Co to jest zarostowe zapalenie oskrzelików?
Zarostowe zapalenie oskrzelików to schorzenie dróg oddechowych wynikające z występowania stanu zapalnego w obrębie płuc. Toczący się proces zapalny skutkuje zwłóknieniem i pogrubieniem ścian oskrzelików oraz zwężeniem się ich światła (w niektórych przypadkach nawet całkowitym zamknięciem). W wyniku tych zmian dochodzi do częściowego blokowania dopływu powietrza do pęcherzyków płucnych. U pacjentów pojawiają się wtedy objawy w postaci kaszlu oraz duszności.
Przyczyny zarostowego zapalenia oskrzelików
Kilka różnych czynników może stanowić przyczynę rozwoju zarostowego zapalenia oskrzelików. Najczęściej do zachorowania dochodzi na skutek:
- inhalacji toksycznych gazów,
- komplikacji po przeszczepieniu płuc (zarostowe zapalenie oskrzelików o zróżnicowanym nasileniu pojawia się u ponad 50 proc. osób po transplantacji płuc w ciągu pięciu lat po otrzymaniu narządu),
- powikłań po przeszczepieniu krwiotwórczych komórek macierzystych,
- procesów zapalnych w przebiegu chorób reumatologicznych, najczęściej reumatoidalnego zapalenia stawów i tocznia rumieniowatego układowego,
- powikłań po infekcjach wirusowych dróg oddechowych (najczęściej u dzieci) lub innych zakażeniach,
- przyjmowania niektórych leków.
Rolki
Objawy zarostowego zapalenie oskrzelików
Do głównych objawów zarostowego zapalenia oskrzelików zaliczamy suchy kaszel, duszność oraz świszczący oddech. Pacjenci mogą również odczuwać przewlekłe zmęczenie. W przypadku wystąpienia schorzenia na skutek infekcji lub inhalacji toksycznych gazów, symptomy zwykle rozwijają się od dwóch do ośmiu tygodni po ekspozycji. Objawy zarostowego zapalenia oskrzelików zwykle nasilają się powoli w okresie tygodni i miesięcy po ich pojawieniu się.
Diagnostyka zarostowego zapalenia oskrzelików
Objawy, których doświadczają pacjenci z zarostowym zapaleniem oskrzelików są niespecyficzne, a ich występowanie może wskazywać na obecność szeregu innych, częstszych chorób układu oddechowego. Lekarz ustala rozpoznanie na podstawie dokładnie przeprowadzonego wywiadu medycznego oraz badań, takich jak:
- RTG płuc lub tomografia komputerowa,
- badanie czynności płuc (spirometria),
- biopsja płuca – pobrania wycinka płuca do badania (przeprowadzenie tego inwazyjnego testu jest konieczne do postawienia diagnozy tylko w niektórych przypadkach).
Leczenie zarostowego zapalenia oskrzelików
Leczenie zarostowego zapalenia oskrzelików ma na celu przeciwdziałanie postępowi choroby i zredukowanie nasilenia odczuwanych objawów. Terapia polega zwykle na przyjmowaniu kortykosteroidów i leków immunosupresyjnych, które ograniczają stan zapalny. W niektórych przypadkach zasadne jest również zażywanie antybiotyków.
U pacjentów po przeszczepieniu płuc skuteczne może okazać się zwiększenie dawek przyjmowanych leków immunosupresyjnych lub podawanie dodatkowo także innych rodzajów tych środków.
W leczeniu nasilonych objawów zarostowego zapalenia oskrzelików można wykorzystać leki przeciwkaszlowe oraz tlenoterapię.
Bardzo ważnym elementem leczenia w przypadku pacjentów, u których choroba rozwinęła się na skutek inhalacji szkodliwych gazów, jest zapobieganie ponownej ekspozycji pacjenta na toksyczne substancje.
Rokowania u pacjentów z zarostowym zapaleniem oskrzelików
W ciągu tygodni i miesięcy od wystąpienia dolegliwości u większości pacjentów obserwuje się zwiększenie nasilenia procesu chorobowego i pogorszenie w kontekście odczuwanych objawów. Ostateczny stopień zaawansowania zmian w dużej mierze zależy od przyczyny wystąpienia zarostowego zapalenia oskrzelików.
Większość pacjentów przez całe życie pozostaje pod opieką lekarza, który regularnie ocenia pracę płuc. U części chorych progresja zmian skutkuje koniecznością wykonania przeszczepienia płuca.
Bibliografia:
- Krishna R., Anjum F., Oliver T. I. (2020) Bronchiolitis Obliterans, StatPearls.
- National Institutes of Health (2016) Bronchiolitis obliterans.
