Przejdź do treści

Staw kolanowy – budowa, urazy, jak wzmocnić kolana

Staw kolanowy - budowa, urazy, jak wzmocnić kolana Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
laboratorium, badanie próbki małpiej ospy
Małpia ospa w Europie – potwierdzone przypadki. Czy jest groźna i jakie daje objawy?
para w łóżku
Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!
Pocałunek to samo zdrowie / istock
Całowanie się jest zdrowe. Jakie plusy dla organizmu za sobą niesie?
Tampon z jogurtem na infekcje intymne? Ginekolog mówi nam, czy skorzystanie z rady krążącej w internecie może przynieść ulgę
Tampon z jogurtem na infekcje intymne? Ginekolog wyjaśnia, czy skorzystanie z rady krążącej w internecie może przynieść ulgę
Tomasz Dzieciątkowski: obawy dotyczące szczepionek przeciw COVID-19 i chorób powodujących bezpłodność kobiet są bezpodstawne

Kolano to największy staw w ciele człowieka, umożliwiający poruszanie się. Staw kolanowy pozwala poruszać kończynami dolnymi i to właśnie na nim spoczywa ciężar ciała. W związku z tym, że stawy kolanowe są narażone na duże przeciążenia, wymagają one specjalnej troski. Jak wzmocnić kolana? Warto utrzymywać prawidłową masę ciała, dbać o nawodnienie organizmu i stosować dietę wspomagającą odbudowę chrząstki stawowej. Gdy dojdzie do zwyrodnienia stawu, konieczne może być wszczepienie endoprotezy stawu kolanowego, czyli implantu stawu.

Budowa stawu kolanowego

Kolano to staw zawiasowo-obrotowy łączący kość udową i kość piszczelową. W związku z tym, że staw ten łączy duże kości i narażony jest na znaczne przeciążenia, wyróżnia się skomplikowaną budową. Anatomia stawu kolanowego obejmuje dwie powierzchnie stawowe – jedna to połączenie kości udowej i piszczelowej, czyli główka stawowa, a druga to połączenie kości udowej i rzepki, zwana panewką stawową. Obydwie te powierzchnie stawowe pokryte są grubą warstwą chrząstki liczącą od trzech do pięciu milimetrów, a na środku rzepki – nawet do 6,5 mm.

Kolejnym elementem budującym staw kolanowy są łąkotki – dwa pierścienie o półksiężycowatym kształcie, zbudowane z tkanki włóknistej. Łąkotka boczna i przyśrodkowa pełnią funkcje amortyzacyjne, wyróżniają się znaczną ruchomością oraz możliwością przesuwania po panewce stawu. Podczas wykonywania ruchu zginającego kolana łąkotki przesuwają się w tył, a podczas prostowania kolana przesuwają się do przodu, a zakres ich ruchu to około jeden centymetr.

Biegacz trzyma się za bolące z tyłu kolano

Staw kolanowy tworzą liczne więzadła, dzięki którym kolano może wytrzymać znaczne obciążenia. Więzadła poboczne (więzadło poboczne piszczelowe oraz więzadło poboczne strzałkowe) wzmacniają boczne powierzchnie torebek stawowych, odpowiadając za utrzymanie pozycji wyprostowanej oraz wykonywanie ruchów rotacyjnych kolana. Więzadła krzyżowe łączą kość udową i kość piszczelową, a ich rolą jest zabezpieczenie stawu kolanowego oraz kierowanie powierzchniami stawowymi podczas wykonywania ruchu. Więzadło krzyżowe przednie uniemożliwia nadmierne wyprostowanie czy zgięcie kolana, z kolei więzadło krzyżowe tylne zapobiega przemieszczeniu się piszczeli do tyłu. Kolejne więzadła stawu kolanowego to:

  • więzadła podkolanowe skośne i łukowate, których rolą jest zapobieganie zbyt mocnym ruchom obrotowym i wyprostom,
  • więzadła poprzeczne napinające się w czasie wykonywania rotacji zewnętrznej stawu,
  • więzadło rzepki zlokalizowane w ścięgnach mięśni czworogłowego uda.

