Przejdź do treści

Badanie FSH – ile wynosi norma i jak interpretować wyniki?

Badanie FSH - ile wynosi norma i jak interpretować wyniki?
Badanie FSH - ile wynosi norma i jak interpretować wyniki? George Gvasalia/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
lekarka w maseczce
Wstydzisz się rozebrać u lekarza? „Nikt z personelu nie czyha z radością, aby obejrzeć nagiego pacjenta”
portret lekarza michała domaszewskiego
Od 1 września brak maseczki tylko z zaświadczeniem od lekarza. „To absurd” – komentuje dr Michał Domaszewski
Gluten – dlaczego działa na nas jak narkotyk?
Wakacyjna apteczka – co powinno się w niej znajdować?
Aleksandra i Michał Żebrowscy / MWMedia
Aleksandra Żebrowska urodziła trzecie dziecko. Razem z mężem pochwaliła się pierwszymi zdjęciami synka

Hormon folikulotropowy FSH to związek uwalniany przez przedni płat przysadki mózgowej i oddziałujący na jajniki, który wraz z hormonem luteinizującym LH reguluje cykl miesięczny kobiety. Hormon ten obecny jest także w organizmie mężczyzny, gdzie jego rolą jest oddziaływanie na nabłonek plemnikotwórczy. Zarówno wysoki, jak i niski poziom FSH mają znaczenie kliniczne, wpływając m. in. na zaburzenie płodności. Z tego względu badania FSH wykonywane są zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn, a także u dziewcząt i chłopców w okresie dojrzewania.

 

FSH – co to jest?

Hormon folikulotropowy FSH to hormon uwalniany przez przedni płat przysadki, pod wpływem działania gonadoliberyny GnRH. Hormon FSH w organizmie kobiety oddziałuje na jajniki, regulując prawidłowy przebieg cyklu miesięcznego. Wydzielanie hormonu skorelowane jest z poszczególnymi fazami cyklu miesięcznego. W pierwszej fazie cyklu, czyli fazie folikularnej, dochodzi do dojrzewania pęcherzyka jajnikowego, a rolą hormonu FSH jest wówczas stymulacja rozwoju pęcherzyka. W tej fazie cyklu utrzymywany jest początkowo wysoki poziom FSH. Po uwolnieniu komórki jajowej, czyli po owulacji poziom FSH zaczyna stopniowo spadać i w fazie lutealnej osiąga najniższe wartości. Wówczas rolę hormonu folikulotropowego jest stymulowanie powstania ciałka żółtego. Warto podkreślić, że dla prawidłowego przebiegu cyklu miesięcznego ogromne znaczenie ma odpowiedni stosunek LH do FSH.

Rolą hormonu FSH u mężczyzn jest stymulowanie wzrostu cewek nasiennych oraz produkcji plemników, a także normalizuje aktywność testosteronu, czyli najważniejszego męskiego hormonu płciowego.

Kobieta na wizycie u lekarza na badaniu profilaktycznym

FSH – kiedy badać?

Wskazaniem do oznaczania poziomu FSH we krwi są przede wszystkim zaburzenia cyklu miesięcznego u kobiet. Nie jest to oczywiście jedyne wskazanie do oznaczania FSH. Kiedy badać poziom hormonu? Oznaczanie hormonu folikulotropowego służy m. in. dokładnemu określeniu czasu owulacji oraz rezerwy jajnikowej (ilości pęcherzyków pierwotnych w jajniku), może być także wykonywane w celu potwierdzenia menopauzy. Oznaczanie FSH wskazane jest także w przebiegu rozmaitych schorzeń jajników, zwłaszcza zespołu policystycznych jajników czy niewydolności jajników. Badanie krwi FSH wykonywane jest także w przebiegu zaburzeń dojrzewania u dziewcząt i chłopców. Z kolei badanie FSH u mężczyzn wykonywane jest w diagnostyce przyczyn niepłodności.

