Przejdź do treści

Budowa kolana – rzepka, łąkotka, więzadła

Budowa kolana - rzepka, łąkotka, więzadła Jan Padilla/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Nie wystarczy powiedzieć, że boli brzuch. Lekarka Weronika Błaszczyk podpowiada, co ułatwi właściwą diagnozę
Choroby przenoszone drogą płciową są obecnie „poza kontrolą”. Liczba zarażonych osób nieustannie rośnie
Lekarz zbagatelizował jej objawy. O tym, że to rak piersi, 29-latka dowiedziała się w ósmym miesiącu ciąży
Natalia Nykiel: „Normalne, że ich dotykam”. To ważny spot, który powinna obejrzeć każda nastolatka
Czujesz, że przytłaczają cię emocje? Wypróbuj technikę samoregulacji STOP

Budowa kolana ludzkiego, a tak naprawdę – stawu kolanowego, jest dosyć złożona. Wynika to głównie ze sporej liczby elementów, które się na ów staw składają, a są to m.in. powierzchnie stawowe, więzadła czy też łąkotki. Kolano umiejscowione jest pomiędzy kością udową a piszczelową i umożliwia utrzymanie ciężaru własnego ciała, chodzenie oraz bieganie.

Kolano – budowa. Czym się charakteryzuje?

Jak jest zbudowane kolano? Zacznijmy od tego, że staw kolanowy to największy staw w ciele człowieka. Ogólna jego budowa wiąże się kością udową, kością piszczelową oraz rzepką – kolano stanowi miejsce ich zbiegu. U człowieka budowa kolana lewego jest identyczna jak budowa kolana prawego.

Budowa kolana – stawy i powierzchnie stawowe

Zacznijmy omawiać budowę stawu kolanowego od powierzchni stawowych. Kość udowa kończy się lekko wklęsłymi kłykciami (przyśrodkowym i bocznym), których powierzchnie stawowe, wraz z powierzchnią stawową rzepki, stanowią główkę stawu. Panewkę stawu stanowią natomiast powierzchnie stawowe kłykci kości piszczelowej, wraz z powierzchnią rzepkową kości udowej. Wszystkie wymienione powierzchnie pokryte są grubą warstwą chrząstki.

Staw kolanowy składa się z kolei z dwóch innych stawów, są to:

  • staw udowo-piszczelowy, stanowiący połączenie między kością piszczelową i udową,
  • staw udowo-rzepkowy, stanowiący połączenie między rzepką i kością udową.

Stawy otacza torebka stawowa, składająca się z dwóch warstw: błony włóknistej (znajdującej się zewnątrz) i błony maziowej (znajdującej się wewnątrz). Główną funkcją torebki stawowej jest stabilizacja i utrzymywanie stawów w odpowiednim położeniu, a także łączenie końców stawowych kości. W torebce znajduje się także nawilżający płyn, który krąży wewnątrz stawu kolanowego i który posiada właściwości odżywcze. Między obiema warstwami torebki stawowej zlokalizowane jest ciało tłuszczowe podrzepkowe, wypełniające przestrzeń powstającą podczas ruchu stawu kolanowego, dzięki czemu kolano może się ruszać.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

sprzęt USG

Budowa kolana – łąkotka

Za dopasowywanie do siebie powierzchni stawowych podczas ruchu odpowiadają łąkotki, które często błędnie określa się mianem „łękotek”. Jak wygląda łąkotka w kolanie? Cóż, to zależy od tego, o której łąkotce mowa, ponieważ różnią się one swoim kształtem. Zastanawiasz się, gdzie jest łąkotka w kolanie? Przede wszystkim umiejscowiona jest ona pomiędzy kością udową a piszczelową. Jednak w obrębie kolana można wyróżnić aż dwie łąkotki, takie jak:

  • łąkotka przyśrodkowa – znajduje się z przodu kolana, posiada półksiężycowaty kształt,
  • łąkotka boczna – umiejscowiona jest z boku stawu kolanowego, od zewnętrznej strony, ma bardziej owalny kształt od łąkotki przyśrodkowej, choć ich długość i szerokość są bardzo podobne.

Obie łąkotki zlokalizowane są nad rzepką i nieco różnią się swoją wielkością. Zwiększają one stabilność stawu oraz ułatwiają przenoszenie obciążeń, pełniąc rolę swoistych amortyzatorów. Umożliwiają także ruchy obrotowe w zgiętym stawie kolanowym. Łąkotki dzielą staw kolanowy również na piętro górne i dolne:

  • piętro górne (łąkotkowo-udowe) – w nim wykonywane są głównie ruchy zginania i prostowania stawu kolanowego,
  • piętro dolne (łąkotkowo-piszczelowe) – w nim wykonywane są przede wszystkim ruchy rotacyjne.