Staw kolanowy unerwiony jest przez nerw udowy, piszczelowy, strzałkowy wspólny i piszczelowy.

Kontuzje kolana

Skręcenie stawu kolanowego i inne częste urazy kolana

Staw kolanowy z racji znacznej ruchliwości oraz poddawania go przeciążeniom, narażony jest na powstanie urazów. Jednym z nich jest skręcenie stawu kolanowego, wynikające z przekroczenia fizjologicznego zakresu ruchu, z uszkodzeniem jednostki mięśniowo-ścięgnistej. Skręcenie kolana objawia się obrzękiem, bólem kolana oraz pojawieniem się krwiaka. Przy lekkim skręceniu kolana wystarczy ograniczyć aktywność fizyczną, skręcenie umiarkowane wymaga unieruchomienia nogi na kilka tygodni, a ciężkie, przebiegające z zerwaniem więzadła leczone jest operacyjnie.

Kolejny częsty uraz stawu kolanowego to zwichnięcie, wynikające z utraty łączności powierzchni stawowych połączonych torebką stawową i przerwania więzadeł. W przebiegu tego urazu konieczne jest nastawienie stawu i jego unieruchomienie; niekiedy wymagane jest ponadto postępowanie operacyjne.

kobieta trzyma się za bolące kolano

Zwichnięcie rzepki to przemieszczenie się rzepki w bok, niekiedy ze współtowarzyszącym uszkodzeniem innych struktur stawowych. Do urazu dochodzi przede wszystkim u osób uprawiających takie sporty jak piłka nożna czy koszykówka. Niekiedy rzepka sama wskakuje na prawidłową pozycję, konieczne może być także jej nastawienie.

W celu oceny nieprawidłowości występujących w stawie można wykonać badanie obrazowe – artroskopię. Artroskopia stawu kolanowego polega na wprowadzeniu do wnętrza stawu artroskopu z niewielką kamerką. Wystarczy w tym celu wykonać niewielkie nacięcie skóry, a następnie wprowadzić do wnętrza stawu sól fizjologiczną. Mniej inwazyjnym badaniem obrazowym jest USG stawu kolanowego, pozwalające na ocenę stawu bez naruszania ciągłości tkanek.

Endoproteza stawu kolanowego – kiedy jest konieczna?

W przypadku urazu kolana lub zmian zwyrodnieniowych konieczne może być usztywnienie i ustabilizowania stawu kolanowego. Orteza stawu kolanowego to stabilizator pozwalający odciążyć staw kolanowy i wspomagać jego funkcje. Miękka orteza kolana idealnie sprawdza się w przypadku niewielkich dolegliwości bólowych związanych z przeciążeniem stawu, a ortezy twarde znajdują zastosowanie po urazach, zabiegach operacyjnych czy podczas rehabilitacji.

Jeżeli rehabilitacja czy zabieg operacyjny nie zredukują bólu kolana i nie przywrócą sprawności kolana – konieczne może być wszczepienie endoprotezy stawu kolanowego. Taki implant wykonany jest z trwałych i biokompatybilnych materiałów, naśladując działanie stawu zawiasowego. Wskazaniem do wszczepienia endoprotezy stawu kolanowego jest przewlekły ból kolana, zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe stawu, deformacje stawu i ograniczenie jego ruchomości.

Jak wzmocnić kolana – co jeść na stawy?

Co na stawy? Aby zadbać o stawy kolanowe, należy unikać sytuacji sprzyjających urazom stawów. Mowa o intensywnych treningach, bez wykonania rozgrzewki przed treningiem. Ponadto konieczne jest wzmocnienie mięśni sąsiadujących ze stawami kolanowymi, czyli mięśnia czworogłowego i dwugłowego uda. W tym celu idealnie sprawdzą się ćwiczenia izometryczne i rozciągające.