Badanie FSH – co to jest?

Poziom FSH najczęściej oznaczany jest w próbce krwi. Nie ma potrzeby specjalnego przygotowania się do badania, nie należy zjawić się na badaniu na czczo. Rzadziej poziom FSH oznaczany jest w próbce moczu i wówczas konieczne jest przeprowadzenie dobowej zbiórki moczu, co przez wiele osób odbierane jest jako bardzo uciążliwe. Zalecane jest wykonanie oznaczenia poziomu FSH między 2 a 5 dniem cyklu miesięcznego; jeśli badanie wykonywane jest w innych fazach cyklu, wówczas optymalny czas na przeprowadzenie badania to 12 – 14 dzień cyklu (owulacja) oraz 21 dzień cyklu (faza lutealna). Dla prawidłowej interpretacji wyników badań, oznaczanie poziomu hormonu folikulotropowego warto wykonać jednocześnie z badaniem poziomu hormonu LH, estradiolu, progesteronu czy testosteronu.

Strzykawki i fiolki do badania IGG przy boreliozie

Normy FSH

Poziom FSH we krwi zmienia się w trakcie cyklu miesięcznego. Norma FSH różna jest ponadto dla kobiet w ciąży czy okresie menopauzy. Oczywiście – występują różnice w poziomie FSH u kobiet i mężczyzn. Prawidłowe normy FSH u kobiet w okresie rozrodczym przedstawiają się następująco:

  • FSH w fazie folikularnej: 3 – 20 mIU/ l
  • FSH podczas owulacji: 9 – 26 mIU/ l
  • FSH w fazie lutealnej: 1 – 12 mIU/ l

W ciąży odnotowywane jest znikome stężenie FSH, menopauza natomiast cechuje się poziomem hormonu w przedziale 18 – 153 mIU/ l. Z kolei poziom FSH u mężczyzn to 1 – 12 mIU/ l. Podane normy mają charakter orientacyjny i mogą różnić się pomiędzy poszczególnymi laboratoriami. W celu prawidłowej interpretacji wyników badania FSH należy wziąć pod uwagę to, w którym dniu cyklu zostało wykonane oznaczanie; ponadto uwzględnić należy wyniki badania pozostałych hormonów.

Niskie FSH – co oznacza?

Niskie FSH zazwyczaj powiązane jest ze współwystępowaniem obniżonego poziomu LH i  towarzyszy niewydolności przysadki lub podwzgórza. Wówczas towarzyszące niskiemu poziomowi FSH objawy to zaburzenia płodności, spadek libido, nieregularne cykle miesięczne. Niekiedy w okresie dojrzewania stwierdzany jest niskie FSH. Co oznacza taki wynik? Wskazuje na opóźnione dojrzewanie płciowe, wynikające m. in. z zaburzeń w funkcjonowaniu jajników lub jąder, nowotworów, zaburzeń odżywiania (anoreksja), przewlekłych infekcji czy takich chorób wrodzonych jak zespół Klinefeltera.

Skończyłaś 30 lat? Sprawdź, jakie badania powinnaś robić

Wysokie FSH – co oznacza?

Podwyższone wyniki FSH u kobiet wskazują na pierwotną niewydolność jajników, której przyczyna może być okres menopauzalny, wady wrodzone jajników czy brak wykształcenia jajników. Kolejne przyczyny podwyższonego poziomu FSH u kobiet to:

  • choroby nadnerczy
  • zespół policystycznych jajników PCOS (dla prawidłowej interpretacji wyniku badania konieczne jest jednoczesne oznaczenie poziomu LH; prawidłowy stosunek LH do FSH to około 1, natomiast w przebiegu PCOS stosunek ten wynosi powyżej 1,5, podczas gdy w niedoczynności przysadki przyjmuje wartości poniżej 0,6)
  • chemioterapia lub napromienianie
  • guzy jajników
  • zaburzenie syntezy hormonów steroidowych wynikające z niedoboru 17 – alfa – hydroksylazy
  • choroby tarczycy

Z kolei wysokie FSH u mężczyzn może wskazywać na gruczolaka przysadki, a także pierwotną niedoczynność jąder, będącą konsekwencją uszkodzenia jąder czy infekcji.