Łąkotka przyśrodkowa ma mniejszą ruchomość niż łąkotka boczna, przez co jest bardziej podatna na urazy.

Ból kolan

Budowa kolana – więzadła

Aby ustabilizować kolano, torebka stawowa wzmocniona jest więzadłami, czyli taśmowymi strukturami. Łączą one ze sobą kość udową, kość piszczelową oraz rzepkę, stabilizują staw oraz kierują jego ruchami.

Więzadła wewnętrzne

Najważniejsze więzadła, które znajdują się wewnątrz kolana to:

  • więzadło krzyżowe przednie – zabezpiecza staw przed nadmiernym zginaniem i prostowaniem, jak również koślawością i szpotawością kolan,
  • więzadło krzyżowe tylne – chroni staw przed zbytnim zginaniem i prostowaniem, pozwala również na tylne przemieszczanie się kości piszczelowej.

Oba więzadła są głównymi stabilizatorami stawów. W więzadłach znajduje się dużo proprioreceptorów, które przekazują informacje ośrodkowemu układowi nerwowemu o aktualnej pozycji stawów.

Można wyróżnić także:

  • więzadło poprzeczne kolana – łączy ze sobą łąkotkę boczną z łąkotką przyśrodkową,
  • więzadło łąkotkowo-udowe przednie – jest przyczepione do łąkotki bocznej, przeważnie łączy się też z więzadłem krzyżowym tylnym,
  • więzadło łąkotkowo-udowe tylne – przyczepione jest do łąkotki bocznej, przeważnie łączy się z więzadłem krzyżowym tylnym.
Uważaj. Kolana można łatwo przeciążyć

Więzadła zewnętrzne

Po obu stronach kolana występują dwa więzadła:

  • więzadło poboczne piszczelowe – chroni staw przed nadmierną koślawością, wzmacnia też tylną ścianę torebki stawowej, łączy się z łąkotką przyśrodkową,
  • więzadło poboczne strzałkowe – nie łączy się z łąkotką boczną, która dzięki temu jest bardziej ruchoma.

Jednym z najważniejszych więzadeł jest również więzadło rzepki, któremu towarzyszą troczki rzepki, biegnące po obu jego stronach.

Po tylnej stronie torebki stawowej występują również:

  • więzadło podkolanowe skośne – jego zadaniem jest wzmacnianie ściany tylnej torebki stawowej, hamowanie nadmiernego prostowania stawów oraz ruchu obrotowego,
  • więzadło podkolanowe łukowate – kieruje się ku dołowi, przyjmując kształt wypukłego łuku, odchodzi od niego pasmo, które przyczepione do głowy strzałki, jest to tzw. więzadło łukowate.
Kobieta z bólem w kolanie podczas chodzenia

Budowa kolana a rzepka

Ważnym elementem stawu kolanowego jest rzepka. Uczestniczy ona w ruchach wyprostnych oraz chroni staw przed urazami. Łączy się z kością piszczelową za pośrednictwem więzadła rzepki. Z kością udową łączy się natomiast bezpośrednio – jej powierzchnie stawowe przylegają do końca kości udowej.

Przednia część rzepki jest gładka, co łatwo można wyczuć, dotykając kolana. Jej tył zajmują z kolei dwie powierzchnie stawowe: boczna i przyśrodkowa. Połączone są one z dolnymi kłykciami kości piszczelowej, tworząc staw rzepkowo–udowy, czyli jeden z elementów stawu kolanowego. Warto dodać, że rzepka ma kształt przypominający odwrócony trójkąt, z lekko zaokrąglonymi wierzchołkami.

Kontuzje kolana

Kaletki maziowe

W kolanie występują również kaletki maziowe, czyli swoiste wytwory błony maziowej. Są one istotnymi elementami w prawidłowym funkcjonowaniu biomechanicznym stawu oraz mięśni. Skutecznie zmniejszają również tarcie pomiędzy strukturami, które podlegają obciążeniom. Pełnią także funkcje ochronne.

W stawie kolanowym znajdują się trzy główne kaletki maziowe:

  • kaletka nadrzepkowa,
  • kaletka przedrzepkowa (umiejscowiona jest między skórą i rzepką),
  • kaletka podrzepkowa (znajduje się między skórą a guzkiem piszczelowym).