Zdrowe stawy kolanowe to mocna chrząstka stawowa. Co jeść na odbudowę chrząstki stawowej? Przede wszystkim – należy zadbać o odpowiednią wysoką podaż białka, gdyż dzięki temu dostarczamy aminokwasów niezbędnych w procesie syntezy kolagenu. W procesie tym uczestniczy  także witamina C, zatem obok takich źródeł białka jak nabiał, mięsa, ryby czy strączki warto sięgać po bogate w witaminę C warzywa i owoce (natka pietruszki, papryka, truskawki, owoce dzikiej róży). Bogatym źródłem kolagenu w diecie są galaretki mięsne i owocowe, ryby w galarecie, golonka i podroby.

Kwasy omega 3, które można znaleźć w rybach, orzechach czy oleje roślinne wykazują działanie przeciwzapalne. Podobne działanie wykazuje witamina D, która dodatkowo minimalizuje ryzyko rozwoju chorób autoimmunologicznych. Niektóre osoby stosują okłady z octu jabłkowego, kąpiele w occie jabłkowym w celu wspomagania regeneracji stawów. Czy ocet jabłkowy szkodzi na stawy, czy pomaga? Nie ma badań naukowych potwierdzających korzyści z picia octu jabłkowego w celu łagodzenia dolegliwości stawów, a zewnętrzne stosowanie octu może podrażniać skórę.

Bibliografia:

  1. Clark K., Nutritional considerations in joint health; Clin Sports Med, Jan 2007
  2. Gołąb B., Podstawy anatomii człowieka; Wydawnictwo PZWL, 2000

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Przygniecenie i wstrząs – pierwsza pomoc poszkodowanemu

ból

Co stres robi z naszymi stawami? Będziesz zaskoczona

Amputacja urazowa – pierwsza pomoc poszkodowanemu

Skleroterapia – co to jest, efekty i skutki uboczne

Prądy interferencyjne – wskazania, skutki uboczne, cena

Masaż wirowy – rodzaje, wskazania, przygotowanie, cena

Rotor rehabilitacyjny – czym jest i jaki wybrać?

Łąkotka przyśrodkowa – funkcje, uszkodzenie, rehabilitacja

Szyna CPM – co to jest, jak ćwiczyć? Wypożyczalnie szyn

Mięsień czworogłowy uda – budowa, funkcje, ćwiczenia

Budowa kolana – rzepka, łąkotka, więzadła

Staw Choparta i Lisfranca – budowa, funkcje, leczenie urazów

Mięśnie uda – budowa, funkcje, ćwiczenia, co na zakwasy

Co słychać? O dziwnych odgłosach organizmu

Gościec stawowy – przyczyny, objawy, leczenie i dieta

dna moczanowa

Jak pozbyć się kwasu moczowego? Co podwyższa jego stężenie?

Zespół bolesnego barku – przyczyny, objawy, rehabilitacja

USG stawów – wskazania, przygotowanie i przebieg badania

Dziewczyna stoi przy krze lodowej

Krioterapia – co to jest, przeciwwskazania, przygotowanie

Metionina - działanie, źródła w pożywieniu i suplementacja

Metionina – działanie, źródła w pożywieniu i suplementacja

Kobiece nogi z tatuażami

W jaki sposób poradzić sobie z łatwo powstającymi siniakami? Wyjaśnia dietetyczka kliniczna

nogi

Zakrzepica żył głębokich i powierzchownych – objawy, leczenie

kobieta nad morzem

Żylaki kończyn dolnych – przyczyny, objawy, leczenie, operacja

Zespół niespokojnych nóg

„Proszę sobie wyobrazić, że nie jest pani w stanie pójść do kina czy teatru, nie może pani wysiedzieć w pociągu lub na zebraniu w pracy” – o zespole niespokojnych nóg mówi prof. Adam Wichniak, neurofizjolog

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

matka z dorosłą córką

„Przez całe życie była toksyczną osobą, w każdej roli: pracownika, koleżanki, siostry, córki. I toksyczną mamą” – opowiada 35-letnia Ada o swojej matce

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

żyły na nogach

Zapalenie żył – jakie objawy wskazują na stan zapalny w żyłach powierzchownych i głębokich?