ból w trakcie stosunku seksualnego, 
• pogorszone samopoczucie. 

Diagnostyka wrzodu miękkiego 

Jeszcze do niedawna w celach diagnostycznych lekarz pobierał próbkę z owrzodzenia albo ropę z drenowanego węzła chłonnego. Materiał posiewany był w laboratorium na podłoże z pożywką, co pozwalało na przeprowadzenie hodowli przez co najmniej 48-72. godziny w temperaturze 33 st. Celsjusza. Obecnie tej metody już się nie stosuje ze względu na koszty i długotrwałość hodowli.  

Metodę serologiczną wykorzystuje się głównie w celach naukowych, a testy PCR są mało dostępne w ubogich regionach świata, przez to też kosztowne. Co zamiast tego? Stosuje się diagnostykę z wykluczenia. Lekarz zleca przeprowadzenie testu na kiłę i opryszczkę. Jeśli wyjdą negatywnie – oznacza to, że owrzodzenia są objawem zakażenia bakteriami Haemophilus ducrey. 

Na czym polega leczenie wrzodu miękkiego? 

Nieleczone wrzody miękkie samoistnie ustępują w ciągu kilku tygodni lub miesięcy. Nie znaczy to jednak, że organizm zwalczył bakterie. Wciąż są one obecne i gotowe do zakażania kolejnych organizmów, dlatego wdrożenie leczenia jest tutaj konieczne. Postawienie diagnozy to pierwszy krok w leczeniu zakażenia bakteriami Haemophilus ducrey. W terapii wykorzystuje się antybiotyki: 

• azytromycynę (1 g doustnie w pojedynczej dawce), 
• ceftriakson (250 mg domięśniowo w pojedynczej dawce), 
• ciprofloksacyna (500 mg po dwie dawki doustnie przez trzy dni), 
• erytromycyna (500 mg po trzy dawki przez trzy dni). 

Jakie mogą być powikłania nieleczonych wrzodów miękkich? 

Niekiedy nieleczona choroba skutkuje rozwojem stulejki u mężczyzn oraz powstaniem rozległych owrzodzeń jako powikłanie nadkażeń. Ponadto podwyższa się wówczas ryzyko zakażenia wirusem HIV-1. I to znacznie! Jak wynika z danych zebranych w Kenii i Tajlandii, ryzyko transmisji wirusa wzrasta o 50-300 razy. Z drugiej jednak strony, częstotliwość występowania HIV zwiększa odsetek osób z wrzodem miękkim. 

Bibliografia: 

1. Duda-Madej A., Zakażenia przenoszone drogą płciową, Katedra i Zakład Mikrobiologii, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu. 
2. Duś M., Wrzód miękki – obraz kliniczny, współczesna epidemiologia, diagnostyka i leczenie, Postępy Dermatologii i Alergologii 2008, t. 25, nr 2, s. 76-82. 
3. Korzeniewski K., Choroby przenoszone drogą płciową u powracających z podróży, Forum Medycyny Rodzinnej 2020, nr 14(1), s. 11-25.