Kaletki zwykle nie łączą się z jamą stawu kolanowego. Mają one kształt worka, który wypełnia mała ilość płynu. Część zewnętrzna kaletek zbudowana jest z tkanki włóknistej, natomiast wewnętrzna jest wilgotna i gładka. Kaletki powstają tam, gdzie błona maziowa uwypukla się na zewnątrz jamy stawowej.

Biegacz trzyma się za bolące z tyłu kolano

Budowa kolana – ścięgna i mięśnie

Ruch kolana jest możliwy również dzięki mięśniom. Najważniejszy jest tu mięsień czworogłowy uda, który umożliwia prostowanie kolana. Za możliwość zgięcia stawu odpowiadają mięśnie zginające:

  • mięsień dwugłowy uda,
  • mięsień półbłoniasty,
  • mięsień półścięgnisty.

Za ruchy obrotowe odpowiedzialne są mięśnie nawrotowe:

  • mięsień półbłoniasty,
  • mięsień półścięgnisty,
  • mięsień podkolanowym,
  • mięsień smukły,
  • mięsień krawiecki.

Ważne są również mięśnie odwracacze:

  • mięsień naprężacz powięzi szerokiej,
  • mięsień dwugłowy uda.

Ruchy są możliwe również dzięki ścięgnom, czyli strukturom przypominającym kształtem sznury. Przy stawie kolanowym można wyróżnić:

  • ścięgno mięśnia czworogłowego uda,
  • ścięgno mięśni kulszowo-goleniowych.

Źródło:

  1. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/7454779/
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Egzoszkielet rehabilitacyjny dla niepełnosprawnych – co to jest i jak działa?

Odstające łopatki – jak pozbyć się tego problemu u dorosłych i dzieci? 

8 rzeczy, za które pokochają cię twoje stawy. Nie tylko wysiłek fizyczny!

Ból pośladka – przyczyny, diagnostyka i leczenie. Ból pośladka a rwa kulszowa

Trzaskający palec – przyczyny, objawy, diagnostyka i leczenie. Kiedy konieczny zabieg?

Nosisz latem lekkie klapki i sandałki? Fizjoterapeuta ostrzega

ból

Co stres robi z naszymi stawami? Będziesz zaskoczona

Kolagen do picia w szklance

Kolagen do picia to dobry sposób na redukcję zmarszczek i ból stawów? Małgorzata Ponikowska wyjaśnia, czy shoty kolagenowe to hit czy kit

Błędy młodości, które mogą skutkować reumatyzmem

Zdarza ci się słyszeć "strzelanie" w kolanach albo palcach? Fizjoterapeutka wyjaśnia, czy to szkodliwe i jaka jaka może być tego przyczyna

Zdarza ci się słyszeć „strzelanie” w kolanach albo palcach? Fizjoterapeutka wyjaśnia, czy to szkodliwe i jaka może być tego przyczyna

Wybierz najlepszy sport najlepszy dla twoich stawów. Fizjoterapeuta podpowiada

Biegacz trzyma się za bolące z tyłu kolano

Ból kolana – najczęstsze przyczyny, leczenie i rehabilitacja

ćwiczenia w domu

Kurza klatka piersiowa – przyczyny, ćwiczenia i leczenie

Koślawe kolana

Koślawe kolana – przyczyny deformacji u dzieci i dorosłych. Jakie ćwiczenia i wkładki

Kolana szpotawe u dzieci

Kolana szpotawe – przyczyny, wygląd i korygowanie u dziecka. Jakie ćwiczenia?

Lekarz dotyka dłoni pacjenta

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) – przyczyny, objawy, leczenie

Dziewczyna stoi przy krze lodowej

Krioterapia – co to, na co pomaga, przeciwwskazania. Czy może zaszkodzić?

Dziewczyna jedzie na rowerze

Ból kolan a jazda na rowerze – czy to dobry pomysł? Wyjaśnia fizjoterapeutka

Amputacja urazowa – pierwsza pomoc poszkodowanemu

Prądy interferencyjne – wskazania, skutki uboczne, cena

Masaż wirowy – rodzaje, wskazania, przygotowanie, cena

Rotor rehabilitacyjny – czym jest i jaki wybrać?

Łąkotka przyśrodkowa – funkcje, uszkodzenie, rehabilitacja

Szyna CPM – co to jest, jak ćwiczyć? Wypożyczalnie szyn

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

×