Oznaczenie poziomu FSH pozwala na ocenę rezerwy jajnikowej, która oceniana jest przy podejrzeniu niepłodności kobiecej. Wynik FSH w przedziale 9 – 12 mIU/ l wskazuje na zredukowaną rezerwę jajnikową, a poziom hormonu pomiędzy 12 a 18 mIU/ l – na kończącą się rezerwę jajnikową. Z kolei hormon folikulotropowy powyżej 18 mIU/ l świadczy o wyczerpanej rezerwie jajnikowej.

 

Bibliografia:

Wallach J., Interpretacja badań laboratoryjnych; Wyd. MediPage, 2011

Daya S., Follicle – stimulating Hormone in clinical practice: an update; Treat Endocrinol 3 (3), 161 – 71

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Morfologia krwi / istock

PLT, PDW, RDW i MCHC – jak interpretować wyniki morfologii krwi?

Kortyzol – jak go obniżyć? Objawy i przyczyny podwyższonego poziomu kortyzolu

Płytki krwi i ich badanie – co oznacza podwyższony i obniżony poziom?

Czym są erytrocyty? Budowa erytrocytu, funkcje i normy objętości we krwi

Erytrocyty – czym są? Budowa erytrocytu, funkcje i normy

Pielęgniarka pobiera krew kobiecie

Badanie krwi – jakie są podstawowe, kiedy je wykonywać i ile się czeka na wynik

Morfologia krwi – jak interpretować wyniki? / shutterstock

Morfologia krwi – jakie są normy, jak interpretować wyniki?

Badanie PSA - interpretacja wyników, norma i praktyczne informacje

Badanie PSA – interpretacja wyników, norma i praktyczne informacje

badanie ANA - fiolka

ANA – w jakich chorobach ANA jest dodatnie? Jak pozbyć się przeciwciał ANA?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

fiolki z krwią

Hematokryt. Co oznacza niski i wysoki HTC, jakie są normy?

INR - ważne badanie układu krzepnięcia krwi. Jakie są normy?

INR – ważne badanie układu krzepnięcia krwi. Jakie są normy?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Retikulocyty w badaniu - norma i podwyższone w wynikach

Retikulocyty w badaniu – norma i podwyższone w wynikach

kobieta w laboratorium

Badanie RF – jak interpretować wyniki i normę tego wskaźnika?

MCHC w morfologii - co oznacza obniżone lub podwyższone?

MCHC w morfologii – co oznacza obniżone lub podwyższone?

Odczyn Coombsa - czym jest i jak interpretować wyniki?

Odczyn Coombsa – czym jest i jak interpretować wyniki?

Czas protrombinowy (PT) - czym jest i jaka jest norma?

Czas protrombinowy (PT) – czym jest i jaka jest norma?

Co oznacza podwyższony fibrynogen i jak należy interpretować wyniki badań?

Co oznacza podwyższony fibrynogen i jak należy interpretować wyniki badań?

Masz ponad 20 lat? Oto badania profilaktyczne, które powinnaś zacząć robić

badanie krwii

Jak przygotować się do badania krwi?

lekarka

Badania profilaktyczne – które zrobić w zależności od wieku?

Chromogranina CgA w badaniu surowicy krwi

Chromogranina CgA w badaniu surowicy krwi

niedobory w organizmie

Męczy cię zimowe osłabienie? Lekarka radzi, jakie badania zrobić, aby sprawdzić niedobory w organizmie

test krwii

Anemia: brak żelaza czy witaminy B12?

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Wegański chłodnik z botwinką. Bez mleka i jajek, ale z zaskakującymi dodatkami

insulinooporność

Dieta w insulinooporności